

D3870

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། མ་དྷྱཱ་མ་ཀཱ་ཨ་བ་ཏཱ་ར་སྱ་ཊཱི་ཀཱ་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་འགྲེལ་བཤད་ཅེས་བྱ་བ། འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།སངས་རྒྱས་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤངས་པའི། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ལ་རབ་བཏུད་ནས། །དབུ་མ་ལ་ནི་འཇུག་པའི་དོན། །བདག་གིས་གསལ་བར་བཤད་པར་བྱ། །འདིར་ རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ནི་བརྗོད་བྱ་དང་།དགོས་པ་དང་། འབྲེལ་པ་དང་། དགོས་པའི་དགོས་པ་རྣམས་རྟོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དང་པོར་ འཇུག་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་བརྗོད་བྱ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་བསྟན་བཅོས་འདིའི་བརྗོད་བྱ་ནི་ས་བཅུ་གཅིག་གོ། །དགོས་པ་ནི་རྟོགས་པའོ། །འབྲེལ་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་དང་། དགོས་པ་ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །དགོས་པའི་དགོས་པ་ནི་ས་བཅུ་གཅིག་རྟོགས་པས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ། ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས མཛད་པའི་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལ་འཇུག་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་བརྗོད་བྱ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ ནས་བསྟན་བཅོས་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་འགྲེལ་པ་མཛད་པར་བཞེད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ཆད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་དབུ་མ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་མཛད་པའི་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབུ་མའི བསྟན་བཅོས་སོ།།དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་འཆོས་པ་དང་། ངན་འགྲོ་ལས་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པས་བསྟན་བཅོས་ཏེ། འདི་ལྟར་བསྟན་བཅོས་ཉན་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་རིམ་གྱིས་དབུ་མའི་དོན་མངོན་དུ་ བྱས་ན་བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བ་ལས་བྱུང་བ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་མ་ལུས་པ་དང་།ཤེས་བྱ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཀུན་ནས་བླང་བའི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མ་ལུས་པ་སྤངས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་ འཆོས་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་བཅོས་ལས་རིགས་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་གིས་དབུ་མའི་དོན་རྟོགས་ནས་ཤིན་ཏུ་དང་བ་སྐྱེས་པས་བསོད་ནམས་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་བསགས་ནས་ངན་འགྲོ་ལས་སྐྱོབ་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གང་གིས་ཉོན་མོངས་དགྲ་རྣམས་མ་ལུས་འཆོས་པ་དང་། ། གང་གིས་ངན་འགྲོའི་འཇིགས་པ་ལས་ནི་སྐྱོབ་བྱེད་པ། །དེ་ནི་འཆོས་སྐྱོབ་ཡོན་ཏན་ལྡན་པས་བསྟན་བཅོས་ཏེ། །གཉིས་པོ་འདི་དག་གཞན་གྱི་ལུགས་ལ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་དབུ་མའི བསྟན་བཅོས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བརྗོད་ལ།དེ་འདིར་རྒྱས་པར་བསྟན་པས་བསྟན་བཅོས་འདིས་དེ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་རྩོམ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པས་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་རྩོམ་པར་བཞེད་པའོ། ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་ཞེས་པ་ནི་གང་གིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཀུན་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དེ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སོ། །དེ་ལས་ཡང་དག་པར་སྨོས་པས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པ་བསལ་ལོ། །རྫོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་ཐེ་ཚོམ་དང་། མི་ཤེས པ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་གང་ལ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བསམ་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །ཀྱང་སྨོས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་འབའ་ཞིག་ ལས་དང་པོར་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་བསྟོད་པར་མ་ཟད་ཀྱི།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ངོ་། །ཐོག་མར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ནི་ཞེ་སྡང་གི་དགྲ་བཅོམ་པས་སོ། །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ། ཆེན་པོ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པས་སོ།

印度语称为：中观入论释论。藏语称为：入中论释。顶礼圣者文殊童子。
顶礼已断二障的一切智者佛陀。我将明晰地解释入中论的意义。
此处，具有智慧者的入论是以了知所诠、必要、关联和究竟必要为前提的。因此，在论典开始时应当阐明作为入论因的所诠等。其中，此论典的所诠是十一地。必要是了悟。关联是论典与必要之间的方便与方便所生的关系。究竟必要是通过了悟十一地而完全了知世俗谛和胜义谛，从而趣入龙树尊者所造的根本慧论等中观论典。
正因如此，才说'为了趣入中观论典'。如是阐明所诠等之后，为了说明以前两偈所摄的欲造入中论释的内容，故说'于中观论典'等。
其中，远离断、常、有、无等二边的真实性称为中观。宣说此义的圣者龙树尊者所造的根本慧论等即是中观论典。由于它能调伏烦恼怨敌并救护恶趣，故称为论典。如是，通过听闻、思维、修习论典的次第而现证中观义时，能断尽由我执和我所执所生的贪等一切烦恼障，以及由于对所知的执著而产生的一切所知障，从而调伏烦恼怨敌。
同样，具有善根的补特伽罗从论典中了悟中观义后，生起极大信心，积累广大福德，从而得以救护恶趣。因此说：'能调伏一切烦恼怨敌，能救护恶趣怖畏，具足调伏救护功德故名论典，此二功德他宗所无。'
'为了趣入'是为了了悟其义。如是，中观论典广说世俗和胜义自性，此处广说彼义，故此论能令趣入彼论。'欲造入中论'是指月称论师欲造入中论。
'正等觉佛'是指如实通达真实义者即是正等觉佛。其中'正'字遣除颠倒知，'等觉'表明无有怀疑和无知。
'诸菩萨'是指具有以离一切障碍的一切种智为相的菩提心者称为菩萨。'亦'字表明不仅首先赞叹大悲，而且也赞叹诸正等觉佛和诸菩萨。'最初'即是开始。'薄伽梵'是指已降伏嗔恨怨敌。'大悲'中的'大'是指遍及一切有情。

།སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་གདུལ་བྱའི་སྣང་བ་ལ་ལྟོས་ནས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དོ། །དོན་དམ་པར་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར ཞི་བ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གཅིག་དང་དུ་མ་མ་ཡིན་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཆེན་པོའི་གཞིར་གྱུར་པ། །དངོས་པོ་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་རོ་མཉམ་རང་བཞིན་མཚོན་པར་དཀའ། ། གོས་པ་མེད་ཅིང་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཞི་བ་མི་མཉམ་མཉམ་པ་ཁྱབ་ལ་མཚན་མ་མེད་པ་གང་། །སོ་སོ་རང་རང་གིས་རིག་དཔེ་མེད་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་དེ་ལ་བདག་གིས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་བསྟོད་དོ། །འདིའི་དོན་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་པས་རང་དང་། གཞན་དང གཉིས་ཀ་དང་།རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་བཀག་པས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཉིད་མེད་པའོ། །གཅིག་ཚོགས་པ་ལས་དུ་མ་ཞེས་བྱ་ལ། གཅིག་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དུ་མ་མེད་པས་གཅིག་ཀྱང་མ་ཡིན་དུ་མ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཐུས་གློ་ བུར་གྱི་དྲི་མ་ལྡོག་པའོ།།བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་ཁོ་ན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ། དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་ན་གཞིར་གྱུར་པའོ། །དངོས་པོ་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་རིགས་པས་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ལྟོས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་ མ་གྲུབ་པའོ།།ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་རོ་མཉམ་ཞེས་པ་ནི་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་དང་། དྲི་མ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་མཚུངས་པས་སོ། །རང་བཞིན་མཚོན་པར་དཀའ་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པའོ། །གོས་པ་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མས་མ་གོས་པའོ། ། འགྱུར་བ་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་སངས་ཀྱང་འགྱུར་བ་མེད་པས་སོ། །ཞི་བ་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བས་སོ། །མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་ཞེས་པ་ནི་མཉམ་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གཞན་དང་མཉམ་པས་སོ། །འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གཞན་དུ་བརྟགས་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི དོན་དམ་པར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་ཐ་དད་པར་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཁྱབ་ལ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་ཁྱབ་པས་སོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་མེད་པས་སོ། །སོ་སོ་རང་རང་གིས་རིག་ཅེས་པ་ནི་གང་ཅི་ཡང་མ་དམིགས་པ་དངོས་པོ་རང་ རང་གིས་རིག་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པའོ། །རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དུ་མ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་རྣམས་དང་པོ་ཡིན་པས་དང་པོ་ཞེས་སྨོས་སོ། །རྒྱུ་ནི་བྱེད་པའོ། །དང་པོའི་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་འདིའི་སྟོབས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་སྙིང་རྗེའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྒྲས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་བ་ཞེས་པ་ནི་གང་ དུ་འཁོར་བས་ན་འཁོར་བ་སྟེ།འགྲོ་བ་ལྔའི་གནས་ལ་བརྗོད་ཀྱི། འཁོར་བར་འགྱུར་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་སེམས་ཅན་ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་བསྟན་པའོ། །འཁོར་བ་ཉིད་ལ་བཙོན་ར་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བཙོན་གྱི་ར་བ་རུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་ ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་བར་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་མྱོང་བས་སོ།།བསྡམས་པ་ཞེས་པ་ནི་དེར་ཉོན་མོངས་པས་བཅིངས་པའོ། །སྐྱབས་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་བཅིངས་པ་ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པས་སོ། །ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་བའི་བཙོན་ ར་ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་པས་སོ།།མཚན་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཅན་སྙིང་རྗེའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་ལས་འདྲེན་པར་བསྟོད་པ་ཉིད་ལ་སྙིང་རྗེ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བསྟོད་པར་འོས་པ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་བརྗོད་ པར་འོས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

所谓'佛性'，在世俗谛中是远离烦恼障和所知障，具足十力等功德的智慧，这是依据所化众生的显现而言的佛性。在胜义谛中则是息灭一切戏论的法身自性。
正因如此，'非一非多，是自他利圆满广大之所依，非有非无如虚空平等性难以言诠，无染无变寂静无等平等遍满无相，唯自证知无喻，诸佛法身我今顶礼'如是赞叹。
此中含义是：以下文将要阐述的理论，遮破从自生、他生、共生和无因生，因为无实有故无一性。一的聚合称为多，因一不成立故多亦不成立，所以非一亦非多。
自他二利是指依法身力而遣除暂时垢染。唯有自他二利才是大圆满，因为是其因故称为所依。
'非有非无'是指以前述理论，因实有不成立，故依此而言的无实有也不成立。
'如虚空平等'是指有垢无垢诸位相等。'自性难以言诠'是指超越心识行境。
'无染'是指不为暂时垢染所染。'无变'是指虽断暂时垢染亦无变异。'寂静'是指一切戏论悉皆寂灭。'无等平等'是指无与伦比的法身与他平等。此是假立法身差别而说，实际胜义中法身并无差别。
'遍满'是指遍及有情器世间。'无相'是指无色蕴等相。'唯自证知'是指无所缘而各自了知诸法。
'法身'是指诸法之自性。
'第一圆满因'是指虽有发菩提心等诸多因，但因其为首故说为第一。因即是作用。
所谓'第一圆满'，如同以圆满获得一切受用，同样依此因力而获得佛果，故以圆满之名说此具大悲性之因。
'轮回'是指流转之处，是说五道处所，而非成为轮回的五蕴，因为那些已由'众生'一词表示。
轮回即称为牢狱，如同在牢狱中众生感受痛苦，同样在轮回中也感受生等诸多痛苦。
'束缚'是指被烦恼所缚于彼处。'无救护'是指无人能解除束缚。'普遍救护'是指令解脱轮回牢狱。
'具有性相'是指具有大悲自性。正因如此，在赞颂中说从苦及苦因中救度即是大悲。
'应受赞颂'是指如实宣说其功德。

།འདིའི་དོན་ནི་དང་པོར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བསྟོད་པར་འོས་པ་ཡིན་པ་ལས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་དང་པོར་བསྟོད་པ་ཅིའི་ཕྱིར་བྱས་སྙམ་པའི་དོགས་པ་བསལ་བའི་ཆེད་དུ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་བསྟོད་པར་འོས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བློ་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་གཙོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བློ་ལས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་གཙོ་བོར བསྟན་ནོ།།ཐུབ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཏེ། ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཡང་དག་པར་དུལ་བས་སོ། །དང་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དོ། །ཚིག་གི་དོན་གཞན་ནི་འགྲེལ་པ་ལས་གསལ་ལོ། །འདིའི་ ངག་གི་དོན་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལས་སྐྱེས་ལ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་འཁྲུངས་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་སྐྱེས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་བསྟོད་པ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་ཐུབ་དབང་ལས་སྐྱེས་ཞེས་པའི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་སྤྱིའི་ནང་ནས་ཐུབ་དབང་ལས་སྐྱེས་ཀྱི་ཚིག་གི དོན་སྟོན་པའོ།།གོང་ན་མེད་པའི་ཆོས་ཞེས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། །དབང་ཕྱུག་ཅེས་པ་ནི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་གོང་ན་མེད་པའི་ཆོས་ནི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་དབང་བ་ ཉིད་དུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དབང་ཕྱུག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་ པ་ཡིན་ཏེ།དེ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་དང་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་དབང་བ་མེད་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མངའ་བས་སོ། །རྒྱུ་མཚན་གཉིས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་ པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཀྱི།སངས་རྒྱས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ངག་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་པས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་ནི་གཏི་མུག་གི་གཉིད་སངས་པས་སངས་ རྒྱས་ཏེ།སྐྱེས་བུ་གཉིད་སངས་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་བློའི་ཁ་ཕྱེ་བས་སངས་རྒྱས་ཏེ། པདྨ་ཁ་ཕྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་སངས་རྒྱས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ཕུང་པོ་དང་། འཆི་བདག་དང་། ལྷའི་བུ་དང་། ཉོན་མོངས་ པའི་བདུད་བཅོམ་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ།།དེ་ལ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕུང་པོའི་བདུད་དང་། འཆི་བདག་གི་བདུད་བཅོམ་མོ། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་བཅོམ་མོ། །བྱམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ལྷའི་བུའི་བདུད་བཅོམ་མོ། ། ཡང་ན་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་དྲུག་དང་ལྡན་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། དཔལ་དང་གྲགས་དང་ཡེ་ཤེས་དང་། །དབང་ཕྱུག་དང་ནི་གཟུགས་བཟང་དང་། །བརྩོན་འགྲུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དྲུག་པོ་དེ་ལ་ལྡན་ཞེས་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །དེ་ལ་བསོད ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པས་དཔལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།།སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བས་ཁམས་གསུམ་དུ་གྲགས་པས་གྲགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ མངའ་བས་དབང་ཕྱུག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།།ཡུལ་ལ་གནས་པ་དང་རྫོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་དང་ལྡན་པས་གཟུགས་བཟང་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།

这其中的意思是，首先应当赞颂佛陀和菩萨们，但为何首先赞颂大悲心呢？为了消除这个疑虑而显示大悲心值得赞颂，故说两个偈颂。
其中第一偈颂显示菩萨的无二智和大悲心是最主要的。第二偈颂显示在菩萨心和无二智中，大悲心是最主要的。
能寂者是指声闻、独觉和菩萨们，因为他们的身、语、意已经完全调伏。第一是指佛陀。其他词义在注释中已经明了。
这段话的意思是，因为声闻和独觉是从正等正觉佛陀而生，正等正觉佛陀是从菩萨而生，菩萨又是从大悲心、无二智慧和菩提心而生，所以对大悲心作赞颂。
为了解释'从能寂王所生'这句话的含义，所以说'其中'等等。'其中'是指在整体文字中解释'从能寂王所生'这句话的含义。
'无上法'是指大乘法。'自在'是指能显示所化众生的意乐，这就是圆满。或者说，无上法是指力、无畏等功德。对这些具有自在即是圆满。
为了显示世尊超胜声闻等，所以说'声闻'等。世尊具有殊胜的自在圆满，超越声闻等，因为他们对大乘法和力、无畏等功德没有自在，而世尊具有这些。
为了显示第二个理由，所以说'声闻等'。声闻等依照正等正觉佛陀的教言而修行，而佛陀不依照声闻等的言教而修行，因此称诸佛世尊为能寂王。
'佛陀'是指已经远离无明睡眠而觉醒，如同人从睡眠中醒来。或者说是智慧开显，如同莲花开放。或者说是通达真实义而成佛。
世尊是指已经降伏了蕴魔、死魔、天子魔和烦恼魔。其中以不住涅槃降伏蕴魔和死魔，以金刚喻定降伏烦恼魔，以慈心三昧降伏天子魔。
或者说具足自在等六种功德而称为世尊，如说：'吉祥及名声，智慧与自在，妙相及精进，具足此六德。'
其中，具足福德资粮故吉祥圆满；远离障碍而名闻三界故名声圆满；完全了知人法二无我故智慧圆满；具有无上法的自在故自在圆满；具足住处圆满等相好故妙相圆满。

།བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པས་བརྩོན་འགྲུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། ཡང་ན་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་རྒལ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། །ཡང་ན་སྲིད་པར་འགྲོ་བ་སྤངས་པས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། །ཡང་ན་མི་འཇིགས་པ་བཞི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་འཇིག་པ་སྤངས་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་འཁོར ལོའི་མདོ་ལས།ནམ་མཁའ་དང་ནི་མཚུངས་པའི་ཆོས། །ལུས་ཅན་རྣམས་ལ་སྟོན་པར་མཛད། །དེ་ལ་དེ་ནི་འཇིགས་པ་མེད། །དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་ཞེས་པ་ནི་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་ལ་ཉན་ཐོས་ ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་བྱུང་བར་གྱུར་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པ་ལ་ ཞེས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་འདོད་རྒྱལ་དང་།དུས་དང་། རང་བཞིན་དང་། བདག་དང་། དབང་ཕྱུག་ཉིད་རྒྱུ་ཉིད་དུ་དང་། རྒྱུ་མེད་པར་འདོད་པས་དེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྨྲ་བ་ཡིན་ལ། དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཞེས་སྨོས་སོ། །ཕྱིན་ ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟན་པ་དེ་ཡང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་ཏེ།གཞན་མི་འཐད་པ་དང་། འདི་ཁོ་ན་འཐད་པ་དང་བཅས་པའོ། །འཇུག་པའི་ཕྱིར་ལ་ཞེས་པ་ནི་དེའི་དབང་གིས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་པར་སྣང་བ་འབྱུང་སྟེ། གཉིད་ལོག་ པའི་དུས་ན་དབུགས་དབྱུང་བ་དང་འཇུག་པ་བཞིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་གཉིད་ལོག་པ་ལ་དབུགས་དབྱུང་བ་དང་འཇུག་པ་རང་ལ་སྣང་བ་མེད་ཀྱང་གཞན་རྣམས་ལ་སྣང་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་ཉིད་ལ་སྣང་བ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་གཞན་རྣམས་ལ་སྣང་ངོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།དེ་ཉན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ནི་ཡིད་ཆེས་པ་ལུང་ཚད་མ་ཉིད་ལས་སྐྱེས་པའི་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རིགས་པས་ངེས་པར་བརྟགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ ནོ།།རིམ་པ་ནི་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ལྷག་པར་མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་དོན་དང་ཆོས་བསྟན་པ་མེད་པར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཅུང་ཟད་གཞན་གྱི་དོན་ལ་སྨོས་པའི་དབྱེ་བས་སོ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་ནས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའོ།།གལ་ཏེ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པར་ཤེས་པ་ཡིན་གྱི། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། ཇི་ལྟར་ ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་རིང་དུ་སོང་བ་དེ་ནི་བློས་ཀྱང་ལྷག་ཅེས་པས་འདིར་སྟོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་གོ་འཕང་ལས་མ་ཐོབ་པར་སྣང་བས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད་ཅེ་ན།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཡང་ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དོན་དམ་པ་རྟོགས་པ་ལ་མཁས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པ་སྒྲོ་མ་བཏགས་ པའི་རང་བཞིན་ཅན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་རྟོགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ངོ་།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་གྱི་ཞེས་པ་ནི་ཁ་ཅིག་རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་སྒོ་ནས་མ་ཐོབ་ཀྱང་ངོ་། །ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ངེས་པ་འབྲས་བུ་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་ལས་གང་ཡང་ངེས་པར་འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡོད་པའོ། །ལྷག་ མ་གོ་སླའོ།

在三个无数劫中精进修持，故具足圆满精进。或者说因超越轮回和涅槃，故称为薄伽梵。或者说因断除轮回中的流转，故称为薄伽梵。或者说因获得四无畏而断除毁灭，故称为薄伽梵。正因为如此，《圣不退转轮经》中说：'如同虚空般的法，为众生演说，于此无有畏惧，因此称为薄伽梵。'所说'于彼等'等等。'如何'是指声闻等如何从牟尼王处生起之意。为了说明如何从牟尼王处生起，故说'当佛出世时'等。'正确宣说缘起'是指其他人对诸蕴妄执为任意、时间、自性、我、自在天等为因，或无因，这是颠倒的缘起说法，为了破除这些，故说'正确'。
正确宣说即是'无明缘行'等所说，包含了其他说法不合理及此说合理的道理。'趣入'是指依此对所化众生显现说法，如同睡眠时呼吸出入。如同睡眠者虽然自身不显现呼吸出入，但他人能见到一样，虽然佛陀自身无说法显现，但对他人显现，此为其义。
关于'听闻'等，闻所生慧是从可信的权威教证所生的定解。思所生是从理性观察所生。修所生是从禅定所生。次第即是闻等次第。'随增上信解'是指无自利和说法而仅以神通稍作利他的差别。'为使声闻等圆满'是指了知缘起无自性后声闻等得以圆满。
若问声闻们虽知人无我，但如何能知缘起无自性？如同声闻等了知法无我那样，远行地的智慧更为殊胜，此处即是如此宣说。虽然宣说了缘起，但似乎未获得声闻等果位，为何说正确宣说缘起能使声闻等圆满？为了回答此问题，故说'虽然有些'等。'通达胜义'是指通达胜义无戏论自性即无实有性。'不得涅槃'是指有些因缘不具足而未获得。'业必定感果'是指任何业必定有感受果报的体验。其余易懂。

།འདིའི་དོན་ནི་ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་ངེས་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ངེས་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་གང་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ལ་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་མཐོང་བའི་ཚེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཐོབ་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་ དེ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་འབྲས་བུའི་ངེས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ལྟར་འཕགས་པའི་ལྷས་ཀྱང་གསུངས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འཕགས་པའི་ལྷས་བཞི་བརྒྱ་པའི་ལེའུ་བརྒྱད་པ་ལས་དེ་ཉིད་ཤེས་ པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།འདིའི་དོན་ནི་ཚེ་འདི་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བའི་དོན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཐོབ་ཀྱང་དེ་ལྟར་ན་ཡང་དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་འགྲུབ་པ་ལ་རབ་ཏུ་འབད་པས་ངེས་པར་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ་ལས་ བཞིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་གཏི་མུག་གིས་བྱས་པའི་ངེས་པའི་ལས་ལ་ཚེ་འདི་ལ་འབྲས་བུ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། དེའི་འབྲས་བུ་ངེས་པར་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ས་བོན་འགགས་མ་ཐག་པའི་མྱུ་གུ་དང་། ལོ་མ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཤིང་ ཏོག་ཨ་མྲ་ཟོས་ནས་སྙིང་པོ་འཛུགས་པ་བཞིན་ཏེ།གང་གི་ཨ་མྲ་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཟོས་ནས་ས་བོན་ལ་ཉམས་པ་བསྐྲུན་པ་དེས་ས་བོན་བསྐྲུན་པ་དེའི་དུས་སུ་འབྲས་བུ་མི་ཐོབ་ཀྱང་དེ་ལྟར་ན་ཡང་དུས་གཞན་དུ་ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ལ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཁོ་ནའོ།།དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་ཀྱང་གསུངས་སོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ལས་ངེས་པར་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།གསུངས་སོ་ཞེས་པ་ནི་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱི་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པ་བདག་ལ་སྤྱོད་པ་ལས་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཚིག་གི་དོན་ལྷག་མ་གོ་སླའོ། །འདིའི་དོན་ ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་མི་འབྱུང་ཞིང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་ཟད་པར་གྱུར་པ་ན་འཕགས་པའི་ལམ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་བདུད་རྩི་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་གྱི།འོན་ཀྱང་སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོས་པ་ལ་ཐོས་པའི་རྒྱུའི་སྟོབས་ཁོ་ནས་ཚེ་འདི་ ལ་ཉེ་བར་སྟོན་པ་ལ་མ་ལྟོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་གནས་དབེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཙམ་གྱིས་རྐྱེན་འཛོམ་པས་བྱུང་བའི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མ་འདྲེས་པའི་སྒོ་ནས་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་མ་འདྲེས་པ་ནི་ལུས་དང་སེམས་རྣམ་པར་དབེན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡང་ན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མི་ ཚོལ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།གང་གི་ཕྱིར་མ་འདྲེས་པ་དེས་སངས་རྒྱས་མ་བྱུང་བའི་དུས་སུ་ཡང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་བདུད་རྩིའི་སྒྲུབ་པ་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡང་དག་པའི་གདམས་ངག་གིས་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་སྟོན་པའོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ ཅན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་བོ།།འདི་ལྟར་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ། །ཀུན་འབྱུང་རབ་ཏུ་སྤངས་སོ། །འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་སོ། །ལམ་བསྒོམས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱའོ། །ཐོབ་པར་ བྱེད་པས་ན་ཉན་ཐོས་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་གཞན་དག་ལ་རྣ་བའི་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་ཉན་ཐོས་སོ།

此义为：如同必定感受业果的异熟果必定要经历一样，同样，对于那些对缘起法教授进行闻思等修习的人们，即便在现世未能获得涅槃，但在来世也必定会经历通达真实义的果报。
为了说明圣天也如是宣说，故说'如是'等。圣天在《四百论》第八品中说'由通达真实'等。
此义为：虽然在今生为见真实义而精进修行未得涅槃，但如是为成就胜义智慧而努力，必定会在来世获得涅槃，如同业果一样。就像由愚痴所造的定业虽然今生无果，但其果报必定在来世感受，如同种子灭尽后必定生出苗芽、叶子、花朵、果实等，又如食用芒果后种植其核一样。如有人食用成熟的芒果后种下种子，虽然种下时未得果实，但在其他时候必定获得如愿的果实。
因此，对于缘起法教授，声闻等必定获得果报。为了说明圣龙树也如是宣说，故说'正因此'等。'正因此'是指由于从缘起法教授中必定生起果报之故。'宣说'是指圣龙树在第十八品《观我品》中说'圆满佛'等。其余文义易解。
此义为：当正等正觉佛不出世，声闻也灭尽时，由于缺乏显示圣道的缘，无法获得真实义甘露。然而，由于前世其他生中听闻真实义的闻法因力，即便今生不依赖亲近导师，仅仅依止寂静处，因缘具足而生起的独觉以不共的方式生起智慧。
其中'不共'是指身心远离。或者是指不寻求善知识。由于以此不共方式，即便在佛不出世时，独觉们也能证悟真实义，因此应知大医王正等正觉佛所说的真实义甘露修证并非无义。
为了解释声闻的词义，故说'其中'等。'由正确教诫'是指如实开示诸法真实义的法教。其果是具有漏尽与不生智相的声闻菩提。即'我已遍知苦、永断集、证得灭、修习道'如是相的漏尽与不生智称为菩提。'声闻'是指将如是菩提转为他人耳境者。

།རྣམ་པ་གང་གི་སྒོ་ནས་ཐོས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་དོན་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཆེད་དུའོ། །བྱ་བ་བྱས་སོ་ཞེས་པ་ ནི་སྡུག་བསྔལ་ཤེས།ཀུན་འབྱུང་སྤངས། འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས། ལམ་བསྒོམས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་བྱ་བ་བྱས་པས་སོ། །འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་པ་ནི་སྲིད་པ་འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་མེད་པའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སྐྱེ་བ་ཟད་དོ། །ཚངས་པར་སྤྱད་ པ་བསྟེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་གཟུང་ངོ་།།རྣམ་པ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡང་ན་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་གོ། །རྣམ་པ་གཞན་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། འབྲས་བུའི་མཆོག་ གམ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།འབྲས་བུའི་མཆོག་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྒྲོགས་པར་བྱེད་པས་ཉན་ཐོས་སོ། །བཤད་པའི་རྣམ་པ་གཞན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཅི་ལྟར་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ལ་མངའ་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལས་ཐོས་ནས།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་ལ་རྣ་བའི་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་ཉན་ཐོས་སོ། །དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་གཞན་གྱིས་ཐོས་པར་བྱེད་པས་ན་ཉན་ཐོས་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་ཉན་ཐོས་ཞེས་པའི་དོན་འདི་ལ་དམ་པའི་ཆོས་པདྨ་དཀར་པོ་དབང་པོར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དམ་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མགོན་པོ་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་རྗེའོ་ཞེས་བོད་པའི་ཚིག་གོ། །བདག་ཅག་དེ་རིང་ཉན་ཐོས་གྱུར། །ཅེས་པ་ནི་གོ་སླའོ། །འོ་ན་རྒྱུ་མཚན་གང་གིས་ཉན་ཐོས་སུ་གྱུར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་དམ་པ ཡང་དག་བསྒྲགས་པར་བགྱི་ཞེས་སྨོས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་དམ་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་གཞན་གྱིས་ཐོས་པར་བྱེད་པས་ཉན་ཐོས་སོ། །བྱང་ཆུབ་པའི་ཞེས་པ་ནི་འདིར་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཟེར་བས་དེའི་ཕྱིར་འདིར་ དམ་པའི་སྒྲ་མ་སྨོས་སོ།།སྒྲ་ཡང་རབ་ཏུ་བརྗོད་ཅེས་པ་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་བྱང་ཆུབ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་གཞན་དག་ལ་རབ་ཏུ་སྒྲོགས་པས་ཉན་ཐོས་སོ། །དེ་བས་བདག་ཅག་ཉན་ཐོས་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་དོན་གཉིས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་སུ་གྱུར་པའོ། ། མི་ཟད་འདྲ་ཞེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཚིག་གི་བྱེ་བྲག་སྟེ། ཇི་ལྟར་མེས་ཤིང་ལ་སོགས་པ་བསྲེགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཅག་གི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བསྲེགས་པ་ན་མི་ཟད་པ་དང་འདྲ་བའོ། །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་གཉིས་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་ཉན་ཐོས་ཞེས་ཟེར་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ ཡང་བྱང་ཆུབ་གཉིས་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་ཉན་ཐོས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་ བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ངོ་།།འོ་ན་ཉན་ཐོས་སུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། ལན་ནི་དེ་ལྟ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་གཉིས་ཐོབ་པར་བྱེད་ཀྱང་ངོ་། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྒྲོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་ཞེས་པ་ནི་གང་བྱང་ཆུབ་གཉིས་རྣ་བའི་ཡུལ་ དུ་བྱེད་པ་ཉིད་དོ།།རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཉན་ཐོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་གཉིས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ལམ་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་གཉིས་ཀྱི་ལམ་ཤེས་པས་ཉན་ཐོས་སུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ།

如果问以何种方式听闻，则说'如是'等。'如是'是为了明确前面所说的意义。'所作已办'是指已经了知苦、断除集、证得灭、修习道性质的事情已经完成。'此后不受后有'是指此有之后再无其他有。'等'字包含'生已尽'、'梵行已立'等。
为了以其他方式显示声闻言词的含义，说'或者'等。'或者'是以其他方式显示的词语。其他方式是什么呢？说'最胜果'，因宣说最胜果即是正等正觉，故为声闻。
为了显示解释的另一种方式，说'正等正觉'等。从具有通达一切法如实存在的智慧的如来处听闻无上正等正觉之道，为求菩提道者作为耳识对境的，是声闻。
如是由听闻声闻菩提、无上正等正觉和菩提道而为他人所闻，故称为声闻。为了显示通过获得无上正等正觉和声闻菩提而成为声闻的含义，在《妙法莲华经》中说'正法'等。'怙主'是对世尊的尊称。'我等今皆得声闻'易于理解。
若问以何因缘成为声闻，则说'宣说最胜正等菩提'，因为使他人听闻最胜无上正等正觉，故为声闻。'菩提'在此指灭尽和不生智慧为特征的声闻菩提，因此此处未说'最胜'字。
'亦善说声'是指向他人宣说具有灭尽和不生智慧特征的菩提之声，故为声闻。'是故我等为声闻'是指以前述两种含义成为声闻。'如不尽'是声闻言词的差别，如同火烧薪等一样，我等烧尽一切烦恼时，如同不尽。
若说因获得两种菩提而称为声闻，则菩萨也获得两种菩提，应成为声闻。为了回答这个问题，说'诸菩萨虽然'等。虽然诸菩萨获得声闻菩提和正等菩提。
若问为何不成为声闻，答曰说'虽然如此'等。'虽然如此'是指虽获得两种菩提。'唯是宣说'是指令两种菩提成为耳识对境。'随顺'等是说因为是声闻故不修习随顺两种菩提的道，诸菩萨虽知两种菩提之道，但不会成为声闻。

།སངས་ རྒྱས་འབྲིང་གི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲ་འཇུག་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་ སངས་རྒྱས་གསུམ་ཀ་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱང་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པས་རང་སངས་རྒྱས་ལ་ཉན་ཐོས་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་ཟེར་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི་དེ་ དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཞེས་པ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་སོ། །བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཡེ་ཤེས་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་ཁྱད་པར་ནི་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་ལ། ཉན་ ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤངས་པས་སོ།།བསོད་ནམས་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་ཁྱད་པར་ནི་ཡེ་ཤེས་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཞན་དུ་ན་ཉན་ཐོས་རྣམས་བཞིན་དུ་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་གོང་དུ་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ ཚོགས་ཞེས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་སྦྱིན་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གཉིས་ཀའི་རྒྱུའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ སྨོས་སོ།།ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ཞེས་པ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཐུགས་རྗེའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་གདུལ་བྱའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གང་ཡིན་པའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་སྟོབས་བཅུ་ ལ་སོགས་པ་གཟུང་བར་བྱའོ།།དེ་རྣམས་མེད་པས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལས་དམན་པ་ཡིན་པས་ཉན་ཐོས་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བར་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་འབྲིང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་འབྲིང་པོའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་ནས། སངས་རྒྱས་འབྲིང་པོའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་རང་སངས་རྒྱས་ཞེས་པའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་ན་ཡོད་པས་སོ། ། དེ་དག་ནི་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་འབྲིང་པོའོ། །ཉེ་བར་མ་བསྟན་པར་ཡེ་ཤེས་བྱུང་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཉན་པ་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་མེད་པར་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །བདག་ཉིད་གཅིག་པུ་སངས་རྒྱས་པར་རང སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་པ་ནི་གཞན་རྣམས་ལ་ཆོས་མི་སྟོན་པར་བདག་གཅིག་པུ་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བས་རང་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་ནས། ཐུབ་དབང་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ བཤད་པའི་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།སངས་རྒྱས་བྱུང་བར་གྱུར་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རིགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདག་གིས་ཆོས་བསྟན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་ཐུབ་དབང་སྐྱེས་སོ། །གལ་ཏེ་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཡེ་ ཤེས་བྱུང་བས་ཐུབ་དབང་སྐྱེས་ཞེས་ཅི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་སྐྱེ་བ་འདི་དག་ལ་རང་འབྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་རུ་ཟིན་ཀྱང་། དེ་ལྟར་ན་ཡང་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་ཆོས་བསྟན་པ་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་རང་འབྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་མི་འགྲུབ་པས་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཐུབ་དབང་ལས་ སྐྱེས་སོ།།སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་འབྲེལ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་གོ་སླའོ།

为了阐述中等佛的词义，说'佛音'等。通达真如之义时佛音随之而入，通达真如之义也存在于声闻、缘觉和无上正等正觉三者中，因此佛音也表达缘觉的含义。
如果说通达真如没有差别，为何不称缘觉为声闻和无上正等正觉呢？对此回答说'彼等'等。'彼等'指缘觉。'以福德智慧增上差别'等中，智慧增上差别是指缘觉们已断除所取分别，而声闻们未断除。福德增上差别应从具有智慧增上差别中了知。否则，缘觉们也将如声闻般不能增上智慧。
'福德智慧资粮'中，福德资粮是布施、持戒、忍辱波罗蜜多。智慧资粮是禅定、智慧波罗蜜多。精进波罗蜜多是二者之因。因此置于二者之间而说。
'大悲'是指无缘大悲。'一切种智'是就所化而言，是佛位无障碍的不二智慧。'等'字包含十力等。
因为缺少这些而低于诸佛，处于声闻与正等正觉之间，故称为中等佛。如是阐述中等佛的词义后，为阐述中等佛的异名'缘觉'的词义，说'正因此'等。'正因此'是指处于声闻与正等正觉之间。
'彼等'指中等佛。'不经教授而生智慧'是指因前世听闻真如等习气力，无需他人教授而生智慧。'独自证悟故为缘觉'是指不为他人说法，独自证悟故称缘觉。
如是阐述声闻与缘觉的词义后，为阐述'牟尼王所生'的词义，说'如所说理'等。'当诸佛出世'等，如所说理，从如来自身说法而生，故为牟尼王所生。
若问：缘觉生起智慧，如何说是牟尼王所生？答：不然。缘觉们虽然此生生起自生智慧，然而若无其他生中听闻说法等，则不能成就自生智慧，故彼等亦从牟尼王所生。
为阐述'佛'等词的关联，说'复次牟尼王'等，易解。

།སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་འཁྲུངས་ཤིང་། །ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་སྐབས་ལས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སྐྱེ་བ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡང་དག་པར་སྐུལ་བར་བྱེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་གཞན་ནི་རྒོལ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་གོ་སླའོ།།ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི་ཞེས་སྨོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དེ་བདེན་པའོ། །གལ་ཏེ་བདེན་པ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཁས་མི་ལེན་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི་འོན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨོས་ཏེ།འོན་ཀྱང་ཞེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱིས་སྨྲས་པ་དེ་དག་ཁྱད་ཡོད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཁྱད་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མདོར་བསྟན་པའི་ཚིག་གོ། ། གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་སྟོན་པའི་ཚིག་གོ། །འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་སྐབས་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པ་དང་།ཕལ་ཆེར་སངས་རྒྱས་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དང་པོར་སྐུལ་བར་བྱེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་སངས་རྒྱས་ འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །འབྲས་བུའི་མཐར་ཐུག་ཅེས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་འཐོབ་པའོ། །རྒྱུ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཞེས་པ་ནི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་རྣམས་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། །གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བསྔགས་པ་ མཛད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་གིས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བསྔགས་པ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྲེལ་ལོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ཆེས་བརླིང་ བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་ཡང་དག་པར་སྐུལ་བར་བྱེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་ཆེས་བརླིང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད་མི་ འགྲུབ་པས་སོ།།དགོས་པ་གཉིས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདིར་ཡང་རྒྱུ་ལས་མཆོད་པར་བརྗོད་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱིས་འཕངས་པས་འབྲས་བུ་ལ་མཆོད་པར་བརྗོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་ཞིང་ཞེས་པ་དང་འབྲེལ་ལོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་ ལ་མཆོད་པར་བརྗོད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལའོ།།འབྲས་བུ་ལ་མཆོད་པར་བརྗོད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ལའོ། །དགོས་པ་གསུམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྨན་གྱི་ལྗོན་ཤིང་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྨན་གྱི་ལྗོན་ཤིང་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་ལྗོན་ཤིང་གང་ལ་ ཨ་རུ་ར་ལ་སོགས་པའི་སྨན་འབྱུང་བ་དེ་ལ་སྨན་གྱི་ལྗོན་ཤིང་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།།ཤིང་ཡིན་ཡང་སྐམས་པའི་དུས་སུ་འབྲས་བུ་མེད་པས་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར། མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་ཡང་ཏར་ཀའི་རིགས་ འགའ་ཞིག་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཡང་མཐོང་བས་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར།འབྲས་བུ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེར་བ་ཞེས་སྨོས་སོ།

'从佛菩萨所生'这句话是说从菩萨的阶位立即生起佛的阶位，以及菩萨们激发成佛的本性，所以说诸佛从菩萨中生起。
为了说明他人的诘难，说'假如'等词，容易理解。为了说明回答，说'这虽然是真的'，从佛说法中生起诸菩萨这是真实的。
如果是真实的为什么不承认呢？对此回答说'然而'等词。'然而'是表示差别，意思是你所说的那些有差别。
为了说明差别，说'以二因'等词。'以二因'等是总说的词。'阶位的差别'等是广说的词。'从阶位的差别'等是极为广说的词。
这的含义是：因为紧接菩萨们的阶位即生起佛的阶位，所以阶位的差别唯独在诸菩萨中存在，以及大多数诸佛最初由诸菩萨激发，所以说从菩萨生起诸佛的意思。
为了说明总结，说'因此'等词。'因此'是由两个理由。'究竟果'是指获得佛果。'依于主要因'是因为依于菩萨这主要因。
'如来'等容易理解。由于从菩萨生起诸如来，所以诸佛对诸菩萨作赞叹。为了说明这点，说'正因为此'等词。'正因为此'与'诸佛世尊对诸菩萨作赞叹'相连。
为什么说'因为是最为稳固的圆满因'呢？由于阶位的差别和真实激发，诸菩萨是佛的圆满因。这也是最为稳固的，因为没有这个就不能成就佛果。
为了说明第二个必要，说'从因'等词。这里也由赞叹因的意义所引申，与'应当说明是赞叹果'相连。其中赞叹因是对菩萨，赞叹果是对佛。
为了说明第三个必要，说'大药树'等词。'大药树'是指能生阿如拉等药物的树称为大药树。虽然是树，但在枯萎时没有果实，为了遮遣这点，说'见到芽等'等词。虽具有芽等，但如同某些塔卡树种一样也见到无果实的，为了遮遣这点，说'给予无量果实'。

།འདིའི་དོན་ནི་ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེར་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྨན་གྱི་ལྗོན་ཤིང་བཞིན་དུ་འབད་ནས་སྲུང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་གནས་སྐབས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་སྟེར་བར་བྱེད་པས་ཤིན་ཏུ་འབད་པས་བསྲུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། ། དགོས་པ་བཞི་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དུས་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དུས་དེར་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པའི་ཚེའོ། །ཉེ་བར་གྱུར་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་དྲུང་ན་འཁོད་པ་རྣམས་སོ། །ཐེག་པ་གསུམ་ལ་བཀོད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི ཕུང་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་ལ་སྦྱར་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་སོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ལ་ཞེས་པ་ནི་གང་གི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ་ལམ་མོ། །དེ་ལ་ཡང་ཆེན་པོ་སྟེ། ཆེན་ པོ་བདུན་དང་ལྡན་པས་སོ།།དེ་ལ་ཆེན་པོ་བདུན་ནི་དམིགས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཐབས་དང་། ཐོབ་པ་དང་། ཕྲིན་ལས་སོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ཆེ་བ་ནི་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་བསྟན་པའི་ཆོས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་ དམིགས་པས་སོ།།སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཆེ་བ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཆེ་བ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་དཀའ་བ་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ། ། ཐབས་ཆེ་བ་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་རབ་ཏུ་མི་གནས་པས་སོ། །ཐོབ་པ་ཆེ་བ་ནི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་ཅིང་བགྲང་དུ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་སོ། །ཕྲིན་ལས་ཆེན་པོ་ནི་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་ཀྱི བར་དུ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། དམིགས་པ་ཆེ་དང་དེ་བཞིན་དུ། །གཉིས་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། །བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་དང་ཡེ་ཤེས་ནི། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཉིད་དག་དང་། ། ཐོབ་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དག་དང་། །སངས་རྒྱས་ཕྲིན་ལས་ཆེན་པོ་སྟེ། །ཆེན་པོ་དེ་རྣམས་དང་ལྡན་པས། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་ནི་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །ངེས་པར་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་བསྐུལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིའི་དོན་ནི་གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་དེའི་ཚེ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་བཀོད་པ་ལ་ཡང་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་ཐོས་ནས་ངེས་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ཁོ་ན་དོན་དམ་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི དགོངས་པ་ཅན་ནོ་ཞེས་པའི་སེམས་སྐྱེའོ།།གཞན་དུ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསྔགས་པ་ཇི་ལྟར་བརྗོད། དེས་ན་བདག་ཀྱང་དོན་དམ་པའི་ཐེག་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ་སྙམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཆེད་ དུའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་རིགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བར་བསྟན་ནས། ད་ནི་ལུང་གི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་སངས་རྒྱས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། མདོ་གང་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསྔགས་ པ་བརྗོད་པ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་གོ་སླའོ། །དེ་ལ་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་གོ་སླའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་ཞེས་དྲི་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་གོ་སླའོ།།དེ་ལ་ལན་ནི་སྙིང་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྡིག་པའི་ཆོས་ལས་རྒྱལ་བས་རྒྱལ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ།

此义如同药树能赐予无量果实一般，应当精勤守护，同样地，菩萨阶位也能赐予具足无量功德之果位佛果，故应当极为精勤地守护，为令知此义故，诸佛宣说菩萨之赞叹。
为显示四种必要，故说'尔时'等。'尔时'即宣说菩萨赞叹之时。'亲近'即在座者。'安立于三乘之众生群'即安置于声闻、缘觉及菩萨道之众生群。'于大乘'即趣向无住涅槃城之道。此复为大，具足七种大故。
其七大为：所缘、修行、智慧、精进、方便、证得及事业。其中所缘大者，缘于百千等经所说无量法故。修行大者，成办一切自他利益。智慧大者，遍知人法二无我故。精进大者，于三无数劫中投入百千诸难行故。方便大者，不住于轮回与涅槃故。证得大者，通达力、无畏等佛不共法无量无数之功德故。大事业者，乃至轮回际，随行现等正觉等佛之事业故。
因此，《经庄严论》中说：'所缘大及如是，二利成办及，精进策励与智慧，方便善巧性，及以证得大，佛陀大事业，具足彼诸大，故称为大乘。'
'为令决定趣入'即为劝励故。此义为：当宣说菩萨赞叹时，即便是安立于声闻缘觉乘者若亲近时，彼等闻菩萨赞叹已，定当生起唯菩萨乘是究竟，余者是密意的心。
否则诸如来何故宣说菩萨赞叹？因此，为令生起'我亦当趣入究竟乘'之发心故。
如是以理证显示菩萨中出生佛已，今为以教证门显示从菩萨出生佛故，及为显示诸佛于何经中宣说菩萨赞叹故，说'如是'等，易解。
为显示结语故，说'是故如是'等，易解。为显示问'何为菩萨之因'故，说'复次'等，易解。
其答即说'大悲'等。以胜过诸恶法故，胜者即佛世尊。

།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཅན་ཡིན་པས། རྒྱལ་བའི་ སྲས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་དང་། དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བློ་དང་། བརྡ་ལས་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་འགྲེལ་ པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དང་། དམིགས་པ་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་དང་གསུམ་སྟེ། དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རང་བཞིན་སྟོན་པས་སོ། །དེ་ཡང་དང་ པོར་བདག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ།།དངོས་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། ཆད་པ་ལ་སོགས་པ་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །བརྡ་ལས་ བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་གོ་སླའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བགྱིའོ་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་ ཆུད་པ་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་བྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བརྡ་ལས་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེའི་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སོ། །འོ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རང་བཞིན་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་ ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེ་དང་མཉམ་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ། ཇི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་རང་བཞིན་གང་ཡང་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ངོ་། །མཉམ་པ་ཉིད་དེ་ཡང་ཐ་དད་པར་བརྟགས་ནས་བསྟན་པའོ། ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པས་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པས་ན་མི་གནས་པའོ། །གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ་དང་། མི་གནས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་འཇིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རང་བཞིན ཡིན་པས་སོ།།དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་དབྱིངས་དང་མཉམ་པའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །ཤེས་པར་བགྱི་བ་ཙམ་དང་ཞེས་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ ཙམ་ཡིན་གྱི་དེ་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་ཁོ་ན་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་སོ། །ཤེས་པ་པོས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་གལ་ཏེ་ཤེས་པ་པོ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ལས་འཆད་པར་འགྱུར་ བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།འདིའི་དོན་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པས་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་ཙམ་ཡིན་པ་དང་ཤེས་པ་པོས་སྟོང་པ་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ ཏོ།།ཆོས་ཉིད་ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །འདི་ལྟ་བུ་འདི་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་མཉམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པས་སོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། །སེམས་ ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་པས་མི་སྲིད་པས་རང་གི་བྱང་ཆུབ་ཤུགས་ཀྱིས་འཕངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ཆེད་དུ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་པར་མངོན་པར་འདོད་པའི་རང་བཞིན་ ཅན་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པས་བསྟན་ནོ།

由于与法界极其清净相应，具有闻法习气的精华，故佛子即是菩萨。那些菩萨具有悲心的心和胜义菩提心的自性，无二智慧以及由言说而生起的发菩提心是因。
为了说明这个意义，所以说'于此'等。其中将要解释的种类有三种：缘众生、缘法以及无缘的差别，是从所缘的角度显示自性。这也将由'首先我'等来说明。
'事物'等是远离事物、无事物、有、无、常、断等二边，是无二智慧。为了说明由言说而生起的发菩提心，说'菩提心'等，容易理解。
'我当通达一切法'是显示菩提心的果。其中通达一切法即是通达一切相，意思是一切相智。应当了知这是从菩提心而生，因为由言说而生起的发菩提心是其间接因。
那么菩萨的自性是什么呢？对此回答说'一切法'等。诸法界即是空性。与此平等即是一切法，如同空性无有任何自性，一切法也是如此。平等性也是经过分别而说明的。
由因缘所生故是暂时生起。正因为如此，生即灭故是不住。由暂时生起和不住这两个理由，一切法无自性，因为非造作和不坏灭的才是自性。因此一切法与法界平等。
'非所遍知'是所成立。'唯所知'是理由，因为一切法如同二月显现等仅是所知而已，彼等无有自性。因此非所知，因为唯有自性才是所知。
'由空能知者故'是说如果有能知者，那时一切法应成所遍知，但如将要解释的那样，由于无有能知者，故一切法非所遍知。此义是：由于一切法仅是识的对境且空无能知者，因此一切法非由法的自性所知。
'法性'即是空性。'如是此'是指以与法界平等等以及一切法非所遍知的行相。'诸众生'等容易理解。
令众生通达法性，由于自身未通达法性而不可能，故间接引出自觉。因此以为利他而欲求现证正等菩提为所缘的自性发菩提心来说明。

།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེའི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་ཕན་ཡོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་ པ་དང་།བདེ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉིད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཕན་པའི་སེམས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་བདེ་འགྲོ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བདེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་འདི་ལ་དགེ་བའི་ལས་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་གང་ ཡིན་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པའི་སེམས་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་སེམས་ལས་གོང་ན་སེམས་གཞན་མེད་པས་སོ། །གང་ལ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ལ་ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་ལྡན་པས་ཚད་མེད་པ་བཞིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར།བྱམས་པས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བྱམས་པས་གཉེན་པའི་སེམས་དང་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་འདོད་པའི་རྣམ་པས་བྱམས་པ་ཞེ་སྡང་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས། བྱམས་པས་གཉེན་པོར་འགྱུར་བའི་སེམས་ཞེས་སྨོས་ཏེ། གཉེན་པོས་དངོས་པོ་གཞན་ལ་གོས་ པར་འགྱུར་གྱི།རྩུབ་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སེམས་གོས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི། ཕྱིར་ཕྱོགས་པས་ནི་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྙིང་རྗེས་མི་ཟློགས་པའི་སེམས་དང་ཞེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པའི་རྣམ་པ་ ཅན་གྱི་སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་བས་སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱིས་མི་ཟློགས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བས་སོ།།དགའ་བས་འགྱོད་པ་མ་མཆིས་པའི་སེམས་དང་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་དང་མི་འབྲལ་བར་འདོད་པའི་རྣམ་པ་ ཅན་གྱི་དགའ་བས་ཕྱིས་འགྱོད་པ་མི་སྐྱེ་བའོ།།བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དྲི་མ་མཆིས་པའི་སེམས་དང་ཞེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་གཏི་མུག་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བསམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དྲི་མ་མེད་པའི་སེམས་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སེམས་དྲི་མ་མེད་པས་སོ། །གང་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྐྱེས་པ་དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་སྒོ ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་སྟོན་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་འགྱུར་བའི་སེམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་མཐོང་བས་སེམས་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ འགྱུར་བ་མེད་པའི་སེམས་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པས་སེམས་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མ་མ་མཆིས་པས་དམིགས་པ་མ་མཆིས་པའི་སེམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་སྤངས་ ནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞི་བར་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སེམས་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དམིགས་པ་མེད་པའི་སེམས་ཏེ།ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་མི་དམིགས་པས་སོ། །སྨོན་པ་མ་མཆིས་པས་མི་གནས་པའི་སེམས་ཞེས་པ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ ཅན་གྱི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཀུན་ནས་བསློང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་སྐྱོན་རྣམ་པ་དུ་མས་སྐྱོན་དང་ལྡན་པར་མཐོང་ནས་ཕྱིས་ཀྱི་དུས་སུ་དེ་ལ་མི་སྨོན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སེམས་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྨོན་པ་མ་མཆིས་ པས་མི་གནས་པའི་སེམས་ཞེས་པའོ།།མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་གོ་སླའོ།

为了通过阐述菩提心的殊胜性而显示其功德，故说'一切众生'等。由于菩提心的力量能使一切众生获得利益和安乐，因此菩提心本身就称为利益和安乐之心。其中，利益之心是指能使众生获得善趣和涅槃的心。安乐是指在今生使众生投入善业的心。
正因为如此，这无上之心是利益和安乐之心，在其之上再无其他心。对于发起菩提心者，由于具足四无量心，为了显示以四无量心为特征的菩提心功德，故说'以慈'等。
'以慈为亲近之心'是指以希望具足安乐的行相为慈，因为慈是嗔恨的对治，所以说以慈成为对治之心。对治能使其他事物柔和，而粗暴则不能。同样，以慈力能使众生之心柔和，而背离则不能，此为其义。
'以悲为不退转之心'是指以希望离苦的行相之悲心，由于不会因众生的痛苦而厌倦，故以悲心力而具有不退转之心。
'以喜为无悔之心'是指以希望众生不离利益安乐的行相之喜心，因而不会后悔。
'以舍为无垢之心'是指对于非苦非乐、痛苦和快乐这三种心，分别远离烦恼愚痴、嗔恨和贪欲的意乐特征的无垢舍心，因为对众生具有无垢之心。
对于生起菩提心者，由于具足三种禅定，故从三种禅定的角度显示菩提心的功德，说'空性'等。
'以空性为不变之心'是指以见到不可言说的补特伽罗无我和法无我的本性，具有心安住特征的空性禅定而成为不变之心，因为以无分别性故而心不为分别所动。
'以无相为无缘之心'是指对不可言说的事物真如，舍弃作为分别因的五蕴，如实作意寂静，具有心安住特征的无缘禅定而成为无缘之心，因为不缘取五取蕴。
'以无愿为无住之心'是指对不可言说本性的事物，见到由颠倒分别所引发的烦恼和痛苦所执取而具有种种过患后，以未来不愿求为先导，具有心安住特征的无愿无住之心。
为了显示总结，故说'诸菩萨'等，易于理解。

།དེ་ལ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་དཔང་པོར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨོས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་རྩ་བ་ནི་རི་རབ་བཞིན་དུ་བརྟན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་། ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པའི་སྙིང་རྗེ་དང་། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །གལ་ཏེ་གསུམ་ཀ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་རྒྱུ་ཡིན་ན་སྙིང་རྗེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་བསྟོད་པར་བྱེད་ཅེ་ན།དེ་ལ་ལན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་གོ་སླའོ། །སྙིང་རྗེ་གཙོ་བོར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་རྒྱལ་བའི་ལོ་ཏོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ས་བོན་ སྙིང་རྗེ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དང་པོར་སྙིང་རྗེ་ལ་བསྟོད་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་རྒྱལ་བའི་ལོ་ཏོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ། ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དང་། སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཆུ་ལྟ་བུའི་སྙིང་རྗེ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གང་གི་ཕྱིར་རྒྱལ་བའི་ལོ་ཏོག་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ཡུན་རིང་དུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་སྨིན་པ་དང་འདྲ་བ་སྙིང་རྗེ་ཁོ་ན་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱུད་ལས་རྒྱལ་བའི་ལོ་ཏོག་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་སྨིན་པ་ལྟ་བུ་སྙིང་རྗེ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ངས་དང་པོར་སྙིང་རྗེ་ཁོ་ན་ལ་བསྟོད་པར་བགྱིའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འབྲས་བུའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པས་སོ། །སོགས་པས་ནི་ཤིང་ཐོག་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བའོ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་མང་པོའོ། །ས་བོན་དང་བཅས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དང་པོ་ཉེ་བར་མཁོ བ་ས་བོན་ཡིན་ཏེ།དེ་མེད་ན་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་བས་སོ། །བར་དུ་མཁོ་བ་ཆུ་སྟེ། དེ་མེད་ན་མྱུ་གུ་དང་། འདབ་མ་དང་། ཡལ་ག་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱུང་བས་སོ། །ཐ་མ་ཉེ་བར་མཁོ་བ་སྨིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་ན་ཡུན་རིང་དུ་ལོངས་སྤྱད་དུ་མེད་པ་དང་། བརྒྱུད་ནས་གཞན་དང་གཞན་མི་སྐྱེ་བས་ ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་མི་འགྱུར་བས་སོ།།འོ་ན་བར་དང་ཐ་མར་ཡང་ས་བོན་དང་ཆུ་ཉེ་བར་མཁོ་བས་བར་དུ་ཆུ་ལ་ཐ་མར་སྨིན་པ་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད་ཅེ་ན། དེ་ལྟ་བུའི་དོགས་པ་བསལ་བའི་ཆེད་དུ་གཙོ་བོ་ཞེས་སྨོས་སོ། །ས་བོན་དང་ཆུ་བར་དང་ཐ་མར་ཉེ་བར་མཁོ་བ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བར་དུ་ ཆུ་དང་།ཐ་མར་སྨིན་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་བརྗོད་ཀྱི། ཉེ་བར་མཁོ་བར་བྱ་བ་ཙམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དུས་གསུམ་ཆར་དུ་ཡང་ཞེས་པ་ནི་དང་པོ་དང་། བར་དང་། ཐ་མར་རོ། །རྒྱལ་བའི་ལོ་ཏོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་དུས་གསུམ་དུ་སྙིང་རྗེ་ཉེ་བར་མཁོ་བར་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འདི་ལྟར་སྙིང་རྗེ་ཅན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་གོ་སླའོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྙིང་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྨོད་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་བརྩམས་སོ། །གང་ཐེག་པ་ ཆེན་པོར་སྙིང་རྗེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མངོན་པར་ཞེན་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བར་གསུངས་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་སེམས་དང་ལྡན་པ་སུ་ཞིག་སྨོད་པར་བྱེད། གང་སེམས་དང་མི་ལྡན་པ་འགའ་ ཞིག་སྨོད་པར་ཟད་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པས་ཇི་ལྟར་སྨོད་ཅེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདིར། སྙིང་རྗེ་སྔོན་བཏང་སྤྱོད་ཀུན་དང་། །ཡེ་ཤེས་དྲི་མ་མེད་བཤད་པ། །ཞེས་པའི་ལུང་འདིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་སྙིང་རྗེ་ཡིན་པར་བསྟན་ནོ། །ད་ནི་བར་དུ་སྙིང་རྗེ་ཉེ་བར་མཁོ་ བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྙིང་རྗེ་ཁོ་ན་ཆུ་ཡིན་པའོ། །ཡང་དང་ཡང་དུ་སྟེ་སྐད་ཅིག་སོ་སོ་ལའོ། །བཅུས་པར་མ་གྱུར་ན་སྟེ་སྙིང་རྗེ་དང་མི་ལྡན་ནའོ།

为了以《宝鬘论》为证，故说'如是'等。菩萨的根本是如须弥山般坚固的菩提心，以及遍及一切方向的悲心，以及远离有无等边际的智慧。如果三者都是菩萨之因，为何独赞叹悲心呢？对此回答说'菩提心'等，易于理解。
为了显示悲心为主，故说'由于'等。由于佛陀庄稼圆满的种子唯是悲心，故首先赞叹悲心。同样，对于佛陀庄稼的圆满，以资粮道、加行道等次第增长的因如水般的唯是悲心。
同样，由于佛陀庄稼圆满长久受用的因如成熟般的唯是悲心。同样，通过说法门而相续中佛陀庄稼不断生起的因如成熟般的唯是悲心，因此我首先唯独赞叹悲心，此为其义。
为了以注释显示此义，故说'如何'等，以果之果等。等字包括树果等。圆满是众多种类。'具有种子'等，首先需要的是种子，因为无此则果不生。中间需要的是水，因为无此则不生芽、叶、枝等。最后需要的是成熟，因为无此则不能长久受用，也不能相续生起其他，故不能长久住。
若问：中间和最后也需要种子和水，为何说中间为水最后为成熟？为了断除如此疑虑故说'主要'。虽然种子和水在中间和最后也是需要的，但中间以水为主，最后以成熟为主，故如是说，而非仅就需要而言。'三时皆'是指初、中、后。
为了显示三时中悲心对佛陀庄稼圆满的必要性，故说'如是具悲者'等，易于理解。为了显示权威，故说'如是'等。'悲心'等是为了断除诽谤大乘而著。
于大乘中说以悲心为先导的菩提心，以及一切波罗蜜多等行为皆以空性智慧远离执著垢染，对如是大乘，具心者谁会诽谤？唯有不具心者会诽谤，具心者如何会诽谤？此为语义。
此中，'先发悲心一切行，智慧无垢所说'此经证明一切佛法皆以悲心为先导。现在就中间悲心的必要而言，说'虽已发菩提心'等，唯悲心是水。'再再'是指每一刹那。'若不润泽'即是不具悲心。

།འབྲས་བུའི་ཚོགས་ནི་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པའི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར། སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་འབྲས་བུའི་ཚོགས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཅེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མ་བསགས་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་མེད་པར་གྱུར་ན་ཚོགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་མི་སོགས་པས་སོ། །ཉན་ཐོས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མར་མེ་ཤི་བ་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས རྒྱས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ།།ཐ་མར་ཡང་སྙིང་རྗེ་ཉེ་བར་མཁོ་བར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་མཐའ་ཡས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འབྲས་བུ་མཐའ་ཡས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་ དང་བཅས་པ་སྤངས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།སངས་རྒྱས་ཐོབ་པའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྙིང་རྗེའི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པའི་སྙིང་རྗེའོ། །བྲལ་བར་གྱུར་ན་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་སྙིང་རྗེ་དང་མི་ལྡན་པར་གྱུར་ ནའོ།།འདི་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་སོ། །དུས་རིང་པོར་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པར་མི་འགྱུར་ལ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཡུན་རིང་པོར་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྙིང་རྗེ་མེད་པས་མྱུར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྙིང་རྗེས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཕགས་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འཕགས་པའི་འབྲས་བུའི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །རིམ་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ལས་སངས་རྒྱས་གཞན་དེ་ལས་ཀྱང་གཞན་ནོ། །ཡུན་རིང་པོར་མངོན་པར འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་རིམ་པ་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།སངས་རྒྱས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་ཆོས་བསྟན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྙིང་རྗེ་ གཙོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱག་འཚལ་ཏེ།ད་ནི་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་སྙིང་རྗེའི་རང་གི་ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་གསལ་བར་བྱས་ཏེ། སྙིང་རྗེའི་ཁྱད་པར་ཕྱག་འཚལ་བ་བརྩམ་པར་འདོད་པས་ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དམིགས་པའི་ བྱེ་བྲག་ལ་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དང་། དམིགས་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེའི་དམིགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། །ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེའི་དམིགས་པ་ནི་མི་རྟག་པའི་ཆོས་ རྣམས་སོ།།དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེའི་དམིགས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་འཇུག་པ་ནི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཀྱང་ཞེས་པ་ནི་གཙོ་བོར་བསྟན་པ་འབའ་ཞིག་གི་སྒོ་ནས་ཕྱག་འཚལ་བར་མ་ཟད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་སྙིང་ རྗེའི་རང་གི་ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱས་པ་ལ་ཡང་ངོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ལ་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བར་སྟོན་པ་ནི་དང་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འགྲོ་ལ་སྙིང་རྗེར་གྱུར་གང་དེ་ལ་འདུད། །ཅེས་བྱ་བར་འབྲེལ་ལོ། །འགྲོ་བ་དེ་དང་དེ་རུ་སྐྱེ་ ཞིང་འགྲོ་བས་འགྲོ་བ་སྟེ།སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་བརྗོད་དོ། །འགྲོ་བ་དེ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དང་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བདག་གི་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སྔོན་རོལ་དུ་ཕུང་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ངའོ་སྙམ་པའི་རྣམ་པས་བདག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །འགྲོ་ བའི་ཁྱད་པར་གཞན་སྟོན་པ་ནི་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།བུ་ལ་སོགས་པ་འདི་ངའིའོ་ཞེས་པའི་རྣམ་པས་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱས་པའོ། །ཁྱད་པར་གཞན་ཡང་སྟོན་པ་ནི་རང་དབང་མེད་པའི་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་དབང་དུ་གྱུར་པས་རང་དབང་མེད་པའོ། ། རང་དབང་མེད་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཟོ་ཆུན་འཕྱན་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཅི་ལྟར་ཟོ་ཆུན་གྱི་འཁོར་ལོ་རང་དབང་མེད་པ་བཞིན་ནོ།

为了利益无边众生的果位资粮，力、无畏等诸法是果位资粮，即是佛陀之义。若无悲心则不能积集广大资粮。声闻等是指如同灯火熄灭一般，声闻缘觉将入无余涅槃。
为了最后显示悲心的必要性，故说'无边果位'等。无边果位即是断除佛陀法障及习气的境界所获得的，也就是获得佛果的境界之义。悲心圆满是指自然而然生起的悲心。若远离，即是不具足佛果境界和悲心。
'此'是指佛陀。'不能长时受用'是指不能长时受用法乐，因为无悲心故速入涅槃。为了显示以悲心长时住世，故说'圣者果位'等。'圣者广大果位'是指具有佛陀相好。'次第相续'是指从一佛至另一佛再至其他佛。
'长时不能增长'是指不能以一个接一个不间断的次第相续，因为佛陀证悟后立即入涅槃故无法教法。如是以两偈显示悲心为主要的原因而作礼敬。
现在想要从所缘差别入门的角度，明显显示悲心自性的殊胜，欲开始以悲心差别礼敬，故说'现在'等。'所缘差别'是指三种悲心：缘众生、缘法、无缘。其中缘众生悲心的所缘是众生，缘法悲心的所缘是无常诸法，无缘悲心的所缘是如幻诸法。
'入'是指何为所缘。'亦'是说不仅仅从主要方面礼敬，而且也从所缘差别入门的角度明显显示悲心自性的殊胜而礼敬。
其中显示礼敬缘众生悲心说'最初'等，与'礼敬对众生起悲心者'相连。众生于此彼处生死往来故称众生，是指有情世间。众生如何？说'最初'等，在执著我所之前，紧接着执著蕴后以'我'的行相执著我。
显示众生其他差别说'我所'等，以'此是我的儿子'等行相执著事物。又显示其他差别说'无自在'，由业和烦恼所控故无自在。无自在是如何？说'如水磨转'，如同水磨轮无自在一般。

།འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བདག་དང་བདག་གིར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་གཞན་དབང་དུ་གྱུར་པའི་འགྲོ་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི རྒྱུ་ལས་ཡང་དག་པར་འདྲེན་པར་བཞེད་པའི་སྙིང་རྗེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ཉིད་དུ་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་བདག་འདི་བདེན་ནོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་ པའོ།།འདི་ནི་བདག་གིའོ་ཞེས་པ་ནི་གཞན་བུ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ངར་འཛིན་པའི་ཡུལ་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོའི་རྣམ་པ་མ་ལུས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་ངར་འཛིན་གྱི་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པའི་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་བདག་གིའོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། ད་ནི་ཟོ་ཆུན་འཕྱན་ལྟར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཟོ་ཆུན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཆོས་དྲུག་སྟེ། ཐག་པས་བཅིངས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དུ་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་དང་། ཁྲོན་པར་འཁོར་བར བྱེད་པ་དང་།འོག་ཏུ་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་འབད་པས་སྟེང་དུ་དྲང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དང་། སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་དང་བར་གྱི་རིམ་པ་ངེས་པར་མི་ནུས་པ་དང་། ཉི་མ་རེ་རེ་བཞིན་འཆག་པར་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་དེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ལས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་པས་ལོགས་སུ་མ་བརྗོད་དོ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཐག་པ་སྟེ། དེས་དམ་དུ་བསྡམས་པའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་བས་སོ། །འཁྲུལ་འཁོར་བསྐོར་མཁན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བསྐྱོད་པ་ལ་རག་ལས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་འཁྲུལ་འཁོར་བསྐོར་མཁན་ཏེ། དེ་ཇི་ལྟར་བསྐྱོད་ཅིང་བསྐུལ བ་དེ་ལ་རག་ལས་པར་འཇུག་པ་སྟེ།འདིའི་དོན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གོང་དུ་འགྲོ་བ་དེར་སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནས་ཞེས་པ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནས་བརྩམས་ནས་སོ། །འཕྱན་པ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཁྲུལ་འཁོར་ སྐོར་བར་བྱེད་པ་སྟེ་འོག་ཏུ་སྐོར་བར་བྱེད་པའོ།།རང་གི་ངང་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་འབད་པ་མེད་པར་རོ། །ཐུར་དུ་འགྲོ་བར་འཇུག་པ་ཞེས་པ་ནི་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །འབད་པས་ཅི་ཞིག་ལྟར་དྲང་བར་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ལ་ སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་འབད་པ་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་དྲང་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།མི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་དང་། སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་ཡོད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་མ་རིག་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་ གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ།།དེ་ལ་བདེན་པ་གཉིས་མི་ཤེས་པ་ནི་མ་རིག་པའོ། །ཁྱད་པར་མེད་པའི་སྲིད་པ་གཞན་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ནི་སྲིད་པའོ། །ལྷའམ་ཀླུར་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་ཁྱད་པར་སྲིད་པའི་ལམ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ནི་ལེན་པའོ། །དེ་ལ་ མ་རིག་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའོ།།སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་ནི་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ། །ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་པོ་དེ་རྣམས་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། འདིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བས་སོ། །འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །དེ་ལ་མི་ དགེ་བའི་ལས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཉིད་དང་།དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་ཁམས་གསུམ་པ་ནི་འདུ་བྱེད་དོ། །མ་འོངས་པའི་སྲིད་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་གྱི་ལས་ལ་སྲིད་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བ་འདིའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ལས་ནི་འདུ་བྱེད་དོ། །མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་ པའི་ལས་ནི་སྲིད་པའོ།།གཉིས་པོ་འདི་དག་ནི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ།

此义为：对于由我执和我所执而为业和烦恼所控制的众生，欲从苦及苦因中引导解脱的大悲心，向彼顶礼，此为其义。为了解释此义，故说'此世间'等。'于此执为真实'是指执著我为真实。'此为我所'是指子等其他。'除我执对境外，于一切事物相执著'是指对非我执对境的子等执著为我所。
为解释'如水车轮转'等义，故说'我与'等。其中水车具六法：以绳索束缚、为他所控、于井中旋转、本性向下而需努力向上牵引、无法确定前后中间次第、每日皆有损坏之性。众生亦具此等相同之法，此为所说。
关于'业与烦恼'等，业即善不善等。烦恼即贪等。随烦恼因是烦恼支分故未另说。业和烦恼即是绳索，因为被其紧缚而不能从轮回中解脱。'随转识之运动'是指识即为转轮者，随其运转而转，此义为：识往上升处，众生即生彼处。'从有顶'是指从非想非非想处开始。'旋转'是指识转轮而下转。'自然'是指无需善等业力之努力。'向下运行'是指具有往地狱等处去的本性。'需以努力牵引'是指以善等业力从地狱等处以大努力方式牵引。
虽有无明等烦恼、业、生三种杂染，其中无明、爱、取三者为烦恼杂染。其中不知二谛为无明。对无差别的其他有的欢喜为爱。愿生为天或龙等特定有的欢喜为取。其中无明是生的因。爱和取是成就未来生的因。这三烦恼即是杂染，因为由此而成杂染。行和有是业杂染。其中欲界不善业和三界有漏善业是行。能感未来有果之业称为有。其中能作此生之因的业是行，能作未来生之因的业是有。此二者即是业杂染。

།དེ་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་། གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤི་ཞེས་པའི་དངོས་པོ་བདུན་ནོ། །དེ་ལ་ ལས་ཀྱི་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེས་བསྒོས་པའི་སེམས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པས་གསུངས་སོ།།མཛོད་ལས། མའི་མངལ་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཏེ།དེ་ཡང་མའི་མངལ་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དེ་གཟུགས་མེད་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་དང་། ཇི་ལྟར་སྲིད་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་གཟུགས་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ལ་ནུར་ནུར་པོའི་གནས་སྐབས་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་ཕུང་པོ་བཞི་པོ་རྣམས་ཡུལ་ལ་འདུད་པའམ་སྲིད་པ་གཞན་ལ་འདུད་པས་མིང་སྟེ། མངོན་པར་ཕྱོགས་པའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་དེ་དྲོ་བ་དང་། གྲང་བ་དང་། རྩུབ་པ་དང་། འཇམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རེག་བྱའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བས་ན གཟུགས་སོ།།མིང་དང་གཟུགས་དེ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་རིམ་གྱིས་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ། དེའི་གནས་སྐབས་ན་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་སོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ཡིན་པས་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ པོ་དེ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་།ཡུལ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལས་དབང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཡུལ་གསུམ་པོ་ཚོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཚོར་བ་གསུམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་རེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ། །མིང་དང་། གཟུགས་དང་། སྐྱེ་ མཆེད་དྲུག་དང་།རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། རྒ་ཤི་ཞེས་བྱའོ། །དངོས་པོ་བདུན་པོ་འདི་རྣམས་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། དངོས་པོ་བདུན་པོ་འདིས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱས་པ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་ནི་སྔོན་གྱི་མ་རིག་པ་དང་། འདུ་ བྱེད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།།མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤི་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལྟར་མི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་དང་། སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་མོ། །སྔ་མ་དང་། ཕྱི་མ་དང་། བར་གྱི་རིམ་པ་ངེས་པར་མི་ཟིན་པ་ ཞེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ལས་དང་། སྐྱེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་པོ་ཡང་དང་ཡང་དུ་འཁོར་བས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གང་སྔ་མ་ཡིན་པ་དང་། གང་ཕྱི་མ་ཡིན་པ་དང་། གང་བར་མ་ཡིན་པར་མི་ཤེས་པ་སྟེ་དཔེར་ན་ཟོ་ཆུན་གྱི་སྔ་མ་དང་། ཕྱི་མ་དང་། བར་མ་མི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། ། ཉི་མ་རེ་རེ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལ་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་པས་སོ། །ཚོར་བ་བདེ་བ་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་བ་སྟེ། ཚོར་བ་བདེ་བ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བ ཉིད་ཡིན་པས་སོ།།ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་སྟེ། དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སོ། །འདིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མཚོན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཚོར་བ་བཏང་ སྙོམས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་སྟེ།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་གཞན་དབང་དུ་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །གཅོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཟོ་ཆུན་གྱི་འཁྲུལ་འཁོར་ཉི་མ་རེ་ རེ་ཞིང་ཟོ་བ་ཆག་པར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཉི་མ་རེ་རེ་ཞིང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་དུ་གྱུར་པའོ།།ཟོ་ཆུན་བརྒྱུད་མོའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འགྲོ་བ་ཟོ་ཆུན་གྱི་འཁྲུལ་འཁོར་གྱི་གནས་སྐབས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།

生起的烦恼是识、名、色、六处、触、受、生、老死等七种事物。关于这些，月称论师说：'由业种子所熏染的心识即是行缘识。'《俱舍论》中说：'在入胎时，五蕴中的行缘识。'识缘名色，即在母胎中的识、受、想、行四种无色蕴，以及将要出现的色，这个阶段称为羯罗蓝位。其中四蕴趋向境界或趋向其他有，故称为名，意为趋向。由四大种所生的色，因冷、热、粗、滑等触的力量而变异，故称为色。
名色增长的次第成为眼等生起的缘，在此阶段六处圆满。因为是心和心所生起的门，故称为处。当六处成熟，境现前时，根、识、境三者和合而生三受的因即称为触。结生相续即是生。名、色、六处、触、受、老死等七法是生起的烦恼，因为这七法唯使生起成为烦恼。
其中识等五法是过去无明和行的果。未来的生和老死是现在业和烦恼的果。如是无明等是烦恼、业、生的三种烦恼。前、后、中的次第不定，是指烦恼、业、生三种烦恼反复轮转，不知何者为前、何者为后、何者为中，如水磨的前后中不可知一样。
所谓日日等，是说苦受以苦苦性而苦，因为苦受本身即是苦。乐受是坏苦，因为乐受的变异即是苦性。作为乐受和苦受之因的诸行也以苦苦性和坏苦性而苦，因为是它们的因。这也表示行苦，其中舍受以行苦性而苦，因为依他起性本身即是苦。作为其因的诸行也以行苦而苦。
所谓为断，如同水磨器每日损坏一样，众生也是每日被无常性改变。所谓水磨相续等，是显示众生与水磨器的状态相顺应。

།དེའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་པ་ ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྙིང་རྗེས་དམིགས་ནས་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་དེས་སྡུག་བསྔལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་སོ། །བསྐྱབ་པར་སྤྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། །དེ་ལ་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར།འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་གོ་སླའོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དང་། དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབྲེལ་པ་སྟོན་པ་ནི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་གོ་ སླའོ།།འགྲོ་བ་གཡོ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཅི་ལྟར་རླུང་གིས་གཡོ་བར་གྱུར་པའི་ཆུའི་ནང་དུ་ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དང་། གདུང་བ་སེལ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་བྱེད་མི་ནུས་པས་རང་བཞིན་མེད་པར་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་རླུང་དང་ཉི་ མ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གཞན་དང་ལྡན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སོ་སོ་ལ་ནུས་པ་ཐ་དད་པས་འགྲོ་བ་སྐད་ཅིག་མར་མཐོང་བ་དང་།རང་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་མཐོང་ནས་སྡུག་བསྔལ་ལས་འདྲེན་པར་འདོད་པའི་ རང་བཞིན་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་འདུད་དོ།།སྙིང་རྗེར་གྱུར་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། འགྲོ་ལ་སྙིང་རྗེར་གྱུར་གང་དེ་ལ་འདུད། །ཅེས་སྔར་བསྟན་པའི་ཚིག་རྐང་དེ་འདིར་སྦྱར་བའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཆུ་རྙོག་མ་ཅན་ལ་ གཟུགས་བརྙན་མི་མཐོང་བས་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར།ཤིན་ཏུ་དང་བ་ཞེས་སྨོས་སོ། །རླུང་ཏེ་པོར་དྲག་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རླུང་དལ་བས་བསྐྱོད་པར་བྱ་བའི་ཆུའི་ཆ་ཤས་ཀྱིས་ཆུའི་ཚོགས་འགུལ་ནའོ། །ཆུ་ཤིན་ཏུ་དངས་པ་ཡིན་ཡང་རླུང་དྲག་པོས་བསྐྱོད་པར་ གྱུར་ན་ཆུའི་ནང་དུ་གཟུགས་བརྙན་མི་མཐོང་བས་རླུང་དྲག་པོ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་སྨོས་སོ།།སྔར་དམིགས་པ་རྟེན་གྱི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་མཐོང་བའི་སྔོན་རོལ་དུ་དམིགས་པར་བྱ་བའི་རྟེན་ཡུལ་ཆུའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རླུང་དང་ཕྲད་པས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་ སྐད་ཅིག་མ་སོ་སོ་ལ་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།ཆུ་དང་ཟླ་བ་གཉིས་ཀ་གཡོ་བ་ཉིད་དུ་མཐོང་བའོ། །བདག་གི་དངོས་པོ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཟླ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མངོན་སུམ་དུ་འཆར་བ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་སྟེ། གཟུགས་བརྙན་དེ་ཟླ་བ་དངོས་བཞིན་དུ་ སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།དམ་པ་བདག་གི་གཉིས་པོ་འདི་ཞེས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའོ། །རང་གི་བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས་རང་གི་བདག་ཉིད་དོ། །གསལ་བར་བྱེད་པ་ལྟར་གནས་པར་མཐོང་སྟེ་ཞེས་པ་འདིའི་དོན་ ནི་ཅི་ལྟར་ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་མི་རྟག་པ་དང་།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས་རང་གི་རང་བཞིན་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་ངོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་དཔེ་བསྟན་པ་དོན་དང་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཅི་ལྟར་ཟླ་བའི་གཟུགས་ བརྙན་ལ་སྐད་ཅིག་མ་ལ་སོ་སོ་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་དེ་ལྟར་རོ། །ཇི་ལྟར་དཔེ་ལ་མཚོ་དང་། རླུང་གིས་གཡོ་བ་དང་། ཆུ་དང་། གཟུགས་བརྙན་དམིགས་པ་བཞིན་དུ་འདིར་དོན་ལ་ཡང་བཞི་པོ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་ཚོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།འཇིག་པར་འགྱུར་བས་ན་འཇིག་པ་སྟེ་མི་རྟག་པའི་དོན་ཏོ། །ཚོགས་ནི་ཚོགས་པ་སྟེ། འཇིག་པ་ཡང་ཡིན་ལ། ཚོགས་པ་ཡང་ཡིན་པས་འཇིག་ཚོགས་ཏེ། འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བརྗོད་དོ། །འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་དང་ བདག་གིར་མཐོང་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའོ།

所谓'苦之苦'，是指众生所遭受的痛苦。'以大悲缘念'是指以悲心缘念受苦的众生。'欲救护'等词义易解。为了说明结语，说'此是'等词，义易解。如是礼敬缘众生的悲心之后，为了礼敬缘法和无缘的悲心，为显示其关联而说'缘法'等词，义易解。
'众生动摇'等，如同被风吹动的水中月影显现动摇的自性，不能消除热恼等作用，而见无自性。如是菩萨亦见众生如风日等缘具足的刹那各别功能差异而见刹那性，以'非从自生非从他生'等见胜义无生故见众生自性空，对于欲拔济众生出离痛苦的自性者顶礼。
'悲所成者'等，即是将前面所说'顶礼于悲所成者'这一偈句用在此处。为了解释此义，说'如是'等。因为浑浊的水中不见影像，为了遮遣此义而说'极清净'。'风不猛烈'等，是说被微风吹动的水分使水体摇动。即使水极清净，若被猛风吹动，水中也不见影像，故说'非猛风'。
'先缘所依'等，是说见月影之前，所缘的水体性质遇风，与风一起使月影在每一刹那灭去，即见水和月二者皆成动摇性。'如现见自体事物'等，是说月的自体事物似乎显现，即影像如实月般显现之义。
'二种胜义自性'是指无常性和自性空性。'自性'是指以无常性和自性空性为自性。'如显明住而见'此句之义是，如同月影以无常和自性空显明其自性一样，诸圣者如是见到。为了将如是譬喻与义理相配，故说'如是'等。即如同见月影于每一刹那无常性及自性空性。
如同譬喻中有湖、风动、水、影像四者，为了显示此义中亦有此四者，故说'于萨迦耶见'等。'坏'即无常义。'聚'即积聚，既是坏又是聚故名坏聚，指具坏灭自性的五蕴。于具坏灭自性的五蕴见有我和我所即是萨迦耶见。

།དེ་ཉིད་མཚོ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མཚོ་ཆུ་སྲིན་ལ་སོགས་པ་སྲོག་ཆགས་མང་པོའི་གནས་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡང་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཡིན་པས་མཚོ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་རྣམ་འགྲེལ་ལས། བདག་ལས་ གཞན་པའི་འདུ་ཤེས་དང་།།བདག་གཞན་དབྱེ་ལས་ཆགས་དང་སྡང་། །གཉིས་པོ་དེ་དག་འབྲེལ་པ་ཡིས། །ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་འབྱུང་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་དག་ཅེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ངོ་། །ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་སེར་སྣ་དང་ཕྲག་དོག་ལ་ སོགས་པའོ།།མཚོ་ཡང་ཆུ་མེད་ན་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་མཚོ་ཡང་མ་རིག་པའི་ཆུ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བས། མ་རིག་པའི་ཆུ་སྔོན་པོ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞེས་སྨོས་སོ། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རླུང་གིས་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ལ་ སོགས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་དང་རྟག་གོ་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ཉིད་རླུང་སྟེ། དེས་མ་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གཡོ་བར་བྱེད་ པས་སོ།།འདི་ལྟར་མ་རིག་པ་ནི་མི་ཤེས་པ་ལ་བརྗོད་ལ། མི་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་མ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་སོ་སོ་ལ་སོ་སོར་སྐྱེ་བས་མ་རིག་པ་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེས་ན་བསྐྱོད་པ་ཞེས་སྨོས་སོ། །ནང་ན་ གནས་པ་ཞེས་པ་ནི་གོ་སླའོ།།ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་ནམ་མཁའི་ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདི་གང་གི་གཟུགས་བརྙན་ཡིན་ཞེ་ན། རང་གི་ལས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རང་གིས་བྱས་པའི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱང་ངོ་། །གཟུགས་བརྙན་ལྟ་ བུར་ཞེས་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པར་སྐྱེ་བས་སོ། །མདུན་ན་གནས་པ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བསྒྲུབས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མདུན་ན་གནས་པའོ།།སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་རྟག་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་པའོ། །དེ་དག་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ ལོ།།འཇོམས་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་གྱུར་ན་མི་རྟག་པའི་སྡུག་བསྔལ་བཟློག་པར་འགྱུར་བས་སོ། །དམ་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐོག་མ་དང་བར་དང་ཐ་མར་དགེ་བའི་ཕྱིར་མཛེས་པའི་ཆོས་ནི་དམ་པའི་ཆོས་སོ། །དེ་ཉིད་བདུད་རྩིའི་ཁྱད་པར་ཅན་ ཡིན་ཏེ།བདུད་རྩི་གཞན་གྱིས་དུས་འགའ་ཞིག་ཏུ་འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བར་བྱེད་ལ། འདིས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལྡོག་པ་ཡིན་པས་བདུད་རྩིའི་རོར་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཞེས་སྨོས་སོ། །དེ་འཐུང་བ་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པས་འཛིན་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།དེའི་རྒྱུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དོ། །འདི་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་བསྟན་ཏེ། ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་གི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་བདུད་རྩི་བཏུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་སོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ གི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ།།འདིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འགྲེལ་ལས། དགེ་དང་མི་དགེ་རྣམ་རྟོག་གི། །རྒྱུན་གཅོད་པ་ཡི་མཚན་ཉིད་ཅན། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་སྟོང་ཉིད་ གསུངས།།ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །འགྲོ་བ་མ་ལུས་པའི་གཉེན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་པ་ནི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་ཕན་པ་དང་། བདེ་བ་བྱེད་པས་སོ། །འདིས་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཉིད་བསྟན་ཏོ།

此即是海，如同大海是鱼等众多生命的住处一样，萨迦耶见也是一切过失的住处故称为海。如《释量论》中说：'由我执生他想，由自他分别生贪嗔，由此二者相连，一切过失由此生。'此等即是贪欲和嗔恨。一切过失即是吝啬、嫉妒等。
如同没有水就没有海一样，若无无明之水，萨迦耶见之海也不会产生，故说'广大深邃的无明之水'。'非理分别之风'是指事物无自性等。同样，分别是指'一切法空性'等非理分别，即一切法有自性及常等。
此即为风，因为它能搅动无明的自性。如是，无明是指不知，而这种不知也是随顺非理分别，此分别在每一刹那中各自生起，故无明是动摇的。因此说'搅动'。'住于内'易于理解。
如同月影是空中月亮的影像一样，此是什么的影像呢？说'自业'等，即自己所造的善业与不善业。'如影像'是指随顺善与不善的自性，因为随顺善与不善业而生起可意与不可意果报。
'住于前者'是指由业和烦恼所成就的众生们，以及诸菩萨前所住。'于一一刹那'等是指由无常因缘所依故，为行苦所苦。'彼等无常性之苦'是指众生们的行苦。
'如同摧毁'是指若证得佛果位则能遮止无常之苦。'正法'等是指初善、中善、后善故为妙法即是正法。此即是殊胜甘露，其他甘露仅能暂时消除死亡之苦，而此能永远遮止死亡之苦，故说'最胜甘露味'。
饮用此法即是通过闻思修而受持。其因即是佛陀。此处显示圆满受用身性质的佛陀，因为是十地自在菩萨们饮用正法甘露的因。
'颠倒'等是指具有颠倒自性的一切分别念完全止息的特征。此显示空性体性法身，如《菩提心释》中说：'善与不善分别，断除相续为相，佛陀宣说空性。'
'成为一切众生之亲友自性'是指以化身对一切众生作利益安乐。此显示具有化身自性的佛陀。

།དེ་ལྟར་སྙིང་རྗེ་བསྟན་ནས། འབྲེལ་ པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་གི་ཞེས་པ་ནི་སྙིང་རྗེའི་གཞན་དབང་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་ཞེས་པ་ནི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ས་བཅུའི་དབྱེ་བས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པ་བཅུ་བསྟན་པར་འདོད་ པས་སོ།།རེ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བས་བསྡུས་པ་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་ཡིན་པས་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་རིམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། དེ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ནི་འདུན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། བསམ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་།བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། བསྡུ་ བའི་དངོས་པོ་བཞི་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། རྟོན་པ་བཞི་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ དང་།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། གཟུངས་དང་སྤོབས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ཆོས་གླེང་བ་བཞི་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་དང་ པོ་གསུམ་ནི་སྨོན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དོ།།ལྷག་མ་བཅུ་དགུ་ནི་འཇུག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། རྣམ་པ་གསུམ་ནི་སྨོན་པའི་སེམས། །འདུན་སོགས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་སོ། །འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡི་སེམས། །བཅུ་དགུ་དག་ཏུ་འདོད་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། ། འདུན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་རེ་རེ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པས་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་པའི་ལྷག་པར་མོས་པ་ཡིད་ཆེས་པར་སྐྱེས་ཤིང་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་ལྷག་པར་མོས་པ་སྐྱེས་པ་དང་། ཐོབ་པར་ནུས་པ་ལྷག པར་མོས་པས་མངོན་པར་འདོད་པ་སྐྱེས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འདོད་རྒྱལ་དང་།གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་སྒོ་ནས་བསོད་ནམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་ཚོགས་བསགས་ པའི་ཆེད་དུ་སྨོན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འདུན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་སྨོན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འཕགས་པ་ཆོས་ཀུན་བགྲོ་བའི་མདོ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ཡང་སེམས་བསྐྱེད་པ་དངོས་དང་མཚུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ཆོས་དང་།དེའི་ཚོགས་སྐྱེ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པས་སོ།

如是宣说悲心后，为了宣说关联，说'彼等'等词。'彼等'是指被悲心所摄受者。
'菩提心十种差别'是指以欢喜地等十地差别而说明十种菩提心。
'首先就第一菩提心而言'是指胜义菩提心与初地欢喜地所摄的胜义菩提心是诸胜义菩提心中的第一，故说'就第一而言'。
其次第是：二十二种发菩提心亦称为大乘，此即是具果菩萨道。
其中二十二种菩提心是：与欲相应、与思相应、与加行相应、与增上意乐相应、与布施波罗蜜多相应、与持戒波罗蜜多相应、与忍辱波罗蜜多相应、与精进波罗蜜多相应、与禅定波罗蜜多相应、与智慧波罗蜜多相应、与四无量相应、与五神通相应、与四摄事相应、与四无碍解相应、与四依相应、与福德智慧资粮相应、与三十七菩提分法相应、与止观相应、与陀罗尼辩才相应、与四种论法相应、与一乘道相应、与方便善巧相应。
其中前三是愿菩提心，其余十九是行菩提心。
如说：'三种是愿心，以欲等三分，行菩提之心，应知有十九。'
与欲相应的二十二种发心，每一种都具足六波罗蜜多，对此生起确信的增上胜解，认为具有功德的增上胜解，以及通过增上胜解而生起的获得能力的欲求。菩萨思维：'不能仅凭随心所欲和追随他人而成就具福德者所欲求的目标'，为积集发菩提心等善资粮而发起愿菩提心。
其中，与欲相应的愿菩提心的特征已在《圣法蕴经》中说明。此与发心体性相同，因为是佛法及其资粮生起之处。

།འདི་ནས་བཟུང་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་རྟོག་པ་བརྒྱད་མངོན་དུ་བྱེད་དེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པའི་ནུས་པ་ཅན་དུ་ནམ་འགྱུར་སྙམ་པ་དང་། དབུལ་བས་ཉམ་ཐག་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་ལ་བདག་གིས་ནམ་ཞིག་སྦྱར་བར་བྱ་སྙམ་པ་དང་། བདག་གི་ལུས་ཀྱི་ཤ་ཁྲག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ནམ་ཞིག་བྱེད་སྙམ་པ་དང་། ཡུན་རིང་དུ་དམྱལ་བར་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་ཁོ་ན་ནམ་ཞིག་བྱེད་སྙམ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྦྱོར་བས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་པ་ཡིད་བཞིན་དུ་རྫོགས་པར་ནམ་ཞིག་མཐོང་སྙམ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ནམ་འདྲེན་པར་འགྱུར་སྙམ་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་དང བྲལ་བའི་སེམས་སྐྱེ་བ་དང་།ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སྦྱར་བ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ལ་རོ་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པའི་ལུས་ཀྱི་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགའ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ངག་དང་། གཞན་གྱི་དོན་དང་བྲལ་བའི་སོན་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པ་ ལ་སྟོབས་ཆུང་བའི་ལུས་དང་།གཞན་ལ་ཕན་པ་མི་སེམས་པའི་བློ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་མི་འགྱུར་བའི་རྫས་དང་། འགྲོ་བའི་དོན་སྤྱོད་པ་དང་བྲལ་བའི་དབང་ཆེ་བ་ཉིད་དང་། གཞན་ལ་འཚེ་བ་ལ་དགའ་བ་སྐྱེ་ཞིང་སྐྱེ་བར་མ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དང་། སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡིག་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བདག་ལ་སྨིན་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དང་།བདག་གིས་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲས་བུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྨིན་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་ནི་བརྒྱད་པའོ། །བསམ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་གསེར་བཟང་པོ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་བསམ་པ་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་དང་མི་ལྡན་པས་སོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་། ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་བདེ་བར་བྱ་བའི་བསམ་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ། བླ་ན་ཡོད་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པའོ། །བླ་ན་ཡོད་པ་ནི་གང་ཡང་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་འདུལ་བར་བྱ་བ་ཉེ་བར་མི་གནས་པས་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱིས་མ་མཐོང་བས་འདས་པ་དང་།གང་ཡང་གདུལ་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བར་འགྱུར་བས་ད་ལྟར་བ་དང་། །གང་ཡང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་མ་གྱུར་པས་ཚོགས་བསགས་པ་མྱུར་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ བ་མ་འོངས་པ་དེ་རྣམས་ལ་བདག་གིས་བླ་ན་མེད་པའི་མཆོད་པས་མཆོད་པར་བྱའོ།།ཡང་དེའི་ཆེད་དུ་སྐུ་གཟུགས་དང་། མཆོད་རྟེན་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་ཡང་མཆོད་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་ནི་མཆོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་བླ་ན་ཡོད་པའོ། །བླ་ན་མེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སེམས་དང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པ་ནི་སྒྲུབ་པའི་མཆོད་པ་སྟེ།དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་བསམ་པའོ། །ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་ནི་བདག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་མཐོ་བ་དང་། དམའ་བ་དང་། འབུར་བ་དང་། ཚེར་ མ་དང་།གྱོ་དུམ་དང་། བོང་བ་དང་། གཅན་གཟན་དང་། རྐུན་མ་དང་། མུ་གེ་དང་། ཆུ་དང་། ནད་ཀྱི་གནོད་པ་དང་བྲལ་བ། མཉམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལག་པའི་མཐིལ་དང་འདྲ་བ། རས་བལ་གྱི་འདའ་བ་ལྟར་འཇམ་པ། དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ དང་ལྡན་པ།ངན་སོང་གི་གཡང་ས་དང་བྲལ་བ། ཤེལ་དང་། ཨིནྡྲ་ནཱི་ལ་དང་། བཻ་ཌཱུརྱ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་བསམ་པའོ།

从此开始菩萨大士显现八种思维。是哪八种呢？即是：思维何时能具有消除一切众生一切痛苦的能力；思维何时能让我使贫穷困苦的众生获得大富裕；思维何时能以我身体的血肉利益众生；思维即使长久住于地狱也要何时唯一利益众生；思维何时能见到以世间和出世间的加持圆满一切众生如意的心愿；思维成佛后何时能引导一切众生脱离轮回的痛苦；思维不要生起离开利益众生的心；思维不要离开致力于众生利益的心和不专一于利他的身体行为，以及不能令一切众生欢喜的语言，和离开利他的发愿，和对利他力量微弱的身体，和不思维利他的心智，和不能利益众生的财物，和离开利益众生行为的大权势，和不要生起喜好损害他人的心，以及愿一切众生的罪业果报成熟于我，愿我所有善行的果报成熟于一切众生，这是第八。
与心愿相应者如同优质黄金，因为具足六度的利益安乐心愿在未来和现在都不会改变。这又分三种：即圆满供养如来的心愿、清净刹土的心愿和令众生安乐的心愿。第一种分两种：有上和无上。有上者即是我应以无上供养供养十方世界诸佛世尊，包括因无所化众生而入涅槃故他人未见的过去佛，以及将被所化众生见到的现在佛，以及尚未现前圆满成佛而积累资粮即将现前圆满成佛的未来佛。又为此应当供养佛像、佛塔乃至虚空，这是有上的圆满供养心愿。
无上者即是圆满成就菩提心和布施等十度，这是修行供养，即圆满成就此供养的心愿。清净刹土的心愿即是愿我使佛土远离高低、凸起、荆棘、树桩、砾石、猛兽、盗贼、饥荒、水灾、疾病等危害，平坦清净如手掌，柔软如棉絮，具足如意树等，远离恶趣深渊，具有水晶、蓝宝石、琉璃等性质的心愿。

།སེམས་ཅན་བདེ་བར་བྱ་བའི་བསམ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེར་ཁམས་དང་། འགྲོ་བ་དང་། སྐྱེ་གནས་དང་། ཇི་སྙེད་ སེམས་ཅན་གྱི་རིས་སུ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་ངན་སོང་དུ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ལྷ་དང་མིའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་བདེ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དང་།ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་ནད་དང་བྲལ་བ་དང་། ཉེ་བར་མཁོ་བ་གང་དང་གང་གིས་དེ་རྣམས་ལ་དེ་ལྟ་བུར་བདེ་བའི་ཉེ་བར་མཁོ་བ་མངོན་ པར་འདོད་པ་དེ་དང་དེ་རྣམས་བདག་གི་བདེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་འབྱུང་བ་དང་།རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ལྟར་དེ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་དུ་རུང་བར་བྱས་ནས་ཡིད་ལ་འདོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྫོགས་པའི་བླ་ན་མེད་ པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་ལྡན་པར་བྱའོ་སྙམ་པའི་བསམ་པའོ།།ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་ཟླ་བ་ཚེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེས་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་འཕེལ་བར་བྱེད་པས་སོ། །ཁྱད་པར་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ལྷག་པར་རྟོགས་པའི་བསམ་པ་ཡིན་པས་ན་ལྷག་པའི་ བསམ་པའོ།།དེས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་སེམས་བསྐྱེད་པ་གསུམ་པའི་གནས་སྐབས་སུ་དེས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་སོ། །དེས་ན་ ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་སྦྱོར་བར་ཡང་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་སྔར་སྦྱོར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་རྗེས་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་སེམས་སྐྱེ་བར་བརྗོད་ལ། འདིར་བཤད་པའི་དུས་སུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་སྔར་ལྷག་ པའི་བསམ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད་ཅེ་ན།དེ་ལ་ལན་ནི་གཉིས་ཀ་གཉིས་ཀ་ལ་ཡོད་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་ཡང་སྦྱོར་བ་ཡོད་ལ། སྦྱོར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་ཡང་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཡོད་ པས་སོ།།དེས་ན་སྔར་དང་ཕྱིས་མི་འདྲ་བར་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་གསུམ་པོ་དེ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པས་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བའོ།།ཐར་པ་ནི་འདིར་བྲལ་བའི་ཁྱད་པར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་དང་ཆ་མཐུན་པ་ནི་ཐར་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །གསུམ་པོ་དེ་ལ་ལས་དང་པོ་པའི་ས་ ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ།སའི་སྒྲས་ཤེས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟོན་ལ། དེས་ན་ལས་དང་པོ་པ་ཐོག་མར་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་གསུམ་མོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཚོགས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། འདིའི་གནས་སྐབས་ན་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ཡོད་པས་ན་ ཚོགས་ཀྱི་ལམ་སྟེ།འདི་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་རང་གི་རྒྱུད་ལ་བདེན་པ་མཐོང་བ་དང་། དེའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་རྒྱུ་རུང་བ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་ན་ཆོས་མངོན་ པ་མཛོད་ལས་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་གང་ཞེ་ན།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དབང་པོ་སྦས་པའི་སྒོ་ཉིད་དང་། ཁ་ཟས་ཚོད་ཤེས་པ་དང་། ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་ཆ་སྨད་ལ་གཉིད་མི་ལོག་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །དེ་ལ་རྨ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ།།དེ་ལས་འདས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་སྲེད་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲེད་པ་དང་། ད་ལྟ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སྲེད་པ་ཁྱད་པར་གྱིས་འབིགས་པར་མི་ནུས་པས་རྨ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། ། ལྟུང་བ་ཀུན་ཏུ་མི་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་མ་ཉམས་པའོ། །བསླབ་པ་གཅིག་ཀྱང་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་དམའ་བའོ། །མི་དགེ་བ་དང་མ་འདྲེས་པས་མ་འདྲེས་པའོ།

为众生谋求安乐的心念是指在佛土中，不论是界、趣、生处以及一切众生种类，即便处于恶趣，愿他们都获得如天人般殊胜的无间断安乐的心愿。
愿他们远离身心疾病，愿他们所需要的一切资具，都能通过我的善业果报而获得，并与圆满菩提资粮相应。
如是令彼等成为佛法之法器后，愿他们如意获得无上圆满佛陀之法的心念。
与增上意乐相应者如新月，因其能令诸善根增长。因为能殊胜了悟故为增上意乐。
因此，般若波罗蜜多中说，在第三发心阶段，应当修习三十七菩提分法乃至修习十八不共佛法。
因此，与增上意乐相应的菩提心也将成为加行。
若问：先前说加行相应后生起增上意乐相应心，而此处所说时为何在加行相应之前说增上意乐相应？
对此回答是为显示二者皆具有二者，即增上意乐相应中也有加行，加行相应中也有增上意乐。
因此显示前后不同。
其中，此三种发心是闻思所生慧的阶段，与解脱分顺应的信、精进、念、定、慧相应，故为顺解脱分善根。
此处解脱是离系差别，即远离烦恼障和所知障。与彼相顺即随顺解脱之义。
此三者亦称为初业地，地字表示殊胜智慧，故意为初业者最初趣入者的三种智慧。
亦称为资粮道，因为在此阶段具有获得解脱的戒等资粮故为资粮道。
如是由圆满戒等，依次于暖位等自相续中获得见谛及能断其障碍之因，故称戒等为资粮道。
因此，《阿毗达磨俱舍论》中说：'何为资粮道？即凡夫之戒律、守护诸根门、知食量、初夜后夜不眠、安住正知。'
其中，具足无垢等功德的清净戒律即是凡夫戒律。
因不能特别摧破对过去的贪爱、对未来的欢喜贪爱、对现在的执著贪爱，故为无垢戒律。
因不行一切堕罪故为无损。因无一学处失坏故为无缺。因不与不善混杂故为无杂。

།སྲིད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་མ་བསྔོས་པས་མ་སྦགས་པའོ། །དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའོ།།དེ་ཡང་སློབ་དཔོན་དཔའ་བོས། ལུས་དང་ངག་ལས་ཡིད་ལས་སྡོམ་པ་གང་། །མདོར་ན་འདིར་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པར་གསུངས། །འདི་ལ་གནས་པའི་འགྲོ་ལ་ཕན་དོན་དུ། །བསམ་པའི་ཁྱད་པར་འབྲས་བུ་བཅས་པར་ འགྱུར།།ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བསྟན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཉེ་བར་གནོད་པའི་གཉེན་པོར་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་སྦས་པའི་སྒོ་ཉིད་བསྟན་ནོ། །རྟེན་ལས་སུ་མི་རུང་བའི་གཉེན་པོར་ཟས་ཚོད་ཟིན་པ་ཉིད་དོ། །འདི་ལྟར་ཟས་ཉུང་ བར་ཟོས་ན་རྟེན་ཉམ་ཆུང་བས་སྤྲོ་བ་མེད་པ་དང་།ཟས་ལྷག་པར་ཟོས་ན་གཉིད་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ལ་རྟེན་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དོ། །དེས་ན་རྟེན་ལས་སུ་མི་རུང་བའི་གནོད་པའི་གཉེན་པོ་ཟས་ཚོད་ཟིན་པར་བསྟན་ཏོ། །མངོན་པར་མི་བརྩོན་པའི་གཉེན་པོར་ནམ་གྱི་ཆ་ སྟོད་ཆ་སྨད་ལ་གཉིད་མི་ལོག་པར་བསྟན་ནོ།།འགྱོད་པའི་ཉེ་བར་གནོད་པའི་གཉེན་པོར་ཤེས་བཞིན་ལ་གནས་པར་བསྟན་ནོ། །དེ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་ན་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམས་ལ། གཉིས་པ་ན་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ། གསུམ་པ་ན་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའོ། ། དེ་ཡང་དྲན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཉེ་བར་གནས་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའམ། ཡང་ན་འདིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་རྣམ་གཞག་ལྔ་སྟེ། དམིགས་པ་དང་། ངོ་བོ་དང་། གྲོགས་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས པའི་འབྲས་བུའོ།།དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་ཆོས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་རྣམ་གཞག་བཞི་ཡིན་ཞེ་ན། ལན་ནི་བྱིས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་བདག་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱི་རྟེན་ལ་བརྟེན་ནས་ བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།དད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་གོ། །དེས་ན་དང་པོར་བདག་གི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་ལུས་དང་། བདག་གིས་ལོངས་སྤྱོད་པར་ བྱ་བའི་དངོས་པོར་ཚོར་བ་དང་།སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་བདག་དང་། བདག་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་དངོས་པོའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པའི་དོན་དུ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱའོ། །ངོ་བོ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཤེས་རབ་དང་དྲན་པའོ། ། གྲོགས་ནི་ཤེས་རབ་དང་དྲན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་སྒོམ་པ་ནི་ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་། ཕྱིའི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་། ཕྱི་ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་ནང་གི་ལུས་གང་ཞེ་ན། གང་འདི་ལ་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་སྟེ། ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པས་སོ།།ཕྱིའི་ལུས་གང་ཞེ་ན། ཕྱིའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །ཕྱི་ནང་གི་བདག་ ཉིད་ཀྱི་ལུས་གང་ཞེ་ན།ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དང་འབྲེལ་པ་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དབང་པོའི་རྟེན་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་པོའི་ཡུལ་ཡིན་པས་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ པས་སོ།

由于未完全回向于世间受用而不被染污。具有如是戒律者，是属于资粮道所摄。如同阿阇黎胜者所说：'约束身语意之律仪，简言之此即是戒律，住于此中为利有情，以殊胜意乐而得果。'此说明戒律是菩提资粮。
为对治分别妄念的危害，故说守护眼等诸根之门。为对治身体不堪能的对治，故说知量而食。如是少食则身体虚弱无有欢喜，过量饮食则有昏沉等过患，故身体不堪能。因此为对治身体不堪能的危害而说知量饮食。
为对治不精进，故说初夜后夜不睡眠。为对治追悔的危害，故说安住正知。其中第一发心时修习念住，第二时正断，第三时神足。又以念力安住故为念住，或由此念力安住故为念住。
其中念住有五种安立：所缘、体性、助伴、修习及修习之果。其中所缘是身、受、心、法。为何所缘安立为四？答：因为愚者颠倒心者认为以心性依止具根身体为所依，而受用乐等，并由贪等诸法而成杂染，由信等诸法而得清净，如是分别。
因此首先应知身体是我之缘的事物，受是我所受用的事物，心性是我，法是我之杂染与清净的事物，为如实受用故而安立四种所缘。体性有二种：即慧与念。助伴是与慧念相应的心及受等心所法。
其中修习是内身随观身，外身随观身，内外身随观身。如是受等亦当如是配合。其中何为内身？即此内自性处所摄之眼、耳、鼻、舌、身诸根色法，由内自性处所摄及属于有情数故。
何为外身？即外色处所摄之色、声、香、味、触，由外处所摄及非属有情数故。何为内外身？即与内处自性相关之外处根所依，由与内自性处相关故属有情数，又由是他根境故为外处所摄。

།གཞན་ཡང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་ནང་གི་བདག་ཉིད་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་ནང་དང་ཕྱིའི་བདག་ཉིད་དུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ཏེ། རང་གི་རྒྱུད་ལ་ལྟོས་ནས་ནང་ཡིན་ལ། གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ལྟོས་ནས་ཕྱིའི་གཟུགས་ཡིན་པས་སོ། ། ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ལུས་དང་། རང་བཞིན་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་དག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ལུས་མཐོང་བའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ནས་རང་བཞིན་གྱི གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ངེས་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་སྟེ། མཐོང་བ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ནང་གི་ཚོར་བ་གང་ཞེ་ན། ནང་གི་ལུས་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཚོར་བ་སྟེ། ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་བརྟེན་ནས་སམ་དམིགས་ ནས་འབྱུང་བས་སོ།།ཕྱིའི་ཚོར་བ་གང་ཞེ་ན། ཕྱིའི་ལུས་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཚོར་བ་སྟེ། ཕྱིའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་ནས་འབྱུང་བས་སོ། །ནང་དང་ཕྱིའི་ཚོར་བ་གང་ཞེ་ན། ནང་དང་ཕྱིའི་ལུས་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཚོར་བ་སྟེ། རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ དབང་པོའི་རྟེན་དང་།གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་ནས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཚོར་བའི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ནི་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་ བརྟེན་ནས་སམ་དམིགས་ནས་བྱུང་བའི་སེམས་གང་ཡིན་པའོ།།ཕྱིའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ནི་ཕྱིའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་དམིགས་ནས་བྱུང་བའི་སེམས་གང་ཡིན་པའོ། །ནང་དང་ཕྱིའི་སེམས་ནི་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་དབང་པོའི་རྟེན་དང་། གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་ གཏོགས་པའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་ནས་བྱུང་བའི་སེམས་གང་ཡིན་པའོ།།སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ནི་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སམ་དམིགས་ནས་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་ ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཕྱིའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ནི་ཕྱིའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་ནི་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་དབང་པོའི་རྟེན་དང་། གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་ནས་ བྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ནི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྟོང་པར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡང་བསྒོམ་པ་ནི་འདུན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། རྩོལ་བ་དང་། སྤྲོ་བ་དང་། མ་ཐན་པ་དང་། ཕྱིར་ནུར་བ་མེད་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། བག་ཡོད་པའི་སྒོམ་པའོ། །དེ་ལ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་འདུན་པ་བསྒོམ་སྟེ། ངས་འདི་བྱའོ་སྙམ་པའི་རྩོམ་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་མི་འཇུག་པས་སོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལེ་ལོའི གཉེན་པོར་བརྩོན་འགྲུས་བསྒོམ་སྟེ།།སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ལེ་ལོར་ལྡོག་པར་འགྱུར་བས་སོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པའི་གཉེན་པོར་རྩོལ་བ་བསྒོམ་སྟེ། །སྐྱོ་བ་མེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་བྱིང་བ་དང་། རྒོད་པ་ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་ལ་རྨུགས་པ་དང་ གཉིད་ཀྱི་ཟིལ་གྱིས་མནན་པས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་མི་གསལ་བ་ཡིན་པས་སེམས་བྱིང་བའོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ།།སྔར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡུལ་འདོད་པས་བར་བར་དུ་སེམས་གཞན་དུ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒོད་པའོ། །དེ་དེ་གཉིས་ཞི་བ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་དང་།མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པས་སོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སེམས་ཞུམ་པའི་གཉེན་པོར་སྤྲོ་བ་བསྒོམ་སྟེ། ཐབས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སེམས་ཞུམ་པ་ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཞུམ་པ་ནི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པའི་ཆེད་དུ་བདག་ཉིད་སྨད་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཞུམ་པ་ སྐྱེ་བའོ།

又他人相续中所摄的内在本性处所具色根眼等诸根也是内外本性所摄之色，因为依自相续而言是内，依他相续而言是外色故。
何为随观身？即是观想分别影像身与自性色身清净平等性。随顺见到分别影像身而确定自性色身，以智慧本性见其为空性，此为其义。
何为内受？即是依内身而生之受，因为依或缘于内在本性的眼等处所而生故。
何为外受？即是依外身而生之受，因为缘于外色等而生故。
何为内外受？即是依内外身而生之受，即是缘于自相续中有的根依及他相续中有的眼等而生之受。
随观受即是以智慧本性见其为空性。
内在本性之心即是依或缘于内在本性的眼等而生之心。
外在本性之心即是缘于外色等处所而生之心。
内外之心即是缘于自相续所摄根依及他相续所摄根而生之心。
随观心即是以智慧本性见其为空性。
内在本性之法即是依或缘于内在本性的眼等而生之想等。
外在本性之法即是依外色等而生之想等。
内外之法即是缘于自相续所摄根依及他相续中有的根而生之想等。
随观法即是以智慧见其任何法之本性为空性。
复次，修习即是欲、精进、勤勉、欢喜、不疲倦、不退转、正念、正知、不放逸之修习。
其中，为对治近烦恼不作意而修欲，因为'我当作此'之发起精进的念住，不作意即不入故。
为对治近烦恼懈怠而修精进，因为加行精进能转懈怠故。
为对治近烦恼昏沉掉举而修勤勉，因为无厌精进能令昏沉掉举寂静故。
其中，应知为昏沉睡眠所压制而心行不明即是心昏沉。
间或心入于先前所经历的欲望境界即是掉举。
令彼二者寂静即是作意欢喜佛身及修无常等。
为对治近烦恼心怯弱而修欢喜，因为方便精进能令心怯弱寂静，心怯弱即是为求证殊胜而以贬低自己方式生起心怯弱。

།དེ་ཞི་བ་ནི་སྦྲང་བུ་ཤ་སྦྲང་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་ན་སྙམ་པའི་དོན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གནོད་པས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བའི་གཉེན་པོར་མ་ཐན་པ་བསྒོམ་སྟེ། གནོད་པས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བ་ནི་ཤ་སྦྲང་དང་མཆུ་རིངས་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བར་འཚེ་བ་མི་བཟོད་ པའོ།།དེའི་གཉེན་པོར་མ་ཐན་པ་སྟེ་བཟོད་པ་བསྒོམ་པའོ། །ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་ཕྱིར་ནུར་བ་མེད་པར་བསྒོམ་སྟེ། ཅུང་ཟད་ཀྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་ནི་གཉེན་པོ་འདི་ཙམ་གྱིས་ཆོག་གི་གཞན་མི་དགོས་སོ་ཞེས་པའོ། །གདམས་ངག་བརྗེད་ པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་དྲན་པ་བསྒོམ་མོ།།ལྟུང་བ་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་ཤེས་བཞིན་བསྒོམ་སྟེ། ལྟུང་བ་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་ནི་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་བཞིན་པ་ཡིན་པར་སྤྱོད་པས་བསླབ་པ་ལས་ འདས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་འགྱོད་པའོ།།བརྩོན་པ་འདོར་བ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་བག་ཡོད་པ་བསྒོམ་སྟེ། བརྩོན་པ་འདོར་བ་ནི་བག་མེད་པའི་སྐྱོན་གྱིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྩམས་པའི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་མི་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བསྒོམས་པའི་ འབྲས་བུ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤོང་བ་དང་།བདེན་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ལུས་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་ལུས་མི་སྡུག་པར་བསྒོམས་པས་གཙང་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྤོང་ངོ་། །ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་ པས་བདེ་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྤོང་སྟེ།གང་ཅུང་ཟད་ཚོར་བ་དེ་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་ཤེས་པའོ། །སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་རྟག་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྤོང་སྟེ། རྟེན་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་། དམིགས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ ཐ་དད་པས་སྐད་ཅིག་མ་སོ་སོ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དང་གཞན་ཉིད་དུ་ཤེས་པས་སོ།།ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འཛིན་པ་སྤོངས་པ་སྟེ། བདག་དང་བྲལ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཙམ་མོ་ཞེས་ཤེས་པས་སོ། །གཞན་ ཡང་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། ཕལ་ཆེར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གནས་ངན་ལེན་དང་ལུས་ལྡན་པར་རྟོགས་པས་སོ། །དེ་ལ་འདུ་བྱེད་ནི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བའོ། ། དེ་ཡང་དོན་དམ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཡིན་པས་གནས་ངན་ལེན་ནོ། །འཕགས་པ་རྣམས་དང་རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པས་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར། དོན་མེད་པ་ཡི་སྐྱེ་བ་འདི། །སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་དགྲ་ཡོད་དོ། །རྒ་དང་འཆི་དང་ནད་དང་ཕོངས། །གསོད་དང་འཆིང་བ་ལ སོགས་པ།།གལ་ཏེ་དོན་མེད་སྐྱེ་མེད་ན། །འཇིགས་པ་དེ་ནི་འབྱུང་མི་འགྱུར། །ནགས་ཀྱི་མེ་དང་རླུང་དག་ལ། །མ་སྐྱེས་པ་ཡི་ཤིང་མི་ལྟུང་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་ལུས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དུ་མཐོང་བས་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པའོ།།ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། །ཚོར་བ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྲིད་པའི་རྟེན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཚོར་བ་བདེ་བ་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་མི་འབྲལ་བའི་སྲེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་ བ་སྡུག་བསྔལ་སྡུག་བསྔལ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བའི་སྲེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།ཚོར་བ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གནས་སྐབས་དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲིད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཚོར་བའི་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་ཀུན་འབྱུང་ གི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་སྟེ།མདོ་ལས། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། །སྲེད་པ་དང་ཡང་སྲིད་པ་དང་། །ལེན་པ་ལ་འདུན་པ། དགའ་བ་འདོད་ཆགས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་དང་དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའོ། །ཞེས་གསུངས་པས་སྲེད་པ་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པར་བསྟན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་གོ།

这是寂静，即是思维连蜜蜂、蚊虫等也能获得佛果的意义。
为对治随烦恼损害而生起的厌离，修习忍耐。由损害而生起的厌离，是指不能忍受蚊虫、长嘴虫等的侵害。为对治此，修习忍耐。
为对治以少为足的随烦恼，修习无退转。以少为足是指认为仅此对治就足够，不需要其他。
为对治忘失教诫的随烦恼，修习正念。
为对治执著过失的随烦恼，修习正知。执著过失是指在行走往来等行为中，因不具正知而违犯学处所生的追悔。
为对治放弃精进的随烦恼，修习不放逸。放弃精进是指由于放逸的过失，不如实修行所开始的善法等。
修习的果报是断除颠倒、趣入真谛以及远离身等。
其中，从世俗谛的角度，由身念住修习不净观，断除执著清净的颠倒。
由受念住断除执著快乐的颠倒，即了知凡是感受皆为三苦所苦。
由心念住断除执著常的颠倒，即由了知依眼等根和色等境的差别，每一刹那的识都是不同的。
由法念住断除执著我的颠倒，即了知仅是离我的烦恼和清净。
此外，趣入真谛也是这些的果报。其中，由身念住趣入苦谛，因为了知多为行苦性质的随眠与身相应。
其中，'行'是指事物的生起。由于是一切非胜义的所依，故为随眠。因与圣者相违，故为苦。
如说：'此无义生起，有生则有敌，老死病贫乏，杀缚等诸苦。若无无义生，彼怖不会生，林火与狂风，未生树不倒。'
因此，由行苦性见身为苦，故由身念住趣入苦谛。
由受念住趣入集谛。乐等诸受是有的所依，即乐受是与乐相应、不离乐的爱的因。
苦受是与苦不相应、离苦的爱的因。非苦非乐受是对该状态生喜的有的因。
因此，从受的果的角度观察则趣入集谛。
经中说：'何为集谛？即贪爱、后有、取着、欲求，与喜贪相应，于彼彼生喜。'由此说明爱为集谛。
如是由受念住趣入集谛。

།སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། བདག་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ཕྱིས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་མཐོང་བས་བདག་ཆད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པའི་དོགས པ་མེད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སྐྲག་པ་མེད་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱད་པས་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལྡོག་ལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་སྐྱེའོ། །དེས་ན་བདག་ཆད་པར་འགྱུར་བའི་འཇིགས་པ་མེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཙམ་འཆད་པ་ཡིན་པས་ འགོག་པའི་བདེན་པ་ཞི་བ་ཉིད་དུ་མཐོང་ངོ་།།དེས་ན་འགོག་པ་ལ་སྐྲག་པ་མེད་པས་སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་འགོག་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའོ། །ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ སྤོང་བའི་དོན་དུ་གཉེན་པོའི་ཆོས་རྣམ་པར་བྱང་བ་བརྟེན་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ནི་དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་མི་སྡུག་པ་དང་། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ དང་།དངོས་པོ་མེད་པར་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དེ་དག་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཉེན་པོའི་ངོ་བོར་རྟོགས་ནས་ཉེ་བར་འཚེ་བ་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་སྤངས་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་གོ། ། དེ་ལྟར་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་གོ། །ཡང་འདི་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལུས་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམས་པས་ལུས་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་སོ། ། དེ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་ལུས་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་གཉིས་པ་ལ་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་སྒོམ་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཉེན་པོའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེའི ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བ་དང་།གཉེན་པོའི་ཆོས་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་རྗེས་ལ་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་སྒོམ་པའོ། །ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་རྣམས་ལ་ཡང་རྣམ་གཞག་ལྔ་སྟེ། དམིགས་པ་དང་། ངོ་བོ་དང་། གྲོགས་ དང་།བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཉེན་པོ་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་དམིགས་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་དོན་དུ་འདུན་པ་སྐྱེས་ པས་སོ།།གཉིས་པའི་དམིགས་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བའི་དོན་དུ་འདུན་པ་བསྐྱེད་པས་སོ། །གསུམ་པའི་དམིགས་པ་ནི་གཉེན་པོའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་དོན་དུ་འདུན་པ་ བསྐྱེད་པས་སོ།།བཞི་པའི་དམིགས་པ་ནི་གཉེན་པོའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཏེ། དེས་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྟན་པའི་དོན་དུ་འདུན་པ་བསྐྱེད་པས་སོ། །ངོ་བོ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །གྲོགས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ སོ།།བསྒོམ་པ་ནི་འདུན་པ་བསྐྱེད་དོ། །འབད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ། །སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཏོ། །ཡང་དག་པར་འཇོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདུན་པ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་བསྒོམ་པ་གནས་དང་བཅས་པ་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་བརྩོན་ འགྲུས་ཀྱི་གནས་ནི་འདུན་པ་སྟེ།འདུན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་པས་སོ། །འབད་པ་ནི་ཞི་གནས་དང་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གང་གི་ཚེ་ཞི་གནས་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སྐྱོན་དང་བྲལ་བའི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་དེའི་ཚེ་འབད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།

以心念住而趣入灭谛，即了知无我的瑜伽师仅仅是后来生起的，不会认为'我将断灭'的疑虑，对涅槃无所畏惧。如是通过修习无常等，遮遣我执，并生起苦想。因此无有我将断灭的恐惧，仅是苦的止息，故见灭谛为寂静。因此由于对灭无所畏惧，以心念住而趣入灭。
以法念住而趣入道谛，为断除不善法烦恼，依止对治法清净，如是烦恼法即是烦恼和随烦恼。清净法即是其对治，不净观、慈心等，以及修习无实等。了知烦恼和清净为违品和对治后，认为是断除一切损害的方便而趣入道谛。如是以法念住而趣入道谛。
复次，此等之果即是远离身等，由于以空性门修习身念住等，无有对身等的执著。其中修习念住之果即是远离身等。
第二发心修习正断，由于以法念住遍知违品和对治法，故为断除违品及增长对治法。于精进加行后修习正断。
正断有五种建立：所缘、体性、助伴、修习及修习之果。其中所缘是已生未生的违品和对治。第一所缘是已生违品，为断除已生恶不善法而生起欲求。第二所缘是未生违品，为不生未生恶不善法而生起欲求。第三所缘是未生对治法，为生起未生善法而生起欲求。第四所缘是已生对治法，为令已生善法坚固而生起欲求。
体性即是精进。助伴即是与精进相应的心心所法。修习即是生起欲求、策励、发起精进、摄持心、正住。以生起欲求等词说明具足处所的精进修习。其中精进处所即是欲求，因为精进是以欲求为先导。策励即是作意止相、举相和舍相。当以作意止相、举相和舍相修习离过对治时，称为策励。

།འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་ལྷག་མཐོང་བསྒོམས་པས་ཤེས་རབ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཞི་གནས་ཤས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རླུང་གི་ནང་ན་གནས་པའི་མར་མེ་བཞིན་དུ་སེམས་རབ་ཏུ་གཡོ་བས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རབ་ཏུ་ གསལ་བར་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།།གང་གི་ཚེ་ཞི་གནས་ལྷག་པར་གྱུར་པས་སྐྱེས་བུ་གཉིད་ལོག་པ་བཞིན་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསལ་བར་མི་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །གང་གི་ཚེ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་རང་གི་ ངང་གིས་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།།དེ་ལྟར་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ལ་འབད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་སེལ་བའི་དོན་དུ་རྩོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བྱིང་བ་སྐྱེ་བས་དེ་བསལ་བའི་དོན་དུ་ དང་བ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སེམས་གཟེངས་བསྟོད་པ་དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒོད་པ་སྐྱེས་ན་འཁོར་བ་ལ་ཡིད་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་ནང་གི་བདག་ཉིད་དུ་བསྡུས་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་སྤང་བའི་ཐབས་མི་སྤོང་བའི་དོན་དུ་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་ལུས་པ་འགྲིབ་པ་དང་གཉེན་པོ་ཐོབ་པ་དང་འཕེལ་བའོ། །དེ་ལ་ཡང དག་པར་སྤོང་བ་དང་པོ་དང་།གཉིས་པའི་འབྲས་བུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་ལུས་པར་འགྲིབ་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་སྤོང་བས་སོ། །གསུམ་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གཉེན་པོ་ཐོབ་པ་སྟེ་དེས་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པས་ སོ།།བཞི་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གཉེན་པོ་འཕེལ་བ་སྟེ། དེས་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་རྒྱས་པར་བྱེད་པས་སོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་གསུམ་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ཏེ། སེམས་གནས་པར་གྱུར་པས་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་ པར་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་སྤོང་བའི་རྗེས་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་སྟེ།རྫུ་འཕྲུལ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པའོ། །དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་རྐང་པ་སྟེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཞིའོ། །དེ་རྣམས་ལ་ཡང་རྣམ་ གཞག་ལྔ་སྟེ།དམིགས་པ་དང་། ངོ་བོ་དང་། གྲོགས་དང་། སྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འགྲུབ་པས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་བྱ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ངོ་བོ་ནི་སེམས་གནས་པ་ སྟེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་པའོ།།གྲོགས་ནི་འདུན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་གང་གུས་པར་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ པ་ཉིད་ལ་རེག་པའོ།།དེ་ལ་གུས་པར་སྦྱོར་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་གུས་པས་སྦྱོར་བ་ཉིད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་གང་རྒྱུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པ་སྟེ། གང་རྟག་ཏུ་འབད་ལ་ནམ་ཡང་མི་འབད་པ་མེད་པ་དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཀྱི་ཏིང་ ངེ་འཛིན་ནི་གང་སྔོན་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པ་སྟེ།སྔོན་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེའི་ས་བོན་རྒྱས་པས་རང་གི་ངང་གིས་སེམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གྱུར་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རེག་པས་སོ། །དཔྱོད་ པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་གང་གཞན་གྱི་གདམས་ངག་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་སྒོ་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པའོ།

如是当以修习胜观而智慧增上之时，由于止的力量微弱，如同风中油灯，心极为动摇，因此不能清晰地见到真实义，此时应当作意寂止相。当止增上之时，如同熟睡之人，不能清晰地见到真实义，此时应当作意专注相。当止观自然趣入之时，应当作意舍相。如是称为精进修习对治。
为了遣除沉掉而作的努力，称为发起精进。如是当生起沉没这一随烦恼时，为了遣除它，以作意佛像等能生起净信的对境来振奋其心；当生起掉举这一随烦恼时，以作意厌离轮回之事而收摄其心，此时称为发起精进。正因如此，经中说'为了不舍弃对治沉掉的方便，而摄持心、正安住心'。
果即是一切违品减损、获得对治及增长。其中，第一、第二正断的果是一切违品减损，因为以此二者断除已生和未生的罪不善法。第三正断的果是获得对治，因为以此生起未生的善法。第四正断的果是对治增长，因为以此令已生的善法增长。
应当修习第三发心神足，因为发起精进而心得安住后，成就一切事业皆可成办之相，故于正断之后修习神足。神足即是成就神通等一切事业。作为其因故称为足，即四种三摩地。
彼等有五种建立：所缘、体性、助伴、修习及修习之果。神足之所缘即是由三摩地成就而有的神通等神变事业。体性即是心住，也就是三摩地。助伴即是欲、勤、心、观及与彼等相应的心心所法。
其中，欲三摩地即是依止恭敬加行而触证心一境性。此中恭敬加行即是以极大恭敬而修习。勤三摩地即是依止相续加行而触证心一境性，所谓经常精进而从不懈怠即称为精进。心三摩地即是依止往昔修习三摩地而触证心一境性，即依靠前世修习三摩地，由其种子增长而自然趣入三摩地，故能触证三摩地。观三摩地即是依止他人教授，通过善巧分别诸法而触证心一境性。

།བསྒོམ་པ་ནི་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་གོམས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་ནི་འདུན་པ་དང་། རྩོལ་བ་དང་། དད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ སྦྱངས་པ་དང་།དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། སེམས་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་སོ། །སྤོང་བའི་དོན་དུ་འདུ་བྱེད་པ་ཡིན་པས་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དོ། །འདི་རྣམས་གང་སྤོང་བའི་དོན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཡིན་ཞེ་ན། སྐྱོན་ལྔས་ཏེ། དེ་ལ་སྐྱོན་ལྔ་ནི་ལེ་ལོ་དང་། གདམས་ངག་བརྗེད་པ་ དང་།བྱིང་རྒོད་དང་། མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་དང་། འདུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་བྱིང་རྒོད་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་སོ། །འདུ་བྱེད་པ་ནི་ཡུལ་གཞན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སེམས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ལེ་ལོ་ནི་སྦྱོར་བའི་དུས་ན་སྐྱོན་ཡིན་ཏེ། དེས་ སྦྱོར་བ་མི་བྱེད་པས་སོ།།སྦྱོར་བ་བྱེད་པའི་དུས་སུ་གདམས་ངག་བརྗེད་པ་སྐྱོན་ཡིན་ཏེ། དེས་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པར་མི་འགྱུར་བས་སོ། །མཉམ་པར་གཞག་པའི་དུས་སུ་བྱིང་རྒོད་སྐྱོན་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ལས་སུ་རུང་བར་མི་འགྱུར་བས་སོ། །བྱིང་བ་དང་རྒོད་པའི་དུས་སུ་མངོན་ པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་སྐྱོན་ཡིན་ཏེ།མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པས་བྱིང་རྒོད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བྱིང་རྒོད་ཞི་བར་མི་འགྱུར་བས་སོ། །བྱིང་རྒོད་ཞི་བའི་དུས་སུ་འདུ་བྱེད་པ་སྐྱོན་ཡིན་ཏེ། བྱིང་རྒོད་དང་བྲལ་བས་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ པས་དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཚེ་བྱིང་རྒོད་ཀྱི་གཉེན་པོ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་སྐྱོན་ཡིན་ནོ།།འདི་རྣམས་ནི་སྐྱོན་ལྔའོ། །སྐྱོན་ལྔ་པོ་དེ་རྣམས་སྤོང་བའི་དོན་དུ་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་རྣམ་གཞག་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ལེ་ལོ་སྤང་བའི་དོན་དུ་འདུན་པ་དང་། རྩོལ་བ་དང་། དད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ པ་དང་།སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བཞིའོ། །དེ་ལ་འདུན་པ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའོ། །རྩོལ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །དད་པ་ནི་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བའོ། །བཞི་པོ་འདི་རྣམས་རིམ་པ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ རྟེན་དང་།བརྟེན་པ་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དེ་ལ་འདུན་པ་ནི་རྩོལ་བའི་རྟེན་ཡིན་ནོ། །བརྟེན་པ་ནི་རྩོལ་བ་སྟེ། རྩོལ་བའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་མངོན་པར་འདོད་པ་ཡིན་པས་སོ། །རྟེན་འདུན་པའི་རྒྱུ་ནི་དད་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་དད་པ་ཡོད་ན་ མཉམ་པར་འཇོག་པའི་བྱ་བ་འདོད་པ་ཡིན་པས་སོ།།རྟེན་རྩོལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་ནས་དགའ་བ་སྐྱེ་ལ་དགའ་བ་སྐྱེས་པ་ལས་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་སྐྱེ་ བས་སོ།།འདིར་རྩོལ་བ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ལེ་ལོའི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་བསྟན་ནོ། །དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། སེམས་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ནི་སྐྱོན་བཞིའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དྲན་པ་ནི་དམིགས་པ་བརྗེད་པའི་གཉེན་པོའོ། །ཤེས་བཞིན་ནི་དྲན་པ་ཡོད་པའི་དུས་ སུ་བྱིང་རྒོད་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།སེམས་པ་ནི་བྱིང་རྒོད་རྟོགས་ནས་དེ་སྤང་བའི་དོན་དུ་གཉེན་པོ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་བྱིང་རྒོད་ཞི་བའི་དུས་ཀྱི་སེམས་རང་གི་ངང་གིས་མཉམ་པར་འཇོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་ནི་གདམས་ངག་བརྗེད་པའི་གཉེན་ པོ་སྟེ།དེས་གདམས་ངག་བརྗེད་པར་མི་འགྱུར་བས་སོ། །ཤེས་བཞིན་ནི་བྱིང་རྒོད་ཀྱི་གཉེན་པོ་སྟེ། དེས་བྱིང་རྒོད་ཤེས་པ་ཡིན་པས་སོ། །སེམས་པ་ནི་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་སྟེ། དེས་བྱིང་རྒོད་ཀྱི་གཉེན་པོ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་སོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་མངོན་པར་འདུ་ བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་སྟེ།སེམས་རང་གི་ངང་གིས་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་ཚེ་གཉེན་པོ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་པས་སོ། །དེས་ནི་སྒོམ་པ་བསྟན་ནོ། །འབྲས་བུ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡོན་ཏན་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པའོ།

修习即是修习八种断行，八种断行是欲、勤、信、轻安、念、正知、思、舍。因为是为断而造作，所以称为断行。
如果问这些是为断何者而造作？是为断五过。其中五过是懈怠、忘失教授、昏掉、不作加行、作加行。其中昏掉已如前说。不作加行即是舍。作加行是缘其他境的思维。
其中懈怠是加行时的过失，因为它使人不作加行。在作加行时，忘失教授是过失，因为它使心不能等持。在等持时，昏掉是过失，因为它们使心不堪能。在昏掉时，不作加行是过失，因为不作加行就不作意昏掉的对治，所以昏掉不能止息。
在昏掉止息时，作加行是过失，因为已离昏掉而得心平等性，称为极寂，此时对昏掉作对治是过失。这些是五过。
为断除这五过而建立八种断行，即为断除懈怠而有欲、勤、信、轻安四种断行。其中欲是希求，勤是精进，信是深信，轻安是身心堪能。
这四者依次建立为所依、能依、因、果。其中欲是勤的所依。能依是勤，因为勤的前行是希求。所依欲的因是信，因为对因果有信心时才希求等持之事。所依勤的果是轻安，因为发起精进后，离分别等过失而生喜，从喜生起身心堪能相的轻安。
此中显示勤及其因果是懈怠的对治。念、正知、思、舍是四过的对治。其中念是忘失所缘的对治。正知是在有念时能觉知昏掉。思是觉知昏掉后为断除它而作对治加行。舍是昏掉止息时心自然等持。
其中念是忘失教授的对治，因为它使人不忘失教授。正知是昏掉的对治，因为它能觉知昏掉。思是不作加行的对治，因为它作昏掉的对治加行。舍是作加行的对治，因为当心自然等持时，对治加行处于舍位。
以上显示了修习。果即是神通等神变功德成就。

།དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་པ་གསུམ་ གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བཅུ་གཉིས་བསྡུས་སོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་གསུམ་པོ་འདི་རྣམས་ལ་ཆོ་གའི་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དཔེར་ན་རྒྱལ་རིགས་གང་ཞིག་རྒྱལ་སྲིད་འདོད་པ་དེ་ལ་ཕན་པར་འདོད་པས་བསྐུལ་བ་ན་དང་པོ་གོ་གྱོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་འཇུག་པ་སྟེ་གླང་པོ་ལ་ སོགས་པ་ལ་ཞོན་པའོ།།དེ་ནས་དཔུང་གི་ཚོགས་སྡུད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ས་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་སྟེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་རྒྱལ་བར་བྱས་ནས་རྒྱལ་སྲིད་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལྟར་རང་གི་དོན་བསྒྲུབས་ནས། དེའི་རྗེས་ལ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་ཅི་ལྟར་རིགས་པར་སྐྱེ་ དགུ་ཡོངས་སུ་སྐྱོང་བར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒྲུབ་པའི་གོ་ཆ་གྱོན་པས་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པའི་གོ་ཆ་གྱོན་པར་འགྱུར་ཏེ། གནས་སྐབས་འདིར་བར་དུ་གཅོད་པའི་མདའ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཕིགས་པས་སོ། །དེ་ལྟར་གོ་ བགོས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པར་འཇུག་སྟེ།བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མ་ལུས་པ་ལ་ལྷག་པར་འཛེག་གོ། །དེ་ནས་རྒྱུའི་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཚོགས་སོག་གོ། །དེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པའི་དོན་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ ས་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ།།དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཐོབ་ནས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་ དུ་བྱས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཐོབ་བོ།།དེ་ནས་ཅི་ལྟར་རིགས་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་གོ་ཆ་དང་། འཇུག་པ་དང་། ཚོགས་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་བསྒྲུབ་པའི་ནང་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པ་གསུམ་གྱི་གནས་སྐབས་ལ་གོ་ཆའི་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་འཇོག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་གཞུང་འགྲེལ་ལས་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་བར་ལ་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ས་བཅུའི་མདོ་བཤད་པ་ལས་གོ་ཆའི་སྨོན་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས ཀྱིས་ཀྱང་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་གསུངས་པའི་དུས་སུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་མ་བྲལ་བར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་གྱི།མཚན་མར་ནི་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གོ་ཆའི་བསྒྲུབ་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ བསྒྲུབ་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་གོ་ཆའི་སྒྲུབ་པ་གཞན་མེད་པས་སོ།།དེ་ནི་ཚོགས་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་སེམས་བསྐྱེད་པ་གསུམ་པ་བསྟན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དུ་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ དགེ་བའི་ཚོགས་དང་ལྡན་པས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པའི་དོན་དུ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་ལས་བྱུང་ནས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས་སངས་རྒྱས་ལས་གདམས་ངག་ཐོབ་སྟེ།གདམས་ངག་གིས་བསྟན་པ་མངོན་པར་ཤེས། སྤྱོད་པའི་ས་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་ཅེས་གསུངས་པས་ལྷག་པར་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ། །དེ་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཞི་པ་ལྷག་པར་མོས་པའི་ས་དང་སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ བ་དང་།དབང་པོ་དང་། སྟོབས་དང་། འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན། མེ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཞི་པ་ལ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་དང་། ཆེན་པོའི་ཆེན་པོའི་དབྱེ་བས་བཞིའོ། དེ་ལ་དང་པོ་ལ་དྲོད་རྣམ་པར་གཞག་གོ། ། གཉིས་པ་ལ་རྩེ་མོར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །གསུམ་པ་ལ་བཟོད་པའོ། །བཞི་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གོ། །ཇི་ལྟར་གཙུབ་ཤིང་གཙུབ་གཏན་ལ་གཙུབས་པ་ལས་མེའི་སྔ་ལྟས་སུ་གྱུར་པའི་དྲོད་འབྱུང་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་མེ་ཡིན་ལ་དེའི་སྔ་ལྟས སུ་གྱུར་པ་འདི་འབྱུང་བས་ན་དྲོད་དོ།

如是以三种发心摄集三十七菩提分法。此三种发心称为仪轨修行，譬如刹帝利种姓之人欲求王位，由希求利益而劝请时，首先披甲胄，
然后趋入即骑乘象马等，然后集聚军队，然后从出离地出离，战胜违品后获得王位。如是成办自利后，其后以具足悲心如理护育众生。
如是菩萨披六度修行甲胄，以布施等无所缘甲胄而披甲，于此阶段一切障碍箭不能穿透故。如是披甲已，于一切种中精进趣入修习，
超胜趣入禅定等大乘一切法。然后欲得究竟因而积集资粮。然后为获得佛地而从出离地出离。
然后获得金刚喻定所谓无间道，由断尽烦恼障与所知障及习气等一切违品，菩萨现证真实边际自性之法王位。然后如理作众生利益。
如是于披甲、趣入、资粮、出离修行中，于三种发心阶段安立为披甲修行。
是故论师世亲于论释中说：'披大甲胄者，从初发心乃至增上意乐。'是故于十地经释中说：'披甲愿'。
世尊亦于宣说解脱分时，从初发心开始，不离方便善巧而行布施，不作相想等，所说即是披甲修行。除布施等修行外别无其他披甲修行故。此说明资粮道自性之第三发心。
如是于资粮道中具足信等善所熏心，及具足布施等善资粮，圆满福德资粮故，为积集智慧资粮，经过一无数劫后，获得法流定，从诸佛得教授，
由教授所示现前了知，趣入行地，如是说由增上胜解而趣入行地。然后第四发心与增上胜解地及加行道、有漏修道相应，
具足顺决择分善根、根、力性质，称为如火之趣入修行。其中第四发心分为下、中、上、上上四种。
其中于初者安立为暖，于第二者安立为顶，于第三者为忍，于第四者为世间第一法。如同钻木杵于钻木板钻磨而生起火之前相暖，
如是此为出世间道火之前相而生起故为暖。

།དགེ་བའི་རྩ་བ་གཡོ་བའི་རྩེ་མོ་ཡིན་པས་ན་རྩེ་མོ་སྟེ། འདི་ལས་ལྟུང་བའམ་རྒལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །བདེན་པ་བཞི་ལ་ཆེར་བཟོད་པས་ན་བཟོད་པའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པས་ན་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ལ། དེའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེ་བས་ ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གོ།།དེ་ལ་དྲོད་ནི་བདེན་པ་སོ་སོའི་བདག་ཉིད་ལ་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་བདེན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་དང་། འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པའོ། །དེ་ལ་གང་སྐྱེ་བ་ སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་།གང་དུ་སྐྱེ་བ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དག་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བསྐྱེད་པ་དང་། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་བྱས་པའོ། །གང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བསྐྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སྨོན་ལམ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་པས སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མི་རྟག་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་སྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་འདུལ་བའི་དོན་དུའོ། །རྣམ་པ་དེ་རྣམས་མི་དམིགས་པས་ཀྱང་སྟེ། རང་གི་ ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ།།ཡང་ན་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་མི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་བསྒོམ་སྟེ། དེ་ལྟར་བསྒོམ་པའི་འཐད་པ་ཕྱིས་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ལོགས་སུ་སྒོམ་པར་མི་བྱེད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་མི་ དམིགས་པ་སྒོམ་པའི་ནང་དུ་འདུས་པས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་འཕངས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་སྔར་མེད་པ་འབྱུང་བ་དང་། བྱུང་བ་མེད་པར་འགྱུར་བས་མི་རྟག་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་གསུམ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གསུམ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་དྲུག་སྟེ། དོག་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འགྱུར བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་།ཕྲད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། བྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། རེ་བ་འབྲས་བུ་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། གནས་ངན་ལེན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །དེ་ལ་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ དང་།ཁམས་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྲོག་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ནི་དོག་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་སྟེ། མའི་མངལ་ན་ཞུ་བ་དང་། མ་ཞུ་བ་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་འདུག་པའམ། མངལ་ནས་བྱུང་བ་ན་མི་གཙང་བའི་རྫས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ གཟིར་བ་དང་།ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཀུན་དུ་བཙིར་བའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒས་པ་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །ན་བ་ནི་ཁམས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །འཆི་བ་ནི་སྲོག་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་སྡུག་བསྔལ་ གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བའོ།།མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་ནི་ཕྲད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །མཛའ་བ་དང་བྲལ་བ་ནི་འབྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །འདོད་པ་མ་ཐོབ་པ་ནི་རེ་བ་འབྲས་བུ་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །གནས་ངན་ལེན་གྱིས་ སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དོ།སྡུག་བསྔལ་བརྒྱད་པོ་འདི་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མི་མཛའ་བ་དང་། ཕྲད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ རབ་ཏུ་བསྟན་ཏེ།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་སོ།

由于是善根动摇的顶端，故称为顶，因为从此会堕落或超越。由于对四谛有大忍，故称为忍。由于有漏，故为世间，因为在其后立即生起见道，故为胜法。
其中暖位是对各别谛的自性获得明显的等持与智慧相应。
其中四谛为苦谛、集谛、灭谛、道谛。
其中，能生的有情世间和所生的器世间称为苦谛，是由业和烦恼所生，由业和烦恼的力量所造。清净的有情世间和器世间既非由业和烦恼所生，也非由业和烦恼的力量所造，而是由不可思议的愿力所生，故说明其非苦谛。
其中声闻修苦谛为无常、苦、空、无我性。菩萨也如是修。为调伏声闻故。也由于不缘取这些行相，为圆满自道故。或者声闻也从无所缘门修，如是修行的道理后当解说。
其中不单独修无常等行相，而是包含在修无所缘无常等之中。正因如此，说是从遮遣声闻道的角度而说。
其中，应知苦谛因先无今有、已生还灭故为无常。以三苦性及八种苦性的痛苦，应知苦谛的苦行相。如是已说三苦性。
八苦略说为六：逼迫苦、变异苦、会合苦、别离苦、希求无果苦、随眠苦。其中变异苦有三种：变异苦、界变异苦、命变异苦。
其中生是以逼迫苦而苦，因为在母胎中处于熟与未熟之间，或从胎中出生时为各种不净物所逼，身体各处受挤压之苦故。老是以变异苦而苦。病是以界变异苦而苦。死是以命变异苦而苦。
怨憎会是以会合苦而苦。爱别离是以别离苦而苦。求不得是以希求无果苦而苦。随眠苦即是行苦性。
此八苦为三苦所摄：所说的生、老、病、死、怨憎会苦，显示苦苦性，因为具有生等苦的性相故。

།མཛའ་བ་དང་བྲལ་བས་གང་འདོད་པ་བཙལ་ཏེ་མ་རྙེད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏེ། ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་ཚོར་བ་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་ བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་སོ།།མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏེ། མ་བྱུང་བ་བྱུང་བ་དང་། བྱུང་བ་མེད་པར་གྱུར་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ སོ།།ཡང་ན་གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེ་བའི་ཆར་གྱུར་པ་དང་། འཇིག་པའི་ཆར་གྱུར་པ་དང་། གཉིས་ཀའི་ཆར་གྱུར་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་གང་མི་རྟག་པ་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་ཆར་ གྱུར་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ནི་མེད་པའི་དངོས་པོ་བྱུང་བ་ཡིན་ལ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་བྱུང་བ་དེ་ཡང་གནོད་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །འཇིག་པའི་ཆར་གྱུར་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ ལ་བརྟེན་ནས་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འཇིག་པའི་ཆར་གྱུར་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ནི་བྱུང་བ་མེད་པར་གྱུར་པ་ལ་བྱ་ལ། དེ་ཡང་བདེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་མི་འདོད་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱའོ། །གཉིས་ ཀའི་ཆར་གྱུར་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་བཅས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་གང་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་མི་རྟག་པ་སྐྱེ་ བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་བར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི།མི་རྟག་པ་སྤྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ལམ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་བསྟན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་ ཕུང་པོ་དང་།ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་རྟག་པ་དང་། བརྟན་པ་དང་། ཐེར་ཟུག་དང་། ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་བདག་དང་བདག་གི་བ་མེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་བདག་མེད་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ནི་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་སྡུག་ བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ཏུ་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་མི་ལྡན་པ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བདག་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་བསྟན་ནོ། །ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དེ་ཀུན་འབྱུང་བ་དེ་དང་། ཉོན མོངས་པའི་དབང་གིས་འབྱུང་བའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་གང་ཡིན་པའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ཀུན་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྲེད་པ་ཡང་སྲིད་པ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྷན་ཅིག་པ་དེ་དང་དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ལ་ ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པར་ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་ཅེ་ན།ཀུན་དུ་འགྲོ་བས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་སྲེད་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ། ཐོབ་པ་དང་། མ་ཐོབ་པའི་བདག་གི་དངོས་པོ་དང་། ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བདག་གི་ དངོས་པོ་ཐོབ་པ་ལ་ནི་སྲེད་པའོ།།མ་ཐོབ་པ་ལ་ནི་ཡང་སྲིད་པ་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ། །ཐོབ་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་ནི་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྷན་ཅིག་པའོ། །མ་ཐོབ་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་ནི་དེ་དང་དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའོ།

所说的'与所爱分离而寻求所欲而不得是苦'，这表明了变苦的本质，因为已得和未得的感受乐受的法具有变化的特征。
简而言之，所说的'五取蕴是苦'，这表明了行苦的本质，因为未生而生，已生而灭，是苦的自性。
或者应当了知'凡是无常的即是苦'。为什么呢？依靠生分、灭分、二者之分的无常性，凡是无常的即称为苦。其中，生分的无常性是无而生起，所生起的苦分诸行也是具有损害性质的，所以依靠无常性称为苦苦性。
依靠灭分的无常性称为坏苦，灭分的无常性是指已生而灭，这对乐分诸行是不欲求的，所以依此称为以坏苦性而苦。
依靠二者之分的无常性，非苦非乐的具有随眠的诸行以行苦性而苦。
因此，凡是无常即是苦。如是，应当了知具有生等的无常是苦，而不是一般的无常，因为如此道也会成为苦。
如是已说明苦谛的苦相。
苦谛的空性相是蕴、界、处中无有常、坚、恒、不变异法的我和我所。如是，无我的无我是所有的，这是空性的特征。如是应当了知苦谛的空性相。
苦谛的无我相是诸说我论者所计我的特征与蕴等不相应，即蕴等不成为我的特征。如是应当了知苦谛的无我相。
如是已说明苦谛和苦谛的诸相。
集谛是苦谛从其生起的烦恼，以及由烦恼力所生的有漏业。
若如是，为何世尊在说集谛时说'贪爱能生后有，与喜贪俱行，于彼彼处生欢喜'为集谛呢？因为遍行故为主要，即是贪爱遍行一切事，因为遍及已得未得的我事和境事一切。
其中，对已得的我事是贪爱，对未得的是能生后有，对已得的境是与喜贪俱行，对未得的境是于彼彼处生欢喜。

།གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ནི་སྡུག་ བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གནས་སྐབས་གསུམ་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པ་ལ་ནི་བྲལ་བར་སྲེད་དེ། མ་ཐོབ་པ་ལ་ནི་མི་ཕྲད་པར་སྲེད་དོ། །འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་ ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་མི་འབྲལ་བའི་སྲེད་པ་དང་།ཕྲད་པའི་སྲེད་པའོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་གཏི་མུག་གི་སྲེད་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ལ་གཏི་མུག་གི་སྒོ་ནས་སྲེད་པས་འཇུག་པའོ། །དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ནི་སྲེད་པ་དང་དུས་གསུམ་པོ་ རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་འདས་པའི་དུས་ལ་ནི་ལྟོས་པའི་རྣམ་པས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའོ། །མ་འོངས་པ་ལ་ནི་མངོན་པར་དགའ་བའི་རྣམ་པས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་ནི་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའོ། །ཁམས་གསུམ་དུ་འགྲོ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་ དང་།གཟུགས་མེད་པ་དག་གི་སྲེད་པས་ཁམས་གསུམ་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ནི་དེས་འདོད་པ་དང་། སྲིད་པ་དང་། ལོག་པར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ཚོལ་བས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་ཡོངས་སུ་མ་གྲོལ་བར་ དེ་ཉིད་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པ་ཚོལ་བས་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྡུག་བསྔལ་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །སྲིད་པའི་སྒྲས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་བསྟེན་པའོ། །ལོག་པར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཚོལ་བས་ནི་འཁོར་བ་ལས་ ཡོངས་སུ་མ་གྲོལ་བར་དེ་ཉིད་དུ་འཁོར་བར་བྱེད་དོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ནི་སྲིད་པ་དང་། སྲིད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྲིད་པས་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་རྣམ་པ་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་མདོ་ལས་སྲེད་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལ་རྒྱུ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་སྒོམ་མོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྒོམ་མོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་རྣམ་པ་ནི་ཡང་སྲིད་པའི་བག་ཆགས་འཇོམས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་རྣམ་པའོ། །ཀུན་འབྱུང་ བའི་རྣམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་བག་ཆགས་བསགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་སུ་དེའི་ཆ་བྱད་དང་།རང་བཞིན་དང་འདྲ་བར་བསྡུས་ནས་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ནའོ། །རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ནི་སོ་སོར་རང་གི་རྒྱུད་ངེས་པ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། སྐྱེ་གནས་ལ་སོགས་པ་ རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དང་།མཆོག་ཏུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འགྲོ་བའི་བར་དུ་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ན་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའོ། །རྐྱེན་ནི་སྔོན་མ་བྱུང་བའི་ལུས་གཞན་དང་གཞན་ཐོབ་པ་དང་། སྔོན་ཐོབ་པའི་དུས་འདས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་བཞིར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འགོག་པའི་བདེན་པ་ནི་གང་དུ་འགོག་པ་དང་། གང་འགོག་པའོ། །གང་དུ་འགོག་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་དུའོ། །གང་འགོག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མི་འབྱུང་བའོ། །གཉིས་པོ་འདི་དག་ནི་འགོག་པའོ། །འདི་ཡང་འགོག་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་བཞིས སྔར་བཞིན་དུ་སྒོམ་མོ།།དེ་ལ་འགོག་པའི་རྣམ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །ཞི་བའི་རྣམ་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བ་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཞི་བའི་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་བྲལ་བས་སོ། །གྱ་ནོམ་ པའི་རྣམ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པས་བདག་ཉིད་གཙང་བ་དང་། བདེ་བའི་དངོས་པོ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་ནི་རྟག་པ་དང་ཕན་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལྟར་འགོག་པའི་ བདེན་པའི་རྣམ་པ་བཞིར་ཤེས་པར་བྱའོ།

一切时处的流转是因为遍及苦苦等三种时处的诸行。其中，对于已得苦苦时处则渴爱分离，对于未得则渴爱不遇。对于坏苦时处，则以已得未得的差别而有不离的渴爱和相遇的渴爱。对于行苦时处则是愚痴的渴爱，即以愚痴门而趣入彼等渴爱。
一切时中流转是因为渴爱随顺三时。其中，对于过去时是以顾念相而随顺。对于未来是以欢喜相而随顺。对于现在是以贪著相而随顺。
三界流转是因为欲界、色界、无色界的渴爱遍及三界。一切受的流转是因为由此寻求欲、有、邪梵行。其中，由寻求欲而未能从欲界解脱，即于彼处成就苦。如是，由寻求有而于色界、无色界成就苦。有声即是依止色界、无色界。由寻求邪梵行而未能从轮回解脱，即于彼处轮转。
一切行相的流转是因为有和非有的渴爱遍及常断诸相。如是经中说渴爱为主要而说是集谛。其中声闻以因、集、生、缘四相而修集谛。菩萨则如前所说方式而修。
其中因相是因为是断除后有习气的因故为因相。集相是因为能令积集习气的诸有情以天等有情种类的形相、自性相似而摄集生起之因。生相是因为能令各自相续决定、趣处、生处等一切行相乃至有顶趣处生起之因故为生相。缘是未曾有的其他身体获得和已得时间过去的因。如是当知集谛有四种行相。
灭谛是何处灭及何所灭。何处灭即于真如中。何所灭即烦恼不生。此二即是灭。此亦如前以灭、寂、妙、出四相而修。其中灭相是依离烦恼相。寂相是依离苦，即离未寂的五取蕴之苦行。妙相是因为离烦恼和苦而依止自性清净、安乐之事。出相是依止常恒利益自性而为不退转自性。如是当知灭谛有四种行相。

།ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་ལམ་གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་སྤོང་བ་དང་། འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་། ལམ་སྒོམ་པ་སྟེ། འདིས་ནི་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་མདོར་བསྡུས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཚོགས་ཀྱི་ ལམ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་ལམ་དང་། རིགས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པའི་རྣམ་པ་བཞིས་སྔར་བཞིན་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཏེ། ལམ་འདིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཚོལ་ བ་ཡིན་པས་སོ།།རིགས་པའི་རྣམ་པ་ནི་མི་རིགས་པར་འགྱུར་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་འགྱུར་བས་སོ། །སྒྲུབ་པའི་རྣམ་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ རྟོགས་པ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པས་ན་སྒྲུབ་པའི་རྣམ་པའོ།།ངེས་པར་འབྱིན་པའི་རྣམ་པ་ནི་རྟག་པ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་གནས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་ན་ངེས་པར་འབྱིན་པའོ། །དེ་ལྟར་བདེན་པ་བཞི་ལ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བདེན་པ་ལ་གང་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་དང་ཤེས་རབ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་དྲོད་དེ།འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་བདེན་པ་བཞི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའི་སྒོ་ནས་སྒོམ་པ་དེའི་ཚེ་དོན་ཐ་དད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་ཅུང་ཟད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བས་སེམས་ཙམ་མཐོང་བ་དེ་དྲོད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱང་ཡིན་ལ། སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ཅུང་ཟད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བས་སོ། །དྲོད་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་རྒྱས་པ་ལ་རྩེ་མོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དྲོད་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པ་གསལ་བ་འབྲིང་པོ་རྩེ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པའི་ཏིང ངེ་འཛིན་ཏོ།།རྩེ་མོ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །བཟོད་པ་ནི་བདེན་པ་སོ་སོའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཞུགས་པ་དང་། རྗེས་སུ་སོང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་སེམས་ཙམ་ལ་གནས་པས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་ མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་བཟོད་པའི་གནས་སྐབས་ཏེ།གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་གཟུང་བ་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཞུགས་པ་དང་། འཛིན་པའི་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གནས་པ་ཡིན་པ་ ཕྱོགས་གཅིག་ལ་རྗེས་སུ་སོང་བའོ།།བཟོད་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ནི་བདེན་པ་སོ་སོ་ལ་དེ་མ་ཐག་པའི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའོ། །གང་གིས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ལ་སྣང་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་རྫོགས་ པ་དེའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་སོ།།དེ་ཡང་བར་ཆད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། དེའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེ་བས་སོ། །དྲོད་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤོང་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་ཙམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་གྱི།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བས་བསྡུས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་མཐོང་བའི་ལམ་ཁོ་ནར་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ བསྟན་ཟིན་ཏོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་བཞི་པ་འདི་ལ་ལྷག་པར་མོས་པས་སྤྱོད་པ་འདི་ལ་ལྷག་པར་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དྲོད་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་འདི་རྣམས་ལྷག་པར་མོས་པ་ལ་བརྟན་པ་དང་། ཡོན་ཏན་གྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས་སོ། །སྦྱོར་བའི་ལམ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟ་བུར་བུད་ཤིང་གི་ཁྱད་པར་གྱིས་མེ་བཞིན་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ལ་བར་ཆད་མེད་ན་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བསྒོམ པའི་ལམ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།

道谛即是通过何种道路而完全了知苦、断除集、现证灭、修习道，由此应当了知这是从作用方面简要阐述道的性相。从资粮道等也称为道谛。此亦应当如前以道、理、修、出离四相来修习。其中道相是依于寻求真实义，因为此道是寻求真实义故。理相是因为成为非理烦恼的对治故。修相是因为由于未证悟真实义的过失而以常等颠倒而具有颠倒心，以及修习无颠倒的真实义证悟，故为修相。出离相是因为永恒趣向出离处，故为出离。如是应当了知四谛有十六相。
于如是行相的谛中，任何获得光明的三摩地与智慧相应，即是暖相。如是当以一切法无我门修习四谛时，由于无有对不同义的执著，以稍许明显的智慧光明而见唯心，此即是暖位，亦称为获得光明三摩地，因为见到稍许明显的智慧故。暖相已说讫。
增长彼获得光明三摩地即称为顶，因为是暖相之后的中等明显故。此即是光明增长三摩地。顶相已说讫。
忍位即是趣入各别谛之一分，以及随顺的三摩地与智慧相应，当安住唯心而生起极为明显的离外境执著的智慧光明时，即是忍位。由于证悟所取无自性而趣入一分，由于证悟能取无自性而随顺安住，故为随顺一分。忍相已说讫。
世第一法即是于各别谛中无间心的三摩地与智慧相应。当于能取无有显现的智慧光明圆满时，即是世第一法位。此亦是无间三摩地，因为其后即生起出世间见道故。暖等位中断除所取能取分别，是就胜解于法无我真实义而言，并非见所断摄烦恼的对治，唯有见道才是见所断摄烦恼的对治。因此唯于见道中断除。世间第一法已说讫。
此第四发心亦称为增上意乐行地，因为此暖等四者是依止增上意乐及成为功德所依故。亦称为加行道，如同依靠薪柴差别而成火一样，若无间断则真实义现证的加行渐次增胜而极为接近见道故。亦称为与烦恼相应的有漏修道。

།དེས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ངེས་པར་འབྱེད་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་མོ། །དེའི་ཆ་ནི་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་སྐབས་འདི་ལ་དབང་པོ་དང་སྟོབས་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །དེ་ལ་ དྲོད་དང་རྩེ་མོའི་གནས་སྐབས་ན་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ།།བཟོད་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །དབང་པོ་ལྔ་པོ་ལ་རྣམ་གཞག་ལྔ་སྟེ། དམིགས་པ་དང་། ངོ་བོ་དང་། གྲོགས་དང་། སྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་ པའི་འབྲས་བུའོ།།དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་སྟེ། བདེན་པར་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བས་བསྡུས་པས་བདེན་པ་བཞིའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པས་སོ། །ངོ་བོ་ནི་དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་བོ། །གྲོགས་ ནི་དེ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའོ།།སྒོམ་པ་ནི་དད་པའི་དབང་པོས་བདེན་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྒོམ་པར་འགྱུར་རོ། །མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེས་པ་ནི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་འགྱུར་རོ།།བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ནི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་གནས་པའི་དྲན་པ་མི་བརྗེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྒོམ་པར་འགྱུར་རོ། །བདེན་པ་རྣམས་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པར་འགྱུར་རོ། །བདེན་ པ་རྣམས་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་སྒོམ་པར་འགྱུར་རོ།།བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་དེའི་དབང་གིས་མྱུར་དུ་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པ་དང་། དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་། རྩེ་མོ་དང་། བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་ཐོབ་པ་སྟེ། དུས་དེ་ཉིད་དུ་རྒྱུད་ལ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཡོད་པར་གྱུར་པས་སོ། །དེ་ལྟར་དབང་པོ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དབང་པོ་རྣམས་ཅི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྟོབས་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་། །འདི་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ངེས་པར་བསྲབས་པས་མི་བརྫི་བའི་ཕྱིར སྟོབས་རྣམས་སོ།།དེ་ལ་སྟོབས་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་དང་མཚུངས་སོ། །འབྲས་བུ་ལ་ནི་བྱེ་བྲག་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་སྟོབས་རྣམས་ལ་དབང་པོ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ཡང་ཡོད་ལ། མ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ བསྲབས་པར་ལྷག་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་རྣམས་ལ་དམིགས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མཚུངས་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་བརྫི་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཐ་དད་པར་བཤད་དོ། །སྟོབས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཞི་པས་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་ཕྱོགས་བཅུ་བསྡུས་པའོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་བཞི་པ་འདི་ལ་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་འཇུག་པ་ནི་ལམ་དེ་ལ་འགྲོ་བར་རྩོམ་པ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། འཛེགས་ནས་འགྲོ་བར་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་དང་། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནས་བརྩམས་ ཏེ་ས་བདུན་པའི་བར་དུ་དང་།མི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུའོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་བཞེད་དོ། །དེ་ལ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སར་ལྷག་པར་མོས་པས་འགྲོ་བ་རྩོམ་མོ། །ས་བདུན་དུ་རྩོལ་བའི་སྒོ་ནས་འགྲོ་བའོ། །ས་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པར་རྩོལ་བ་མེད་པར་ཤིང་རྟ་ ལེགས་པར་དྲངས་པ་བཞིན་དུ་འགྲོའོ།།དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཞི་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་ནི་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པའོ། །དེས་ན་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཞི་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པའི་རྣམ་གཞག་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ མཆོག་ནས་བརྩམས་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་ལ་གཞག་སྟེ།འདིས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཚོགས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །དེ་དག་སྒྲུབ་པ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པའོ།

这也称为随顺决择分的善根，决择是见道，其分是获得，因为随顺于彼。在此阶段也称为根和力。其中在暖和顶的阶段，信等称为根。在忍和世第一法的阶段称为力。
五根有五种建立：所缘、体性、助伴、修习和修习的果。其中所缘是四圣谛，因为摄于真实现证之加行，具有四谛之行相。体性是信、精进、念、定、慧。助伴是与彼等相应的心和心所。
修习是以信根对诸谛以深信的方式修习。生起深信后，为现证诸谛以精进的方式发起精进。发起精进后，以不忘失诸谛的方式修习正念。对诸谛正念安住后，以心一境性的方式修习禅定。对诸谛等持后，以善加分别的方式修习智慧。
修习的果是由此迅速获得见道，以及获得暖、顶、忍、世第一法，因为在此时相续中具有随顺决择分。如是已说诸根。
如诸根，诸力亦复如是。此是差别：由于对治品已减弱而不被压伏故为诸力。其中诸力的所缘等与诸根相同。在果上有差别，即诸力具有如前所说诸根的果，并且更胜于减弱不信等对治品。
正因为如此，虽然这些在所缘和体性等方面相同，但因为不能被压伏，故说为不同的菩提分。已说诸力。
如是第四发心摄十菩提分。此第四发心也称为趣入修行，其中趣入是开始行于彼道、行进和登上而行，如其次第即是在胜解行地、从极喜地乃至第七地之间、以及不动地等中，这是世亲论师的观点。
其中在胜解行地以增上胜解开始行进。在七地中以勤勉的方式行进。在第八地等中无勤勉而行，如善驾驭之车。如是从第四发心乃至佛地是趣入修行。因此在第四发心中建立趣入修行的安立。
资粮修行安立于从世第一法乃至佛地，此称为圆满大菩提之资粮。彼略摄有二种：福德资粮和智慧资粮。修行彼等即是资粮修行。

།བསོད་ནམས་དང་ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སྔར་སེམས་བསྐྱེད་པ་གསུམ་པ་དྲོད་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་བསགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལྟར་ན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་ནས་བརྩམས་ཏེ་རབ་ཏུ་སོན་པ་ཡིན་པས་འདི་ནས་བཟུང་སྟེ་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པའི་རྣམ་གཞག་བྱེད་དོ།། སེམས་བསྐྱེད་པ་བཞི་པ་འདི་མེ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེས་ཁྱད་པར་དུ་རྟོགས་པ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ། ཇི་ལྟ་བུར་བུད་ཤིང་གི་ཁྱད་པར་གྱིས་མེ་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་བཞི་པོ་འདི་རྣམས་ལ་བརྡ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དང་། འཇིག་རྟེན་པའོ ཞེས་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་བཞི་དང་། སྦྱོར་བའི་ལམ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལྔ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དང་། ས་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་དང་། འཇུག་པ་ དང་།ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་དང་། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། གཏེར་ཆེན་པོ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་མདོར་བསྡུ་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མི་དམིགས་ པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་དམིགས་པར་བྱེད་པ་མཉམ་པས་མཉམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱས་པས་སོ། །རང་གི་རྒྱུད་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་བརྡ་དང་། ཆོས་ཀྱི་བརྡ་གསལ་བ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་གཉིས་ཀའི་བརྡ་གསལ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཤེས་པའང་དེ་ཡིན་ནོ། །དེས་རང་གི་རྒྱུད་ལ་བདག་གིས་མཚན་མར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པས་སེམས ཅན་གྱི་བརྡ་གསལ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཤེས་པའོ།།རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཆོས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མར་མི་རྟོག་པས་ཆོས་ཀྱི་བརྡ་གསལ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཤེས་པའོ། །རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་གཉིས་ཀ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པར་བདག་དང་། ཆོས་མཚན་མར་མི་རྟོག་པས་ཐམས་ཅད་དུ་ གཉིས་ཀའི་བརྡ་གསལ་བས་དམིགས་པའི་ཆོས་ཤེས་པའོ།།དབྱེ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཤེས་པ་མཆོག་གི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་ སུ་ཤེས་པ་དང་།ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་ རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་།འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆོས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཤེས་པ་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་པའི་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པའི་ཤེས་པའོ། ། བཟོད་པ་ནི་སྔར་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་དབང་གིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བའི་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའོ།

虽然在前三种发心，即暖等三种阶段中积累了福德和智慧资粮，但是从世间第一法开始才真正显现，因此从此处开始建立资粮修行的安立。
第四种发心也如火一般，因为它特别成为殊胜的证悟，就像因为薪柴的差别而使火变得殊胜一样。
这四种发心称为'由名言而生'、'世俗'和'世间'。因此称为'胜义'和'出世间'。
四种发心和加行道已经解说完毕。其中第五种发心具有见道的本质、具有极喜地的本质、具有入定和资粮修行的本质、具有菩提分的本质，与布施波罗蜜相应，如同大宝藏。
其中见道简要来说，是在世间第一法之后立即生起的无所缘三摩地和与智慧相应，应当了知是具有无分别止观的特征。由于所缘和能缘平等而了知平等性，这也是由于现证所取能取的真如的缘故。
对于自相续中众生名言和法的名言清晰，以及一切处两种名言清晰作为所缘的法智也是如此。由于自相续中无有我执相的分别，故缘于众生名言清晰的法智。
由于自相续中不执著法等相，故缘于法名言清晰的法智。由于自他相续二者无有差别而不执著我和法相，故缘于一切处二种名言清晰的法智。
分类是：在世间第一法之后立即生起苦法智忍、苦法智、苦类智忍、苦类智、集法智忍、集法智、集类智忍、集类智、灭法智忍、灭法智、灭类智忍、灭类智、道法智忍、道法智、道类智忍、道类智，这就是十六刹那的本质。
其中苦法智忍中的苦是苦谛。苦法是依据苦谛所宣说的法。智是在加行道中依据苦谛所宣说的法而修行的智慧。
忍是由先前观察的力量而现证苦谛本质的无漏智慧，即能断除见苦所断烦恼的苦法智忍。

།འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སྦྱོར་བའི་ལམ་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་པའི་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་ཤེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་འདིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི ཡང་དག་པའི་རང་བཞིན་ཤེས་རབ་སྐྱེས་པ་སྟེ།གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་སྤོང་བ་དེ་ཉིད་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་གང་གིས་བཟོད་པའི་དེ་མ་ཐག་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་དུ་ བྱེད་པ་སྟེ།བཟོད་པ་དེས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས་རྟེན་གནས་གྱུར་ཏེ་ཡེ་ཤེས་གང་གིས་གནས་གྱུར་པ། རྟོགས་པ་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནི་སྡུག་ བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་འདི་གཉིས་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། བཟོད་པ་དང་ཤེས་རབ་འདི་གཉིས་སློབ་པ་དང་ མི་སློབ་པའི་འཕགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ལ་དེ་རྣམས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བས་སོ། །དེས་ན་དེ་དག་ལ་དམིགས་ནས་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་གང་གིས་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དེ་ངེས་པར་འཛིན་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་གང་གིས་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དེ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ ཡང་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་ཡུལ་གཉིས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ་གྱི་ཡུལ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ་གྱི་ཡུལ་ ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གཟུང་བར་རྟོགས་སོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འཛིན་པར་རྟོགས་སོ། །ཞེས་བྱའོ། །བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཚན་མ་མེད་པར་གནས་ པའི་རྣལ་འབྱོར་ཅན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་རྣམས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་སྟེ། དེས་སྔར་མ་མཐོང་བའི་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བ་སྟེ། མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ནི་སྔར་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེས་པ་ཙམ་ལ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ ཅིག་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི།འོན་ཀྱང་དུས་ཇི་སྲིད་དུ་ཤེས་བྱ་ལ་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ཅེས་བྱའོ། །གཞན་གྱི་ནི་གཞན་དུ་འདོད་དོ། །འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་བརྒྱད་ལ་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་། །སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུགས་ དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་།།དེས་ན་བཟོད་པ་བརྒྱད་ཉོན་མོངས་པས་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་བརྒྱད་ལ་ ཆོས་ཤེས་པ་དང་།རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་རྟེན་མངོན་དུ་བྱེད་དོ།

此义如是：在加行道中，就苦谛而言，对经等法如理作意所摄的观察智慧，由此生起现证苦谛真如的出世间正性智慧，以此见苦所断的二十八随眠得以断除，此即是苦法忍。
苦法智者，即是以智慧在忍之后立即现证解脱，由彼忍断除见苦所断烦恼后所依转依，以何智慧证知转依，此即名为苦法智。
苦类忍者，即是在苦法智之后，思维此苦法忍与苦法智二者是圣法之因的各别自证无漏智慧。此忍与智慧二者是有学、无学一切圣法之因，因为彼等由此等正生故。因此，缘于彼等而思维是圣法之因的各别自证无漏智慧，即名为苦类忍。
苦类智者，即是以何智确定彼类忍，以何智慧各别自证彼类忍，此即名为苦类智。
如是于余谛中，亦应如理了知诸忍智。
出世间道的境有二：即真如与正智。其中法智分道的境是真如，类智分道的境是正智。
正因如此，以法忍及法智证知所取，以类忍及类智证知能取。
应知一切忍智皆住于无相瑜伽。
此十六心刹那即是见道，由此见未曾见之四谛，即是现证之义。
此中心刹那，非仅指未生而生之刹那称为心刹那，而是于所知生起圆满智慧的时分称为心刹那。其他论师则另有主张。
如是为断烦恼，无间道自性的见苦等八种称为忍。
其中以苦等法忍断除见所断的欲界烦恼，以苦等类忍断除色界、无色界见所断烦恼。
因此八忍是烦恼无间道之自性。
解脱道自性的现证离烦恼的八种智慧称为法智与类智。
其中以诸法智现证欲界见所断烦恼的离系所依。

།རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་ རྟེན་མངོན་དུ་བྱེད་དོ།།དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྤྱོད་པ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ནས་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་རྟོགས་པའི་ངེས་པའི་ཤེས་པ་བཞི་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཞེས་རྣམ་གཞག་བྱའོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་རྟོགས་པའི་ངེས་པའི་ཤེས་པ་བཞི་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་རྣམ་གཞག་བྱ་ན་འོ་ན་གཞན་དུ་རྣམ་པར་ གྲོལ་བའི་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་ལ།ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ངེས་པའི་ཤེས་པ་ལ་ཡང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། གནས་སྐབས་འདིར་ཤིན་ཏུ་གོམས་པའི་གནས་སྐབས་མ་ཡིན་པས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྣང་བ་དང་ངེས་པ་དག་གིས་བཟོད་ པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱས་སོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནས་བཟོད་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ངེས་པའི་ཤེས་པ་ཡང་ཁས་ལེན་དགོས་ཀྱི་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་ངེས་པ་ཁས་མི་ལེན་པ་རིགས་ པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་ངེས་པར་ཁས་མི་ལེན་ན། ཤེས་པ་གང་གིས་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ངེས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་དོ། །ཆོས་ཤེས་པའི་ བཟོད་པ་ལ་མ་ངེས་ན།རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཡང་ངེས་པར་མི་འགྱུར་བས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ངེས་པ་ཆོས་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་མི་འདོད་ན་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་ངེས་པ་ཡོད་དམ་མེད། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་མི་ བརྗོད་ན་གང་ལ་བརྗོད།གལ་ཏེ་མེད་ན་མངོན་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་ཐ་སྙད་འདོགས། གལ་ཏེ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཡིན་པས་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པས་མངོན་དུ་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། འོ་ན་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་འགྱུར་གྱི། ངེས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་མི་ འགྱུར་རོ།།གཞན་ཡང་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཁས་མི་ལེན་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མེད་པས་ད་ལྟར་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་པས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་མེད་ཀྱང་ངེས་ པ་ཡོད་དེ།དེ་ལ་བཟོད་པ་ཡང་མི་ཟེར་ཆོས་ཤེས་པ་ཡང་མི་ཟེར་ཞེ་ན། འོ་ན་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་ངེས་པ་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་མི་ཟེར་བས་མཐོང་བའི་ལམ་སྐད་ཅིག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྲོལ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་ངེས་པའི་ཤེས་པ་བརྒྱད་ལ་ཡང་ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་དགོས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མངོན་པ་ལ་སོགས་པ་གང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་ངེས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ངེས་པའི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་འགལ་བ མེད་དོ།།འདིའི་གདམས་ངག་འདི་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སོ་སོར་རྟོག་པས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བའི་མཚན་ཉིད་མི་དམིགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཁོ་ ན་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།།སྐད་ཅིག་མ་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པ་དང་བྲལ་བའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེའི་རྗེས་ཐོབ་ལ་ཆོས་འདི་རྣམས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ནའོ་ཞེས་རྣམ་པར་དག་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ རང་གི་རྟོགས་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཤེས་པ་གང་སྐྱེ་བ་དང་།འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་རྟེན་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་དང་།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་བརྗོད་དུ་མེད་པའོ་སྙམ་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ནས་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའོ།

随后智是现前证得已离色界和无色界见所断烦恼的所依。在与此同时运作的八种中，法智忍所证得的决定智四种称为法智。随后智忍所证得的决定智四种称为随后智。若问：那么在其他情况下，唯独对解脱现证的智慧称为法智，对法智忍的决定智也有矛盾吗？答：不是的。因为在此阶段并非极为熟练的阶段，所以没有极为明显，故由现见和决定二者的忍而现证真如，如是安立。
此后，紧接忍之后，必须承许与现证离烦恼解脱的智慧同时运作的决定智，不承许法智忍有决定是不合理的。如果不承许法智忍有决定，那么以何智决定随后智忍，怎么能称为苦随后智呢？因为若对法智忍未决定，随后智忍也不会决定。因此，法智忍的决定是法智所摄。
如果不如是承许，则法智忍有决定还是无决定？如果有，不说是法智，那说是什么？如果无，怎么安立'现证'之名言？如果说因为极为明显，所以由忍和智现证，那么随后诸智也将成为现证自性，而不成为决定自性。
再者，如果不承许极为明显，则因无分别自性的烦恼和所知障，当下即圆满一切证悟，将成佛果。如果说虽无极为明显但有决定，对此既不说忍也不说法智，那么对随后智忍的决定也不说随后智，则将成为见道十二刹那自性。
因此，对与现证离烦恼解脱同时运作的决定智八种，也必须说为法智和随后智。正因如此，对阿毗达磨等所说随后智忍的决定，是以法智忍决定的比喻而说，故无矛盾。
此中教授是：以别观色等本来无生而苦，以及不缘苦相自性，称为苦法智忍刹那。对此也称为无生法忍。此刹那也是智慧和禅定双运离散。
出世间智慧的后得位中，生起以'此等诸法唯是空性'之清净空性相而决定自证的智慧，以及现证已离欲界苦谛见所断烦恼的所依之智慧，即是苦法智。
了知色等相空性即是清净自性，且不可说为有无，如是通达后，又生起不可言说的出世间智慧，即是随后智忍。

།དེའི་ཚེ་ཁམས་གསུམ་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྗོད་ དུ་མེད་པ་ཉིད་སོ་སོར་རྟོགས་ཏེ།སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ཀྱིས་ཐོབ་པས་ཤེས་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས་སོ། །སྔར་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་དྲག་པ་ཡིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་མེད་པས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་སོ་སོར་ རྟོགས་སོ།།འདི་ཡང་དེ་དག་དང་མཚུངས་པ་དང་། དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཤེས་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ངེས་པའི་ཤེས་པ་གང་སྐྱེ་བ་དེའི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ ཞེས་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ལ་ཡང་བཟོད་པ་དང་། ཤེས་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྔར་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཁམས་གསུམ་གྱི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་བསྟན་ལ། ཕྱིས་ནི་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་རྣམས་འདོད་པའི་ ཁམས་ཀྱི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་གཉེན་པོར་བསྟན་ནོ།།རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་རྣམས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་གཉེན་པོར་བསྟན་ནོ། །དེ་ལ་བཟོད་པ་བརྒྱད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་ལ་རྐུན་པོ་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །ཤེས་ པ་བརྒྱད་ནི་སྒོ་འཕར་གཅོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བྱ་བ་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྤྱོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་དང་། ལོག་ པར་ལྟ་བ་དང་།ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་མཐོང་བས་སོ་སོར་བཅུ་བཅུར་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཞི་བཅུ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་བཞིས་སྤོང་ བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་སྟེ། སྲེད་པའི་དབང་གིས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་གྲུབ་པར་བྱེད་པས་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །ཁོང་ཁྲོ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པ་སྟེ།རེག་པར་མི་གནས་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ཏེ། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་པས་རེག་པར་མི་གནས་པའོ། །ང་རྒྱལ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཁེངས་པ་སྟེ། མི་ གུས་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་མི་གུས་པ་ནི་བླ་མ་རྣམས་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་རྣམས་ལ་གྱོང་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་ནི་ཡང་སྲིད་པར་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །མ་རིག་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་མི་ཤེས་པ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ལ་ལོག་ པར་ངེས་པ་དང་།ཐེ་ཚོམ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །ལོག་པར་ངེས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ངེས་པའོ། །ཐེ་ཚོམ་ནི་སོམ་ཉིའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་རྟེན་ བྱེད་པ་ནི་རྨོངས་པར་གྱུར་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཐེ་ཚོམ་ནི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཡིད་གཉིས་ཟ་བ་སྟེ། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་མི་འཇུག་པའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་མི་འཇུག་པ་ནི་དེས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་། འགོག་པའི་ བདེན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་མི་འཇུག་པའོ།།དེའི་རྟེན་བྱེད་པ་ནི་ངེས་པ་མ་སྐྱེས་ན་མི་རྩོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བདག་གམ་བདག་གིར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་བརྟེན་པའི་ལས་ ཅན་ནོ།།མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལ་རྟག་པ་འམ། ཆད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ནས་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དབུ་མའི་ལམ་གྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །དབུ་མའི་ལམ་ནི་རྟག་པ་དང་། ཆད་པར་འཛིན་པ་ སྤངས་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཤེས་པའོ།

当时对三界诸法证悟了不可言说性，因为以二刹那获得而成为智慧。先前是欲界的痛苦极为剧烈，又无有智慧，故唯对欲界诸法证悟不可言说性。此亦与彼等相同，是彼之因，以希求了知彼义故称为随顺忍。其后如是于一切法不可言说之真如所生起的决定智，称为随顺智。
如是于集、灭、道亦当知忍与智。先前宣说法智忍是三界见所断之对治，后来宣说诸法智忍是欲界见所断之对治。宣说诸随顺忍是色界与无色界所行见所断之对治。其中八忍以盗贼出现的方式作用于断除烦恼。八智以关闭门户的方式起作用。
其中欲界所行的贪欲、嗔恚、我慢、无明、疑惑、身见、边执见、邪见、见取见、戒禁取见，因为是由苦、集、灭、道见所断的各十种，故四十种由四法智忍断除。
其中贪欲是三界随顺贪著，以爱著力而成就五取蕴，其作用是生起苦。嗔恚是对诸有情及成为痛苦处的诸法生起损恼心，其作用是不安住及作为恶行之所依，以损恼心之苦处故不安住。我慢是依于身见而心生傲慢，其作用是不恭敬及作为苦生起之所依。其中不恭敬是对上师及具德者傲慢。苦生起是当知再次投生。
无明是三界的不知，其作用是于诸法颠倒决定、疑惑及作为烦恼生起之所依。颠倒决定是错误决定。疑惑是犹豫。烦恼生起是贪等烦恼普遍生起。作为其所依是因为愚痴时一切烦恼生起故。疑惑是对诸谛犹豫不决，其作用是作为不趣入善法之所依。不趣入善法是由此对善法道谛与灭谛如理不趣入。作为其所依是因为未生起决定则不开始。
身见是于诸取蕴以我或我所正随观察的见解，其作用是一切见之所依。边执见是于五取蕴正随观察为常或断的见解，其作用是障碍以中道决定出离。中道是断除常见与断见而了知缘起。

།ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ལྟ་བ་དང་ལྟ་བའི་གནས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལ་མཆོག་དང་། གཙོ་བོ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། དམ་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ལྟ་བ་ ངན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་གནས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལ་དག་པ་དང་། གྲོལ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་ པའི་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ནས་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།ངལ་བ་འབྲས་བུ་མེད་པའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ནི་ལྟ་བ་ངན་པ་སྔོན་དུ་སོང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ངལ་བ་འབྲས་བུ་མེད་པ་ནི་དེས་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་ རྒྱུའམ།འབྲས་བུའམ། བྱ་བ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང་། ཡོད་པའི་དངོས་པོ་འཇིག་པར་ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དམ་དུ་འཛིན་པའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་དང་། མི་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་། དགེ་བ་ལ་མི་ འཇུག་པའི་ལས་ཅན་ནོ།།དེ་ལ་སྦྱིན་པ་མེད་དོ། །མཆོད་སྦྱིན་མེད་དོ། །སྦྱིན་སྲེག་མེད་དོ། །ལེགས་པར་སྤྱད་པ་མེད་དོ། །ཉེས་པར་སྤྱད་པ་མེད་དོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་རྒྱུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་སོ། །ལེགས་པར་སྤྱད་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་པ་ འདི་ནི་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ།།འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་དོ། །ཕ་མེད་དོ། །མ་མེད་དོ། །སེམས་ཅན་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བྱ་བ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་འཇིག་རྟེན་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། འོང་བའི་བྱ་བ་ དང་།ས་བོན་འདེབས་པའི་བྱ་བ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་བྱ་བ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་འཇིག་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོག་ པ་ཐམས་ཅད་ལ་ལོག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་པ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་འབྱུང་གི་།ཐམས་ཅད་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བརྟགས་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། །དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་མཉན་པ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ནི་བརྟགས་པའོ། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་སྡུག་བསྔལ་བར་མ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་སྲེད་པ་དང་ལྡན་པའོ། །ངའོ་སྙམ་པའི་བློ་གྲོས་གང་། ། དེ་ནི་ལྷན་སྐྱེས་འཇིག་ཚོགས་ལྟ། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་ནི་གང་གིས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་བྱེད་པ་ལ་སྐྲག་པར་འགྱུར་བའོ། །ལྟ་བ་གཞན་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའོ། །དེ་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ བ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་གོམས་པ་ཡིན་པས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་གནས་པ་ཡིན་པས་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཁོ་ནས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལ་རྟག་པའི་ལྟ་བ་དང་། བརྟགས་པའི་ལྟ་བ་ལ་ དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་།ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་མཐོང་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་བཅུ་སྤོང་བར་ འགྱུར་རོ།།རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་པོ་དེ་རྣམས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་ཕྲི་བས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། ལམ་དང་། འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སོ་སོར་དགུ་དགུ་ཡིན་པས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་ དུ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ཡང་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཡིན་པས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ཉོན་མོངས་པ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་སྤོང་བར་འགྱུར་བས་སོ།

执著见解为最胜者，是对见解和见解所依的五取蕴执为最胜、主要、殊胜、清净，如是随见而起的见解，即是能作为执著恶见之所依的业。
执著戒禁为最胜者，是对戒律、禁行以及戒禁所依的五取蕴执为清净、解脱、出离，如是随见而起的见解，即是能作为无果劳苦之所依的业。戒禁应当了知是以恶见为先导。无果劳苦是因为由此不能出离的缘故。
邪见是对因或果或事业进行诽谤，以及对实有事物颠倒分别，能作为断除善根和坚持不善根之所依的业，以及趣入不善、不趣入善的业。
其中'无布施，无供养，无火供，无善行，无恶行'，这是诽谤因。'无善行与恶行业果报'，这是诽谤果。'无此世，无他世，无父，无母，无化生有情'，这是诽谤事业，因为是诽谤往来他世的事业、播种的事业和结生的事业。'世间无阿罗汉'等是破坏实有事物。除此之外，所有颠倒分别梵天等为作者的见解，都应了知为邪分别。
断善根是从特殊的邪见而生，并非从一切邪见。其中身见和边执见有两种：分别起和俱生起。以听闻非正法等为先导的是分别起。俱生身见是与'愿得安乐，愿离痛苦'的贪爱相应。如说'凡是我执的心，即是俱生身见'。俱生边执见是对现证修行生起怖畏。其他见解都是遍计所起。
其中俱生身见和边执见不是见道所断，因为是无始以来串习，俱生身见等长期存在，所以唯是修道所断。
其中对常见和分别见为所缘的贪欲、嗔恚、我慢、无明、疑惑，因为是见苦、集、灭、道的障碍，所以以法智忍断除欲界四十种烦恼。以类智忍断除除嗔外的那些烦恼，色界中见苦、集、道、灭所断各九，共三十六种。同样在无色界也是三十六种，所以在色界和无色界断除七十二种烦恼。

།དེ་ལྟར་བསྡོམས་ན་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཉིས་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །སྐད་ཅིག་ མ་བཅུ་དྲུག་བཤད་པ་ལ་ཕྱོགས་དང་པོ་ཇི་ལྟར་བྱས་ནས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་དང་།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་ པ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་བཅུ་དང་།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་དགུ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་དགུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པས་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཁོ་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཉིས་སྤོང་བར་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་ བཅུ་དྲུག་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་མོ།།གལ་ཏེ་མཐོང་བའི་ལམ་དེ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་བདེན་པ་བཞིའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡང་ཅིག་ཅར་རིགས་ཀྱི་རིམ་པས་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལ་ཆ་ཤས་ མེད་པས་སོ།།འདི་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ལ་ཀུན་འབྱུང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་འགོག་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལམ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ལམ་ ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་འཇམ་དཔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ། ལྷའི་བུ་འདིར་གང་གིས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེས་སྡུག་ བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ།།གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆད་པ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེས་ཀུན་འབྱུང་སྤང་བར་འགྱུར་བའོ། །གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མཐོང་བ་དེས་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་སོ། །གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་སྟོང་ཞིང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ སྐྱེ་བ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེས་ལམ་བསྒོམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེས་ན་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཁོ་ནས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པས་བལྟ་བར་བྱ་བ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གི་རྣམ་གཞག་ཅི་ལྟར་བྱེད། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དོན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་གཅིག་།བདག་ཉིད་མངོན་སུམ་ཡིན་པ་ལ། །ཚད་མ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟག་བྱ་གང་། །མ་མཐོང་ཆ་གཞན་ཅི་ཞིག་ཡོད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཆ་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའི་དངོས་པོ་གཅིག་ལ། ཆ་གཞན མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་མ་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་གང་ལ་རྗེས་དཔག་ལ་སོགས་པའི་ཚད་མས་རྟོགས་པར་བྱེད།དེས་ན་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཅན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དོན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། མངོན་སུམ་ཁོ་ནས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཆ་ཤས་ མེད་པས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་མཐོང་བའི་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བདེན་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་སྒྲོ་བཏགས་པའི་རྣམ་པ་གཞན་གསལ་བའི་སྒོ་ནས་ངེས་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་ དྲུག་གི་རྣམ་གཞག་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དཔེར་ན་སྔོན་པོ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། འཚེར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་ཨུཏྤ་ལ་མཐོང་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རིམ་པར་སྐྱེ་བར་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྟོག་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་དེས་ཡུལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་དུ་བྱས་པ་ལ་གནོད་པ་མེད་དོ། །འདི་ ལྟར་གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པས་སྔོན་པོའི་དངོས་པོ་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་སྔོན་པོ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐ་དད་མེད་པ་སྟེ།ཐ་དད་དུ་སྣང་བ་མེད་པས་སོ།

如是总之，八十二种烦恼将由见道所断。关于十六刹那的解释，首先是如何以苦法忍等唯独断除欲界、色界及无色界的烦恼，因此不是以苦法忍等分别断除欲界的十种、色界的九种、无色界的九种共二十八种烦恼，而是唯以法忍断除八十二种烦恼。如是十六刹那即是见道。
若问见道如何合理地成为十六刹那的自性，如是四谛的一切行相中，真如唯是空性，现证它也应当是顿时而非次第，因为它无有部分。如是，缘起所缘的智慧遍知苦谛无生无灭，此即名为遍知苦谛。遍知业和烦恼无生无灭，此即名为遍知集谛。遍知缘起自性无生无灭，此即名为遍知灭谛。遍知道无生无灭，此即名为遍知道谛。
如是，在《不可思议境界经》中说道：'文殊，如何知晓四圣谛？天子，此中若见一切行皆无自性生，即是遍知苦谛。若见一切法无断，即是断除集谛。若见一切法究竟涅槃，即是现证灭谛。若见一切法极空且无自性生，即是修道。'
因此，唯以法忍于一刹那通达真如，既无其他所见，如何安立见道十六刹那？正因如此，经中说道：'对于单一本性之义，现量自身了知时，诸量所应观察何，未见何有他分别？'此义为：对于青等离分之物以现量了知一切行相时，其他分别如无常等未见之处，以比量等诸量如何了知？因此缘无常等的比量即成无义，因为唯以现量了知无常等。
虽然就真如无分故于一刹那现证真如而言，若就各别观察的现观而言，见道确实唯一刹那，然而依于显明其他增益行相的决定，安立十六刹那。譬如见到具有青色、无常性、光泽等差别的青莲花后，虽有分别念次第生起，然而无分别智对一切行相的现证并无妨碍。如是当无分别智见到青色事物时，青色与无常等诸法无有差别，因为无有差别显现。

།དེའི་ཕྱིར་སྔོན་པོ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པས་འཛིན་ཏེ།དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་ཡིན་པས་སོ། །གལ་ཏེ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་ལ་ཐ་མི་དད་པར་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ ཤེས་པས་མི་འཛིན་པ་དེའི་ཚེ།རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་པ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་པས་ཚད་མ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆ་ཤས་མེད་པའི་དངོས་པོ་མངོན་སུམ་དུ་བྱའོ། །ཡང་ཕྱིས་ཀྱི་དུས་སུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་རིམ་ གྱིས་འཇུག་སྟེ།དཔེར་ན་ཉ་ཕྱིས་ལ་དངུལ་གྱི་རྣམ་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་སྒོ་ནས་ཉ་ཕྱིས་ཉིད་དོ་ཞེས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྔོན་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲོ་འདོགས་པ་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་སྒོ་ནས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་རིམ་པར་འཇུག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་སོ། །དུས་ཕྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྒྲོ་འདོགས་པ་རྣམ་ པར་བཅད་ནས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ངེས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་རིམ་པ་སྐྱེས་སུ་ཟིན་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་ལ་གནོད་པ་མེད་དོ།།དེས་ན་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྟོགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། ཆ་ཤས་གང་ལ་ གོམས་པ་དང་གསལ་བ་ལ་སོགས་པས་ངེས་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ནས་སྒྲོ་འདོགས་པ་གཅོད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་ཤེས་པ་དེ་ཚད་མར་འགྱུར་གྱི།གཞན་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་ལ་སོགས་པ་ལའང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ངེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གི་ རྣམ་གཞག་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེས་པ་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་ཇི་ཙམ་ཅིག་བསལ་བས་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པ་འཁྲུལ་པའི་མཚན་མ་དང་བྲལ་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་ ཡོད་པས་སོ།།དེ་ཡང་གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཆ་ཤས་མེད་པས་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སོ་སོར་རྟོགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ངེས་པར་སྐྱེ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་སོ་སོར་རྟོགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཤིན་ཏུ་གསལ་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པའི་སྒྲོ་འདོགས་པ་རྣམ་པར་གཅད་པའི་དོན་དུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡང་རིགས་སོ། །མཐོང་བའི་ ལམ་གྱི་དབྱེ་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ།།གནས་སྐབས་འདི་ཉིད་དུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཐོབ་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྐད་ཅིག་སོ་སོ་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བའོ། །གཞན་ཡང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་ བའོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། དེ་ལ་དང་བའི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི་དཀོན་མཆོག་ལའོ། །རངས་པའི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི་དམིགས་པ་ལ་དགའ་བས་སོ། །སེམས་པ་མཐོང་བའི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི་བདག་གི་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་མཐོང་བས་སོ། །མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི་བདག་ གི་ལུས་དང་སེམས་ལ་རྗེས་སུ་བཟུང་བས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བས་སོ།།རབ་ཀྱི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ལ་རྗེས་སུ་བཟུང་བས་ཁྱབ་པས་སོ། །སྤྲོ་བའི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་དང་ཉེ་བར་མཐོང་བས་སོ། །མི་འཁྲུགས་པའི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་དོན་དུ་འཕེལ་ བའི་གཏམ་གྱིས་དུས་སུ་མི་འཁྲུགས་པས་སོ།།རྣམ་པར་མི་འཚེ་བའི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི་གཞན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་དོན་དུ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྡུད་པའི་ཚེ་སྙིང་རྗེ་དང་ཐབས་མཁས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ།

因此，由于青色和无常等诸法不相异，具有如是自性的青色等为无分别智所取，因为是如实地取诸事物。若青色等诸法如何于事物中不异而住，无分别智如是不取时，离分别之智即成错乱，故不成为量。因此，应当现见一切自性无分之事物。
其后，通过遮除增益而诸分别次第趣入，如同通过遮除于贝壳增益银相而趣入'此是贝壳'之分别，如是通过遮除非青及常等增益而次第趣入青等分别。
于此亦当如是了知，即如是于一刹那现见四圣谛空性相之真如。后时遮除'非空性'等增益后，虽生起苦法智等决定自性之次第，然于一刹那现见真如不成损害。
因此，虽已了知事物自性一切相，然由于习气及明显等对某一分生起决定而能断除增益，唯于彼智成为量，于余则不然。于刹那等亦复如是。如是依于决定而安立见道十六刹那之建立。
若问凡夫与圣者有何差别，不应说，以遮除多少相，彼等智离错乱相，即以彼等差别故。又当法界无分故，虽以一切自性各别了知，然依生起决定，为普遍义，由各别了知而生起极为明显之智，现见一切法无自性时，即说菩萨得见道。
正因如此，于一刹那现见真如后，为断除颠倒烦恼及增益，修习道亦应理。见道差别已说讫。
于此阶位中，由获得成办自他利益之出世间道，菩萨于各个刹那生起极喜，故为极喜地。
复次，极喜即欢喜。彼有九种，其中信解极喜是对三宝。欢悦极喜是由缘境欢喜。思见极喜是见自证悟殊胜。最胜极喜是由摄持自身心而增长。极极喜是由摄持身心遍满。踊跃极喜是见近菩提。不动极喜是为成熟自相续而增长言说时不动。无害极喜是为成熟他人而摄受有情时由悲心及方便善巧故。

།མི་ཁྲོ་བའི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་དུས་སུ་བཟོད་པས་སོ། །དེ་ ལྟར་རྣམ་པ་དགུས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཡིན་པས་ན་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་ཞེས་བྱའོ།།མཐོང་བའི་ལམ་འདི་ཁོ་ན་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པ་དང་། ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ཅི་ལྟར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་རང་བཞིན་ཅན་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། འདི་ ལྟར་བྱང་ཆུབ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ།།དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་གི་བྱང་ཆུབ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། །ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་ ཀྱང་ཡིན་ལ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པའི་གྲོགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས་ཡན་ལག་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ཞེས་བྱའོ།།གཞན་དག་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བརྗོད་ལ། རྣམ་པར་གྲོལ་བས་བསྡུས་པ་ ལ་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བརྗོད་དོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ལ་རྣམ་གཞག་ལྔ་སྟེ། དམིགས་པ་དང་། ངོ་བོ་དང་། གྲོགས་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུའི་དབྱེ་བས་སོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ དེ་དོན་དམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ངོ་བོ་ནི་དྲན་པ་དང་། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་སོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་དྲན་པ་སྟེ། དྲན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ དམིགས་པ་དེ་ལ་ཡེངས་པར་མི་འགྱུར་བས་སོ།།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ས་ལས་འདའ་བར་བྱེད་པས་སོ། །དགའ་ བ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་སྟེ།དེས་ལུས་དང་སེམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པས་སོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པ་མེད་པའི་གཞི་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་རྟེན་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནི་བཏང་སྙོམས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ལ། དེའི་གཞི་ནི་རྒྱུ་སྟེ་སྦྱངས་པའོ། ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གཞིའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བའི་གནས་ངན་ལེན་གྱིས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མི་གནས་པས་སེམས་གཡེངས་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་གཡེངས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་འཇོག་གོ།།དེས་ན་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་ངན་ལེན་ནོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཞིའི་དེའི་གཉེན་པོ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའོ། །དེ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་གཞི་སྟེ། ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ ལས་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་བས་སོ།།དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཞིའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ལ་དེ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ མེད་པའི་རྟེན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ།།སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བས་སོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་བཏང་སྙོམས་ཏེ། བརྣབ་སེམས་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་དུ་གནས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་མཉམ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་སོ།

不生嗔恨的极大欢喜是在众生造作邪行时以忍耐心对待。如是以九种方式而成为极大欢喜，故称为极喜地。
此见道的趣入修行和资粮修行如何成就，如前已说。见道也称为菩提分自性，如是菩提即是真如现证的无分别智慧，是见道的本体。
由念等六法随顺菩提，故为菩提分。择法是菩提的本体，且作为念等的助伴，故称为七菩提分。
其他论师则说无间道所摄的择法称为菩提分，解脱道所摄的称为菩提。
对于诸菩提分有五种建立：所缘、体性、助伴、修习和修习果的差别。其中所缘是四圣谛的真如即胜义谛的意思。
体性是念、择法、精进、喜、轻安、定、舍。其中念是菩提所依支分，因为以念力于所缘境不散乱。
自性支分是择法，因为菩提是智慧的自性。精进是出离支分，因为以精进超越凡夫地。喜是利益支分，因为它摄持身心。
轻安、定、舍是无烦恼支分，因为它们是烦恼的对治。其中无烦恼的基础是轻安，无烦恼的所依是定，无烦恼的自性是舍，如是无烦恼的清净，其基础即因是轻安。
因为是烦恼基础的对治，故称为无烦恼基础。如是由身心不堪能的习气使心不能专注一境而散乱。散乱的心则安立贪等烦恼。
因此身心不堪能即是习气。烦恼基础的对治即是轻安。这也是无烦恼的基础，因为由身心堪能而心平等安住，如实了知而断除烦恼。
如是因为是烦恼基础的对治，故轻安也称为无烦恼基础。无烦恼所依是定，因为心平等安住而如实了知断除烦恼。
无烦恼自性是舍，因为远离贪心和忧恼等，是与住于烦恼相顺的心平等性不平等性的对治。

།གཞན་དག་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེའི་རྒྱུ་དང་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་ལ།རྣམ་པར་ངེས་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བཏང་སྙོམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དགོས་པ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཟད་དོ་སྙམ་ནས་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇུག་པས་སོ། །ངོ་བོ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །གྲོགས་ནི་དེ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། ། བསྒོམ་པ་ནི་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་དབེན་པ་ལ་གནས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་གནས་པ། འགོག་པ་ལ་གནས་པ། རྣམ་པར་སྤོང་བར་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་བསྒོམས་པའོ། །དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཇི་ལྟ་བར་བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།དབེན་པ་ལ་གནས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་གནས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྤོང་བ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའི་ཚིག་བཞི་པོ་འདིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་ནས་བསྒོམ་པ་ ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏེ།འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ནི་དེ་དང་བྲལ་བ་ཚོལ་བ་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པ་ལ་དབེན་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྲེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཀུན་འབྱུང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཀུན་འབྱུང་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ན་ དེའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཚོལ་བ་ཡིན་པས་དེ་ལ་དམིགས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་འགོག་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འགོག་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ན་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཚོལ་བ་ཡིན་པས་དེ་ལ་དམིགས་པ་ལ་འགོག་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྡུག་ བསྔལ་གྱི་འགོག་པར་འགྲོ་བ་སྒྲུབ་པ་ལ་རྣམ་པར་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེས་སྡུག་བསྔལ་སྤོང་བར་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་དེ་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་ན་སྒོམ་པ་ཚོལ་བ་ཡིན་པས་དེ་ལ་དམིགས་པ་ལ་རྣམ་པར་སྤོང་བས་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །བསྒོམ་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །འབྲས་བུ་ནི་ མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་མཐོང་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལྔ་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་བསྡུས་སོ། །དེས་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལྔ་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་རང་བཞིན་ཅན་ཉིད་དུ་ བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་དེའི་ཚེ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་ལྷག་པར་གྱུར་པ་ཡོད་པས་སོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་ སྙིང་རྗེ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་སེམས་ཀྱིས་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་དུས་སུ་ལུས་དང་།ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་རིགས་དང་། སྨོན་ལམ་དང་། བསམ་པ་དང་། དངོས་པོ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ནི་རིགས་སོ། །སྨོན་ལམ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། །བསམ་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སེམས་སོ། །དངོས་པོ་ནི་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའོ། །རང བཞིན་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ།།དེ་ལྟར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་ལྔ་པ་ནི་གཏེར་ཆེན་པོ་དང་འདྲ་སྟེ། ཟང་ཟིང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། མི་ཟད་པས་སོ། །སེམས་ བསྐྱེད་པ་ལྔ་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་དྲུག་པ་ནས་ཉི་ཤུ་པའི་བར་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཅོ་ལྔ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་། འཇུག་པའི་སྒྲུབ་པ་དང་། ཚོགས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་དང་། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ།

其他的是见道所断的烦恼断除后，由于那烦恼的因和自性清净，称为解脱道所摄。对于所生起的决定智慧称为舍，因为已成办所需而生起舍心。已说明体性。眷属是与彼等相应的心和心所法。
修习是正念觉支安住于远离、安住于离贪、安住于灭、回向于断除而修习。如同正念觉支，乃至正舍觉支亦复如是。以安住于远离、安住于离贪、安住于灭、回向于断除这四句，显示觉支缘于四谛而修习。
即是缘于苦谛为苦时，寻求远离彼苦，故缘于苦谛称为安住于远离。缘于以贪为相的苦集为苦集时，寻求远离彼贪，故缘于彼称为安住于离贪。缘于苦灭为苦灭时，寻求证得彼灭，故缘于彼称为安住于灭。趣向苦灭之修行称为断除，因为由此将断除苦。如是缘于彼时寻求修习，故缘于彼称为回向于断除。已说明修习。
果是断除见所断烦恼，因为觉支是见道的体性。如是第五发心摄集七觉支。由此显示第五发心即是觉支自性。
与布施波罗蜜相应是因为彼时具有殊胜布施波罗蜜。其中布施波罗蜜是安住于菩萨法性的菩萨依于菩提心，以悲心为先导，于舍弃一切所有时的身语意业。
如是应知布施波罗蜜的相以种姓、愿、意乐、事物、自性而显示。其中菩萨法性是种姓，愿是菩提心，意乐是以悲心为先导的心，事物是舍弃一切所有，自性是身语意业。如是已说明与布施波罗蜜相应。
第五发心如同大宝藏，因为能满足无量众生的受用资具，且无尽故。已说明第五发心。
从第六发心乃至第二十发心的十五种发心，称为出世间修道、趣入修行、资粮修行及具道支。

།ཇི་ལྟར་བསྟན་པའི་མཐོང་ བའི་ལམ་གྱི་མངོན་དུ་བྱས་པའི་དངོས་པོ་ལས་ཐ་མི་དད་པ་ལ་དམིགས་པས་མཐོང་བ་དང་།བསྒོམ་པའི་ལམ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་ལམ་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟར་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཉིད་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོའི་གཉེན་པོར་སྒོམ་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་མཐོང་བའི་དོན་ལ་ཤེས་པ་རྒྱུན་ཆགས་པ་སྐྱེ་བ་ནི་སྒོམ་པའོ། །དེ་ཡང་ལམ་ཡིན་པས་ན་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་།མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་དང་། དྲུག་པོ་དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་ཁོང་ཁྲོ་དོར་བས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་ཡིན་པས་བསྒོམ་ པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་དྲུག་རིམ་གྱིས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཡང་བག་ལ་ཉལ་སྤོང་བར་འགྱུར་གྱི་མངོན་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་ཉིད་དུ་ཉམས་པར་གྱུར་པས་སོ། །དེ་ལ་ཡང་འདོད་ཁམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་ པ་དང་།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ས་དགུ་ཡོད་དོ། །དེ་ཡང་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུ་དགུ་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་ ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་ལ་ཆུང་ངུ་དང་།འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་དབྱེ་བས་གསུམ་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ཆུང་ངུ་ལ། ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་དང་། ཆུང་ངུའི་འབྲིང་དང་། ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་སྟེ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དོ། །འབྲིང་ལ་འབྲིང་གི་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་གི་འབྲིང་དང་། འབྲིང་གི་ཆེན་པོ་སྟེ་ གསུམ་ཡོད་དོ།།ཆེན་པོ་ལ་ཡང་ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུ་དང་། ཆེན་པོའི་འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་སྟེ་གསུམ་ཡོད་དོ། །དེ་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་རྣམ་པ་དགུ་ཡོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ས་སོ་སོ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དགུ་དགུར་འགྱུར་བས་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་གི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཡང་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་སྟེ། འདི་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་ ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ལ།དེ་ལ་ཡང་སོ་སོར་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་དགུར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་རྣམ་པ་དགུ་དགུར་འགྱུར་བས་ལམ་ཡང་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཡང་ཁྱད་ པར་འདི་ཡིན་ཏེ།ས་སོ་སོ་ལ་ལམ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུའི་རྣམ་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆུང་ངུའི་འབྲིང་གིས་ཆེན་པོའི་འབྲིང་དང་། ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོས་ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འབྲིང་གི་ཆུང་ངུས་འབྲིང་གི་ཆེན་པོ་དང་། འབྲིང་གི་འབྲིང་གིས་ འབྲིང་གི་འབྲིང་དང་།འབྲིང་གི་ཆེན་པོས་འབྲིང་གི་ཆུང་ངུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུས་ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་དང་། ཆེན་པོའི་འབྲིང་གིས་ཆུང་ངུའི་འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་ཆེན་པོས་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་ཉོན་ མོངས་པའི་རྣམ་པ་ལས་བཟློག་པའི་གཉེན་པོའི་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ལམ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུའི་རྣམ་པས་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་སྤོང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་དེ་ངོ་ཚ་བ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པའི་རྒྱུད་ ལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པས་མཚོན་པ་དང་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་སླ་བ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་དྲི་མ་རགས་པ་བཞིན་དུ་གཉེན་པོ་ཆུང་ངུས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།

如同所说的见道所现前的事物与见道和修道无别，因为所缘无别，虽然是真实的修道，如此则是缘起法性修道所断之事物的对治而修。因此，对于所见义的相续生起智慧即是修道。此亦是道故为修道。
其中对色等所缘的俱生贪欲、嗔恨、我慢、无明和俱生萨迦耶见、边执见，欲界烦恼六种，以及这六种中去除嗔恨的色界烦恼五种，如是无色界烦恼五种，故修道渐次断除十六种烦恼。此亦是断除随眠，而非现行，因为已先前已经损坏。
其中又有欲界、初禅、二禅、三禅、四禅、空无边处、识无边处、无所有处、非想非非想处的差别九地。其中每一地又各有九种烦恼，如是欲界烦恼六种分小、中、大三种。其中小又分小小、小中、小大三种。中分中小、中中、中大三种。大亦分大小、大中、大大三种。如是欲界烦恼有九种。如是各地烦恼各有九种，故修所断烦恼共八十一种。
如是八十一种烦恼的对治修道亦有八十一种，如是欲界烦恼对治修道以小、中、大分三种，其中又各以小小等分别成九种。如是各别烦恼对治修道各有九种，故道亦成八十一种。
其中差别是：各地以小小道断除大大烦恼。如是小中断大中，小大断大小。如是中小断中大，中中断中中，中大断中小。如是大小断小大，大中断小中，大大断小小烦恼，故应知烦恼相违对治安立。
为何小小道能断大大烦恼？因为大大烦恼相在无惭无愧相续中运行，易于辨识和遍断。故如粗垢般以小对治能断。

།གང་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་དཀའ་བ་ཕྲ་བ་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་དྲི་མ་ཕྲ་མོ་བཞིན་དུ་གཉེན་པོ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ སྟོབས་ཀྱིས་སྤོང་བར་འགྱུར་བས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོའི་རྣམ་པའི་རྣམ་གཞག་བཟློག་ནས་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྦྱོར་བ་དང་། བར་ཆད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ལམ་གང་ བསྒོམས་པས་རིམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བས་རྟེན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་དེ་ལ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གང་གིས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་མ་ ལུས་པར་བྲལ་བར་འགྱུར་བས་རྟེན་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་དེ་ལ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་ལ།དེ་ཡང་རྐུན་པོ་ཕྱུང་བའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེས་ཉོན་མོངས་པའི་རྐུན་པོ་ཕྱུང་བས་སོ། །གང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་རྟེན་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ མངོན་དུ་བྱེད་པ་སྟེ།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་སྒོ་འཕར་བཅད་པའི་ཚུལ་དུ་རིག་པར་བྱ། དེས་ཉོན་མོངས་པའི་རྐུན་པོ་རྣམས་ལ་གོ་སྐབས་མི་འབྱེད་པས་སོ། །དེ་ལྟར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཉེན་པོའི་རྣམ་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་དགུའི་གཉེན་པོ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་རྣམ་པ་དགུ། སེམས་བསྐྱེད་པ་དགུའི་རང་བཞིན་ཅན་དྲི་མ་མེད་པ་དང་། འོད་བྱེད་པ་དང་། འོད་འཕྲོ་བ་དང་། སྦྱང་དཀའ་བ དང་།མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་། རིང་དུ་སོང་བ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཏེ་ས་དགུ་པོ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་གི་རྣམ་གཞག་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔ་ལ་གནས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་གང་ཟག་དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་གང་གི་ཚེ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་གནས་པར་གྱུར་པ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་དང་། འོད་བྱེད་པ་དང་། འོད་འཕྲོ་བ་དང་། སྦྱང་དཀའ་བ་སྟེ། སའི་རང་ བཞིན་ཅན་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་པ་ལ་གནས་པ་དེའི་ཚེ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཉིད་དོ།།མངོན་དུ་བྱེད་པ་སྟེ། སའི་རང་བཞིན་ཅན་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ལྔ་པ་ལ་གནས་པ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པའོ། །རིང་དུ་སོང་བ་སྟེ། སའི་རང་བཞིན་ཅན་བསྒོམ་ པའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་དྲུག་པ་ལ་གནས་པ་ལ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཞེས་བྱའོ།།མི་གཡོ་བ་སྟེ། སའི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམ་པ་བདུན་པ་དང་། ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཏེ། སའི་རང་བཞིན་ཅན་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པ་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་ བྱའོ།།ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཏེ་སའི་རང་བཞིན་ཅན་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་དགུ་པ་ལ་གནས་པ་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་མི་འོང་བས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། འདོད་པའི་ རྣམ་པ་དྲུག་པ་དང་།།དགུ་པའི་ཡང་དག་ཟད་པ་ཡིས། །ལན་ཅིག་ཕྱིར་ནི་འོང་བ་དང་། །ཕྱིར་མི་འོང་བའི་གང་ཟག་འགྱུར། །སྲིད་རྩེའི་ཐ་མར་ཟད་པ་ཡིས། །དགྲ་བཅོམ་དེ་རྣམས་ལམ་ལ་གནས། །དེ་ཡི་སྦྱོར་བ་ལ་གནས་བཞི། །དེ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་ནི་བརྗོད། །དགྲ་བཅོམ་ མི་སློབ་གཞན་བདུན་སློབ།།ཟད་པ་སློབ་པ་ཡིན་པས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་པས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དྲུག་པ་སྤངས་པས་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དགུ་པ་སྤངས་པས་ཕྱིར་མི་འོང་བར་ འགྱུར་རོ།།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཐ་མ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་རྣམ་པ་ཟད་པས་དགྲ་བཅོམ་པར་འགྱུར་རོ།

对于一切难以断除的细微烦恼,如同微细垢染一般,以大对治力断除,应当了知颠倒显示违品和对治的建立。
于此,应当了知每一道相都具有加行、无间、解脱道的自性。修习何道能渐次远离大烦恼等随眠而转依,称为修道加行道。
由此能立即完全远离大烦恼等而转依,称为修道无间道。此应如除盗贼般了知,因为能除烦恼盗贼。
由此能现证断除烦恼的转依,即现证解脱,称为修道解脱道。此应如关闭门户般了知,因为不给烦恼盗贼以机会。如是显示违品和对治相。
其中,欲界修所断九品的对治是九种修道、九种发心的自性,即无垢地、发光地、焰慧地、难胜地、现前地、远行地、不动地、善慧地、法云地等九地。
于此应显示补特伽罗的建立。当住于具有十六刹那自性的极喜地见道第十五刹那时,称为预流果向。
当住于第十六刹那及无垢地、发光地、焰慧地、难胜地等四种修道时,即为预流果。
住于现前地等第五种修道时,为一来果向。
住于远行地等第六种修道时,称为一来果。
住于不动地等第七种和善慧地等第八种修道时,称为不还果向。
住于法云地等第九种修道时,称为不还果,因为断除欲界见修所断烦恼故不还欲界。
如是说:'由断欲界第六品及第九品,成为一来及不还补特伽罗。至有顶最后断尽,成阿罗汉,彼等住道中。彼之加行住四种,称为趣向。阿罗汉无学,余七有学,断尽为有学故。'
此义为:断除欲界烦恼第六品成一来果,断除烦恼第九品成不还果,断尽非想非非想处最细微品成阿罗汉。

།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དེ་དག་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་ལ་གནས་པའོ། །རྒྱུན་དུ་ ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུའི་སྦྱོར་བ་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།གང་ཟག་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་མི་སློབ་པ་སྟེ། ཟག་པ་ཟད་པ་ལ་མི་སློབ་པས་སོ། །གང་ཟག་གཞན་བདུན་པོ་རྣམས་སློབ་པ་སྟེ། སྒྲིབ་པ་ཟད་པ་ལ་སློབ་པས་སོ་ཞེས་ པའོ།།དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུའི་གཉེན་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དགུའི་ནང་ནས་དང་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཡང་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་སྙིང་རྗེ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་སེམས་ཀྱིས་སྡོམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དང་།རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་ལྟ་བུ་སྟེ། ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ་ཐམས་ཅད་འདི་ལས་འབྱུང་ བས་སོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་གཉིས་པ་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཡང་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་སྙིང་རྗེ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་སེམས་ཀྱིས་གནོད་པ་ བྱེད་པ་དང་དུ་ལེན་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ། །དེ་ཡང་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་སྟེ་མི་འདོད་པ་འབྱུང་བས་མི་འཁྲུག་པས་སོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་གསུམ་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་དེ་ཡང་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས།སྙིང་རྗེ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་སེམས་ཀྱིས་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ། །དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཡང་ དག་པར་ཡིད་ཆེས་པ་བརྟན་པས་གཞིག་པར་མི་ནུས་པས་སོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་བཞི་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཡང་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་སྙིང་ རྗེ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་སེམས་ཀྱིས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ཡང་རི་བོ་ལྟ་བུ་སྟེ། དམིགས་པ་མི་གཡེང་བས་མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་ལྔ་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྷན་ ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཡང་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་སྙིང་རྗེ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་སེམས་ཀྱིས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ལ་དབང་ཐོབ་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་རབ་ཏུ་ རྣམ་པར་འབྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ཡང་སྨན་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པས་སོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་དྲུག་པ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། མི་ཟད་པའི་ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་ ཏུ་གྱུར་པའོ།།དེ་ལ་ཆོས་གང་ལ་གྲུབ་པའམ། འཕེལ་བའམ། ཐོབ་པའམ། རབ་ཏུ་སྤོང་བའི་དོན་དུ་གང་འོས་པ་དེ་དེའི་ཐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མཁས་ཤིང་མཛངས་པ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་སྟེ། ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཁོ་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་པས་ན་ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། བར་ གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པས་སོ།།དེའི་ལས་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་མི་ཟད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དེ། དེས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བས་སོ། །ཚད་མེད་པ་བཞི་ནི་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་སོ།

一来和不还者，他们住于修道位。阿罗汉住于究竟道位。住于预流果等果位加行者，称为入果者。
在八种补特伽罗中，阿罗汉是无学，因为不再学习断尽烦恼。其余七种补特伽罗是有学，因为仍在学习断尽障碍。
其中，对治欲界九种烦恼的九种发心中，第一种与持戒波罗蜜多相应。持戒波罗蜜多是指，安住于菩萨法性的菩萨，依止菩提心，以悲心为先导，完全受持一切律仪并随后守护的身语意业。此发心如同宝藏，因为一切功德珍宝从此生起。
第二发心与忍辱波罗蜜多相应。忍辱波罗蜜多是指，安住于菩萨法性的菩萨，依止菩提心，以悲心为先导，容忍伤害并对苦不以为意的身语意业。此如大海，因为遇不悦事而不动摇。
第三发心与精进波罗蜜多相应。精进波罗蜜多是指，安住于菩萨法性的菩萨，依止菩提心，以悲心为先导，圆满成办一切善法的身语意业。此如金刚，因为具有坚固的正信而不可摧毁。
第四发心与禅定波罗蜜多相应。禅定波罗蜜多是指，安住于菩萨法性的菩萨，依止菩提心，以悲心为先导，于身语意业得自在而心于一切相中安住。此如山王，因为于所缘不散乱而不动摇。
第五发心与智慧波罗蜜多相应。智慧波罗蜜多是指，安住于菩萨法性的菩萨，依止菩提心，以悲心为先导，于身语意业得自在而于一切相中善能抉择诸法。此如大药，因为能完全平息一切烦恼障和所知障的疾病。
第六发心与方便波罗蜜多相应，也与四无量心相应。其中，对于任何法，为成就、增长、获得或断除之目的而运用适当方法，即是方便。其中，善巧通达即是方便善巧，唯有方便善巧才是波罗蜜多，故称方便波罗蜜多，这是省略了中间词。其作用是使布施等永不穷尽，因为以此将布施等回向大菩提。四无量心是慈、悲、喜、舍。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚད་ མེད་པ་བཞི་མདོར་བསྡུས་ནས་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་དང་།ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དང་། དམིགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མོས་པས་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་ དང་།བདེ་བ་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བདེ་བ་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་བྱམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་བཅུའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཁྱབ་པར་གནས་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་བྱམས་པའོ། །གང་ཡང་ཆོས་ཙམ་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་ པར་བསམས་པས་མཐོང་ནས་བྱམས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམ་པ་དེ་ནི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་བྱམས་པའོ།།གང་ཡང་ཆོས་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་བྱམས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པའི་བྱམས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་བྱམས་པ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་ དུ་སྙིང་རྗེ་དང་།དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ལ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་ནས་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་སེམས་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་སྙིང་རྗེའོ།།གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་ནས་བདེ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་བསམ་པ་ལྷག་པས་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུ་དགའ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་སེམས་བསྒོམ་པ་ནི་དགའ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ཁོ་ན་རིམ་པ་བཞིན་དུ་གཏི་མུག་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་བདེན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུ་བཏང་སྙོམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་སེམས་བསྒོམ་པ་དེ་ནི་བཏང་སྙོམས་ སོ།།དེ་ལ་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་ཚད་མེད་པ་དེ་ནི་གཞན་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་བའོ། །གང་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཚད་མེད་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་གྱི། མུ་སྟེགས་པ་གཞན་དང་ནི་ཐུན་མོང་བ་མ་ཡིན་པའོ། །གང་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཚད་མེད་པ་དེ་ནི་མུ་སྟེགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཚད་མེད་པ་བཞི་པོ་དེ་ཡང་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ན་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ས་ བདུན་ནི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའོ།།མི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་མེད་པའོ། །འདིར་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་མཐར་སོན་པ་ལ་བསམས་ནས་ཚད་མེད་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཚད་མེད་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེ་ཡང་བཤེས་གཉེན་ལྟ་བུ་ སྟེ།བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་མཚན་ཉིད་མི་ཟད་པའི་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པས་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་བས་སོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་བདུན་པ་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། མི་ཟད་ པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ།།དེ་ལ་སྨོན་ལམ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ནི་དགེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྐྱེ་བ་འདོད་པ་དེ་ལ་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གིས་སྐྱེ་ཞིང་སྐྱེ་བར་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ལ་ མཉེས་པར་བྱེད་ཅིང་རྟག་ཏུ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་སོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་།འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པའོ།

关于菩萨四无量心，总的来说应当以缘众生、缘法、无缘三种方式来修习。
其中，菩萨以增上意乐缘及具乐、具苦及欲求安乐的众生，以慈心遍及十方众生，此即是缘众生的慈心。
若仅观想缘于法性而修习慈心，此即是缘法的慈心。
若于法亦无分别而修习慈心，此即应知是无缘的慈心。
如同慈心具有三种，悲心、喜心、舍心亦应如是了知。
其中，菩萨缘于具苦众生，以离苦的增上意乐，于十方修习与悲心相应的心，此即是悲心。
菩萨缘于具乐众生，以随喜安乐的增上意乐，于十方修习与喜心相应的心，此即是喜心。
对于非苦非乐、具苦及具乐的众生，依次以愚痴、嗔恚、贪欲烦恼的真实增上意乐，于十方修习与舍心相应的心，此即是舍心。
其中，菩萨缘众生的无量心是与外道共同的。
缘法的无量心是与声闻、缘觉共同的，而与其他外道不共。
菩萨无缘的无量心则与一切外道、声闻、缘觉皆不共同，应当如是了知。
其中，四无量心在胜解行地时是缘众生的。
在极喜地等七地是缘法的。
在不动地等是无缘的。
此处是就缘法究竟而言，显示与无量心相应。
已说毕与无量心相应。
此亦如同善知识，以具足慈、悲、喜、舍无尽无量心的特征，于一切时中不舍众生利益。
第七发心是与愿波罗蜜相应，也与无尽神通相应。
其中，愿是具有希求本质，故是多种。
此处，对善法随顺的投生意愿称为愿波罗蜜。
由此生生世世能令诸佛欢喜，并且恒常趣入布施等。
六神通是：神足通、天耳通、他心通、宿命通、死生通、漏尽通。

།དེ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ གང་ཡིན་པ་དང་།དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པ་ནི་ས་འགུལ་བར་བྱེད་པ་དང་། གཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས་མང་པོར་འགྱུར་བ་དང་། སྣང་བར་གྱུར་ཅིང་མི་སྣང་བར་ ཡང་འགྱུར་བ་དང་།རྩིག་པ་ལ་ཡང་འཛུལ་ཞིང་རི་ལ་ཡང་མི་ཐོགས་པར་འགྲོ་བ་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་དང་། ས་ལ་ཡང་སྟེང་དུ་འབྱུང་བ་དང་། བྱེའུ་འཛུལ་བྱེད་པ་དང་། ས་ཆེན་པོ་བཞིན་དུ་ཆུ་ལ་ཡང་མི་ནུབ་པར་འགྲོ་བ་དང་། དུ་བ་འཐུལ་ བར་བྱེད་ཅིང་མེ་འབར་བར་ཡང་བྱེད་པ་དང་།བདག་གི་ལུས་ཀྱང་སྤྲིན་ཆེན་པོ་བཞིན་དུ་གང་གིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོ་གང་ཞིང་ནུབ་པར་བྱེད་པའི་ཆུ་ཆེན་པོ་འབྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་ཡང་ལག་པས་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཅིང་ཀུན་ཏུ་ཉུག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཚངས་པའི་ འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དུ་ཡང་ལུས་ཀྱིས་དབང་སྒྱུར་ཞིང་སྤོབས་པ་བདེ་བ་སྟེར་བར་བྱེད་པ་དང་།འོད་ཀྱང་སྤྲོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲ་སྣ་ཚོགས་ཉན་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ གང་ཡིན་པ་དང་།དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །སྒྲ་སྣ་ཚོགས་ཉན་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པ་ཞེས་པ་ནི་དེས་རྣམ་པར་དག་པ་མི་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པའི་ལྷའི་རྣ་བའི་ཁམས་ཀྱིས་ལྷ་དང་། མི་དང་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་ དྭགས་རྣམས་ཀྱི་སྒྲ་ཡང་ཐོས་པར་གྱུར་པ་སྟེ།ཐ་ན་ཤ་སྦྲང་དང་། མཆུ་རིངས་དང་། འབུ་སྲིན་དང་། བྱ་དང་། བུང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཞིང་ཉམ་ཐག་པའི་ང་རོར་ཐོས་ནས་སྡུག་བསྔལ་དེ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་འབད་པ་བྱེད་པའོ། །ཞིང་སྣ་ཚོགས་པའི་ སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པའི་སྒྲ་ཡང་འདི་ཁོ་ནར་གནས་ནས་ཐོས་པར་འགྱུར་རོ།།སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་གཞན་དག་གི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་གང་ ཡིན་པ་དང་།དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པ་ཞེས་པ་ནི་དེས་སེམས་ཅན་གཞན་དེ་དག་གང་ཟག་གཞན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། སྐྱོན་དང་བཅས་པ་དང་། སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་དང་། གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་དང་། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་སེམས་ལ་བླ་ན་མེད་པའི སེམས་སོ་ཞེས་པའི་བར་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ།།སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་སྔོན་གྱི་མཐའི་སྤྱོད་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ།།སྔོན་གྱི་མཐའི་སྤྱོད་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པ་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་གཅིག་ཀྱང་དྲན་ལ། གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། སྐྱེ་བ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་གི་བར་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་དྲན་པར་ འགྱུར་བའོ།

关于神通中的神足通，是依靠禅定而成就各种神变的三摩地和智慧，以及与之相应的心和心所法。所谓成就各种神变，即能震动大地，一身变多身，显现或隐身，穿越墙壁和山岳无碍，
在虚空中行走，在地上升起，钻入地下，如同大地般在水上行走不沉，能放烟吐火，自身如大云般遍满三千大千世界并降下大雨。能以手触摸日月并普遍探索，乃至以身自在遍及梵天世界并赐予安乐，放射光明等。
关于天耳通，是依靠禅定而成就听闻各种声音的三摩地和智慧，以及与之相应的心和心所法。所谓成就听闻各种声音，即以清净超越人间的天耳界，能听闻天、人、地狱、畜生、饿鬼等的声音，
乃至能听闻蚊虫、长嘴虫、昆虫、鸟类、蜜蜂等的痛苦悲惨之声，为了解除它们的痛苦而精进努力。也能在此处安住而听闻各种佛土中诸佛说法的声音。
关于他心通，是依靠禅定而成就了知其他众生心行的三摩地和智慧，以及与之相应的心和心所法。所谓成就了知心行，即能以自心如实了知其他众生、其他补特伽罗的心，
了知有贪欲的心是有贪欲的，同样地，离贪欲的、有过失的、离过失的、有愚痴的、离愚痴的，乃至无上的心是无上的心等，都能如实了知。
关于宿命通，是依靠禅定而成就忆念前际行为的三摩地和智慧，以及与之相应的心和心所法。所谓成就忆念前际行为，即能忆念一生、二生、三生，乃至百千俱胝那由他生。

།དེ་བཞིན་དུ་ཉི་མ་གཅིག་དང་། གཉིས་དང་། གསུམ་དང་། བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་གི་བར་དུ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་འགྱུར་བ་ནི་བདག་ནི་མིང་འདི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རུས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རིགས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཁ་ཟས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ ལྟར་ཡུན་རིང་དུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།དེ་ལྟར་ཚེའི་མཐར་ཐུག་པར་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ནས་འཕོས་ནས་འདིར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་པའི་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་དང་། མིང་དང་བཅས་པ་དང་། རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པའི་བར་དུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་བཅས་པའི་སྔོན་གྱི་གནས་ རྗེས་སུ་དྲན་པར་འགྱུར་རོ།།གཞན་གྱི་སྔོན་གྱི་སྲིད་པ་ཡང་དེ་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་དྲན་པར་བྱེད་དོ། །འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བ་མཐོང་བའི་ཡང་དག་པ་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་གང་ ཡིན་པ་དང་།དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མཐོང་བའི་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པ་ཞེས་པ་ནི་དེས་ལྷའི་མིག་རྣམ་པར་དག་པ་མིའི་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་མཐོང་སྟེ། འཆི་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁ་དོག་བཟང་བ་དང་། ཁ་དོག་ངན་པ་དང་། དམན་པ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་དང་། བདེ་འགྲོ་དང་། ངན་འགྲོ་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ཀྱི་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ངག་གི་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། འཕགས་པ་རྣམས་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པ་དང་། ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པའི་ལེགས་པར་སྤྱད་པའི་རྒྱུ་དེས་ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་རྗེས་ལ་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྷར་སྐྱེ་བར་འགྱུར བ་དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ངག་གི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། འཕགས་པ་རྣམས་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་ཅན། ལོག་པར་ལྟ་བ་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་དེས་ ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་རྗེས་ལ་ངན་སོང་ལོག་པར་ལྟུང་བའི་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།ཞེས་ལྷའི་མིག་གིས་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐར་གཏུགས་པའི། འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་གི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཆི་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའོ། །ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་ཟག་པ་ཟད་པའི་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས རྣམས་སོ།།ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པ་ནི་ཐབས་གང་གིས་ཟག་པ་ཟད་པར་འགྱུར་བ་དང་གང་ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མངོན་དུ་རྒྱུ་བ་མེད་པས་སོ། །སངས་ རྒྱས་ཀྱི་སར་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།བག་ཆགས་སུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཟད་པར་འགྱུར་བས་སོ། །མི་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྩོལ་བ་མེད་པར་འཇུག་པ་ཡིན་པས་སེམས་བསྐྱེད་པ་བདུན་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པར་བསྟན་ནོ། །སེམས་བསྐྱེད་ པ་འདི་ནི་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལྟ་བུ་སྟེ།ཇི་ལྟར་སྨོན་པ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པས་སོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་བརྒྱད་པ་ནི་སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་དང་། བསྒོམས་པའི་སྟོབས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་ལ་སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། །བསྒོམ་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་གོམས་པའོ། །གཉིས་པོ་དེ་དག་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པས་སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།

同样地，能够忆念一日、二日、三日乃至百千俱胝那由他劫，忆念'我名为某某，种姓为某某，种族为某某，饮食为某某，如是长久住世，如是住至寿终，从彼处死后生于此处'等种种形相，具足名号，具足因缘，具足种种相状，能如是忆念前世住处。也能以同样方式忆念他人前世。
死生神通是依止禅定而成就见众生死生的正定、智慧，以及与之相应的心与心所法。所谓成就见死生，即以清净超越人眼的天眼，见诸众生，了知其死时、生时、色相妙好、色相丑恶、卑贱、高贵、善趣、恶趣等如实去处。
了知诸众生具足身善行、语善行、心善行，不诽谤圣者，具足正见，以此善行因缘，身坏命终后生于善趣天界；诸众生具足身恶行、语恶行、心恶行，诽谤圣者，具邪见，执持邪见，以此因缘，身坏命终后堕恶趣地狱。以天眼于十方世界乃至虚空界边际，如实了知六道众生的死生。
漏尽神通是依止禅定而成就漏尽智的正定、智慧，以及与之相应的心与心所法。所谓成就漏尽智，即了知以何方便令漏尽及了知何为漏尽智。其中漏尽神通于第八地获得，因为无分别现行故。于佛地圆满，因为断尽习气分别故。
无尽神通无功用运转，故说与第七发心同时。此发心如如意宝，能如所愿成就果报。第八发心与力波罗蜜及四摄事同时。其中以择力及修力不为违品所屈伏称为力波罗蜜。择即是慧，修即是善法串习。此二者不为违品所屈伏故称为力波罗蜜。

།དེའི་ལས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སོ་སོ་ལ་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། སོ་སོར་བརྟགས་པ་དང་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པས་སོ། །མདོ་གཞན་དུ་གསུངས་པའི་སྟོབས་ཀྱང་འདི་ ཤེས་པར་བྱའོ།།འདི་ལྟར་བསམས་པའི་སྟོབས་ཡོད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་མངོན་དུ་རྒྱུ་བ་མེད་པས་སོ། །ལྷག་པའི་བསམས་པའི་སྟོབས་ཀྱང་ཡོད་དེ། སའི་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པས་སོ། །གཟུངས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱང་ཡོད་དེ། མི་བརྗེད་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ སྟོབས་ཀྱང་ཡོད་དེ།རྟག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བས་སོ། །ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་སྟོབས་ཀྱང་ཡོད་དེ། མཐའ་ཡས་ཤིང་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སྤྱོད་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་མཁས་པས་སོ། །དབང་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱང་ཡོད་དེ། མངོན་པར་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པས་སོ།།སྤོབས་པའི་སྟོབས་ཀྱང་ཡོད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་མཁས་པར་གྱུར་པས་སོ། །སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱང་ཡོད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱོད་པ་མི་འདོར་བས་སོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ སྟོབས་ཀྱང་ཡོད་དེ།བདག་ཉིད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་སྤྱོད་པ་མི་འདོར་བས་སོ། །བྱམས་པ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱང་ཡོད་དེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བསྐྱབ་པའི་དོན་དུ་བརྩོན་པ་མི་འདོར་ བས་སོ།།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱང་ཡོད་དེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པས་སོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱང་ཡོད་དེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ སྟོབས་ཀྱང་ཡོད་དེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པས་སོ། །སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ནི་སྦྱིན་པ་དང་། སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། དོན་སྤྱོད་པ་དང་། དོན་མཐུན་པའོ། །དེ་ལ་ སྦྱིན་པ་ནི་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པའོ།།སྙན་པར་སྨྲ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོན་པའོ། །དོན་སྤྱོད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གཞན་ཡང་དག་པར་འགོད་པའོ། །དོན་མཐུན་པ་ནི་གང་ལ་གཞན་དག་ཡང་དག་པར་བཀོད་པ་དེ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ནི་རྗེས་སུ་ འཛིན་པའི་ཐབས་ཏེ།ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་ལ་ལུས་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་སོ། །སྙན་པར་སྨྲ་བ་ནི་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཏེ། མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་སེལ་བར་བྱེད་པས་སོ། །དོན་སྤྱོད་པ་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཏེ། དེས་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པར་ འགྱུར་བས་སོ།།དོན་མཐུན་པ་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཐབས་ཏེ། ཡང་དག་པར་འགོད་པ་པོས་ཇི་ལྟར་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱེད་པར་རིག་ནས་དེས་གཞན་དག་དགེ་བ་གང་བཀོད་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་སོ། །དེ་སྦྱིན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྣོད་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་ཉན་པ་ དག་སྟོན་པ་པོའི་དབང་དུ་འགྱུར་བས་སོ།།སྙན་པར་སྨྲ་བས་ཆོས་དེ་ལ་ལྷག་པར་མོས་ཏེ། དེའི་དོན་རྟོགས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པས་སོ། །དོན་སྤྱོད་པས་ཆོས་ཅི་འདྲ་བ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དོན་མཐུན་པས་དེའི་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དུས་ཡུན་རིང་དུ་སྒྲུབ་ པར་བྱེད་པས་སོ།།བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་རྣམས་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པའོ། །ཕལ་ཆེར་ས་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པར་ནི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའོ། །བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ གྱུར་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་ནི་ཉི་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། མི་ཟད་པ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་སེམས་ཅན་གྱི་ལོ་ཏོག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པས་སོ།

其业在每一刹那中必定生起等等，因为具足择察和修习的力量，布施等善法的违品不能胜过。其他经中所说的力量也应当了知。如是，有思惟力，因为烦恼不现行。也有增上思惟力，因为遍净地的智慧。也有总持力，因为具有不忘失法性。也有三昧力，因为恒时不散乱。也有圆满力，因为善巧于无边无际世界界的行为差别。也有自在力，因为圆满一切所欲。也有辩才力，因为于一切佛法善巧分别和辨析。也有愿力，因为不舍一切佛法的行持。也有波罗蜜多力，因为不舍自身圆满佛法、成熟有情及利益一切有情的行持。也有大慈力，因为不舍为救护一切有情而精进。也有大悲力，因为令一切有情离苦。也有法性力，因为现证如幻法性。也有一切如来加持力，因为于一切种智完全趣向。
已说与力波罗蜜多相应。四摄事是布施、爱语、利行、同事。其中布施是财物布施。爱语是宣说波罗蜜多。利行是令他安住于波罗蜜多。同事是于所安立他人之处自身也如实随行。其中布施是摄受方便，因为以财物布施摄受身体。爱语是令了解的方便，因为令未了解者了解及断除疑惑。利行是令趣入的方便，因为由此趣入善法。同事是随行的方便，因为了知安立者如何所说即如是而行，由此令他人所安立的善法随行成办。由布施令诸有情成为法器，因为听法者随顺说法者。由爱语于彼法增上胜解，因为了解其义及断除疑惑。由利行如法随行。由同事令其修行清净，因为长时修行。
四摄事大多在胜解行地无果。大多于入地者有果。于第八地等一切种中有果。已说与摄事相应。此发心如日，因为以无尽四摄事令有情苗稼成熟。

།སེམས་བསྐྱེད་པ་དགུ་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་ ཡང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ།།དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ནི་གང་གིས་དགོངས་པ་ཅན་གྱི་དོན་དོར་ནས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་དོན་རྟོགས་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེའི་ཕྲིན་ལས་ནི་ཆོས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་བཞི་སྟེ། ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཡང་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་གང ཡིན་པ་དང་།དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། མི་ཤེས་པ་དང་། མ་མཐོང་བ་དང་། མངོན་པར་མ་རྟོགས་ པ་ལ་སོགས་པའོ།།དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། དགོངས་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དགོངས་པ་ནི་དོན་གཞན་ལ་དགོངས་པའོ། །ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་ཡུལ་གྱི་སྐད་དང་།ཆོས་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡུལ་གྱི་སྐད་ནི་ཇི་ལྟར་ཡུལ་སོ་སོ་རང་རང་གི་མིང་གཞན་དང་གཞན་གྱི་ཐ་སྙད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་ ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།འཇིག་པས་ན་འཇིག་རྟེན་ནོ། །སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དང་ བཏགས་པར་ཡོད་པ་དང་།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་དང་། དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་ནི་དྲི་ཟའི་གླུ་སྙན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། མི་ཟད་པའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིས་གདུལ་བྱ་གདུལ་བར་ བྱེད་པའི་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པས་སོ།།དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་པ་དྲུག་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་བཅུ་བཞིའི་བར་ས་དགུའི་རང་བཞིན་སེམས་བསྐྱེད་པ་དགུ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུའི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་ པ་བཅུ་བཞི་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་བཅོ་ལྔ་པ་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཤུའི་བར་སེམས་བསྐྱེད་པ་དྲུག་ནི་ས་བཅུའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཏེ། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་བྱས་པས་རྣམ་པ་བདུན་ ཅུར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་སྦྱོར་བ་དང་། དངོས་གཞི་དང་། རྗེས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ལ་དངོས་གཞི་ལ་ཡང་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་དང་། ཆེན་པོའི་ཆེན་པོའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་བཞི་བཞིར་འགྱུར་ལ། ཡང་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་ལ་ ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་ན་སོ་སོ་ལ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་བཅུ་བཞིར་འགྱུར་ལ།དེས་ན་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་དབྱེ་བ་བདུན་ཅུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་གི་ནང་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པ་དགུས་བཅུ་པའི་བར་གྱིས་རབ་ཏུ་སྤངས་སོ། ། ལྷག་མ་ལུས་པ་ནི་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ།

第九发心是与般若波罗蜜多相应，并与四种无碍解相应。其中般若波罗蜜多是于一切大乘法中远离如言执著的智慧。如言执著是舍弃了密意义而如言理解义理。般若波罗蜜多的事业是受用法和成熟有情。已说明与般若波罗蜜多相应。
四种无碍解是：法无碍解、义无碍解、词无碍解和辩无碍解。其中法无碍解是依止禅定，对诸异门无碍通达的三摩地、智慧，以及与之相应的心和心所法。对诸异门无碍通达是指从无明开始的无知、未见、未现证等。
义无碍解是依止禅定，对自相、共相和密意无碍通达的三摩地等。密意是指意趣他义。词无碍解是依止禅定，对地方语言和法的词义无碍通达的三摩地等。地方语言是指如同各地方各自不同名称的言说。法的词义是指如'因坏灭故名为世间'。
辩无碍解是依止禅定，对法的分别无碍通达的三摩地等。法的分别是指实有、假有、世俗有、胜义有等。已说明与四无碍解相应。
此发心如同乾闼婆之妙音，因以四种无尽无碍解为所化众生宣说法要。如是从第六发心开始至第十四发心，九地自性的九种发心是欲界修所断九种烦恼的对治。如是已说明十四种发心。
从第十五发心至第二十发心的六种发心是第十地阶位的差别，称为殊胜道。其中前五种发心各有十四种分类，成为七十种。即五种发心各有加行、正行、后得三分，正行又分小、中、大、大大四种，小等各分小等三种，各成十四种，故五种发心分为七十种。其中修所断八十一品中，欲界九品已由第十地断尽，余下七十二品。

།དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་པོ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་རྣམ་པ་དགུ་དགུ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གནས་གསུམ་པོ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོར་དགུ་དགུ་དང་། གནས་བཞི་པའི་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས པ་བདུན་ཅུའི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལྔའི་རྣམ་པ་བདུན་ཅུས་རབ་ཏུ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་དྲུག་པ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཅིག་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མོ། །དེས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཅིག་ པ་རབ་ཏུ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་བསྒོམས་པའི་རབ་ཀྱི་མཐའི་གནས་སྐབས་དང་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་གཞིག་པར་ནུས་པས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཅིག་པ་འདི་ཁོ་ན་ལ་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་རྣམ་གཞག་བྱའོ། ། དེ་ལ་རྣམ་པ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཅིག་གི་ནང་ནས་རྣམ་པ་དང་པོ་སུམ་ཅུ་དོར་བའི་ལྷག་མ་རྣམ་པ་བཞི་བཅུ་རྩ་གཅིག་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲུབ་པའི་རྣམ་གཞག་བྱ་སྟེ། འདི་རྣམས་ཀྱིས་མ་རྒྱལ་བ་ལས་རྒྱལ་བ་ཐོབ་སྟེ། ངེས་པར་འབྱུང་བས་འབྲས་བུའི་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་སོ། །དེ ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དྲུག་གི་ནང་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་ནི་ངེས་པར་རྟོན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ།།དེ་ལ་ངེས་པར་རྟོན་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དོན་ལ་རྟོན་པར་བྱའི་ལེགས་པར་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་འབྲུ་ལ་ནི་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་དེ་རིགས་པ་ལ་རྟོན་པར་བྱའི་གང་ཟག་སྟེ་ གནས་བརྟན་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་ཡིན་པ་དང་།ཡེ་ཤེས་ཏེ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དེ་ལ་རྟོན་པར་བྱའི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ལ་ནི་མ་ཡིན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མཆོག་ཏུ་ཚད་མ་ཡིན་པས་དེས་གང་ངེས་ པའི་དོན་གྱི་མདོ་གསུངས་པ་དེ་ལ་རྟོན་པར་བྱའི།དྲང་བའི་དོན་ལ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཡང་དག་པར་རྟོན་པ་བཞིའོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་ནི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཐོགས་པ་མེད་པའི་མཐུ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་སོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་གཉིས་པ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ།།དེ་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཉིས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བསོད་ནམས་ དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ།།འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་གང་གིས་ སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ།།བརྩོན་འགྲུས་གང་གིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་། བསམ་གཏན་གང་གིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ།།བསམ་གཏན་གང་གིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །ཡང་ན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ཆར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བས་སོ། ། དེ་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་འཁོར་བར་བདེ་བའི་དོན་དུའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་འཁོར་བའི་དོན་དུ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བསམ་པ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ། སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་གཟུང་ཡང་འཁོར་བའི་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པས་སོ། །བསོད་ནམས་དང་ཡེ ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དང་པོ་ལ་ཆུང་ངུ་དང་གཉིས་པ་ལ་འབྲིང་དང་།གསུམ་པ་ལ་ཆེན་པོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེ་ཡང་མཛོད་ལྟ་བུ་སྟེ། བསོད་ནམས་ དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་ཡིན་པས་སོ།

其中色界的四种禅定各有九种，无色界的三处各有九种，第四处有七种，以修断所断的七十种烦恼的对治分，以七十种发心的行相来断除。第六发心有七十一种行相，是佛地无间道，由此断除有顶的七十一种烦恼行相。此发心是修习真实义的最后阶段，能摧毁一切随眠，故如金刚。唯此七十一种行相称为入阿罗汉果。
其中在七十一种行相中，舍弃前三十种行相，余下四十一种行相建立为出离修行，因为由这些从未胜转为胜，由出离而获得究竟果位。
其中六种发心中，第一发心与四依相应。四依为：依义不依语，不依文字等词句；依法不依人，不依长老等补特伽罗；依智慧不依识，依修所生慧不依闻思所生慧；依了义经不依不了义经，因为佛世尊是最胜量故。此发心如大王，以无碍力成办他利故。
第二发心与福德智慧二资粮相应。其中布施、持戒波罗蜜是福德资粮，般若波罗蜜是智慧资粮。忍辱、精进、禅定波罗蜜是福德智慧二资粮。如是对他人加害心无所动及安忍痛苦的忍辱是福德资粮，于法决定思维的忍辱是智慧资粮。摄受众生的精进是福德资粮，圆满无分别智的精进是智慧资粮。世间禅定及摄受众生的禅定是福德资粮，圆满无分别智的禅定是智慧资粮。
或者布施等五度也是智慧资粮，因为布施等回向无上菩提故。其中福德资粮是为了轮回中的安乐，智慧资粮是为了无烦恼的轮回，以利益众生的意乐为先导，虽然摄受轮回中的生命，但不为轮回过患所染。
菩萨们的福德智慧二资粮在第一无数劫为小，第二无数劫为中，第三无数劫为大。已说与福德智慧二资粮相应。此如藏库，因为是福德智慧二资粮之处故。

།སེམས་བསྐྱེད་པ་གསུམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་དང་། དབང་པོ་ལྔ་དང་། སྟོབས་ལྔ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ བདུན་དང་།འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་བར་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་ཕྱིས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་ལམ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་སྟེ། འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཐམས་ ཅད་གཤེགས་ཤིང་རྗེས་སུ་གཤེགས་པས་སོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་བཞི་པ་ནི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་དགུ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཞི་གནས་སོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་དགུ་ནི་ནང་ཉིད་དུ་སེམས་འཇོག་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་འཇོག་པ་དང་། བླན་ ནས་འཇོག་པ་དང་།ཉེ་བར་འཇོག་པ་དང་། འདུལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། མཉམ་པར་འཇོག་པའོ། །དེ་ལ་ནང་ཉིད་དུ་སེམས་འཇོག་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་དམིགས་པ་ལས་སེམས་བཀུག་སྟེ། ནང་གི་བདག་ཉིད་ དུ་སེམས་ཉེ་བར་འཆིང་བ་གང་ཡིན་པའོ།།རྒྱུན་དུ་འཇོག་པ་ནི་གཡོ་བ་དང་རགས་པའི་སེམས་ཉེ་བར་བཅིངས་པ་དེ་ཉིད་དམིགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་རྒྱུན་དུ་སྦྱོར་བས་ཕྲ་མོར་བྱེད་པས་མངོན་པར་སྡུད་པའོ། །བླན་ནས་འཇོག་པ་ནི་སེམས་དེ་ཉིད་དྲན་པ་ཉམས་པས་ཕྱི་རོལ་ལ་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་སླར་སྡུད་ པའོ།།ཉེ་བར་འཇོག་པ་ནི་དང་པོ་ཉིད་ནས་དྲན་པས་སེམས་ཕྱི་རོལ་དུ་མི་འཕྲོ་བར་ནང་དུ་འཇོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འདུལ་བར་བྱེད་པ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་འཕྲོ་བར་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། ཞི་བར་བྱེད་པ་ནི་སེམས་འཁྲུག་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བར་མཐོང་བས་རབ་ཏུ་འཕྲོ་བར་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་ཞི་བར་བྱེད་པ་ནི་དྲན་པ་ཉམས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་རྒྱུ་བར་གྱུར་ན་དེ་ཞི་བར་བྱེད་པ་གང ཡིན་པའོ།།རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་བར་དང་མཚམས་མེད་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུན་འཇོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མཉམ་པར་འཇོག་པ་ནི་ལེགས་པར་གོམས་པས་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་སྟེ། མི་རྩོལ་བས་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུན་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བ་རབ་ཏུ་ འཇོག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ལྷག་མཐོང་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཆོས་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་དང་། མཁས་པ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་སྟེ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་ཤེས་པ་དེ་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གནས་ངན་ལེན་གྱི་མཚན་མའི་གཉེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དམིགས་པ་དེ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དེ་ལ་རབ་ ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཤེས་རབ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པས་དམིགས་པ་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཐམས་ཅད་ལས་འབྱིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པ་ལ་སེམས་འཇོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཞིག་ནས་དང་ལྷག་མཐོང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་ནི་བཞོན་པ་བཟང་པོ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བ་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པས་འཁོར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་ཡང་རུང་བར་མི་ལྟུང་ བར་བདེ་བར་འཁྱེར་བས་སོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་ལྔ་པ་ནི་གཟུངས་དང་སྤོབས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་གཟུངས་ནི་བཞི་སྟེ། བཟོད་པའི་གཟུངས་དང་། ཆོས་ཀྱི་གཟུངས་དང་། དོན་གྱི་གཟུངས་དང་། སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་སོ།

第三种发心是三十七菩提分法，即四念住、四正断、四神足、五根、五力、七觉支和八圣道支。其中从四念住到七觉支的二十九种已经讲述完毕。八道支将在后面讲解。这也如同大道，因为一切圣者都由此而行、随行。
第四种发心是与止观双运。其中，具有九种相的心住即是止。九种相是内住、续住、安住、近住、调伏、寂静、最极寂静、专注一境、平等住。其中，内住是从外境所缘收摄心，系于内自性。
续住是将粗动的心系缚于所缘境上，通过相续专注使其微细而摄持。安住是当心因失念而向外散乱时重新收摄。近住是从一开始就以正念使心不向外散而安住于内。调伏是从一开始就对色等散乱因缘生起苦想而不令散乱。
寂静是见到令心扰乱的分别念等随烦恼的过患而不令极度散乱。最极寂静是当失念而生起分别念等现行时令其寂静。专注一境是以加行无间断地安住于禅定相续。平等住是由于善于修习而无需加行，不用功用而安住于心的禅定相续中不散乱。
胜观有四种：择法、最极择法、遍思察、遍观察。其中，对于净化行为的所缘、蕴等善巧所缘、净化烦恼的所缘等，了知其数量即称为择法。为对治随眠相而如实了知这些所缘即称为最极择法。
以与智慧相应的无分别智对所缘进行思察即称为遍思察。为了出离一切颠倒而安住于无颠倒中即称为遍观察。
已经讲述了止观双运。这种发心如同良驾，因为止观双运自然趣入，不堕轮回与涅槃任何一边而安乐运行。
第五种发心是与总持和辩才相应。其中，具有念慧自性的总持有四种：即忍总持、法总持、义总持和咒总持。

།དེ་ ལ་བཟོད་པའི་གཟུངས་ནི་ཨ་ར་པ་ཙ་ན་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་རྣམས་ལ་དེའི་དོན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྒྲོ་བཏགས་ནས་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་བསྒོམ་པ་རྫོགས་པར་གྱུར་ན་ཡི་གེའི་དོན་དམ་པ་ལ་བཟོད་པ་གང་སྐྱེས་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་བཟོད་པ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡི་གེ་ ཨའི་སྒོ་ཅན་ཏེ།གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་སྒོ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་ཐབས་ཨའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་པོ་ཉིད་དེ། དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ན་མ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པའི་དོན་ཡི་གེ་ཨ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ བསྒོམས་པས་གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡི་གེ་ཨ་ཙམ་ལེགས་པར་གོམས་པར་གྱུར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་ནི་ཨའི་དོན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའི་ཡི་གེ་ར་ཏེ་ར་ཛ་ཞེས་བྱ་བ་རྡུལ་ཏེ་དེ་དང་བྲལ་བས་སོ། །ཇི་ལྟར་ནམ་ མཁའ་རྡུལ་གྱིས་མི་གོས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་རྡུལ་གྱིས་མི་གོས་སོ་ཞེས་པ་ནི་རའི་དོན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ཡི་གེ་པ་སྟེ། པ་ར་མ་ཨརྠ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་དམ་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པས་སོ། །དོན་དམ་པ་དེ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ ཉིད་དོ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་པའི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ཡི་གེ་ཙ་སྟེ། བྱོ་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་སྟེ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་དང་། འཆི་འཕོའི་སྲིད་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡི་གེ་ཙའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་སྒོ་ཡི་གེ་ན་སྟེ་ནཱ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ཡིན་ལ་དེ་དང་བྲལ་བས་སོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་མིང་མེད་པ་ནི་ཡི་གེ་ནའི་དོན་ཏོ། །འདི་ཉིད་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། ཡི་གེ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་སྙེད་གཟུངས་ཀྱི་ཚིག་གོ། །བཟོད་པའི་གཟུངས་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་གཟུངས་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་ སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་དུས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འཛིན་པས་སོ། །དེས་ན་དེའི་དོན་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ནི་དོན་གྱི་གཟུངས་སོ། །དེ་ནས་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་ བྱེད་པའི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྔགས་ལ་དབང་བ་ཉིད་ནི་སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་སོ།།དེ་ལ་བཟོད་པའི་གཟུངས་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལའོ། །ལྷག་མ་གསུམ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གཟུངས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །མ་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་མི་ཟད་པར་སྟོན་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ལ་སྤོབས་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྤོབས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་ནི་བཀོད་མའི་ཆུ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཆུ་འཛིན་པ་དང་། མི་ཟད་པར་སྐྱེ་བ་དང་འདྲ་བར་ཐོས་པ་དང་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་དང་དོན་འཛིན་པ་དང་ཟད་པ་མེད་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་འབྱུང་བས་སོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་ དྲུག་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་ནི་བཞི་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའོ། །ཟག་པ་ཟད་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བའོ་ཞེས་སོ་སོར་རྟོག་པ་གང་ ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་མི་རྟོག་པ་ནི་རྟག་ཏུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། མི་རྟག་པའི་དོན་མེད་པ་ཡིན་པས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་འཇིག་པའི་དོན་ལ་ཡང་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ ཞི་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེ་ཡང་རབ་ཏུ་སྙན་པའི་སྒྲ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཐར་པ་འདོད་པའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་སྙན་པར་སྒྲོགས་པར་བྱེད་པས་སོ། །དེ་ལྟར་དྲུག་པ་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཅོ་ལྔའི་བར་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། ། བསྒོམ་པའི་ལམ་དེའི་ཡང་གྲོགས་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་གོ།

关于忍辱陀罗尼，即对于那些将阿拉巴佳那等字母的真实义理加以观修的人们，当修行圆满时，对字母的胜义生起忍辱，因为生起了智慧本性的忍辱。如是一切法皆以字母阿为门，因为本来无生。其中'门'是指了知一切法本性如实的方便，即阿字。因为一切法最初即是，在有垢染的阶段也是无生，所以将无生的意义加持于阿字，通过修习的力量，若能善巧熟习阿字，则能对一切法生起无生忍。如是无生即是阿字的意义。
同样，一切法之门的字母'拉'，即'拉惹'是指尘垢，因为远离尘垢。如同虚空不被尘垢所染，如是真如也不被烦恼尘垢所染，这是'拉'字的意义。同样，一切法之门的字母'巴'，即'巴拉玛阿塔'是指胜义，因为胜义中一切法无有差别。此胜义即是真如，这是字母'巴'的意义。
同样，一切法之门的字母'佳'，即'久塔那'是指死亡和出生，因为缘于此。真如中无有生有和死有，这是字母'佳'的意义。同样，一切法之门的字母'那'，即'那玛'是指名称，因为远离名称。真如中无有名称，这是字母'那'的意义。这仅是略举而已，有多少字母就有多少陀罗尼句。忍辱陀罗尼已说完毕。
法陀罗尼是指能持十方诸佛菩萨所说法蕴的因，因为仅仅听闻无量法，能在无量时中受持。因此，持其义理的因即是义陀罗尼。其后，能摄受众生的如幻咒语自在即是咒陀罗尼。其中忍辱陀罗尼在胜解行地。其余三种在欢喜地等地。与陀罗尼相应已说完毕。
能无尽宣说未闻法的因即称为辩才。与辩才相应已说完毕。此发心如同水库之水，如同蓄水和无尽生起一样，能持已闻和未闻之法与义，并能无尽说法。第六发心是与法宴相应。
其中法宴有四：即观察一切行无常、一切有漏皆苦、一切法无我、一切涅槃寂静。其中无常即是恒时不存在，因为无常的意义是不存在。世俗中刹那坏灭的意义也称为无常。因一切分别念寂灭故，涅槃称为寂静。与法宴相应已说完毕。
此亦如悦耳之声，因为对欲求解脱的所化众生发出悦耳之声。如是从第六到第十五发心皆说为修道。此修道的助伴即是道支。

།དེ་ལ་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ནི་བརྒྱད་དེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ཡང དག་པའི་དྲན་པ་དང་།ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །འདི་རྣམས་ལ་རྣམ་གཞག་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དམིགས་པ་དང་། ངོ་བོ་དང་། གྲོགས་དང་། སྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་ཕྱིས་ཀྱི་དུས་སུ་ཇི་ལྟར་མཐོང་བའི་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཅི་ལྟ་བ་དེ་ཁོ་ན་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་གི་དམིགས་པའོ། །སྔར་བསྟན་པའི་ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་ངོ་བོའོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེས་ཇི་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ངེས་པར་བྱེད་པ་སྟེ།གང་གིས་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་རྟོགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཚིག་གོ། །ལམ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་ཡང་དེའི་སྐྱེ་བའི་ནུས་པ་ཡོད་པས་དེ་རྣམ་པར་འཇོག་གོ། །ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ དང་།ཡང་དག་པའི་ངག་ནི་གཞན་གྱིས་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་རྟོགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ངག་གིས་གཞན་ལ་གོ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་དཔྱད་པའི་ཚིག་མི་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་པས་ སོ།།མཉམ་པར་གཞག་པ་ལ་འདི་གཉིས་ཡོད་དེ། དེ་གཉིས་སྐྱེ་བའི་ནུས་པ་ཐོབ་པས་སོ། །མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཡང་དག་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་མི་བརྗོད་པས་སོ། །ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་ནི་གཞན་ཡིད་ ཆེས་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་སྟེ།དེ་རྣམས་ཀྱིས་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་པོ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པར་བྱེད་པས་སོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ངག་ནི་རྟོག་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ལུང་སྟོན་པ་འཕེལ་བའི་གཏམ་ངེས་པས་དེའི་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པར་ཤེས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་འགལ་བ་ཡིན་པས་དེ་དང་ལྡན་པ་ལ་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མི་བྱེད་ པས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་གཞན་དག་ལ་ངེས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།ཡང་དག་པའི་འཚོ་བས་ནི་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་ཚོལ་བ་ཡིན་པས་ཡོ་བྱད་ལ་འདོད་པ་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ངེས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཚུལ་འཆོས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བའི་ སྲོག་གནས་པ་ཙམ་གྱི་ཆེད་དུ་ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་ཡིན་པས་སོ།།ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཡན་ལག་སྟེ། འདི་ལྟར་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་བྱིང་བ་དང་། རྒོད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གནས་ སྐབས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དེས་སྒོམ་པས་སྤོང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་སྤང་བའི་དོན་དུ་དེའི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ལམ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །དེས་ན་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྦྱངས་པའི་ཡན་ ལག་གོ།།ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སྦྱངས་པའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེས་ཞི་གནས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་མི་བརྗེད་པས་བྱིང་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་གོ་སྐབས་མི་འབྱེད་པས་སོ། །འདི་ལྟར་རྒོད་པ་དང་། རྒོད་པར་དོགས་པའི་སེམས་ཡོད་ པར་གྱུར་པ་ལ་ཡིད་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིན་ལ།སེམས་བྱིང་བ་དང་བྱིང་བར་དོགས་པའི་སེམས་ཡོད་པར་གྱུར་ན་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མའོ།

关于道支有八种，即：正见、正思维、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。对于这些应当了知五种安立：所缘、体性、助伴、修习和修习的果。
其中所缘是四圣谛的真实性，即以见道后续时所见到的诸谛的真实性，即是道支的所缘。前述的八支是体性。
其中正见是抉择支，由此确定如实所证的真实性，即是以见道所悟的真实性而抉择，这就是'是正见'的词义。对于入定于道者，也由于具有生起彼之功能而安立。
正思维和正语是令他了解之支，以正见所悟的真实性，由正思维和正语令他人了解，如说'不作无观察和不作无择言'。等持中有此二者，因为获得彼二生起的功能。等持是正不分别和正不言说。
正语、正业和正命是令他信服之支，由彼等如其次第令证悟者正确决定见等。其中正语是由与思维相应的无障碍和增长教说的确定言论，而知其见解清净。
正业由行住等圆满行为而知戒律清净，如是正业与不善行相违，具足彼者乃至为命亦不作非法，而令他人生起'此是具戒者'的决定。
正命是如法寻求衣等资具，令人确信是少欲知足者，即是远离伪装等过失，仅为维生而作身语行为即是正命。
正精进是清净烦恼障之支，即由正见所摄持的远离昏沉掉举的三摩地位中的精进，称为正精进。由彼正精进为断除修所断烦恼而修习对治道分。因此正精进是清净烦恼障之支。
正念是清净随烦恼障之支，由此不忘失止等相而不令昏沉等随烦恼有机可乘。如是于掉举及疑虑掉举的心生起时，作意厌离事物是止相；心昏沉及疑虑昏沉时，作意欢喜事物即是胜解相。

།ཞི་གནས་འབའ་ཞིག་གི་ལམ་ ལ་གནས་པའམ།ཟུང་དུ་འཕེལ་བར་འཇུག་པའི་ལམ་ལ་བྱིང་བ་དང་། རྒོད་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་རྩོལ་བ་མེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མའོ། །དེ་ལྟར་ཞི་གནས་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་མ་བརྗེད་པར་ བྱིང་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་གོ་སྐབས་མེད་པར་འགྱུར་བའོ།།ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སྦྱངས་པའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྫོགས་པར་བྱེད་པས་སོ། །འདི་ལྟར་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་ སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཁྱབ་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཉེན་པོ་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ཏེ།བསམ་གཏན་ནི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་ བྱེད་པའི་རྟེན་ཡིན་པས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་འགྲུབ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོའོ།།དེ་ལྟར་ངོ་བོ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །གྲོགས་ནི་དེ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ སོ།།སྒོམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྒོམ་པ་དང་རྣམ་པར་དབེན་པ་ལ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་ཇི་ལྟར་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཡོངས་སུ་གཅོད་ པ་དང་།གཞན་གོ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། །ལམ་གྱི་ཡན་ལག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། ། བསྒོམ་པའི་ལམ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་གདུལ་བྱའི་བསམ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་དངོས་གཞི་དང་རྗེས་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་པས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་རབ་ཏུ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ཁོ་ན་ལ་ཉོན མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྤངས་པས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་འོད་ཅེས་བྱའོ།།གནས་སྐབས་དེ་ཁོ་ན་ཟད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ལ་ཀུན་འབྱུང་བ་མ་ལུས་པ་རབ་ཏུ་སྤངས་ནས་དེའི་གནས་སྐབས་ ཀྱི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའམ།ཡང་ན་ཀུན་འབྱུང་གི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཟད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་དེའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའམ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་མི་སྐྱེ་ བ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ་ནི་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་ན་དེའི་ས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ གྱི་སེམས་སོ་སོར་མངོན་དུ་བྱས་པས་ཐ་མི་དད་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །དེ་ཡང་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་ལྟ་བུ་སྟེ། རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་ཡིན་པས་སོ། །བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་ནི་ས་མི་གཡོ་བ་ནས་བརྩམས་ནས་ཡོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་འདིར་བླ་ན་མེད་པར་འགྱུར་བའོ། ། སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །དེ་ཡང་སྤྲིན་ལྟ་བུ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྤྲིན་གྱིས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་པས་སོ། །མི་ཟད་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་ཡང་ལྷན ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ།

安住于单纯止观之道，或者在双运增长之道上，由于沉掉随烦恼所扰乱的无功用作意，即是舍相。如是止观、正持、舍相不忘失，则沉掉等随烦恼无有机会。
正定是殊胜功德障碍清净之支分，因为它能圆满神通等功德。如是，神通等功德自性遍主体的等持障碍自性非烦恼性无明违品之对治即是正定，因为禅定是一切殊胜功德成就之所依，故是神通等功德成就违品等持障碍之对治。
如是已说自性。伴侣是与彼等相应的心及心所法。修习如同菩提支分，即如正见修习及住于远离等广说。此等文义应如前所说了知。
修习之果是决断、令他了解、令生信解、烦恼障清净、随烦恼障清净、殊胜功德障清净。已说与道支俱生。已说修习道。
于佛地随所化意乐，以本体及后得心二者为性的七十二种道相，能断除七十二种烦恼。唯此由断除烦恼障及所知障而成极清净自性，名为佛陀遍光。
即此阶位安立为尽智与无生智。其中，断尽一切集已，其阶位之智，或者缘集灭之智，名为尽智。未来时中一切苦成为不生法性已，其阶位之智，或者缘苦不生之智，名为无生智。
第二十一发心是与一乘道俱生。其中一乘道即是获得无上不生法忍时，彼地诸位以现证菩提自性之心作无差别事，即与彼俱生。彼亦如河流，因为是自然趣入。一乘道从不动地开始即有，然此处成为无上。
第二十二发心是与法身俱生。彼亦如云，如同云使器世间圆满，如是趣入一切有情之事业故。亦与无尽方便善巧俱生。

།དེ་ལ་སྟོང་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ལས་བྱུང་བའི་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་སྟེ། དེས་དགའ་ལྡན་ལ་སོགས་པའི་གནས་སུ་བཞུགས་པ་ལ་སོགས་པར་ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པས་སོ། །འདི་ལྟར་ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་སུ་ གནས་པར་སྟོན་པར་བྱེད་ལ།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། མི་ཁོམ་པའི་གནས་ནས་འདིར་བྱོན་པ་ཡིན་གྱི། ཁོ་བོ་ཅག་གི་དོན་དུ་བྱོན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་མ་གུས་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་དུ་གནས་པར་སྟོན་པར་མི་མཛད་ཅེ་ན།སྐྱེ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་དོར་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་བརྩེ་བས་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་སུ་གནས་སོ་སྙམ་པའི་ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་གུས་པ་བསྐྱེད་པའི་དོན་དུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྷུམས་སུ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཐབས་ལ་ མཁས་པའི་དགོས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་སོ། །དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་དང་པོའི་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ བཞི་དོར་ཏེ།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་བསྟན་ཏེ། དགོས་པའི་ཁྱད་པར་དང་། རྒྱུའི་ཁྱད་པར་དང་། བསྔོ་བའི་ ཁྱད་པར་དང་།གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། གྲངས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །དེ་ལ་འགྲོ་བ་རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་འདིས་དགོས་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་འགྲོ་བའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བཅིངས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། ། སྙིང་རྗེའི་དབང་གྱུར་ཅིང་ཞེས་པ་འདིས་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ནོ། །ཀུན་དུ་བཟང་པོའི་སྨོན་པས་རབ་བསྔོས་ཞེས་པ་འདིས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་དུ་བཟང་པོའི་སྨོན་ལམ་ནི་འདོད་པ་ཁྱད་པར་དགེ་བ་སྟེ། དེས་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་གང་ཡིན་པའོ། ། དགའ་བ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཞེས་པ་འདིས་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏེ། ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་ཐ་དད་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཐ་དད་པ་བསྟན་ཏེ། སྒྲ་གཅན་གྱི་མགོ་བཞིན་དུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །འདི་ནི་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་གྲངས་ཀྱི་ཁྱད་པར བསྟན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་ཡིན་པས་སོ། །སེམས་བསྐྱེད་པའི་རྣམ་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་པས་སྤྱིའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ ཞེས་པའི་མིང་འཐོབ་སྟེ་ཞེས་འབྲེལ་ལོ།།སོགས་པའི་ཚིག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་རྣམས་དེ་ལ་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་སྟོང་པ་དང་། སྙིང་རྗེས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཤེས་པ་དེ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ། ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ ཅན་གྱིས་ཤེས་པ་ལ་ཟག་པ་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།གང་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་གི་སྲེད་པས་བརླན་པར་མ་བྱས་པ་དེ་ལ་ཟག་པ་རྣམས་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྡོ་ཚན་དེ་ལ་རྐང་མཐིལ་བཞིན་ནོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་གི་སྲེད་པས་ལམ་གྱི་ཤེས་པ་བརླན་པར་མ་བྱས་པ་ཡིན་ པས་ཟག་པ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཆར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཆར་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་གང་ཕྱིར་ཆོས་དབྱིངས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་གསུངས་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་རྟོགས་པའི་ཆ་ནས་ས་དང་པོར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།

关于空性和大悲心所生的善巧方便，即是方便善巧，以此而在兜率天等处安住等示现。如是，为何世尊示现安住兜率天而不在色界、无色界呢？为了断除'世尊是从非暇满处来此，并非为我等而来'这种对世尊的不敬心。为何不示现安住他化自在天呢？为了生起极大恭敬心，令众生想到'舍弃殊胜生处而以悲悯众生故安住兜率天'。
同样，入胎等事也应当了知是方便善巧的必要。金刚喻定和尽智、无生智称为究竟道，因为已断除一切随眠。如是二十二种发心中，舍弃前四种世间发心，为显示第一出世间发心故，说'佛子'等偈颂。此偈颂显示初发心的五种殊胜：目的殊胜、因缘殊胜、回向殊胜、所依殊胜和数量殊胜。
其中'为解脱诸众生'显示目的殊胜，即为了解脱世界中被二障所缚的众生。'悲心所转'显示因缘殊胜。'普贤愿善回向'显示回向殊胜，即以菩萨普贤的殊胜善愿所转变。'安住极喜'显示所依殊胜，虽然初地欢喜地与初发心无别，但为了令了知如罗睺头般不共通之义故而示现差别。'此为第一'显示数量殊胜，因为是出世间发心中的第一。
由于是发心相所摄，故从总的角度说'诸菩萨'等。'诸菩萨智等'与'获得名称'相连。'等'字表示空性。'无漏'是说诸漏不能增长，因为由空性和大悲所摄持的智慧为道所摄，而具道性的智慧中漏不能增长。如同未被我见和我爱所润湿者漏不能增长，犹如热铁上的脚印。因为道智未被我见和我爱所润湿，故应知为无漏。
分别差别时，应当了知智慧遍行法界等差别，以及从功德等门作差别。如说'离法界外无有诸法'，因为法界空性是一切的共相，从通达法界遍行义的方面安立为初地。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་དང་གཞན་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཐ་མི་དད་པར་ མཐོང་བ་ཡིན་པས་རང་གི་དོན་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཡང་འཇུག་པ་ཡིན་པས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཡིན་པས་མཆོག་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཆ་ནས་ས་གཉིས་པར་རྣམ་པར་འཇོག་གོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་པར་གྱུར་པ་ ཡིན་ཏེ།ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་དོན་དེ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡིན་པས་བདག་སྣོད་དུ་རུང་བར་བྱེད་པས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་གིས་ཞུགས་པ་ཡིན་པས་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དེས་ ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་རྒྱུ་མཐུན་པ་བསྟན་པའི་ཆོས་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཆ་ནས་ས་གསུམ་པར་རྣམ་པར་འཇོག་གོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ས་འདིར་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་ལྷག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཐོས་པའི་ཆེད་དུ་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་བཟོད་ པས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་བདག་གིའོ་སྙམ་པའི་ཞེན་པ་མེད་པས་བདག་གི་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཆ་ནས་ས་བཞི་པའི་རྣམ་གཞག་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ས་འདིར་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་ལྷག་པར་འགྱུར་ཏེ། སྤྲོས་པ་ མེད་པའི་ཤེས་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པ་ཡིན་པས་ཆོས་ལ་སྲིད་པ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་རྟོགས་པའི་དོན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་ལྷག་པར་རྩོམ་པས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ རྒྱུད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་བདག་གི་རྒྱུད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཕན་ཚུན་ཐ་མི་དད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་རྒྱུ་ཐ་དད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཆ་ནས་ས་ལྔ་པར་རྣམ་པར་འཇོག་གོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ས་འདིར་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་ལྷག་པར་འགྱུར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་གཞན་བཞིན་དུ་བདེན་པའི་རྣམ་པ་མང་དུ་བསྒོམ་པས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གློ་བུར་བ་ཡོད་པ་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་། རང་ བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་མ་དག་པར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཆ་ནས་ས་དྲུག་པ་རྣམ་པར་འཇོག་གོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ས་འདིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་ལྷག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་ པར་བྱང་བ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཟབ་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་པས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་གང་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་འཇུག་ཅིང་མཚན་མ་དེ་རྣམས་མི་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཤེས་པ་ལས་དྲུག་པའི་བར་དུ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་ པར་འགྱུར་རོ།།ས་བདུན་པར་མཚན་མ་རྣམས་དང་ཆོས་རྣམས་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རོ་གཅིག་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པས་མཚན་མ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པ་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པའི་ཆ་ནས་ས་བདུན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ས་འདིར་ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་ལྷག་པར་འགྱུར་ཏེ། མཚན་མ་རྣམས་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐ་མི་དད་པར་རྟོགས་ཀྱང་མཚན་མས་བྱས་པའི་བྱ་བ་མི་འགེགས་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ས་བདུན་པ་ལ་མཚན་མ་མེད་པའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ།

正因为如此，布施波罗蜜多成为殊胜，因为见到自他空性无别，如同为自己利益一样趣入利他。如是，由于法界自性光明，从最胜遍知的方面安立为第二地。正因为如此，持戒波罗蜜多成为殊胜，因为追求殊胜义利而使自身成为法器。如是，由于趣入一切种清净法身所谓法界的缘故，经典等教法最为殊胜。因此，从遍知与法界相顺的教法为最胜的方面安立为第三地。
正因为如此，在此地忍辱波罗蜜多极为殊胜，因为为了听闻而忍受一切苦。如是，由于法界无有我所执著，从遍知无我所相的方面安立第四地。正因为如此，在此地精进波罗蜜多极为殊胜，因为以无戏论智慧证悟法界，为证悟法界而以三有等殊胜精进。
如是，见到过去、未来、现在一切诸佛及诸菩萨相续中的法性与自相续中的法性互不差别平等，从遍知法界无有差别因的方面安立为第五地。正因为如此，在此地禅定波罗蜜多极为殊胜，因为如同其他菩萨一样多修诸谛行相。
如是，由于法界具有缘起性相，有暂时烦恼，法界自性不成为烦恼性，由于自性清净而不成为不清净，从遍知法界这一方面安立第六地。正因为如此，在此地般若波罗蜜多极为殊胜，因为通达无烦恼、无清净的甚深法界。
如是，以经等法相趣入法界，如同不欲彼等相一样修习，从加行及后得智直至第六地显现为差别性。在第七地以相、诸法及法界一味相的智慧证悟无相法界，从了知法界无有差别相的方面安立为第七地。正因为如此，在此地方便波罗蜜多极为殊胜，因为虽然证悟诸相与法界无别，但不障碍由相所作的事业。因此，第七地称为无相道。

།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པས་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་དང་།དྲི་མ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པས་ས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཆོས་གང་ཡང་འགྲིབ་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཆོས་གང་ཡང་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ སྙམ་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་འཕེལ་བ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཆ་ནས་ས་བརྒྱད་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དེ་ཡང་དབང་བཞིའི་ནང་ནས་དབང་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དབང་བཞི་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་དབང་བ་ཉིད་དང་། ཞིང་ཡོངས་སུ་ དག་པ་ལ་དབང་བ་ཉིད་དང་།ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བ་ཉིད་དང་། ལས་ལ་དབང་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་དབང་བ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་རྩོལ་བ་མེད་པར་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ས་བདུན་པར་ཡང་མཚན་མ་ལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་མེད་པར་རྩོལ་ ལ།འདིར་ནི་མེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་རོ། །ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་དབང་བ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་མཐུས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དང་། འཁོར་སྟོན་པའི་ནུས་པ་ཐོབ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དབང་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ས་ བརྒྱད་པ་ཁོ་ནར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ས་དེར་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་ལྷག་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་དབང་བ་ཉིད་ཡིན་པས་དགེ་བ་ལ་བར་མ་ཆད་པར་སྦྱོར་བ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཆ་ནས་ས་དགུ་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།སྔར་ས་བཅུ་པ་ལ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པར་གང་སྨྲས་པ་དེ་མི་ཟད་པའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ས་དེར་ སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་ལྷག་པར་འགྱུར་ཏེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡོད་པས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་ལ་དབང་བའི་རྟེན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཆ་ནས་ས་བཅུ་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ལ་ལས་ལ་དབང་བ་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་ལས་ལ་དབང་བ་ཉིད་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ས་དེར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་ལྷག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པས་སོ། །ཆ་ཤས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བར་བྱ་བ་བསྟན་ཟིན་ ཏོ།།ཡོན་ཏན་གྱི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཡིན་པས་སོ། །ས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཐོབ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་སས་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་བྱེད་པས་ས་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་ སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡང་ས་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡོན་ཏན་གྱི་རྟེན་བྱེད་པས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ས་ཞེས་བྱ་བའི་ཤེས་པ་ལ་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་པས་རང་གི་ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་གྱིས་བྱས་པའི་དབྱེ་བ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨོས་ཏེ།ཤེས་པ་དེ་ཡང་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བས་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུར་གཞག་གི་ཞེས་བྱ་བར་འབྲེལ་ལོ། །དེ་ལ་འདིར་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་བཞི་བཞིའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བའི་རྣམ་གཞག་བྱ་སྟེ། ཡོན་ཏན་གྱི་གྲངས་ལྷག་ པར་ཐོབ་པ་དང་།མཐུ་ལྷག་པར་ཐོབ་པ་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དབྱེ་བས་སོ། །དེ་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་གྲངས་ལྷག་པར་ཐོབ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་དང་པོར་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་ཐོབ་ པ་དང་།སྙོམས་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དང་། སངས་རྒྱས་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའོ།

同样地，由于法界本性清净，有垢和无垢的状态没有差别，所以在一切烦恼的状态时任何法都不会减少，在清净的状态时任何法也不会增长。从了知法界无有损减和增长的角度安立第八地。
这也是了知在四种自在中成为两种自在之所依。其中四种自在是：无分别自在、清净刹土自在、智慧自在和业自在。其中无分别自在是指对法界无功用地不行一切相而了知。第七地虽无相行但仍有功用，此地则无功用，这是差别。清净刹土自在是指以法界力如意显现佛土和眷属的能力。了知这两种自在以法界为所依唯在第八地。
因此在此地波罗蜜多的愿特别增上，因为具有无分别和清净刹土自在，所以能不间断地修习善法。同样，由获得无碍解而了知法界是智慧自在之所依的角度安立第九地。前面所说第十地具足无碍解，是指获得无尽无碍解。
因此在此地力波罗蜜多特别增上，因为具有殊胜的智慧力。同样，从了知法界是业自在之所依的角度安立第十地。其中业自在是指获得如来业自在。因此在此地智慧波罗蜜多特别增上，因为具有以法受用令众生成熟的殊胜。
已说分别支分。'因为成为功德所依'是指成为将要解说的获得百三昧等功德之所依。'获得地之名称'是指如同大地为众生所依而称为地一样，发心也称为地，因为是功德所依。
如是称为地的智虽然胜义中无自性，无有以自性差别所作的分别，但为了显示世俗中的差别而说'彼亦'等。意思是说此智也以欢喜地等差别安立为十种。
此中初地欢喜地等以四种门分别安立：获得殊胜功德数量、获得殊胜威力、布施等波罗蜜多增上、殊胜异熟的差别。其中获得殊胜功德数量是指：初地一刹那获得百三昧、入定、见佛、了知彼等加持等。

།མཐུ་ལྷག་པར་ཐོབ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྒྱ་འགུལ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཞིང་ བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་ཏུ་སྣོན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ས་གཉིས་པར་ཡོན་ཏན་གྲངས་ལྷག་པར་ཐོབ་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྟོང་ཐོབ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་སྟོང་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མཐུ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྟོང་འགུལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པའོ།།ཡོན་ཏན་དང་མཐུ་འདི་དག་ས་ཐམས་ཅད་ལ་དེའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་བརྒྱ་ནི་འདིས་མཐོང་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སའི་ཡོན་ཏན་སྟོན་པའི་དུས་སུ་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་ཡོན་ཏན་དང་མཐུ་ཐ་དད་དུ་བསྟན་ལ། འོག་ཏུ་ནི་མཐུ་ཡོན་ཏན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་བསྟན་ ནོ།།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་པར་འགྱུར་བ་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ན་འཛམ་བུའི་གླིང་ལ་དབང་བསྒྱུར་རོ། །ས་གཉིས་པ་ཐོབ་པས་གླིང་བཞི་ལ་དབང་བའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ལས།།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་མཆོག་།འཇིག་རྟེན་ཁམས་བརྒྱ་འགུལ་བར་བྱེད། །འཛམ་བུའི་གླིང་ལ་དབང་བྱེད་མཆོག་།རྣམ་པར་སྨིན་པ་འདི་རུ་སྐྱེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འདི་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡེ་ཤེས་ རང་བཞིན་མེད་པས་སོ།།དེ་ཉིད་ལ་ས་བཅུའི་མདོའི་ཚིག་ཚད་མར་བྱ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་འཕུར་བའི་བྱའི་རྗེས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲ་བ་དང་མཐོང་བར་མི་ནུས་ཏེ། ནམ་མཁའི་ཡུལ་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་མི་ ནུས་པས་སོ།།དེར་བྱ་མི་འགྲོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱའི་རྗེས་དང་འདྲ་བའི་མིང་དང་། ཚིག་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲ་བར་མི་ནུས་པ་དང་། ཐོས་པར་མི་ནུས་ཏེ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་ རང་བཞིན་མེད་པས་སོ།།དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མིང་དང་། ཚིག་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་དགོད་པར་མི་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ས་བཅུའི་མིང་གི་དབྱེ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཅུ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་དང་། འོད་བྱེད་པ་དང་། འོད་འཕྲོ་བ་དང་། སྦྱང་དཀའ་བ་དང་། མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། རིང་དུ་སོང་བ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་མངལ་གྱི་གནས་སྐབས་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུར་རིག པར་བྱ་སྟེ།ས་རྣམས་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་ལྟ་བུ་ནི་སངས་རྒྱས་པའི་གནས་སྐབས་ཏེ། བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་སོ། །སྐྱེ་གནས་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་མངལ་གྱི་ གནས་སྐབས་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ།ཁུ་བའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། ཤའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། ལྷོད་པའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། སྲ་བའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། ལུས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། རང་བཞིན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ལུས་ཀྱི་ གནས་སྐབས་དང་།ལས་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དབང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། མཚན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཆུ་དང་ཞེང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །མངལ་གྱི་གནས་ སྐབས་བཅུ་དང་ས་བཅུ་ཆོས་མཐུན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སའི་དོན་བཤད་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འགྲོ་བ་གཡོ་བ་ཆུའི་ནང་གི་ཟླ་བ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྙིང་རྗེའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཉེ་ བར་གཟུང་བའི་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའོ།།གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བས་སོ།

获得殊胜神通力是指能震动百个世界、能照耀百个世界、能增益百个佛土等。
在第二地获得殊胜功德数量是指在一刹那间获得千种禅定、见到千佛等。
神通力是指能震动千个世界等。
这些功德和神通力在一切地中，如'彼时见百佛'等，将在宣说地功德时详述。
此处功德和神通力分别显示，而在下文中则显示神通力即是功德的自性。
布施等波罗蜜多的增上已如前所述。
殊胜异熟果的差别是：获得初地时统领赡部洲，获得二地时成为统领四大洲的转轮圣王。
如《宝鬘论》中说：'布施波罗蜜最胜，能震动百世界，统领赡部洲最胜，此处感异熟果报。'等等。
说'于此等'等是因为胜义中智慧无自性。
为显示以十地经文为量，故说'如是'等。譬如智者不能说见空中飞鸟的踪迹，因为无法完全度量虚空的范围。但这并非说鸟不能飞行其中。
同样，如鸟迹般的名、句、文字所依的菩萨地是自证性的，智者不能说也不能闻，因为无如言说的自性。但这并非说在世俗谛中不可安立名、句、文字。
为显示十地名称的差别，故说'此中'等。此中十种发心即是欢喜地、离垢地、发光地、焰慧地、难胜地、现前地、远行地、不动地、善慧地、法云地。
应知如胎位般有十菩萨地，因为诸地有障碍。如出生位是佛位，因为圆满所作而现证一切所知，如同出生位能现证一切根境。
其中胎位有十种：精位、肉位、软位、坚位、支分位、形相位、有作业位、圆满位。其中圆满有三种：根圆满、相圆满、量圆满。
应知胎位十种与十地相顺。
说明地的含义后，为显示偈颂的含义，故说'此中'等。如前所说的方式，众生动摇如水中月等。
由悲心差别所摄受是指具有缘法的大悲。
无二智慧是指远离能取所取分别。

།དེའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུད་ལས་བྱུང་བའི་མཐོང་བས་སྤོང་བར་བྱ་ བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་མཚོན་པའོ།།ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་སྨོན་ལམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ཞེས་སྨོས་པའི་དགོས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་ཞེས་པ་ ནི་འཕགས་པ་ས་བཅུའི་མདོ་ལས་བསྟན་ཏོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་མཆོད་ཅིང་རིམ་གྲོ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པའི་མཆོག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་མོས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོས་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཀླས་པ་རྒྱ་ཆེ་བ། ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ། ཕྱི་མའི་ མཐའི་མུར་ཐུག་པ་བསྐལ་པའི་གྲངས་ཐམས་ཅད་དུ་སངས་རྒྱས་གྲངས་སུ་འབྱུང་བ་ལ་རིམ་གྲོ་དང་མཆོད་པ་ཆེན་པོ་བྱ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་པ་ནི་དང་པོའོ།།སྨོན་ལམ་འདི་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །དེ་ལ་ མཆོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།རྙེད་པའི་མཆོད་པ་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པའོ། །བཀུར་སྟིའི་མཆོད་པ་གདུགས་ལ་སོགས་པའོ། །སྒྲུབ་པའི་མཆོད་པ་དད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རིམ་གྲོ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བསྙེན་བཀུར་དང་། བཀའ་ལུང་དང་། སྒྲུབ་པའོ། །རྣམ་པའི་མཆོག་ ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ནི་རབ་ཏུ་མང་པོ་དང་།སྣ་ཚོགས་པའི་དངོས་པོ་དང་། གྱ་ནོམ་པའི་དངོས་པོས་སོ། །མོས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ལྷག་པར་མོས་པས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཀླས་པས་རྒྱ་ཆེ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ གཞན་ཐམས་ཅད་ལས་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་སོ།།ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་མི་རྟག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མི་ཟད་པས་སོ། །ཕྱི་མའི་མཐའི་མུར་ཐུག་པ་ནི་རྟག་པའི་འབྲས་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སོ། །བསྐལ་པའི་གྲངས་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་བསྡུལ་ བ་ཐམས་ཅད་དུ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་རིམ་གྲོ་དང་།མཆོད་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་དག་པར་གཟུང་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་ འཛིན་པ་དང་།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་པའོ། །སྨོན་ལམ་འདི་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དོན་དུའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ནི་ མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ལུང་གི་ཚོགས་སོ།།སངས་རྒྱས་ནི་ཇི་སྙེད་པ་རྟོགས་པའོ། །ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་རྟོག་པའི་ཆེད་དུ་གདམས་ངག་འབོགས་པའོ། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བ་ནི་སྒྲུབ་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ ཉེ་བར་འཚེ་བ་བསྲུང་བས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འབྱམས་ཀླས་པ་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་ཞིང་དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་དམ་པ་ན་བཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འཕོ་བ་དང་། གཤེགས་པ་དང་། ལྷུམས་ན་བཞུགས་པ་དང་། བལྟམས་པ་དང་། གཞོན་ ནུ་རོལ་པ་དང་།བཙུན་མོའི་འཁོར་གྱི་ནང་ན་བཞུགས་པ་དང་། མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་། དཀའ་བ་སྤྱད་པ་དང་། སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་གཤེགས་པ་དང་། བདུད་བཏུལ་བ་དང་། མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དང་། གསོལ་བ་བཏབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཆེན་པོ་བསྐོར་བ་དང་། མྱ་ངན་ ལས་འདས་པའི་དོན་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའོ་ཞེས་པ་ནི་གསུམ་པའོ།།གསུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྨོན་ལམ་ལྔ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་སྟེ། བསམ་པ་ཅི་འདྲ་བ་དང་། སེམས་ཅི་འདྲ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གང་དང་གང་ན་གནས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་གྱུར་པ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་ སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་།སྨོན་ལམ་ལྔས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བསྟན་པའོ།

所谓'由其因所生之果的显示'，是指从无二智慧相续中所生的以见道所断烦恼的断除等为相的果的显示。
为了说明'以普贤愿而回向'这句话的必要，故说'大愿'等。'十大愿'是在《圣十地经》中所说。
即为供养承事一切佛陀，以具足一切最胜相的广大胜解清净、遍及法界广大、乃至虚空界边际、直至后际边际，于一切劫数中对所出现的诸佛作不间断的承事与大供养，此为第一大愿。此愿是为圆满福德资粮。
其中供养有三种：资具供养，即衣服等；恭敬供养，即伞盖等；修行供养，即信心等。承事有三种：亲近、教令和修行。
具足一切最胜相，是指以极多、种种事物和殊胜事物。以广大胜解清净，是指以极其清净和回向菩提的增上胜解。以法界遍及广大，是指超胜一切其他善根。
乃至虚空界边际，是指作为所欲果报的无常因永不穷尽。直至后际边际，是指作为常果涅槃获得之因。劫数等的含义，是为了在一切尘中对一切佛出世皆作不间断的承事与大供养。
如是，为受持一切如来所说正法之理，摄受一切佛陀的菩萨，守护一切正等觉佛陀的教法，此为第二愿。此愿是为圆满智慧资粮。
如来是圆满的导师。法理是经典等教法藏。佛是了知尽所有。摄受是为了理解而授予教诫。正等觉佛是如实现证。守护教法是以护持修行者免受侵害。
如是，于无量无边一切世界中，佛陀出世，从住于兜率天宫等，即：转生、往诣、住胎、诞生、童子游戏、处在后宫眷属中、出家、苦行、往诣菩提道场、降伏魔军、现证菩提、请转法轮、转大法轮、趣入涅槃，此为第三愿。
第三等五种愿是为了成熟众生，即依次以五愿显示随何等意乐、何等心、何等众生所住、如何成熟众生。

།དེ་ལ་བསམ་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་ན་བཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ། །ཚིག་གི་དོན་ནི་གོ་སླའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྡུས་པའི་ས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཡན་ལག་དང་ཉེ་བའི་ཡན་ལག་དང་བཅས་པའི་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ལ་གདམས་ངག་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པ་འབོགས་པའི་དོན་དུ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་བཞི་པའོ། །ས་ཡོངས་སུ་ སྦྱོང་བ་ནི་མངོན་རྟོགས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ནི་གདམས་ངག་ཐོབ་པ་དེ་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་དང་། འགྲོ་བ་དང་། སྐྱེ་གནས་དང་། རིགས་ལ་གནས་པའི་མིང་དང་། གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མ་ལུས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་ བྱ་བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་གཟུད་པ་དང་། འགྲོ་བ་གྲངས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མི་ཆོད་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དགོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ལྔ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཡངས་པ་དང་། དོག་པ་དང་། རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། ཕྲ་བ་དང་། ཆེ་བ་ དང་།སྣརེལ་ཞི་དང་། རྩེ་མོ་དང་བྲལ་ཞིང་གཞི་མཉམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ལ་ཡང་དག་པར་གཞོལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། མིག་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་པ་ལྟར་ཕྱོགས་བཅུའི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་མ་ལུས་པའི་རྣམ་པ་འཇུག་པ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་མངོན་དུ་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་དྲུག་གོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ཡངས་པ་དང་། དོག་པ་དང་། རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་སྟོང་གཅིག་དང་། སྟོང་གཉིས་དང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་དང་། ཤར་གྱི་ལུས་ འཕགས་དང་།བ་ལང་སྤྱོད་དང་། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་སྟོང་དང་། ཉི་མ་དང་། ཟླ་བ་སྟོང་དང་། རི་རབ་སྟོང་དང་། རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞི་ནས་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་བར་སྟོང་དང་། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྟོང་ལ་སྟོང་སྤྱི་ཕུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །སྟོང་སྤྱི་ཕུད་ཀྱི་ འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྟོང་ལ་སྟོང་གཉིས་པ་བར་མའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ།།སྟོང་གཉིས་པ་བར་མའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྟོང་ལ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །ཚད་མེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པའོ། །ཕྲ་བ་ནི་གང་ན་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ གྱི་ལུས་ཡོད་པའོ།།ཆེ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་ཡོད་པའོ། །སྣརེལ་ཞི་ནི་རིམ་པ་མ་ཡིན་པར་གནས་པའོ། །རྩེ་མོ་དང་བྲལ་ཞིང་གཞི་མཉམ་པ་ནི་ཁང་ཁྱིམ་གྱི་དབྱིབས་མ་བྱས་པའོ། །རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ལ་ཡང་དག་པར་གཞོལ་བ་ནི་ཁང་ཁྱིམ་གྱི་དབྱིབས་བྱས་པའོ། །འདི་ནི་འཇིག་ རྟེན་གྱི་ཁམས་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དོ།།མིག་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱི་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་མིག་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཕྱོགས་བཅུའི་རྣམ་ པ་ཐ་དད་པ་མ་ལུས་པའི་རྣམ་པ་ལ་འཇུག་པས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་ཞེས་པ་ནི་ཕྱོགས་བཅུ་ན་གནས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མ་ལུས་པ་ཐ་དད་པ་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་ཚད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་ལ་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་སྨོན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྨོན་པའོ། །སྤྱི་དང་ཚད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་སྨོན་པ་ནི་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་དོན་དུ་སྨོན་པའོ། །འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མ་ལུས་པ་ཤེས ནས་དེར་གནས་ཏེ།སེམས་ཅན་རྣམས་སྨིན་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ།

关于以发心方式令众生成熟，是因为住于兜率天宫等是善巧方便的自性。词义容易理解。
同样，为了授予教诫和教导，以令一切菩萨的行为以及波罗蜜多所摄的清净诸地的支分和随支分的清净圆满，以及令发心成就，这是第四。
清净诸地即应知是现观。随教导即是守护所获得的教诫。
同样，为了令界、趣、生处、种姓所住的名色所摄的无余众生界成熟，引导入佛法，安立无量众生于一切智智中，这是第五。
同样，为了通达并现证广大、狭小、广大、无量、微细、巨大、错杂、无顶平坦、趣入圆满、如幻化相的十方一切差别相入的分别智慧，这是第六。
其中，如理应知广大、狭小、广大是指小千、中千、大三千世界。
其中，小千世界是指一千个南赡部洲、东胜身洲、西牛货洲、北俱卢洲，一千个日月，一千个须弥山，一千个四大天王天乃至他化自在天，一千个梵世界称为小千世界。
一千个小千世界称为中千世界。
一千个中千世界称为三千大千世界。
无量是指无边众生。
微细是指有意识本性身处。
巨大是指有意识本性身处。
错杂是指非次第而住。
无顶平坦是指未作房屋形状。
趣入圆满是指已作房屋形状。
这是世界的总相。
如幻化相是因为一切世界是业幻的本性故如幻化相。
这是世界的胜义相。
十方一切差别相入的分别是指以智慧分别十方所住的一切差别世界。
这是诸世界无量相。
其中，愿求胜义相是为了通达智慧而发愿。
愿求总相和无量相是为了现证而发愿。
此义即是：了知世俗和胜义相的一切世界后住于其中，令诸众生成熟。

།དེ་བཞིན་དུ་ཞིང་ཐམས་ཅད་ཞིང་གཅིག་ཏུ་ཡང་དག་པར་གཞོལ་བར་བྱ་བ་དང་། ཞིང་གཅིག་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དག་པར་གཞོལ་བར་བྱ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཚད་མེད་པ་འོད་མང་པོའི་ རྒྱན་གྱིས་རབ་ཏུ་བརྒྱན་པར་བྱ་བ་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བསལ་བས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལམ་དང་ལྡན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཚད་མེད་པས་ཡོངས་སུ་གང་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་གཞོལ་ཞིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་དང་། བསམ་པའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་བསྟན་ཅིང་ཤིན་ཏུ་ཚིམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་བདུན་པའོ། །འདིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། ཐུན་མོང་བ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཞིང་ཐམས་ཅད་ཞིང་གཅིག་ཏུ་ཡང དག་པར་གཞོལ་བར་བྱ་བ་དང་ཞེས་པས་བསྟན་ཏོ།།ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་དང་ཞེས་པ་ནི་དབང་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཚད་མེད་པ་འོད་མང་པོའི་རྒྱན་གྱིས་རབ་ཏུ་བརྒྱན་པར་བྱ་བ་དང་། རབ་ཏུ་དང་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། འོད་ཀྱི་རྒྱན་དང་དབྱིབས་ཀྱི་ རྒྱན་གྱིས་སོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བསལ་བས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལམ་དང་ལྡན་པ་དང་ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། །སེམས་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཚད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་གང་བའི་ཞེས་པ་ནི་དེར་གནས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཡོངས་སུ་དག་ པའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་གཞོལ་ཞིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་དང་ཞེས་པས་ནི་རྒྱུའི་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གཞོལ་བས་སོ། །བསལ་བའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་བསྟན་ཅིང་ ཤིན་ཏུ་ཚིམ་པའི་ཞེས་པས་ནི་འབྲས་བུའི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། །ཤིན་ཏུ་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ནི་མཐུའི་སྒོ་ནས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་དང་བསམ་པ་གཅིག་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཚུངས་པ་ མེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་སོགས་པ་དང་།སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་དང་། རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འགྲོགས་ཤིང་མི་འབྲལ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟར་སྟོན་པ་དང་། རང་གི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་དང་།མཉམ་ཞིང་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་བསྒྱུར་བར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སྣང་བ་ཐོབ་པ་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་སྤྱོད་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་བརྒྱད་པའོ།།བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོན་ལམ་གསུམ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་དོན་དུའོ། །དེ་ལ་བསམ་པ་གཅིག་པའི་སྦྱོར་བ་དང་ཞེས་པ་ནི་ཐེག་པ་གཞན་ལ་མི་རེག་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ནི་གོ་སླའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་འཁོར་ལོ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་ཤིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་དང་། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དོན་ཡོད་པར་བྱ་བ་དང་། མཐོང་མ་ཐག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གདོན་མི་ཟ་བར་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། དབྱངས་བརྗོད་མ་ཐག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་དང་། མཐོང་བའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་དད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཕྱིར་བཟློག་པར་བྱ་བ་དང་། རྟེན་སྨན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། ལུས་ཡིད བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་དགུ་པའོ། །དེ་ལ་མཐོང་མ་ཐག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གསུམ་གྱིས་ལུས་ཀྱི་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བསྟན་ནོ། །རང་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་དང་ཕོངས་པའི་སྡུག་ བསྔལ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་དང་།ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལྟ་བུ་ཞེས་གསུངས་སོ།

同样地，应当将一切刹土融入一个刹土中，将一个刹土融入一切刹土中，应当清净，应当以无量光明庄严来装饰无量佛刹，具足远离一切烦恼的清净道，应当趣入并了知充满无量众生智慧源泉的广大佛境，为了如理如实地向众生显示并令其极为满足。这是第七愿。这是显示佛刹清净。这又有七种：以'一切刹土融入一个刹土中'来显示共同清净。'应当清净'是自在清净。'以无量光明庄严来装饰无量佛刹'是生起净信的清净，即以光明庄严和形状庄严。'具足远离一切烦恼的清净道'是受用清净。'充满无量众生智慧源泉'是住于其中的众生清净。'趣入并了知广大佛境'显示因的清净，即趣入布施等佛境。'如理如实地向众生显示并令极为满足'显示果的清净，其中'如实显示'是以智慧，'令极为满足'是以威力。
同样地，为了与一切佛菩萨同一意乐相应，与一切无等善根等相应，与一切佛菩萨恒时不断相伴而不分离，如实显示诸佛出世，了知如来发心与一切如来威力智慧，获得平等随顺神通，于一切世界示现变化，现于佛会圆满，行持一切不可思议大乘菩萨行而不间断。这是第八愿。第八等三愿是为了自身清净。其中'同一意乐相应'是为了不触及其他乘而趣入大乘。其余易解。
同样地，为了安住于不退转轮而行菩萨行，成就身语意业，一见即必定获得佛法，一闻音声即了知佛陀威力智慧，一见即生信，遮止烦恼，获得如大药王般的依止，获得如如意宝般的身，行持一切菩萨行。这是第九愿。其中以'一见即'等三句显示身等业。为了解脱自身痛苦和贫困之苦，故说如大药王和如意宝。

།དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་དོན་དུ་དང་། བྱིས་པའི་ལན་ གཅིག་ལས་མ་ལོག་པའི་བྱིས་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་དང་།གཞོན་ནུ་རོལ་རྩེད་དང་། བཙུན་མོའི་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་འཇུག་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོར་གཤེགས་པ་དང་། བདུད་བཏུལ་བ་དང་། མངོན་པར་ རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དང་།གསོལ་བ་འདེབས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཆེན་པོ་བསྐོར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པའི་ཆེད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་མཐུ་ཆེན་པོ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ ཀླས་པས་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་།ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ། ཕྱི་མའི་མཐའི་མུར་ཐུག་པའོ། །བསྐལ་པའི་གྲངས་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་གྲངས་སུ་འབྱུང་བ་ལ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་འདེབས་པ་ནི་བཅུ་པའོ། །དེ་ ལ་བྱིས་པའི་ལམ་ནི་གདུལ་བྱ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཡིན་པས་གཙོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བྱིས་པའི་ལམ་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་ངོ་།།དེས་ན་འཛམ་བུའི་གླིང་གཅིག་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་དུས་སུ་འཛམ་བུའི་གླིང་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་སྟོན་ ཏོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མཐུ་ཆེན་པོ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་དག་ཏུ་གདུལ་བྱ་སེམས་ཅན་ལ་བདེན་པ་སྟོན་པའི་དོན་དུའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པས་ཆོས་གཅིག་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་ཞི་བའོ་ཞེས་ལྷག་ པར་མོས་པས་སོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཀླས་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ནི་གསུང་གཅིག་བརྗོད་པས་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དུས་གཅིག་ཏུ་རང་རང་གི་སེམས་ལ་གོ་བར་བྱེད་པས་སོ། །སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །སོགས་པ་ནི་བཅུ་པོ་དང་འདྲ་བ་གཞན་རྣམས་སོ། ། སྨོན་ལམ་འབུམ་ཕྲག་གྲངས་མེད་པ་ཕྲག་བཅུ་པོ་གང་དག་ཞེས་པ་ལ། དེ་ལ་གཅིག་ནི་གནས་གཅིག་གོ། །བཅུ་ནི་གནས་གཉིས་སོ། །བརྒྱ་ནི་གནས་གསུམ་མོ། །དེ་ལྟར་བསྒྲེས་པའི་བཅུ་འགྱུར་དུ་བསྒྲེས་པའི་གནས་དྲུག་ཅུ་པར་གང་སླེབས་པ་དེ་ལ་གྲངས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུའི སྨོན་ལམ་འབུམ་ཕྲག་གྲངས་མེད་པ་ཕྲག་བཅུ་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འདེབས་པར་བྱེད་དོ།།སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའོ། །དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། གང་ཡང་དུས་གསུམ་གཤེགས་པ་རྒྱལ་བ་ ནི།།བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་པའི་སྨོན་ལམ་བྱེ་བྲག་རྣམས། །བཟང་པོར་སྤྱོད་པ་བྱང་ཆུབ་སངས་རྒྱས་རྣམས། །དེ་ཀུན་མ་ལུས་བདག་གིས་རྫོགས་པར་བགྱི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་དུ་བཟང་པོའི་སྨོན་ལམ་གྱི་ནང་དུ་སྨོན་ལམ་འདི་རྣམས་འདུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་མ་ལུས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ད་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་སའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཞུགས་པ་དང་། འབྲས་ བུ་ལམ་ལ་གནས་པའི་དབྱེ་བས་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་དབྱེ་བས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་འདིར་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་ དང་།ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་སྟེ་ལྔ་དང་། ལྟ་བ་ལ་ཡང་སྔར་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་ལྔར་བྱ་སྟེ། བཅུར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའོ།

同样地，为了在一切世间界中现前圆满证得无上正等正觉，以及为了示现仅一次返回凡夫道的婴儿道、出生、少年游戏、进入后宫眷属、出家、苦行、趋向菩提道场、降伏魔众、现前圆满成佛、祈请说法、转大法轮、示现大般涅槃，为了随顺佛陀行境的大威力与智慧，为了法界广大无边、等同虚空界、穷尽后际，为了成就一切劫数中佛陀数量不断出现的大智慧执著，而发起大愿，此为第十愿。
其中，凡夫道是所化凡夫的处所，就主要而言，凡夫道即是瞻部洲。因此，在一个瞻部洲现前圆满成佛时，于一切瞻部洲示现现前圆满成佛，此为其义。大威力是为了在其他世界为所化众生宣说真谛。随顺智慧是通过法无我相，由证悟一法门而了知一切法自性寂静的增上胜解。法界广大无边是以宣说一音而令具有种种胜解的众生同时各自心中领悟。
第十大愿已宣说完毕。'等'是指与此十愿相似的其他愿。关于'十个无量百千愿'，其中一是一位，十是二位，百是三位。如是递增十倍至第六十位数即称为无量。如是十个无量百千愿是初地欢喜地菩萨所发起。'初发心'是指发起出世间的初心。'彼等'等词，是指如'三世一切如来，菩提行愿差别，善行菩提诸佛，我当圆满无余'等普贤行愿中包含这些愿。正因如此，故说'无余愿'等。
现在为了断除声闻乘行者的疑惑，将从声闻教法的角度宣说地的差别，故说'于此如何'等。其中，依声闻乘行者与住果道的差别，为获得预流果等而修行的预流向，以及住于预流果等果道的差别。此中含义是，在此声闻道中，贪欲、嗔恚、我慢、无明、疑惑五种，以及见又如前所说分为五种，共成十种。这又分为见所断和修所断。

།དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཅུ་དང་།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བདུན་བདུན་ནི་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། འཇིག་ ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་མ་གཏོགས་པར་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་བརྒྱད་ནི་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའོ།།དེ་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་ན་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བས་སྤང་ བར་བྱ་བའི་ཁོང་ཁྲོའི་རྣམ་པ་བཞི་མེད་པས་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ཡང་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཡིན་པས་ཁམས་གསུམ་ན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་དོ། །འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་སྟེ། བཞི་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པོ་དེ་ཉིད་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བ་མ་གཏོགས་པའི་གསུམ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ཡང་གསུམ ཡིན་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཅུར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་བསྡོམས་ན་ཕྲ་རྒྱས་དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བསྡོམས་ནས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་སྟེ། དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གོ། ། དེ་ལ་ཁམས་གསུམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུའི་གཉེན་པོ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་འདོད་པ་ན སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་དང་པོའོ།།དེ་ལ་སྔར་མེད་པ་དང་། ཕྱིས་མེད་པས་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པའོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འཕགས་པ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པའོ།།ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྐྱེས་བུ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པའི་རྣམ་པའོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བདག་གི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པའོ། །རྣམ་པ་འདི་རྣམས་ནི་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། བདག་གི་བ་དང་། བདག་ ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁོང་ཁྲོ་བ་མ་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྣམས་ཁོ་ན་ གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་གཉེན་པོ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་གསུམ་པའོ།།དེའི་རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་ཅན་ཉིད་ ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་བཞི་པའོ།།ཇི་ལྟར་ཁམས་གསུམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་རྟོགས་པ་ལ་བཟོད་པ་དང་། ཤེས་པ་བཞི་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་བདུན་གྱི་ རྒྱུ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་དང་པོའོ། །དེ་ལ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་ ལྟ་བ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་རྒྱུའི་གཉེན་པོའི་རྣམ་པའོ།།དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་གཅིག་པུའོ་སྙམ་པའི་ལྟ་བ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པའོ།

其中，在欲界中有十种见苦谛所断，除了身见、边执见、戒禁取见之外的七种烦恼是见集谛和见灭谛所断，除了身见和边执见之外的其他八种烦恼是见道谛所断。如是，在欲界中有三十二种见四谛所断随眠。
在色界中，由于没有见四谛所断的四种嗔恚，所以有二十八种见四谛所断随眠。同样，在无色界中也有二十八种，因此三界中有八十八种见所断随眠。
贪欲、嗔恚、我慢、无明这四种是欲界中修所断。这四种中除了嗔恚之外的三种是色界中修所断。同样，在无色界中也是三种，因此修所断成为十种。
如是总计随眠为九十八种。如是总结后，对于所断的对治是见道，其又分为苦法智等十六刹那。
其中，证悟三界苦谛时生起四种忍和智的刹那。即：对治欲界百种的无常、苦、空、无我行相，缘欲界苦谛的无间道性质的苦法智忍刹那是第一。
其中，因为前后都无所以是无常行相。因为行苦与圣者不相顺故是苦行相。因为离内在作者性的补特伽罗故是空行相。因为诸蕴无我之相故是无我行相。应知这些行相是对治执著常、乐、我所、我见者的对治。
同样，具有同样所缘和行相的解脱道性质的苦法智是第二刹那。同样，除了嗔恚之外的那些烦恼即是色界和无色界见苦所断的十八种随眠的对治，具有苦等行相的无间道性质的苦类智忍刹那是第三。
具有其行相和所缘的解脱道性质的苦类智刹那是第四。如同证悟三界苦谛时有四种忍和智，同样，对治欲界见集所断七种随眠的因、集、生、缘行相，缘欲界集谛的无间道性质的集法智忍刹那是第一。
其中，对治执著'一切行无因'见者的是因行相的对治。对治执著'自在天等是唯一因'见者的是集行相。

།ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ལྟ་བ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པ་སྟེ། སྔར་མེད་པ་འབྱུང་བ་ རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི།ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་པས་སོ། །བློ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ལྟ་བ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པ་སྟེ། བློ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་ཞེས་བརྗོད་པས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་དེ་ཉིད་དང་ལྡན་ པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་གཉིས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་པོའོ། །དེའི་ རྣམ་པ་དང་ལྡན་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་གསུམ་པའོ།།དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་བཞི་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ ལ་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཕྲ་རྒྱས་བདུན་གྱི་གཉེན་པོ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་འགོག་པ་དང་།ཞི་བ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་ སྐད་ཅིག་མ་ནི་དང་པོའོ།།སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལ་ཐར་པ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ལྟ་བ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་འགོག་པའི་རྣམ་པའོ། །ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་རྣམས་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་ཐར་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ་སྙམ་པའི་ལྟ་བ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་ཞི་བའི་ རྣམ་པའོ།།བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་ཁོ་ན་གྱ་ནོམ་པའོ་སྙམ་པའི་ལྟ་བ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་གྱ་ནོམ་པའོ། །ཡང་ནས་ཡང་དུ་ཉམས་པར་གྱུར་པས་ཐར་པ་རྟེན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་ལྟ་བ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་རྣམས་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པའོ། །དམིགས་པ་དང་། རྣམ་ པ་དེ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་གཉིས་པའོ།།རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཁོང་ཁྲོ་བ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ གཉེན་པོ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་གསུམ་པའོ།།དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གཟུགས་མེད་ པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་བཞི་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་བརྒྱད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལམ་དང་། རིགས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་ པའི་རྣམ་པ་ཅན་འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་ལ་དམིགས་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་དང་པོའོ།།དེ་ལ་ལམ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ལྟ་བ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་ལམ་གྱི་སྒོམ་ པའོ།།ལམ་ངན་པའོ་སྙམ་པའི་ལྟ་བ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་རིགས་པའི་རྣམ་པའོ། །ལམ་གཞན་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་ལྟ་བ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་སྒྲུབ་པའི་རྣམ་པ་སྟེ་དེ་ཉིད་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་ཡང་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་ལྟ་བ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ གཉེན་པོ་ནི་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་རྣམ་པའོ།།དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་གཉིས་པའོ།

对于执着于转变见解的人们的对治是生起的行相，因为是从无到有的生起，而不是转变。对于执着于先入为主见解的人们的对治是缘的行相，因为说是缘而不是先入为主的缘故。如是，具有缘取和彼等行相的解脱道相的集谛法智刹那是第二。如是，对于缘取色界和无色界集谛的，除了前述的嗔恚之外的十二随眠的对治。具有彼等行相的无间道相的集谛随智忍刹那是第三。具有缘取和彼等行相的集谛随智刹那是第四。
如是，对于欲界所行的苦的灭谛见所断的七种随眠的对治，缘取欲界所行苦灭的灭、寂静、胜妙、出离行相具足的无间道相的灭谛法智忍刹那是第一。对于执着'生因中无解脱'见解的人们的对治是灭的行相。对于执着'因无法受用境界故诸根衰败，解脱是痛苦'见解的人们的对治是寂静的行相。
对于执着'唯禅定之乐才是殊胜'见解的人们的对治是胜妙的行相。对于执着'因反复退失故解脱非所依'见解的人们的对治是出离的行相。具有缘取和彼等行相的解脱道相的苦灭法智刹那是第二。以彼等行相，对于缘取色界和无色界所行苦灭的，除嗔恚外的十二随眠的对治，无间道相的色界无色界所行苦灭随智忍刹那是第三。
具有缘取和彼等行相的解脱道相的无色界所行苦灭随智刹那是第四。如是，对于欲界所行苦灭道见所断的八种随眠的对治，具有道、理、修、出离行相的缘取欲界所行苦灭道的无间道相的道法智忍刹那是第一。其中，对于执着'无道'见解的人们的对治是道的行相。对于执着'是邪道'见解的人们的对治是理的行相。
对于执着'尚有其他道'见解的人们的对治是修的行相，因为是决定彼故。对于执着'道也是退转'见解的人们的对治是出离的行相。具有缘取和彼等行相的解脱道相的道法智刹那是第二。

།རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ ལམ་ལ་དམིགས་པར་ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་བཞིའི་གཉེན་པོའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་གསུམ་པའོ།།སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་ལ་གནས་ ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་དོན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་བཞི་ པའོ།།དེ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པའོ། །དེ་ལ་གནས་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཕྲ་རྒྱས་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་རྣམས་སྔར་བཞིན་དུ་ས་རེ་རེ་ལ་རྣམ་པ་དགུ་དགུ་ཡིན་པས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་ པ་རེ་རེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ལམ་ལ་བར་ཆད་མེད་པ་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཡིན་པས་ཞུགས་པ་དང་འབྲས་བུའི་རྣམ་གཞག་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ལ་གནས་པའི་འཕགས་པ་ལ་གང་གི་ཚེ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ གཅིག་ནས་བརྩམས་ཏེ་རྣམ་པ་ལྔ་པའི་བར་སྤངས་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གང་གི་ཚེ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་དྲུག་པ་སྤངས་པ་དེའི་ཚེ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གང་གི་ཚེ་བསྒོམ་པས་ སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམ་པ་བདུན་དང་།བརྒྱད་པ་སྤང་བར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ཉིད་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་དགུ་པ་སྤངས་པ་དེའི་ཚེ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་རྣམ་པ་གཅིག་ སྤངས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ།སྲིད་རྩེའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་པའི་བར་སྤངས་པ་དང་རྣམ་པ་དགུ་པ་སྤངས་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་གནས་ན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པ་དགུ་པ་སྤངས་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་གནས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ཞུགས་པ་དང་། འབྲས་བུའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་དབྱེ་བས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་བརྒྱད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ལམ་ལ་གནས་པའི་དབྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉན་ཐོས ཀྱིས་བརྒྱད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཡང་རྣམ་པ་བཅུར་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ།།དེས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སོམ་ཉི་ཟ་བར་མི་བྱའོ། །མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྔར་གྱི་གནས་སྐབས་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་ ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་གནས་སྐབས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲོད་དང་། རྩེ་མོ་དང་། བཟོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གནས་སྐབས་གང་ལས་སྐྱེས་པའོ། །དེ་ལ་རིམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་མཐོང་བར་ འདོད་པས་དང་པོ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་བསྲུང་བར་བྱ་དགོས་སོ།།དེ་ནས་བདེན་པ་མཐོང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཉན་པར་བྱེད་དོ། །ཐོས་ནས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སེམས་པར་བྱེད་དོ། །བསམས་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །བསྒོམ་ པ་དེ་ཡང་འདུ་འཛི་དང་།མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་དབེན་ན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གྲོགས་མེད་པར་གནས་པས་ན་འདུ་འཛིས་དབེན་པའོ། །འདོད་ཆགས་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་སྤངས་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་ རྟོག་པས་དབེན་པའོ།།དབེན་པ་གཉིས་པོ་འདི་ཡང་གང་ལ་གྱ་ནོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མང་པོ་མ་ཡིན་པ་རྙེད་པས་ཡིད་མི་བདེ་བ་མེད་པ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་དང་། མང་པོ་མ་རྙེད་པ་ལ་འདོད་པ་མེད་པ་དེ་ལ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

以那种方式，对色界和无色界所行的苦灭趣道为所缘，作为十四随眠的对治无间道之特征的道随忍刹那是第三。这十五刹那称为见道。住于这十五刹那时，为现证预流果而趣入者称为预流向。
具有彼所缘及行相，以解脱道为特征，对色界和无色界所行的苦灭趣道的道随智刹那是第四。此即第十六刹那。住于此者称为预流果。
修所断的十种随眠如前所说，每地各有九种，共有八十一种。每一种的对治道都具有无间道和解脱道的自性，由此安立向果差别。
其中，住于第十六刹那的圣者，当断除修所断的第一至第五品时，称为一来向。当断除修所断的第六品时，称为一来果。当断除修所断的第七品和第八品时，称为不还向。当断除修所断的第九品时，称为不还果。
当从断除初禅的第一品乃至有顶的第八品，以及住于断除第九品的无间道时，称为阿罗汉向。断除第九品后住于解脱道时，称为阿罗汉。
如是依据住于向道和果道的差别，安立声闻八地。同样在大乘中，菩萨的十地是如何呢？如同依据住道的差别而安立声闻八地一样，依据道而安立菩萨十地。因此不应对大乘生疑。
为显示见道前的阶位与前相同，故说'复次'等。'生起顺决择分位'是指从暖、顶、忍、世第一法阶位所生起。
其次第是这样的：欲见谛者首先应持守别解脱戒。然后听闻与见谛相顺应的法。听闻后如理思维。思维后精进修习三摩地。
此修行若远离喧闹和不善分别则能成就。独处无伴故远离喧闹。断除贪欲、害心、暴力分别故远离不善分别。
这两种远离，于不悦意且少量所得无不悦，于悦意且多量未得无贪著者能成就。

།དེ་ལྟར་བསྒོམ་པའི་སྣོད་དུ་གྱུར་པས་དང་པོ་ཞི་གནས་བསྒོམ་ པར་བྱའོ།།ཞི་གནས་སྒོམ་པ་ལ་ཡང་གང་ཟག་གཉིས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ལ་གང་འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པ་དེས་མི་སྡུག་པ་སྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་ཞི་གནས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །གང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེས་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། འབྱུང་བ་དྲན་པས་ཞི་གནས་བསྐྱེད་པར་བྱ་སྟེ། མི་སྡུག་པ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་སྤོང་བས་སོ། །དེ་ལ་མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། ལས་དང་པོ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྫོགས་པའོ། །དེ་ལ་ལས་དང་པོ པ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་ལུས་ཀྱི་རྐང་པའི་མཐེ་བོང་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ལ།ཕྱིས་དེ་ཉིད་དུ་རུལ་ཞིང་མྱགས་ཏེ་ལྟུང་བར་མོས་པ་བྱས་ཏེ། རུས་པར་རྣམ་པར་སྦྱོང་ཞིང་རིམ་གྱིས་རང་གི་ལུས་ཐམས་ཅད་ཀེང་རུས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པ་ལ་ཡང་ལྷག་པར་ མོས་པར་བྱས་ཏེ།གཙུག་ལག་ཁང་དང་། ཀུན་དགའ་ར་བ་དང་། གྲོང་དང་། ཞིང་གི་རིམ་གྱིས་རྒྱ་མཚོའི་མཐས་ཀླས་པའི་བར་གྱི་ས་གཞི་རུས་པའི་ཀེང་རུས་ཀྱིས་གང་ལ་མོས་པ་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་མོས་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་སྡུད་པ་ནི་སེམས་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ བདག་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ལ་རུས་པའི་ཀེང་རུས་སུ་མོས་པར་བྱེད་དོ།།འདི་ཙམ་གྱིས་ནི་མི་སྡུག་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ལས་དང་པོའོ། །དེ་སེམས་བསྡུས་པ་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རུས་པའི་ཀེང་རུས་དེ་ལས་རྐང་པའི་རུས་པ་རྣམས་བོར་ནས་ལྷག་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་དེ་བཞིན་ དུ་ཐོད་པའི་ཕྱེད་བོར་ནས་ཐོད་པ་ཕྱེད་ཀྱི་བར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཐོད་པ་ཕྱེད་ཀྱང་བོར་ནས་སྨིན་མ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་སེམས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་མི་སྡུག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྫོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིན་ནོ། །དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། འབྱུང་བ་དྲན་པ་ནི་ གང་རླུང་ནང་དུ་འཇུག་པ་ནི་དབུགས་རྔུབ་པའོ།།རླུང་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་དབུགས་འབྱིན་པ་སྟེ། དེ་དག་དྲན་པའོ། །དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དྲན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་བགྲང་ བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ།བགྲང་བ་དང་། རྗེས་སུ་བགྲང་བ་དང་། འཇོག་པ་དང་། ཉེ་བར་འཇོག་པ་དང་། བསྒྱུར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །དེ་ལ་བགྲང་བ་ནི་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དག་ལ་སེམས་བཏང་ནས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་ལུས་ དང་སེམས་རྣལ་དུ་བཞག་སྟེ།དྲན་པ་ཙམ་གྱིས་གཅིག་དང་གཉིས་ནས་བཅུའི་བར་དུ་བགྲང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། སེམས་མངོན་པར་སྡུད་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བར་དོགས་པས་ཧ་ཅང་མང་བ་དང་། ཉུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དང་པོ་དབུགས་རྔུབ་པ་བགྲང་ཞིང་ཕྱིས་འབྱུང་བ་དྲན་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་སྐྱོན་ནི་གསུམ་ཡོད་དེ། གལ་ཏེ་གཉིས་ལ་གཅིག་ཏུ་འཛིན་ན་མ་ཚང་བར་བགྲང་བའི་སྐྱོན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཅིག་ལ་གཉིས་སུ་འཛིན་ན་ནི་ལྷག་པར་བགྲང་བའི་སྐྱོན་ནོ། །གལ་ཏེ་དབུགས་རྔུབ་པ་ལ་འབྱུང་བར་འཛིན་ཏམ། དབུགས་འབྱིན་པ་ལ་རྔུབ་པར་འཛིན་ན་འཆོལ་བར་བགྲང བའི་སྐྱོན་ནོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་བགྲང་བ་ཡིན་ནོ། །བར་སྐབས་སུ་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་ནའང་མགོ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་བགྲང་བར་བྱའོ།

如是成为修行之法器者，首先应当修习止。修习止又有二种补特伽罗：贪行者与寻思行者。其中贪行者应当通过修习不净观来生起止。寻思行者应当通过念入息出息来生起止，因为不净观缘于色相与形状，故不能断除寻思。
其中修习不净观有三种：初业、已经净修、圆满作意。其中初业者最初缘于身体脚趾等处，后于其处观想腐烂、腐败、倒地，清净观想为骨，渐次观想自身一切为骸骨本性。
如是第二阶段更增上胜解，为增长胜解故，观想寺院、园林、村落、田地，乃至遍满大海边际的大地皆充满骸骨。
复次收摄者，为摄心故，唯观想自身一个为骸骨。如是即为圆满不净观。此为初业。
为令心得殊胜摄持故，舍弃该骸骨中的脚骨，作意其余部分。如是舍弃半个头盖骨，作意至半个头盖骨为止，此为净修。
复次舍弃半个头盖骨，将心系于两眉之间，此为圆满作意不净观瑜伽士。
念入息出息者，气息入内为入息，气息出外为出息，忆念彼等。虽然其本性为智慧，然称为念，因为依靠念力而趣入故。
入息出息有数等六种：数、随数、置、近置、转、遍净。其中数者，于入息出息放心，无有造作，身心安住，仅以正念从一至十而数。为摄心及恐散乱故，不应过多或过少。其中先数入息，后念出息。
其中有三种过失：若执二为一则为少数之过，若执一为二则为多数之过，若执入息为出息或执出息为入息则为错乱之过。除此之外即为正确之数。若中间心散乱，亦应从头数起，直至获得三摩地为止。

།རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་ངམ་འཇུག་།ཅི་འདི་དག་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་ པ་དག་ཅིག་གམ།ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་ན་རྒྱུ་བ་དག་ཅིག་ཡིན་ཞེས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་སྟེ། དེ་འཇུག་པ་ན་ལྐོག་མ་དང་། སྙིང་ག་དང་། ལྟེ་བ་དང་། རྐེད་པ་དང་། བརླ་དང་། བྱིན་པར་འཇུག་པ་ནི་རིམ་གྱིས་རྐང་ པ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལ།འབྱུང་བ་ན་མཐོ་གང་དང་། འདོམ་གང་ནི་བར་དུ་འབྱུང་ངོ་། །གཞན་དག་ན་རེ་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། རྣམ་པར་འཐོར་བྱེད་ཀྱི་རླུང་གི་བར་དུའོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། འདི་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འཇོག་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ནོར་བུའི་ཐག་པ་བཞིན་དུ་སྣའི་རྩེ་མོ་ནས་རྐང་པའི་མཐེ་བོའི་བར་དུ་གནས་པར་ལྟ་ཞིང་ཅི་འདི་དག་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཞིག་གམ།གནོད་པར་བྱེད་པ་ཞིག་གམ། གྲང་ངམ་དྲོ་བ་དག་ཅིག་ཅེས་རྟོག་པའོ། །ཉེ་བར་རྟོག་པ་ནི་འདི་དག་ནི་རླུང་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི། འབྱུང་བ་ཆེན་ པོ་བཞི་པོ་འདི་དག་ཀྱང་འབྱུང་བ་དག་ལ་མངོན་པར་གྲུབ་པས་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་དང་།དེ་དག་ལས་བྱུང་བ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་ཕུང་པོ་ལྔར་ཉེ་བར་བརྟག་པར་བྱེད་པའོ། །བསྒྱུར་བ་ཞེས་པ་ནི་རླུང་ལ་དམིགས་པའི་བློ་སྒྱུར་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་བར་ དུ་གོང་ནས་གོང་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་སྤྱོད་པའོ།།ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བསྒྱུར་བ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལྟར་མི་སྡུག་པ་དང་། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། འབྱུང་བ་དྲན་པ་བསྒོམས་ནས་ཞི་གནས་རྫོགས་པས་ལྷག་མཐོང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིའོ། །དེ་ལ་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་ ལུས་ལ་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་ཚོར་བ་ལ་རང་དང་སྤྱིའི་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྤྱོད་པའོ།།དེ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་སེམས་ལ་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་རང་ གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡུལ་ལ་སོ་སོར་རིག་པའོ།།སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་ཆོས་ལ་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ནི་འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་། ནམ་ མཁའ་དང་།སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་མཛོད་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདུས་བྱས་རྣམས་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ཉིད་ དོ།།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་འདི་ཡང་ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་ལུས་ལ་སོགས་པ་རྒྱུན་གྱི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་བཞིར་ལྟ་བ་དེའི་ཚེ་དྲོད་དང་། རྩེ་མོ་དང་། བཟོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་རང་བཞིན་ཅན་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །དམིགས་པ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའོ། ། རྣམ་པ་ནི་བཅུ་དྲུག་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།

所谓随行，是指这些出现或进入到什么程度？是遍及全身还是仅在某些部位运行？在无造作的情况下，随顺入息与出息，当其进入时，依次从喉咙、心间、脐部、腰部、大腿、小腿，直至两足之间随行。出息时则延伸至一肘或一寻之间。其他人说是在风轮与遍散风之间，但因这是缘于真实性的作意，所以并不合理。
所谓安置，是指如同宝珠的绳子一般，从鼻尖到脚趾之间观察其安住，思维这些是有益还是有害？是冷还是热？
近观是指这些不仅仅是风，四大种也都是依靠诸大种而成就的因所造色，以及由此产生的心和心所也都存在，如是观察五蕴。
转变是指转变缘风的心识，从下至上直至胜法，于诸善根中如实修行。遍净是指趣入见道等。其他人说转变是从念住直至金刚喻定，清净是尽智等。
如是修习不净观和入出息念后，由止观圆满而为成就胜观之故，应当修习念住。其中有四念住。
其中，身念住是以自相和共相的方式观察身体。其中身的自相是大种及所造色。共相是无常性等。
受念住是以自相和共相的方式观察感受。其中自相是乐等感受的体性。共相是无常等。
心念住是以自相和共相的方式观察心。其中心的自相是对境的了别。共相是无常性等。
法念住是以自相和共相的方式观察诸法。其中法是想蕴、行蕴、无表色、虚空、择灭、非择灭。这些的自相应当从《俱舍论》中了知。共相是有为法的无常性以及一切法的空性和无我性。
当知此念住也是闻所生、思所生、修所生慧的自性。当以法念住观察身等的相续无常、苦、空、无我四种行相时，即生起顺决择分的暖、顶、忍、世第一法的自性。这一切都是慧的自性。所缘是四圣谛。行相有十六种，这些已如前所说。

།དེ་ལ་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ལ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་དང་། ཆེན་པོའི་ཆེན་པོའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །དེ་ལ་ཆུང་ནི་དྲོད་དོ། །འབྲིང་ནི་རྩེ་མོའོ། །ཆེན་པོ་ནི་བཟོད་པའོ། །ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ནི་ཆོས ཀྱི་མཆོག་གོ།།དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྐྱེས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཇི་སྲིད་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་མ་སྐྱེས་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་མ་སྐྱེས་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་མི་བྱའོ།།དེས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་སོམ་ཉི་ཟ་བར་མི་བྱའོ། །དོན་དེ་ཉིད་ལ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་གྱི་མདོ་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དཀོན་ མཆོག་སྤྲིན་གྱི་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།མོས་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་ཆེན་པོས་སྤྱོད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་སོ། །དེའི་ཆོས་ཉིད་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་ལྷག་པར་མོས་པས་དོན་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མི་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ འགྲུབ་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ས་དང་པོ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཐོབ་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་ནི་ས་དང་པོའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མ་སྐྱེས་པའི་སའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་ པ་ལ་སོགས་པ་མ་སྐྱེས་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དེ་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སྐད་ཅིག་དེ་ལ་གནས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་ཀྱི་མོས་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་ཆེན་པོའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་དཔེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མིའི་མདོག་ ལས་ནི་འདས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་བཟང་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་གསེར་གྱི་ཁ་དོག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས་སོ།།ལྷའི་མདོག་ནི་མ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་ཁ་དོག་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ས་དང་།སྔར་བསྟན་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་བརྒྱད་དང་། གང་ལ་གཟུང་བ་མི་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རྣམས་སོ། །ཤིན་ཏུ་འདས་ལ་ཞེས་པ་ནི་འདི་རྣམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་། སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ཟིལ་ གྱིས་མནན་ནས་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ནི་མ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་ བརྗོད་པར་བྱའོ།།འདིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་རྒྱས་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ས་དང་པོས་བསྡུས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ནས། ཡོན་ཏན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་གང་གི་ཚེ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།གང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་ནས་བརྩམས་ནས་སོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་ པའོ།།དེ་ཐོབ་གྱུར་པའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྒྲ་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བརྗོད་པར་བྱའོ།

其中，缘真谛的智慧分为小、中、大、大中之大四种差别。其中小是暖位，中是顶位，大是忍位，大中之大是世第一法位。
如是，虽然声闻已生起顺决择分，但只要未生起苦法智忍，就不能称为入预流果向。
同样，菩萨也是如此，即未生起苦法智忍时不能称为入预流果向。因此不应对大乘是否为佛说产生怀疑。
为了说明此义，引用《宝云经》为教证，所说'以极大胜解行'是指世第一法位阶段。其法性即是以殊胜胜解持义，无有散乱的智慧光明成就。
所说'即将获得初地'是因为世第一法位阶段是初地无间道所摄。'此是菩萨未生起菩提心之地'是指未生起苦法智忍等。
因此，由于非预流等果位，所以说菩萨也是如此是合理的。为了广说此义，说'胜解行'等。'住于胜解行刹那'是指住于世第一法位阶段极大胜解的刹那。
为了说明譬喻，说'善男子，譬如'等。'超越人之肤色'是指具足三十二相金色。'未得天之肤色'是指不具足天之肤色。
'世间、声闻、缘觉'是指初禅等世间地，前说的声闻八地，以及缘觉所生无所取智。'远远超越'意思是说此等被菩提心、悲心等所胜伏而住。
'未得胜义菩萨地'是指见一切法真如即是胜义菩萨地，而彼即是苦法智忍所说。
此说明在世第一法位阶段非入预流果向的广说。如是说明初地所摄第一发心相后，为说功德，说'复次何时'等。
'何时'是指苦法智忍阶段。'从此'是指从具苦法智忍自性的第一发心开始。'彼'是指获得智慧。
'获得彼地'是指获得证悟胜义之智。'菩萨'中菩提一词是指所证空性。

།སེམས་དཔའ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེའོ། །དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་ པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་དེ་ཐོབ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སེམས་དེ་ཐོབ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་སེམས་དེ་ཐོབ་པའོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཞེས་པ་ནི་མོས་པས་ སྤྱོད་པའི་ས་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ།།རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་སོ། །དེའི་ཚེ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་ཐོབ་པའི་དུས་སུའོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་ཐོབ་པའོ། །འཕགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལས་རིང་དུ་སོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་ཐོབ་པའི་གནས་སྐབས་སུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲ་ཁོ་ནས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྗེས་སུ་ རྟོགས་པའི་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པའི་བསམ་པ་ཡོད་པའོ།།ཚིག་བླ་དགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ངོ་། །དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔས་སོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་དག་གོ། །རྗེས་སུ་རྟོགས་ཤིང་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་པའོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པས་དེའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ལན་ནི་མ་བྱུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།རྒྱུ་རེ་རེ་ལ་མི་སྐྱེ་ཡང་ཚོགས་པ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེ་ན། ཡང་དག་པར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལས་ཀྱང་མ་བྱུང་བའོ། །ཇི་ལྟར་མི་སྐྱེ་བ་དེ་སློབ་དཔོན་གྱིས་ལེའུ་དྲུག་པ་ལས་འཆད་པར་འགྱུར་བའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་མི་འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར་ ལོག་པ་དང་ཞེས་སྨོས་སོ།།དེ་བཤད་པ་ནི་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བྱིས་པ་རྣམས་ནི་བླུན་ཞིང་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པས་སོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་བདེན་པ་མ་མཐོང་བའོ། །ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཆོས་རྣམས་བདེན་པ་གཉིས་བརྟགས་པ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པས་ལོག་པ་ཉིད་ ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།རྙེད་པ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་བདེན་པ་རྙེད་པ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བརྗོད་ཅིང་དངོས་པོར་གྱུར་པ་རྣམས་ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་མ་ཡིན་སྙམ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་བྱང་ཆུབ་ཡིན་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་ལན་ནི་བྱང་ཆུབ་ ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའོ། །མ་བསྒྲུབས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་མ་བསྐྱོད་པའོ། །དམིགས་པ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་སོ། །རྙེད་པ་མེད་པ་ཉིད་ རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]རྩལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོད་པའི་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་བརྙེས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་སོ།།འདིར་ཡང་དངོས་པོའི་ཁྱད་པར་གྱི་རང་བཞིན་བྱང་ཆུབ་བརྙེས་པ་ཉིད་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་བརྙེས་པ་ནི་སྤྱིའི་གཏན་ཚིགས་སུ་བཀོད་པའོ།

菩萨即是缘于彼处者。由获得胜义智慧故缘于空性。为显示其注释故，说'获得彼心'等。'获得彼心'即是获得胜义心。'超越凡夫地之阶段'即是超越胜解行地之阶段。'非以他相'即是不可以凡夫之声称说。'尔时'即是获得初发心之时。'彼'即是获得初发心。'是圣者'即是因为远离凡夫地故。
为显示在获得初发心阶段唯以菩萨声称说之理，引般若波罗蜜多经为证故，说'如是'等。'随觉菩萨'即是具有通达一切法无自性之意乐者。'名称'即是名字。为明显显示彼义故，说'由何'等。'由何'即是由菩萨。'一切法'即是有为法与无为法。'随觉'即是了知。由于凡夫亦知一切法，故说'如何了知'。
答曰说'无生'等。若谓虽不从单一因生但从和合生，说'真实生'，即是从因缘和合亦无生。如何不生，将由上师于第六品中解说。由于真实不生故，说'颠倒'。解释彼即说'彼等'等。愚者即是愚昧无闻者。凡夫即是未见真谛者。意为如愚者凡夫观察诸法二谛非如是故即是颠倒。
'非如是所得'即是意为非如愚者凡夫所得真谛。'故称菩萨'即是于遍知一切法本性无生者称为菩萨。由于一切法空性称为菩提，诸事物为何非菩提，故说'彼为何'，即是空性自性菩提为何。对此答说'菩提'等。'无分别'即是非分别行境。'无成立'即是未被分别所动。'无所缘'即是非分别智行境。
为广说无所得义故，说'胜幢'等。'胜幢降伏'即是呼唤语。'如来无得菩提'即是显示所立。'由无得一切法故'即是因。此中以事物差别自性得菩提即是所立，无得一切法即是立为总因。

།རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་ ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་པས་དམིགས་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པས་བསྒྲུབས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ བྱང་ཆུབ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པ་ལས་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མེད་པའོ།།འདིར་ཡང་སྤྱི་གྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། བྱེ་བྲག་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །མ་བརྙེས་པ་དང་མ་དམིགས་པ་དེ་ཡང་། རང་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ བཀག་པ་ཙམ་གྱིས་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པས་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་བརྟགས་ནས་བརྗོད་ པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་བྱང་ཆུབ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་བསྒྲུབས་ནས་བྱང་ཆུབ་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པ་ལ་སྐྱོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སེམས་འདི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་རྣམ་པར་བསྟན་ནོ།།གང་དུ་བདག་ཅག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རློམ་པས་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་ཅེ་ན། ལན་ནི་དེ་དག་གིས་སེམས་དཔའ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་དག་ལ་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་བཅས་པའི་བསམ་པ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ སྐྱེ་བ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་བཅས་པའི་བསམ་པ་སྐྱེ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ནའོ། །དེ་ལ་ལན་ནི་འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་སེམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པའི་སེམས་འདི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་བསྟན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་དེ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་བསྟན་ནོ། །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི་ཡང་བྱང་ཆུབ་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།དེ་བཤད་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གིས་འདི་ལྟར་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ པ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།རྟོགས་པ་དེ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་དོ། །ཡང་ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་གི་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་ རྣམ་པར་གནོན་པ་ཆོས་དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གང་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ ཟད་ཀྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས་ཀྱང་རིང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་འདི་མ་ཤེས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །རྗེས་སུ་མ་རྟོགས་བཞིན་དུ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་པ་དང་།བསྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་སོ།

为了成就无分别等三种，故说'一切法'等。如果一切都是由有分别和离分别的智所缘，那时就会成为分别的对境、由分别所成就、成为无分别智对境的菩提，但由于彼不存在故彼亦不存在。此处也是成就总相，应当成就别相。未获得和未所缘彼亦由'非从自非从他'等遮破诸法自性而得成就。
如是所谓佛菩提即是一切法无所缘相空性，应当称为菩提。'非如所说'是指非如分别所执实有而说的那样的菩提。如是成立菩提为空性自性后，为显示承许菩提为实有之过失，故说'胜力降伏'等。'应当发此心为菩提'是显示发菩提心的行相。
'我等于何处'等是显示执著菩提的自性，'彼等非菩萨'是说由于执著实有的一切法空性相的菩萨不存在之故。若问何谓菩萨？答曰：'彼等应称为发心'，即应说此等由于生起执著实有的意乐故称为发心。
若问为何？是问为何生起执著的意乐。对此回答说'如是发心'等。其中执著发心和心，是以前面所说'应当发此心为菩提'之语显示。执著菩提是以'彼菩提是有'之语显示。
若问菩提若是实有性，执著于彼有何过失？对此回答说'复次菩提是无相'等来显示。解释说'离相之自性'，因为一切法即是无自性。'如是随觉者即名菩提'是说通达一切法无相性者应称为菩提。彼觉即是一切法无所缘。'非如所说'如前。
为略说菩萨名义，故说'胜力降伏彼等法'等。应称随觉一切法无相自性为菩萨。不仅不应称执著者为菩萨，而且为显示远离菩萨地，故说'胜力降伏'等。'不知此法'是从闻的方面。'未随觉'是从思和修的方面。

།ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁས་འཆེས་པ་སྟེ། བདག་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་ལེན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས་རིང་བ་ཡིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལས་རིང་བ་ཡིན་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ ལོག་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་བའི་ལམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་རྣམས་ལས་རིང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་རིང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། མངོན་པར་ཞེན་པས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་བས་སོ། ། ལྷ་ལ་སོགས་པ་བསླུས་པའི་སྐྱོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དབང་གིས་བདག་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ཡིན་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་ཐལ བར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་དེའི་ཚེ་ཚིག་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཚིག་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཚིག་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་སོ། །རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པ་འདི་ནི་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་གོ་སླའོ།།དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོའི་ཕན་ཡོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་ཐོབ་པ་ཉིད་བསྟན་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡོན་ཏན་གཞན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ལས་རབ་ཏུ་དགའ་བར་ཞུགས་པ་དེ་བསོད་ནམས་ཀྱི་དབང་གིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་བདག ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་རྣམས་ཀྱི་སྲིད་པར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བས་ན་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ཡང་གསུམ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །ཐམས་ཅད་སྤངས་ པར་གྱུར་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་ལོག་པའོ།།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྤངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལྷག་མ་ལུས་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ལྷག་མ་ལུས་པར་མ་སྤངས་པས་སྤངས་པ་ཉིད་དུ་མ་བརྗོད་དོ། ། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་སྤངས་པ་ཉིད་དུ་མི་བརྗོད་ཅེ་ན། འོ་ན་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག སྤངས་པས་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བརྗོད་ཅེ་ན།དེ་དག་ལ་ལན་ནི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྩ་བར་གྱུར་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དག་སྤངས་པར་བརྗོད་པས་དེ་དག་ཀྱང་སྤངས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་གང་གི་ཕྱིར་ལམ་མ་ཡིན་པ་ལ་ལམ་དུ་འཛིན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡིན་ལ། ལྟ་བ་རྣམས་མཆོག་དང་དག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྤངས་པ་བརྗོད་པས་ལྟ་བ་མཆོག་དང་དག་པའི་རྒྱུར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡང་སྤངས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ།།ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་འཇུག་སྟེ། འདི་ལྟར་བདེན་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་དང་། ལས་དང་འབྲས་བུ་ལ་ ཐེ་ཚོམ་གྱི་སྒོ་ནས་མེད་པའི་བློ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་ཐེ་ཚོམ་སྤངས་པར་བརྗོད་པས་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡང་སྤངས་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་པས་ལོག་པར་ལྟ་བ་སྤངས་པར་མ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ནི་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་བར་གཅོད་གསུམ་འབྱུང་སྟེ། འགྲོ་བར་མི་འདོད་པ་ དང་།ལམ་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་ལམ་བོར་བ་དང་། ལམ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའོ།

所谓'了知'是承许，即是承认自己是菩萨。'远离菩萨地'是说远离欢喜地，因为颠倒故无见道。'远离菩萨诸法'是说远离三轮清净布施等，因为执著而布施等成为颠倒。
为了显示欺骗天等过失，故说'如是彼'等，因为以颠倒力故，自身非菩萨而承认为菩萨。为了显示一切成为菩萨之过失，故说'胜力降伏时仅以言说'等。'仅以言说'是说仅以空无菩萨义之言说。'此胜力降伏'等易解。
如是显示初发心功德获得菩萨名已，为显示如来种姓出生相之其他功德，故说'如所说'等。菩萨从何处入欢喜地，彼以福德力超越声闻缘觉地，随趣佛地之见道生起，故生如来种姓，因为证悟其自性法身故。
'三种结'是说由于此等结缚于有，故为结。彼有三种：即身见、疑、戒禁取见。'一切已断'是说以见道而一切无余断除。
虽然贪等已断，但由于修断的贪等尚有余，故彼等余未断而不说为断。若问：因为贪、嗔、慢、无明、边执见等修所断未断故不说为断者，则见取见、邪见一切皆断，为何不说彼等已断？
对此答复是：见取等之根本即戒禁取见及疑断除，说彼等亦断可知。如是，见取是趣入戒禁取，因为执非道为道是戒禁取，执诸见为最胜清净因是见取。故说戒禁取断除，则知执见为最胜清净因之见取亦断。
邪见由疑趣入，如是由疑门对于谛、三宝、业果生起无有之心。故说疑断除，则知邪见亦断，是故未说邪见断除。
其他说法是：往他处有三种障碍：不欲前往、依他道而舍道、于道生疑。

།དེ་བཞིན་དུ་ཐར་པར་འགྲོ་བ་ལ་ཡང་གསུམ་པོ་འདི་རྣམས་བར་ཆད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་གང་དེར་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་ཐལ་བ་ལ་སྐྲག་པས་གྲོལ་ བར་མི་འདོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་ལམ་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་ལམ་ནོར་བའོ། །ཐེ་ཚོམ་གྱི་ལམ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟའོ། །དེས་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་ཐར་པར་འགྲོ་བའི་བར་ཆད་འདི་རྣམས་སྤངས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་གསུམ་པོ་དེ་རྣམས་སྤངས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་པོ་སྤངས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ནས། རབ་ཏུ་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ངེས་ཚིག་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་དགའ་བ་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་འཆང་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་ནས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་དགའ་བ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་འཆང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་འདིའི་གནས་སྐབས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དགའ་བ་འཆང་བ་དེའི་ཕྱིར་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །ནུས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་ རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྒྱ་ཀུན་ནས་གཡོ་བར་ནུས་པའང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྒྱའི་བར་དུ་གཡོ་བའི་ནུས་པ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་མདོ་ལས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་སོ་སོར་ཐོབ་ཅིང་སྙོམས་པར་འཇུག་ལ། སངས་རྒྱས་བརྒྱ་ཕྲག་ གཅིག་ཀྱང་མཐོང་ལ།དེ་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྒྱ་གཡོ་བར་བྱེད་ཅིང་སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཞིང་བརྒྱ་ལས་ཀུན་དུ་འདའ་བར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བསྐལ་པ་བརྒྱར་ གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པས་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་དོར་བས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལས་འདས་པའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་འདས་པ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་སྤངས་པ་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མུ་སྟེགས་པས་སྒྲོ་བཏགས་པའི་བདག་མེད་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ཡིན་པས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་ རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འདིར་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་དང་དེའི་ ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཐེ་ཚོམ་མེད་པས་ལམ་གཞན་ལ་བརྟེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡང་མེད་དོ། །སླར་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབའ་ཞིག་ལྡོག་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་རིམས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ གསུམ་པོ་འདི་འགགས་ན་ཡང་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བ་ནི་བདག་མེད་པ་ཉིད་མ་མཐོང་ནས་སོ། །གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་ནའོ། ། ད་ནི་དགའ་བ་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་འཆང་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ངེས་པ་ལ་ཞུས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ངེས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་མོ།

同样地，对于趋向解脱也有这三种障碍。其中由于执着身见，认为'将会变得无有'而害怕灭尽，因此不愿解脱。由于执着戒禁取见，依靠其他道路而入邪道。由于疑惑而对道路产生怀疑。因此，为了显示须陀洹已断除这些趋向解脱的障碍，世尊宣说已断除这三种。
如是显示了生于如来种姓和断除三种结缚的功德之后，为了通过显示具有极喜特征的功德来说明极喜地的词义，
所以说'彼菩萨具有最胜喜'。获得见道后，断除了见所断烦恼，并且见到百位佛陀等功德，因此彼菩萨具有最胜喜。由于在此阶段菩萨具有最胜喜，所以称为极喜地。
为了显示能力功德，所以说'能震动百个世界'。获得了震动百个世界的能力。如经中所说：'一刹那间能获得并入定于百种三昧，见到百位佛陀，并得到他们的加持，能震动并照亮百个世界，能超越百个佛土，能成熟百位众生，能住世百劫'等。
为了解释这个偈颂，关于'凡夫等'，由于获得见道而舍弃了随信行地，故超越了凡夫地。超越声闻和独觉地已如前所说。'如来'等是指因为见一切法等同虚空之义。
为了解释断除三种结缚，关于'尔时'等，由于现见补特伽罗无我，即现见外道所增益的离蕴常等我不存在，故断除身见。其中身见有二种：分别起和俱生。这些已如前所说。此处依阶段力而断除分别起。由于现见补特伽罗无我，因此无有疑惑。
无有疑惑故，也无有依止其他道路特征的戒禁取见。'不再生起'是指虽然有些仅是暂时断除又会生起，如发烧等，但这三种结缚一旦断除就不会再生。
为了从断除的角度显示这一点，关于'未见真实'等，未见真实是指未见无我性。'其他则不然'是指见到真实时。
现在为了解释'具有最胜喜'的含义，所以说'由于入定于决定'等。决定即见道。

།དེའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་ལ སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པའོ།།སའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྐྱོན་དེ་རྣམས་དང་བྲལ་བས་སོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། ། དེ་ལྟར་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་ནས། གོང་ནས་གོང་དུ་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ས་ནས་ས་གནོན་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ས་ནས་ས་གནོན་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ནས་ས་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་གནོན་པར་བྱེད་པ་ནས་བརྩམས ཏེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་དུ་གནོན་པར་བྱེད་དོ། །གོང་མར་རབ་ཏུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་དམྱལ་བ་དང་། ཡི་དགས་དང་། དུད་འགྲོར་སྐྱེ་བར་གྱུར་པའི་ལས་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་བས་སོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཟད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དང་།བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་དང་། ཚངས་པ་ཆེན་པོར་སྐྱེས་པའི་ས་དང་། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་རྣམས་ཟད་པར་གྱུར་པའོ། །དེ་ཉིད་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བའི་དོན་དུ་དཔེའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་འཕགས་པ་བརྒྱད་པ་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་ བསྟན།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བརྒྱད་པ་ནི་ཡས་བགྲང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བརྒྱད་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་སྟེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུར་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་བརྒྱད་པ་ཅི་ལྟར་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིའི་གནས་སྐབས་ ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། སྒོང་དང་། དྲོད་གཤེར་གྱི་སྐྱེ་གནས་དང་། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དང་། ཚངས་པ་ཆེན་པོར་སྐྱེ་བ་དང་། ཟ་མ་དང་། མ་ནིང་དང་། མཚན་གཉིས་པའི་རྟེན་དང་། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ཡོན་ཏན་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ངན་སོང་ལ་སོགས པར་སྐྱེ་བ་ཟད་པ་ཡིན་གྱི་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་ངང་པ་པདྨའི་ཚལ་དུ་འཇུག་པ་ལྟར་མནར་མེད་པར་ཡང་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འགལ་བ་མེད་དོ།།དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་ པའི་ཆོས་ལ་གོམས་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་གློ་བུར་བའི་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྤྱོད་པའོ།།གལ་ཏེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་གོམས་པར་མ་གྱུར་ཅིང་སྔར་མ་རྟོགས་པའི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ ཡོད་པར་གྱུར་ན་སྔར་མེད་པའི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་འབད་པ་དུ་མའི་སྒོ་ནས་ངལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ས་གཞན་ནས་གཞན་གནོན་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཀྱང་ཕྲ་རྒྱས་ ལྷག་མ་སྤང་བའི་དོན་དུ་གལ་ཏེ་བརྩོན་པར་མི་བྱེད་ནས་གཞན་གནོན་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར།དེས་ན་ས་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ས་དང་པོ་ལ་ཞུགས་པའི་དུས་སུ་སྔར་མེད་པའི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཐོབ་པས་ས་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་གནོན་པས་སྤྲོ་བ་ཆེན་པོའི་ ཕྱིར་རོ།།གཏན་ཚིགས་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ས་ནས་ས་གནོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚེ་འདིའི་ངན་འགྲོའི་ལམ་རྣམས་མཐའ་དག་འགག་པར་འགྱུར་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མདོར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ངན་འགྲོའི་ལམ་འགག་པ་ དང་།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་རྣམས་ཟད་པར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་དཔེའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'获得彼因之功德'是指获得见道之因所生的百种等持等功德。
'远离地之违品过失'是指远离欢喜地之违品所摄的见断诸过失。
'不共'等词义易解。
如是宣说四种功德后，为显示渐次增上证悟等功德，故说'从地至地而降伏'等。'从地至地而降伏'是指从初地开始降伏二地等，乃至佛地。
'趣入上位'是指彼时不会成为具有堕入地狱、饿鬼、旁生之不善法业。
'一切凡夫地尽'是指无想有情地、北俱卢洲地、大梵天地及信解行地等皆已灭尽。
为断除声闻疑惑，以喻显示其义，故说'此如圣第八近示'。第八是从上数起，指第八预流果向，称为预流是因果假名之故。
如是声闻等所说第八，此位菩萨亦复如是。如圣声闻预流果者不复堕恶趣、卵生、湿生、北俱卢洲、无想天、大梵天，亦不转生黄门、半择迦、二形之身，见断烦恼不复生起，获得无漏道等功德，于此亦当如是了知。
又彼菩萨虽由业力灭尽恶趣等生，然由悲心如鹅入莲园般，亦能入无间狱，故无相违。
为释此义，故说'此如'等。'为熟习所证法故'是指为断除所证法界客尘而修行。
若未如实熟习所证法界，尚有未证之所证，则为证得先前所无之义，将以多种精进而疲劳，故不能从一地降伏至他地。因此说'此如所证'等。
虽行所证之法，若不精进断除余随眠，如何能降伏他地？故说'第二地'等。初地时获得先前所无之欢喜，由此降伏二地等，故生大欢喜。
以二种因相成立从地至地降伏之理。
为释所说'尔时此之恶趣道悉皆遮止'，故说'总之'等。其中恶趣道遮止及凡夫地尽，是以预流果为喻而显示。

།འཕགས་པའི་ཆོས་རྟོགས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པ་ལས་སོ། །སྐྱོན་དང་བྲལ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའོ། །ཡོན་ ཏན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་བདུན་པའི་བར་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་གོ་སླའོ། །དེ་ལྟར་ས་ནས་ས་གནོན་པ་དང་། ངན་འགྲོའི་ལམ་རྣམས་འགག་པ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་རྣམས་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ཡོན་ཏན་ རྣམ་པ་གསུམ་བརྗོད་ནས།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དག་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ཞེས་པ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་པའོ། །ཁྱད་པར་དེ་ཉིད་བསྟན་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར།ཐུབ་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཐུབ་དབང་གསུང་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུབ་པའི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་སོ། །དེ་དག་གི་དབང་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་སོ། །དེའི་གསུང་ནི་ཆོས་བསྟན་པའོ། །དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཏེ། རང་སངས་རྒྱས་ རྣམས་ལ་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བས་སོ།།བསོད་ནམས་དག་གི་དབང་གིས་ཕམ་བྱས་རྣམ་པར་འཕེལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ལ་དུས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་བསམ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་དབང་གིས་ ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ལྟ་དང་པོ་ལ་གནས་ཀྱང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་གཉིས་ཏེ། བརྡ་ལས་ བྱུང་བ་དང་།དོན་དམ་པའི་འོ། །དེ་ལ་བརྡ་ལས་བྱུང་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སའི་སྨོན་པ་དང་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །དོན་དམ་པ་ནི་དང་པོའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའོ། །གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་བསོད་ནམས་ཀྱི་དབང་གིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ནུས་པ་ཡོད་ དེ།དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ལས། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གླད་ནད་ཙམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འཕགས་པ་བྱམས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ཁུངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ བརྡ་ལས་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་དབང་གིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྒྱལ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་གདུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཕྱག་རིང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཆེ་བའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཆེ་བའི་དབང་གིས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་རིང་པོ་མ་ལོན་པ་ཞེས་བྱ་བ འདིས་ནི་བརྡ་ལས་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དང་པོ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཡུན་རིང་དུ་ཚངས་པར་སྤྱད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུན་རིང་དུ་ཐར་པའི་ལམ་བསྒོམས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མདོ་དེ་ཉིད་དུ་ དཔེ་གཉིས་བསྟན་པ་ནི་རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།མིག་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཡོན་ཏན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་དེས་ཐག་ཤིན་ཏུ་རིང་བ་མཐོང་བ་ཡིན་པས་སོ།

从证悟圣法而言，是从获得与声闻相应的见道。所谓远离过失，是远离堕入恶趣等。所谓功德生起，是指在七次转生之内将获得涅槃。
如是等等所说易于理解。如是从地至地的降伏、恶趣道的阻断、凡夫地的穷尽这三种功德说明之后，为了显示降伏声闻和独觉的功德，而说'此菩萨'等，此即是初发心者。
为了显示其特殊性而说'牟尼王'等。'牟尼王语所生'是指牟尼的声闻和独觉。彼等之王即是诸佛世尊。其语即是所说之法。从彼所生即是声闻，因为诸独觉生起自然智慧。
'以福德力胜伏增长'是指因为对无量众生界在无量时间中具有无量利益安乐之心，以菩萨福德力降伏声闻和独觉而菩萨得以增长。
什么样的菩萨呢？'虽住于初圆满菩提心'，此中菩提心有二：世俗谛和胜义谛。其中世俗谛是凡夫地的愿行自性。胜义谛是以初始法性所获得。
二者皆以福德力有降伏声闻和独觉的能力，因为声闻等没有如是菩提心所生的福德。因此在《入行论》中说'众生之头痛'等。
从圣弥勒解脱门的教证中显示世俗菩提心以福德力有降伏声闻和独觉的能力，为此而说'如是说'等。'具足胜者相'是指伞盖形相及长臂等相为特征。'成为最胜'是指究竟方便。'以种姓本性广大力'是指以王族本性广大力之义。
'发菩提心未久'，此说明世俗菩提心的发起。因此而说'初业菩萨'。'长期修梵行者'是指长期修习解脱道之义。
于彼经中显示二种譬喻而说'善男子'等。'具足清净眼功德'是指在诸事业中能见极远处故。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནམ་མཁའ་ལྡིང་གི་དབང་པོ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཀྱི་རྒྱུད་དུ་ཡང་དག་པར་ བྱུང་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྡིང་གི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་བྱ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ནམ་མཁའ་ལྡིང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས་ནམ་མཁའ་ལྡིང་གི་དབང་པོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ ནོ།།དེའི་རིགས་རྒྱུད་དུ་ཡང་དག་པར་བྱུང་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་རྒྱུད་དུ་སྐྱེས་པའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་གཤོག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་གནོན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་ བོ།།དེར་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པའོ། །དེའི་སྟོབས་ནི་ནུས་པའོ། །ཕ་རོལ་གནོན་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ལྷག་པའི་བསམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་ བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལས་ཡང་དག་པར་འདྲེན་པར་འདོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མིག་གི་ཡོན་ཏན་ནོ། །དེ་ལྟར་བརྡ་ལས་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྟོབས་རྣམས་ཀྱི་དབང་གིས་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དག་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་འགྲེལ་ པས་མ་བསྟན་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་གནས་སྐབས་གང་ན་རྟོགས་པའི་དབང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནི་རིང་དུ་སོང་བར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རིང་དུ་སོང་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ བདུན་པའོ།།བློ་ཞེས་པ་ནི་རྟོགས་པའོ། །ཡང་ཞེས་པ་ནི་བསོད་ནམས་འབའ་ཞིག་གིས་ལྷག་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཀྱང་ངོ་། །ལྷག་པར་གྱུར་པ་ནི་མཆོ+ུག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །འདིའི་དོན་ནི་འདིར་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པ་མཚུངས་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ས་བདུན་པའི་སྔ་རོལ་དུ་ས་དྲུག་པ་ལ་སོགས་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་གང་མཚན་མ་སྔོན་དུ་བྱས་ནས་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་མཚན་མ་དེ་མངོན་དུ་མ་བྱས་པར་ས་བདུན་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ལམ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་གནས་སྐབས་ན་ཁོ་བོ་ལམ་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ་སྙམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོད་པ་དང་། མདོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་དང་། རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ལམ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ས་བརྒྱད་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ལམ་ལ་འཇུག་པར་ བྱའོ་སྙམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མེད་པས་རྩོལ་བ་མེད་པ་དང་།མཚན་མ་མེད་པའི་ལམ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་ལ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་མ་མེད་པའི་ལམ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་རིང་དུ་སོང་བར་བློ་ཡང་ལྷག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་སྤང་བར་མི་འགྱུར་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། རྩོལ་བ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རང་ བཞིན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པར་འགྱུར་བས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་དེ་མེད་པས་བག་ཆགས་ཟད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་མ་ཁོལ་ཞབས་ཀྱིས། བག་ཆགས་དང་བཅས་སྐྱོན་དེ་རྣམས། །སྐྱོབ་པ་གཅིག་པུ་ལ་ནི་མེད། །ཅེས་གསུངས་ སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རྫོགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ། རྩོལ་བ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།

所谓'如来金翅鸟大王种姓中真实出生者'，是说如来即是金翅鸟之王。譬如在诸鸟中金翅鸟最为殊胜，如是在天人中如来最为殊胜，故称金翅鸟王。
于其种姓中真实出生，是指因发菩提心而生于如来种姓中。
'以一切智发心之翼力降伏他方'中，一切智即是菩提。于彼发心即是发菩提心。其力即是能力。降伏他方即是胜过声闻缘觉。
关于'增上意乐'等，增上意乐是指具有欲求真实引导众生远离苦及苦因之特征。此即是清净眼之功德。
如是由表示发菩提心诸力之力，能胜过声闻缘觉之能力，注释未说明；同样为了说明菩萨以证悟力胜过声闻缘觉的阶位。
'远行'等中，远行即是菩萨第七地。'慧'即是证悟。'又'是说不仅以福德超胜，而且以智慧也超胜。'超胜'即是最胜。
此中含义是：此处虽然声闻、缘觉、菩萨们对法无我的证悟相同，但在第七地之前的六地等中，菩萨们依经等相而入道，而从第七地开始则不现前相而入道。
因此，在那个阶位上有'我应入道'的分别念，不现前经等之相，是有功用的，称为无相道。
从第八地开始，连'应入道'的分别念也无，故无功用，称为无相道。
因声闻缘觉无如是无相道，故说'于远行地慧更胜'。
因此，声闻缘觉不能断除分别习气性的烦恼，而菩萨们从第八地开始，以无功用、无相道之力，能尽分别习气性烦恼，故得佛果。
声闻等无此故无断尽习气。因此阿阇黎那措巴说：'具习气过失彼等，唯救主方能无有。'
因此，说彼等无圆满通达法无我，意即无通达无功用、无相性之法无我。

།དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་ ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འཕགས་པ་ས་བཅུ་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ས་བཅུ་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ཁོ་ན་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། །ལྷག་ པའི་བསམ་པའི་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་རྒྱུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་།སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རང་གི་བློའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མདོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །རྣམ་པར་དཔྱད་ པས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།རང་གི་ཡུལ་ཤེས་པའི་ཆེ་བ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་གི་ཡུལ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ། །དེའི་ཤེས་པ་ནི་རྟོགས་པའོ། །དེའི་ཆེ་བ་ནི་མདོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་མི་འཇུག་པའོ། །ས་འོག་མ་རྣམས་སུ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ས་དྲུག་པ་དང་ལྔ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུའོ།།ད་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལུང་འདི་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཞན་དག་ན་རེ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་གང་ ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡོད་ལ།གཟུང་བ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པས་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བདག་གཉིས་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ རྗོད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ནི་མི་འཐད་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་དེ་ལུང་ལས་སམ། འོན་ཏེ་རིགས་པ་ལས་ཡིན། དེ་ལ་ལུང་ལས་མ་ཡིན་ཏེ། ས་བཅུ་པའི་མདོ་ཉིད་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་ ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པ་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས་རང་གི་བློའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པས་ས་བདུན་པར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་གསུངས་ལ། ས་དང་པོ་ལ་སོགས་པར་མ་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ནས་དང་པོར་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལྷག་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་པ་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་ཅི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེས་པའོ།།ལུང་འདི་ ལས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས་སོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་མ་ཐོབ་པས་སོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ས་བརྒྱད་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ། །འདིར་ འདོད་པའི་ཁམས་དང་།བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པ་བཞིའི་དབྱེ་བས་ས་དགུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གང་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ས་བརྒྱད་ལ་ས་འོག་མ་འོག་མས་རགས་པ་ཉིད་དུ་ དམིགས་ཤིང་།ས་གོང་མ་གོང་མས་ཕྲ་བ་ཉིད་དུ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོད་མིན་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མི་འཐོབ་སྟེ། དེའི་གོང་ནས་ས་གཞན་མེད་པས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་རྣམས་ལ་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་ མོངས་པ་སྤོང་བ་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ནི་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་པས་ སོ།།དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་འགྱུར་ཏེ། །རང་བཞིན་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ།

为了显示胜义菩提心具有压伏声闻缘觉的能力，故说'如圣十地经'等。因为是十地的阶段，所以只说胜义。'如是'等易于理解。'以增上意乐之殊胜'是指以殊胜福德之因的菩提心和大悲力而作。'以自智力'是指以自己的智慧力而不依赖经典等相。'以观察'是指趣入法界。关于'住于自境智慧之殊胜'，自境是指法界，其智慧是指证悟，其殊胜是指不趣入显现经典等相。'在下地中'是指在第六地、第五地等中。
现在为了显示声闻缘觉也具有遍知法无我，故说'从此经中'等。其他人说声闻唯有遍知人无我，缘觉由于仅证悟所取无自性而有部分遍知法无我，菩萨则有遍知二无我。这是在说明其不合理，声闻缘觉是否无有遍知法无我，是从经典还是从理论得知？
若从经典来看则不然，应当以十地经本身成立声闻等有证悟法无我，因为十地经中说以自智力观察而在第七地压伏，而在初地等中未说。若声闻等无有遍知法无我，则为何不从最初菩萨就因为较声闻缘觉更胜解法无我而成为具有殊胜证悟者？
'从此经中'是指从十地经中。关于'如世间离贪'，世间是指未得无漏道者。离贪是指离欲界等八地之贪。此处由欲界、四禅定及四无色定之分而有九地，其中世间离贪者是从欲界等乃至无所有处为止的八地中，以下地下地为粗，上地上地为细作为所缘而获得离贪。
非想非非想处地不能获得离贪，因为其上无有其他地故。因此说这些人无有断除三界所行烦恼。由此，如同世间离贪被初发心菩萨所压伏，因为世间离贪者无有遍知无自性。同样，初发心菩萨压伏声闻缘觉，因为他们无有遍知无自性。

།རང་གི་བློས་རྣམ་པར་དཔྱད་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རང་བཞིན་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་སོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ལུང་གི་སྒོ་ནས་མ་ཡིན་པའོ། །འོ་ན་ལུང་དུ་མ་ལས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་དྲང་ཞེ་ན། འོ་ན་དེ་ལྟར་ན་ལུང་གཞན་ལས། ཁུར་ཁྱེར་བ་ཡི་གང་ཟག་ཡོད། །རྟག་གམ་ མི་རྟག་བརྗོད་མི་བྱ།།ཞེས་གསུངས་པས་གང་ཟག་ཀྱང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཇི་ལྟར་དྲང་། གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་གཞུག་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འོ་ན་རང་བཞིན་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་ འཇུག་པ་ལ་སྐྲག་པའི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཞུག་པའི་དོན་དུ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་གསུངས་པ་ཡིན་པས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་གསུངས་པ་དེ་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་གྱི།དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདི་ནི་དགོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པ་ཡིན་ལ།དེས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ལ་རིག་པ་གང་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ལ་ལན་དུ་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕྱི་རོལ་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨོས་ཏེ།ཕྱི་རོལ་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་བཞིན་དུ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཁམས་ གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྟེན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདིའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་ལ། བདག་མེད་པ་ཙམ་ཤེས་ པ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ཏེ། རང་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་མི་འཐད་ པས་སོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཀྱང་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ལ་ལོག་པའི་ཤེས་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ལོག་པའི་ཤེས་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་ན་ཕྱི་རོལ་པ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་བདག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་འདི་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་ཁས་ལེན་ན་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཁས་བླང་དགོས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་ནས་ད་ནི་ ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་ན་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ནི་བདག་གི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་རྟོགས་པ་ནི་ཡོངས་ སུ་ཤེས་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་མ་རྟོགས་ན་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཡང་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་ཏུ་གདགས་པའི་རྒྱུ་ཕུང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། བདག་ཏུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

'以自己的智慧观察'是指通过自己的智慧完全了知无自性的意思。而不是通过经典教言。那么，如果有人问：在许多经典中说声闻等只有人无我，这该如何解释呢？那么如此说来，其他经典中说：'有担负重担的补特伽罗，不应说是常还是无常'，这也说明补特伽罗是存在的，这又该如何解释？如果说'补特伽罗存在'是为了引导那些执著我见的人而说的，那么为了引导害怕趣入了知无自性的声闻等，而说人无我，因此说人无我是有密意的，不是究竟义，所以丝毫没有矛盾。
如果说这不是密意，是通过理证而了知的，那么声闻等有遍知无我，有什么理证呢？为了证成通过理证遍知无我而说'如同外道'等。'如同外道'是指如同世间离贪者，就像世间离贪者以前面所说的方式没有断除三界烦恼一样，声闻等也不会断除三界烦恼。
为了说明其原因而说'色等'。这个意思是，如果声闻等没有遍知二无我，而有了知仅仅的无我，那时既没有对色等的执著，而对色等的执著也是颠倒的，因为以'非自生非他生'等将要解释的理证，色等的自性不合理。颠倒也是错误的认识，以错误的认识不应该能断除烦恼。如果以错误的认识能断除烦恼，那么外道我论者以执著我的颠倒见也应该能断除烦恼。但事实并非如此。
因此，如果承认声闻等断除烦恼，就必须承认遍知二无我。如此，说明没有遍知法无我就不会断除烦恼后，现在为了说明没有遍知法无我就连遍知人无我也没有，而说'人无我'等。人无我就是我的无自性，了悟它就是遍知。如果不通达法无我，就不会通达人无我。为了说明其原因而说'因为缘取我假立的因蕴'。这是说因为缘取作为我的假立因的蕴。

།འདིའི་དོན་ནི་འདིར་གང་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་འཇུག་པ་སྟེ། མུ་སྟེགས་པས་ཡོངས་སུ་བཏགས་པའི་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་བདག་རྟག་པ་ལ་དམིགས་ནས་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། བསྟན་བཅོས་མི་ཤེས་པའི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱང་བདག་ཏུ་ཞེན་པ་མི་འཇུག་ པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ལས།འོན་ཀྱང་ཕུང་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མངོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཇི་སྲིད་དུ་ཕུང་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་བདག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་མི་ལྡོག་པས་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་ པ་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་གལ་ཏེ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ན་དེའི་ཚེ་ཕུང་པོ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་མེད་ན་དེ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་ཆོས་ ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཁས་ལེན་དགོས་ཏེ། ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་བདག་ལ་དམིགས་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་བདག་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མཐོང་བའི་ ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པས་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ།།གང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དེ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་སྤོང་བར་འགྱུར། གང་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པས་སྤོང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མི་ རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམས་པས་ཕུང་པོ་རང་བཞིན་མེད་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི།འོན་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་སོ་སོ་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ། །དེས་ན་བདག་ཏུ་གདགས་པའི་རྒྱུ་ཕུང་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཇི་ལྟར་འགག་པར་འགྱུར། གལ་ཏེ་ལྷན་ཅིག་ སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཐར་པ་ཐོབ་པར་འདོད་ན་འོ་ན་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་གྲོལ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྤང་བའི་དོན་དུ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཁས་ལེན་དགོས་སོ། །དེ་ལྟར་རིགས་པའི་སྒོ་ ནས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།བདག་མེད་པ་གཉིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་སྲིད་ཕུང་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོད་དེ།ཕུང་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཀུན་ནས་སློང་བ་ཡིན་པས་སོ། །ངར་འཛིན་ཡོད་ན་ཡང་ལས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་ཡོད་ན་ནི་གཞན་དུ་ཤེས། །བདག་གཞན་ཆ་ལས་ཆགས་དང་སྡང་། །དེ་གཉིས་དང་ནི་འབྲེལ་པ་ཡི། །ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་འབྱུང་། ། ཞེས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ངར་འཛིན་ཡོད་ན་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ལས་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་ཡང་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་སྟོབས་དེ་ལས་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ལམ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངར འཛིན་པ་དང་།ལས་དང་། སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ལམ་གསུམ་འཁོར་བའི་འཁོར་ལོ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཐོག་མཐའ་དབུས་མེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་དང་པོ་མེད་པ་དེ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་ལ་གང་ལ་ཐ་མ་མེད་པ་དེ་ལ་ཐ་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་དག་གི་ བར་ལ་དབུས་ཞེས་བྱ་བས་དེ་རྣམས་འདི་ལ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཕུང་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དང་དབུས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཐོག་མ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། ། ཐ་མ་ཡང་མེད་དེ། འཕགས་པའི་ལམ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོག་མཐའ་མེད་པའི་ཕྱིར་དབུས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

此中的意思是，这里执著我的行相，不会像外道所遍计的蕴体之外的常我为所缘而转，因为若是如此，则会导致不懂论典的凡夫也不会有我执的过失。然而，是由于对蕴体执著而显现的我执习气而转。
因此，只要对蕴体有执著，就会有我执习气不退，因此我执不会退除，所以不会完全了知人无我。因此，如果承认声闻等有完全了知人无我，那么若无了知蕴体无自性，则不会成立。因此，必须成立完全了知法无我。
另外，必须承认有两种萨迦耶见：遍计所执我为所缘的和俱生的。其中遍计所执我为所缘的，在见道位时由证悟人无我而断除。俱生萨迦耶见，若无完全了知无自性，如何能断？
若说由修无常等而断，这也不对。因为修无常等不能现证蕴体无自性，而只是了知各个刹那的无常性。因此，由于有安立我的因即蕴体存在，如何能断除俱生萨迦耶见？
如果认为即使有俱生萨迦耶见也能获得解脱，那么就会有获得见道就解脱的过失。因此，为了断除俱生萨迦耶见，必须承认完全了知法无我。
如是从理证方面成立声闻等有完全了知二无我。为了说明完全了知二无我的《宝鬘论》教证，故说'如是'等。只要有对蕴体的执著，就会有我执，因为是由对蕴体的执著所引发。
'有我执则有业'是指：如说'若有我，则知他，从我他分别生贪嗔，由此二相应，一切过患生。'以此方式，有我执则会造作引发贪嗔等的业。
'从此又有生'是指由业力而在诸趣中生起具有六处相的生。
'三道'是指具有我执、业和生相的三道轮回之轮。
'无始终中'是指无有开始称为无始，无有结束称为无终，彼等之间称为中间，这些在此胜义中是不存在的，因为诸蕴无自性。
在世俗中就凡夫而言也无始终中，因为无始，否则会有无因的过失；无终，因为尚未生起圣道；由于无始终故中间也不存在。

།འཁོར་བའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་འགྲོ་བ་ནས་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་འཁོར་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་འཁོར་ལོ་སྟེ་འགྲོ་བ་ནས་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་འཁོར་བའི ཕྱིར་རོ།།མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤིང་ཕྱེད་ཚིག་པ་ཀུན་དུ་བསྐོར་བ་ལས་འཁོར་ལོའི་རྣམ་པ་བཞིན་དུ་འཁོར་བའི་འཁོར་ལོ་ཡང་ངོ་ཞེས་པའོ། །འདིའི་དོན་ནི་མགལ་མེ་ཀུན་དུ་བསྐོར་བ་ལས་འཁྲུལ་ནས་འཁོར་ལོར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་བའི་འཁོར་ལོ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་མིག་བགག་པ་དང་།ལྟ་བ་ངན་པར་ལྟུང་བ་ལ་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །ཕན་ཚུན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་འདི་ནི་འཁོར་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ངར་འཛིན་འབྱུང་ལ་ངར་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་ཕུང་པོ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕན་ཚུན་གྱི་རྒྱུས་འགྲོ་བ་ལྔར་ཡོངས་སུ་འཁོར་བ་ཡིན་ནོ། །མགལ་མེའི་འཁོར་ ལོ་དང་འདྲ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འཁོར་བའི་འཁོར་ལོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ལ།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནི་རང་བཞིན་གཉིས་ཀ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའི་འཁོར་ལོའོ། །རང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་རང་ལས་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་མ་ དམིགས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་རང་ལས་སྐྱེས་ན་རང་ཡོད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན། ཡོད་པ་ལས་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཡིན་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱ་བ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། མེད་པ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མི་ འཐད་པའི་ཕྱིར་དང་།རང་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱོགས་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ལས་ཀྱང་ཕུང་པོ་སྐྱེ་བ་མ་དམིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གཞན་ལས་སྐྱེ་ན་རྒྱུ་ལས་སྐྱེའམ། རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལས་སྐྱེ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལས་སྐྱེ་ན་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་ན་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་ནས་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འཇོག་པ་ཡིན་པས་ཇི་སྲིད་དུ་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་དུ་རྒྱུ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ཀ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་གཞན་དག་ལས་ཕུང་པོ་སྐྱེ་བ་མ་དམིགས་ཏེ། ཕྱོགས་གཉིས་ག་ལ་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རང་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་བཀག་ནས། དུས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དུས་གསུམ་ཉིད་དུའང་མ་མཐོང་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་དངོས་སུ་མི་དམིགས་ཏེ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ད་ལྟར་གྱི་དུས་དུ་མ་དམིགས་ཏེ། གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ངར་འཛིན་པ་ནི་ཟད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་གཞན་དང་། གཉིས་ཀ་དང་། དུས་གསུམ་དུ་ཕུང་པོ་སྐྱེ་བ་མ་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ཕུང་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལོག་པར་གྱུར་པས་ངར་འཛིན་པ་ཟད་ པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངར་འཛིན་པ་ཟད་པ་ལས་སོ། །ལས་དང་སྐྱེ་བའང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་སྐྱེ་བའང་ཟད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེས་ན་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ལས། །ཕུང་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་ངར་འཛིན་པ་འབྱུང་ལ། ཕུང་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ ཟད་ནས་ངར་འཛིན་པ་ཟད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ངར་འཛིན་པ་ཟད་པར་འདོད་ན་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་ཁས་བླང་དགོས་ལ། ཕུང་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་ཡང་ཕུང་པོ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཡོངས་ སུ་ཤེས་པས་སོ།།དེས་ན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་དགོས་སོ། །ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ཉིད་ལས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱང་གསུངས་སོ་ཞེས་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མིག་ནི་འཁྲུལ་པ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་ཡུལ་ལ་ཡོད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མིག་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ།

所谓'轮回之轮'等词语是指从一个生命形态流转到另一个生命形态的五蕴。之所以称为轮，是因为从一个生命形态流转到另一个生命形态。
所谓'如火轮'，是指就像旋转半燃的木棒会形成轮的形状一样，轮回之轮也是如此。这个意思是说，就像旋转的火把因错觉而显现为轮形一样，轮回之轮虽然并不存在，但对于智慧之眼被遮蔽和陷入邪见的人来说却显现为存在。
'此互为因而成轮回'是说，依靠五蕴而生我执，依靠我执而生五蕴。由于互为因缘而在五道中轮回。
正因为如同火轮一样，并非说轮回之轮完全不存在，为了说明这一点，才说'彼具二自性'等。'彼'指轮回之轮。'自'是指未见五蕴从自身生起，因为如果从自身生起，是从已有的自身生起还是从无有的自身生起？不是从已有的生起，因为如果自性已存在就不需要生起，并且自身对自身产生作用是相违的。也不是从无有中生起，因为无有不能成为因，而且从自身生起的立场就失效了。
也未见五蕴从他生，因为如果从他生，是从因生还是从非因生？如果从非因生，则一切都将从一切生。如果从因生，这也不合理，因为是依赖果而安立因，所以在果未生之时就不是因，因此不是从因生果。'二俱'是指未见五蕴从自他二者生起，因为会产生前述两种过失。
如此否定了从自生、他生之后，为了否定三时生起，才说'三时中亦未见故'。其中过去和未来时不直接可见，因为不存在。现在时也不可见，因为离一和多。
'我执将灭尽'是说，当未见五蕴从自、从他、从二者、从三时生起时，对五蕴的执著消失，因此我执将灭尽。'从此'是指从我执灭尽。'业与生亦然'是说业和生也将灭尽的意思。
因此《宝鬘论》中说：'对五蕴生执著则生我执，五蕴执著灭尽则我执灭尽。'所以如果承认声闻等人我执灭尽，就必须承认他们对五蕴等无执著，而无执著于五蕴是因为完全了知五蕴无自性。因此必须承认声闻等人也具有通达法无我的智慧。
'又'是为了说明在《宝鬘论》中也说声闻等人具有通达法无我的智慧，才说'如何'等。'眼因迷乱'是说因为境上有迷乱因而眼根迷乱。'诸根'是指眼等诸根。

།ད་ལྟའི་ཡུལ་དག་ཅེས་བྱ་ བ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའོ།།འཛིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་བཞིན་དུ་སྟེ། ཡུལ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་ད་ལྟར་གྱི་རང་བཞིན་དུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་དང་དབང་པོ་དག་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་རིགས་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དབང་པོ་དང་ནི་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ཁྱེད་ཀྱིས་དབང་པོ་རྣམས་དང་། དེའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་དོན་རྣམས་འབྱུང་བ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་སུ་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ལ། གལ་ཏེ་དབང་པོ་རྣམས་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་དོན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཏེ། ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་གི་རྒྱུ་ཅན་དུ་འདོད་ནའོ། །འབྱུང་བ་སོ་སོར་དོན་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་རེ་ཞིང་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་དབང་པོ་དང་དོན་རྣམས་སོ། །དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་དབང་པོ་དང་དོན དག་འདོད་པས་སོ།།དོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ། རྟེན་མེད་པའི་ཕྱིར་བརྟེན་པ་མེད་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་མེད་པ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འབྱུང་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདིར་འབྱུང་བ་རྣམས་སོ་སོར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནམ། འདྲེས་པར་གྱུར་པ་ཡིན། དེ་ལ་སོ་སོར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་རྣམས་སོ་སོར་ཐ་དད་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ན། བུད་ཤིང་མེད་པའི་མེ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། བུད་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པའི་ས་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འདྲེས་པས་གྲུབ་ན་དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། འབྱུང་བ་རྣམས འདྲེས་པར་གྱུར་ན་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་འབྱུང་བ་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཡིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ལྷག་མ་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་ངེས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མེ་ལ་སོ་སོའམ་འདྲེས་པར་མ་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ། ས་ལ་སོགས་པ་ལྷག་ མ་རྣམས་ལ་ཡང་སོ་སོའམ་འདྲེས་པ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་སོ་སོ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ས་སྲ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རླན་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་སོ་སོར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདྲེས་པར་ གྲུབ་ན།འདུས་ན་མཚན་ཉིད་མེད་འགྱུར་ཏེ། །ཞེས་སྔར་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆུའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་འབྱུང་བ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྟན་ནས། འབྱུང་བ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པར་མཇུག་བསྡུ་བའི་སྒོ་ནས་དབང་པོ་རྣམས་ རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །འབྱུང་བ་རྣམས་གཉིས་སུ་ཡང་དོན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་རྣམས་སོ་སོ་དང་འདྲེས་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་པས་སོ། །འདུས་པ་ དོན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་བཞི་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་བཞི་པོ་རྣམས་འདུས་པ་རང་བཞིན་མེད་པའོ།།འདུས་པ་དོན་མེད་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་པ་རང་བཞིན་མེད་པས་སོ། །གཟུགས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་བཞི་ལ་བརྟེན་པའི་གཟུགས་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་སོ། །དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཞིན་དུའོ། །དོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་བརྟེན་པ་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ནས། རྣམ་པར ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།རྣམ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་སོ་སོར་རིག་པ་ཙམ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཉམས་སུ་མྱོང་ བ་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོའོ།

所谓'现在境'，是指现在的色声等。所谓'执取'，如同火轮一般，因为对无自性的境执取为现在的自性。为了以理证说明境和根无自性，故说'根等'等。你们承许诸根及其境所成的义为以大种为因的色，如果诸根及诸根境所成的义色等是大种自性，即承许以地、水、火、风为因。'大种各别无义'是说因为各自无自性。'此等'是指依于大种的根和义。'义'是指胜义，因为世俗名言中许有根和义。'无义'是指无自性，因为无所依故无能依。
为了说明如何无自性，故说'诸大种'等。此处诸大种是各别成立还是和合而成？其中非各别成立，因为若诸大种各别差别成立，则应成无薪之火，因为将成立不依于薪等中的地等。若说由和合而成，此亦不应理，因为若诸大种和合，则应成无各别相。如是，意思是说诸大种无各别相而和合，如何能成？
'余亦如是定'是说如同火非各别或和合成立，如是地等其余诸大种亦定非各别或和合成立。如是，若各别成立，则地以坚性为相，应不依湿等性的水等而成立。是故非各别成立。若和合成立，如前所说'和合则无相'。如是亦当说水界等。如是说明诸大种无自性已，为了以总结诸大种无自性而说明诸根无自性，故说'如是'等。
'如是'是指如前所说之理。'诸大种二亦无义'是说因为诸大种非各别和合成立故无自性。'和合无义'是说因为四大种无自性故四大种和合无自性。'以和合无义故'是说因为和合无自性。'色亦'是指依于四大种的色、香、味、触性为因所成之色。'义'如前。'无义'意思是说依于无自性者，如何有自性？如是说明色蕴无自性已，为了说明识蕴等无自性，故说'识'等。
别别了知青黄等境仅是识蕴。领受乐、苦、舍是受蕴。

།སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མར་འཛིན་པ་དེ་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ པ་ལ་སོགས་པ་དང་།སེམས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་གཞན་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །སོ་སོར་ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་རེ་རེ་ལའོ། །བདག་ཉིད་དོན་མེད་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་སོ་སོ་ལ་རང་ བཞིན་མེད་པས་སོ།།དམ་པའི་དོན་དུ་དོན་མེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་བཞི་པོ་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་ཀ་ མེད་པའི་ཕྱིར།བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་དང་བྲལ་བའི་སྲེད་པ་ལོག་པས་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རིགས་པས་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་ བཞིན་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཕྱིར་བཅོས་པ་སྟེ།ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པས་བྱས་པའི་ཚིམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ང་རྒྱལ་བྱེད་པའོ། །དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚིམ་པ་ལ་སོགས་པའི་བདེ་བ་འཇོམས། བཀྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྡུག་བསྔལ་དུ་ང་རྒྱལ་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའོ། །བདེ་ དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་བདག་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་བདེ་བ་དང་ཕྲད་པའི་སྲིད་པའོ།།དེ་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཕུང་པོ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བའི་སྲེད་པ་སྤོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་སྡུག་ བསྔལ་བ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བའི་སྲེད་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་མཐོང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་ ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མཐོང་བས་སོ།།གྲོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་དང་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་ནས་འདི་དག་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས། དེ་དག་ལ་སྲིད་པ་ལོག་པས་སྐྱེ་བ་ཟད་ ནས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པས་སོ།།གང་གིས་མཐོང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་གཞན་གྱི་དོགས་པ་བསྡུ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཁྱེད་ཀྱིས་ས་རང་བཞིན་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སྲེད་པ་གཉིས་སྤོང་བར་འགྱུར་བས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པ་སྟེ། ཁྱོད་ཀྱིས་འདོད་པས་ཤེས་པ་པོ་མེད་པའི་ ཕྱིར།གང་གིས་མཐོང་བ་ཡིན་སྙམ་ནས་འདྲི་བའོ། །དེ་ལ་ལན་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ནི་སེམས་ལ་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སེམས་ཀྱིས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་སེམས་ཀྱིས་མཐོང་ངོ་ཞེས་མི་བརྗོད་ཅེ་ན། སེམས་ཕྱུང་མེད་པར་སེམས་མེད་དེ། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་མེད་ན་སེམས་ཀྱང་མེད་དོ། །དེས་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ་ལྟོས་ནས་སེམས་ཡོད་པར་འཇོག་པ་ཡིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཅིག་ཏུ་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ལྟོས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆུའི་དྲོ་བ བཞིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རང་བཞིན་བཅོས་མ་མ་ཡིན་ཞིང་གཞན་ལ་ལྟོས་པའང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དོན་མེད་ཕྱིར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་མི་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་སེམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་པས་དོན་དམ་པར་ན་མཐོང་བར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་ པའི་དོན་ཏོ།

从心所生起的执取蓝色、黄色等相的识别，即是想蕴。除了色、受、想、行、识之外，与心相应的心所等，以及与心不相应的得等，这些是行蕴。'一切'是指从自他等无生的角度而言。'各别'是指对每一蕴。'自性无意义故'是指每一蕴都无自性。'胜义中无意义'是指在胜义中四蕴无自性的意思。
如是显示诸蕴无自性后，现在为显示通过遍知诸蕴无自性，由于乐苦二者皆无，远离贪著乐苦的渴爱而得解脱，故说'如何苦'等。由于以理无有乐受和苦受，对饥渴等本性的痛苦加以对治，对饮食等所生的满足等生起我慢。'实际'是指以理。如是摧毁满足等乐，从饥渴等生起苦的我慢。
从'乐与'等，是愿我具足安乐的乐相会渴爱。'如是无自性故'是指以前所说的方式遍知诸蕴无自性。'断除离苦渴爱'是指断除愿我远离痛苦的离苦渴爱。'因此'是指无有乐苦分别故。'如是见故'是指遍知二种渴爱无自性而断除，遍见即是。'解脱'是指无有渴爱所生的生。
其义是：了知乐苦二者无自性后，遍知'这些是执著'，由于远离对它们的渴爱，灭尽生而得解脱。'由谁见'等是摄集他人疑问，即：你说由遍知无自性而断除二种渴爱得解脱，但按你的主张无有能知者，故问由谁见。对此回答说'世俗中说心'，是就世间而言说由心见。
为何不说胜义中由心见？说'无心所则无心'，即无有受等心所则无有心。因此依于心所安立有心，而非自性一性成立。凡是依缘性者即非自性有，如水的暖性。因此说'自性非造作亦非依他'。'无意义故'是指心无自性故。'不许有'是指不许胜义中有心，故胜义中不许见的意思。

།རྒོལ་བའི་ལན་བཏབ་ནས། སྔར་བསྟན་པའི་གྲོལ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་རྣམ་པས་སོ། །ཡང་དག་ཇི་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རོ། །འགྲོ་བ་དོན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ འགྲོ་བ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ནས་སོ།།རྒྱུ་མེད་པའི་མེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བུད་ཤིང་ལོག་པས་མེ་ལྡོག་པ་བཞིན་དུའོ། །གནས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རང་བཞིན་མེད་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གང་ཕྱིར་དངོས་དང་དངོས་མེད་པ། །བློ་ཡི་མདུན་ན་མི་གནས་པ། །དེ་ཚེ་དམིགས་ པ་གཞན་མེད་པས།།དམིགས་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་ཞི། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སྲེད་པ་ཟད་པས་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གཞན་གྱི་རྒོལ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ལས་རང་བཞིན་མེད་པར་མཐོང་བ་གང་གསུངས་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ གསུངས་པ་ཡིན་གྱི།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་ཅེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་མིག་ནི་ འཁྲུལ་པ་ཡིས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་གསུངས་པའོ། །འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ནའོ། །ལན་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེའོ། །མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུ་མེད་པ་ཡི་ མེ་བཞིན་དུ།།གནས་མེད་ལེན་མེད་མྱ་ངན་འདའ། །ཞེས་གསུངས་པ་དེ་མ་ཐག་ཏུའོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ནས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ངེས་པར་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ངེས་ པར་འདོད་པའོ།།འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་མཛད་ཅེ་ན། ལན་ནི། དེ་ནི་འོན་ཀྱང་སྙིང་རྗེ་ཡིས། །བྱང་ཆུབ་བར་དུ་སྲིད་མཚམས་སྦྱོར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་གོམས་པའི་སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་ བར་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་སྔར་གསུངས་པའི་གཞུང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་གསུངས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཀྱང་གི་སྒྲ་ཡང་དོན་ མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སྔར་གསུངས་པའི་གཞུང་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་མཛད་པ་ཡིན་ལ། ཕྱིས་གསུངས་པའི་གཞུང་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ཁོ་ན་ལས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་པར་གསུངས་པར་མ་ཟད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མདོ་ལས་ཀྱང་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ དབུ་བརྡོས་པར་སྣང་གི་དེའི་ནང་ན་སྙིང་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་རིག་པར་བྱའོ།།ཅི་ལྟར་ཆུའི་ནང་དུ་ཆུ་བུར་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་སྙིང་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོར་རིག་པར་བྱའོ། །ཅི་ལྟར་ཆུ་ལྟར་སྣང་བའི་སྨིག་རྒྱུ་དེ་ཐག་རིང་པོ་ནས་མཐོང་གི་ཉེ་བ་ ནས་མི་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོར་རིག་པར་བྱའོ།

在回答反驳者之后，为了广说之前所说的解脱，故说'如是'等。'如是'是指以前所说的方式。'如实'是指胜义谛。'无义行'是指已经了悟行为无自性。'如无因之火'是指如同薪尽火灭一样。'无住'是指器世间无自性。因此说：'由于有与无，不住心前时，彼时无他缘，无缘最寂灭。'此义是说声闻等通过完全了知法无我，灭尽苦乐贪爱而获得解脱。因此，声闻等也具有完全了知法无我。
为了说明他人的反驳，故说'若'等。《宝鬘论》中所说的见无自性是对菩萨们所说，而非对声闻等。那么声闻等如何能成立具有完全了知法无我呢？对此回答说'此亦非有'等。'如是说故'是指如'如眼被迷乱'等所说。'此如何知'是指如何知道是对声闻的意趣而说。答复是'当说'等。
'紧接着'是指在'如无因之火，无住无取般涅槃'之后。'如是菩萨亦见已'是指以前所说的方式见到无自性。'欲求决定菩提'是指决定欲求般涅槃。那么为何不入般涅槃呢？答：'然彼以悲心，结生至菩提。'是说菩萨们因无始以来串习的悲心而住于轮回利益众生。
若前文是对菩萨而说，则'如是菩萨亦'等对菩萨的特别说明将成无义。'亦'字也将成无义。因此，前文是对声闻等的意趣，后文是对菩萨的意趣而说。由此成立声闻等也具有完全了知法无我。
不仅《宝鬘论》说声闻等具有完全了知法无我，而且声闻经中也可见到，为此说'声闻'等。如同泡沫显现而内无实质一样，应知色蕴亦然。如同水中水泡第一刹那无实质可见一样，应知识蕴亦然。如同水之显现的阳焰从远处可见而近处不见一样，应知想蕴亦然。

།ཅི་ལྟར་ཆུ་ཤིང་གི་སྡོང་པོ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ན་སྙིང་པོ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་རིག་པར་བྱའོ། །ཅི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་མཐོང་བ་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་ཕུང་པོར་རིག་པར་བྱའོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་ངེས་པར་དཔྱད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དཔྱད་པའོ། །ཡང་ན་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དོན་འདི་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དོན་འདི་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་ སོགས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དབུ་མ་པས་གང་དངོས་པོ་རྣམས་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །ཉན་ཐོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་ཟད་པ་ ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དོ།།ཟད་དང་མི་སྐྱེ་དོན་དུ་ནི། །གཅིག་པ་དེའི་ཕྱིར་བཟོད་པར་གྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་ཟད་པ་དང་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་གྱིས་ཤིག་པའོ། །གལ་ཏེ་རང་བཞིན་ཡོད་ན་དེ་ལ་ཟད་པ་མི་རིགས་ཏེ། མེའི་རང་བཞིན་དྲོ་བ་དེ་ནམ་ཡང་ཟད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། མེ་ལ་དྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་མེད་པས་སོ། །དེས་ན་དངོས་པོ་ཟད་པར་ཁས་ལེན་ན་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་རྣམས་དང་པོ་ནས་རང་བཞིན་མེད་པར་ཁས་ལེན་དགོས་སོ། །དེས་ན་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་དག་དོན་གཅིག་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཉན་ཐོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཟད་པ་ཁས་ལེན་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མདོ་ཚད་མ་ཉིད་དུ་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་མཛད་པའི་དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ནའི་གདམས་ངག་ལས་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ནའི་གདམས་ངག་གནས་པ་ལས།ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་ཀ་དགག་པར་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་དགག་པར་མཛད་དེ། འདི་ལྟར་ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ན་ལ་གདམས་ངག་གསུངས་པའི་མདོ་ ལས།ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ན་གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་འདི་ཕལ་ཆེར་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེས་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། འགྲོ་བ་ལྔར་འཁོར་བ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཕ་མ་འཆི་བ་ལ་གདུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་སོ། །མདོ་འདི་སྡེ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཁས་ལེན་པ་ཡིན་ལ། དེས་ན་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དགག་པ ཁས་ལེན་ན་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཁས་ལེན་དགོས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དངོས་དང་དངོས་པོ་མེད་མཁྱེན་པས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་མཁྱེན་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁོ་ན་ལ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་ མེད་པ་མཁྱེན་པ་ཡང་དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ།།དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་ནས་གཞན་གྱི་དོགས་པ་བསུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་དོན་དམ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ལན་ནི། དེའི་ལུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེའིའོ།

就像将水木的树干剖开时，丝毫也找不到实质性的精髓一样，应当如是了知行蕴。就像看到幻化的大象等形象，而它实际并不存在一样，应当如是了知识蕴。
'详细观察诸行'是指对色蕴等进行观察。或者为了引证《宝鬘论》，故说'此义'等。'此义'是指声闻等具有完全了知法无我的特征。
大乘中观派认为诸法本来无生，这即是所谓的空性。声闻们则说诸法因不住于自性故为空性，并将灭尽称为空性。
'灭尽与不生义，为一故应忍受'，是说不要认为无生和灭尽是一回事。若有自性，则不应有灭尽，如火的自性是热性，永远不会灭尽，因为火不可能没有热性。因此，若承认事物会灭尽，就必须承认事物从一开始就无自性。所以灭尽和不生是同一个意思。因此，声闻们若承认灭尽，就等于承认一切法无自性。
为了通过圣龙树所造《中论》的偈颂来证明声闻经典的权威性，故说'世尊'等。'于迦旃延教诫中'是指在比丘迦旃延的教诫处。'遮遣有无二者'是说世尊遮遣了有的分别和无的分别。
如在对迦旃延的教诫经中说：'迦旃延，由于此世间大多执著于有和无，因此不能从生、老、病、死、忧愁、悲叹、痛苦、不悦中解脱，也不能从五道轮回中解脱，也不能从父母死亡的悲痛苦恼中解脱。'等等。此经为所有部派所承认，因此若声闻们承认遮遣有和无，就必须承认法无我性。
若问世尊是什么样的？故说'知有与无者'。如实了知有和无唯独用于形容世尊。了知有和无也就是对它们无分别。
如是证成声闻等具有通达法无我的认识后，为了回应他人的疑问，故说'若有'等。'若有'指的是声闻乘。'大乘教法将成为究竟'是说因为在声闻乘中也教导了法无我，那么大乘教法有何必要？这是其含义。对此回答说'彼宗'等。'彼'指的是说大乘教法无意义者。

།རིགས་པ་དང་ལུང་དང་འགལ་བར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བཅུའོ། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུའོ།།སྨོན་ལམ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལ་སོགས་པ་ལས་གསུངས་པའི་འདི་ལྟར་གྱུར་ཅིག་།འདི་ལྟར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བའི་དོན་གྱི་འདོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ དམིགས་པའོ།།སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཉམས་སུ་བླངས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའོ། །ཚོགས་གཉིས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ།།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། ཆུ་བོ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་ཇི་སྙེད་པ། །སྐྲ་གཅིག་ཁྱོན་ལ་ཇི་སྙེད་སངས་རྒྱས་མང་པོ་བཞུགས། །ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པའོ་ཞེས་པའོ།།འདིའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཙམ་བསྟན་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ལ། འོན་ཀྱང་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡང་བསྟེན་པ་ཡིན་ པས་རིགས་པ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ནོ།།དོན་འདི་མདོ་ལས་ཀྱང་མཐོང་བའི་ཕྱིར་མདོ་དང་ཡང་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། །དོན་འདི་ལ་རྒྱལ་པོ་ལ་གདམས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ལན་ནི། ཉན་ཐོས་ཐེག་པ་དེ་ལས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྔར་བསྟན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་རྣམས་མ་བཤད་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་ ཡང་མ་བཤད་པ་དང་།སྔར་བསྟན་པའི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཡང་མ་བཤད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་མི་ཐོབ་ན་དེའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཐོབ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ ཐམས་ཅད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་འཇུག་པའི་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་གནས་པ་ནི་རྒྱུན་གྱིས་གནས་པའོ། ། དེའི་དོན་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་མ་གསུངས་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ནི་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མཁས་པ་སྟེ། བླང་དོར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཉིད་དུ་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །འདིས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན པ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་འབའ་ཞིག་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པར་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་གཙོ་བོར་ ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་སྟོན་པ་ཡིན་ལ།གཞན་དུ་ནི་ཟུར་ཙམ་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ནི། གཟུགས་ནི་དབུ་བ་རྡོས་པ་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཟུར་ཙམ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་ པོ་བསྟན་པ་ཡང་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།

为了说明与理和教证相违，故说'大乘'等。'地'是指欢喜地等十地。'波罗蜜多'是指布施等十波罗蜜多。'愿'是指如十地经等所说的'愿如是，愿如是'等殊胜利他之愿。'大悲'是指缘于一切众生。'等'字所摄是指修习诸波罗蜜多。'回向'是指为一切众生之利益将善根回向无上正等正觉。'二资粮'是指福德资粮和智慧资粮。'不可思议法性'是指诸法不可思议之法性，如说：'恒河沙数佛安住于一毫端'等神变幻化。
此义为：若大乘仅说法无我，则大乘教说将成无义。然而，还修习地和波罗蜜多等其他法，故与理相违。此义于经中亦可见，故与经亦相违。为引证此义于《宝鬘论》中所说，故说'如是'等。问：以声闻乘得声闻乘佛果，何需大乘？
对此回答：'从彼声闻乘'等。声闻乘未说前述菩萨诸愿，亦未说波罗蜜多行，亦未说前述回向。是故，以声闻乘如何成菩萨？若连菩萨亦不能得，如何能得佛果？因大乘具足一切，故唯此能得佛果。
为广说此义，故说'于菩提行'等。为菩提而行即是趣入诸波罗蜜多之行。住于彼即是相续而住。为此，声闻乘中未说，而大乘中说故，大乘为智者即具取舍者所执为佛语。此说明大乘以愿等为殊胜。
今为明显唯法无我故说大乘是应理的，故说'法无我'等。为说明其理由：大乘主要宣说法无我，他处则略说。如声闻乘中说：'色如聚沫'等略说法无我。故为广说法无我故说大乘亦是应理。

།ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ལ། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མཚན་མ་མེད་པར་མ་རྟོགས་པར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་ པོ་རྣམས་ལ་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་དང་བྲལ་བར་མ་ཤེས་ནའོ།།ཐར་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་མེད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པ་མ་རྟོགས་ན་ཐར་པ་མེད་པའོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པའོ། །ཚང་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཇི་ལྟར་དེའི་རང་བཞིན་དང་།སྒྲིབ་པ་དང་། དེ་སྤངས་པའི་རྣམ་པས་སོ། །ཞར་ལ་འོངས་པས་ཆོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་བསྟན་པ་ལ་རྩོད་པ་དང་། ལན་བརྒྱུད་མར་ཞར་ལ་འོངས་པས་ཆོག་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་ པར་ཡང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་བསྟན་པ་ལ་སྐྱོན་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ།།བློ་མ་དཀྲུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་མ་ཡེངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །རང་ཉིད་ཀྱིས་དོན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་ པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི།།བློ་དམན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དཀྱུས་མ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོའི་རྣམ་གཞག་ཉིད་རྩོམ་པའོ། །དེ་ཉིད་སྟོན་པ་ནི་དེ་ཚེ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ རྟོགས་པའི་དུས་སུའོ།།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལའོ། །དང་པོ་སྦྱིན་པ་ཉིད་ནི་ལྷག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྦྱིན་པ་ལ་འཇུག་པ་སླ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རྒྱུ་དང་པོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་ལྷག་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ས་དང་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ནི་ཅི་ལྟར་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་ཡིན་ ཏེ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་བྲལ་བ་ཡི། །འདི་ལྟར་ཆོས་ཡོད་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པའི་རིགས་པས་སོ། །གང་གི་ཚེ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་རྟོགས་པ་དེའི་ཚེ་བདག་དང་གཞན་དག་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཐོབ་ནས་བདག་དང་གཞན་དག་ལ་ཁྱད་པར་དུ་མི་རྟོག་གོ། །དེས་ན་འདིར་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་བདག་གི་དོན་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཡང་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཟང་ཟིང་དང་། ཆོས་དང་། མི་འཇིགས་པའི་ སྦྱིན་པའོ།།དེ་ལ་མཆོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་འཛིན་པ་འདོད་པས་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཁ་ལན་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་སེམས་གང་གིས་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་གང་གིས་སྟེར་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཟང་ ཟིང་གི་སྦྱིན་པའོ།།འདིས་ནི་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བའི་འཚོ་བ་དང་། བསྟན་བཅོས་དང་། སྒྱུ་རྩལ་དང་། གཙུག་ལག་གི་ མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་མན་ངག་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བདེ་འགྲོ་དང་མཐོང་བའི་ལམ་སྟོན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པའོ།།འདིས་ཀྱང་འཚོ་བ་དང་། ངན་འགྲོ་དང་། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་བཟློག་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། །མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་རྒྱལ་པོ་དང་། ཆོམ་རྐུན་པ་དང་། དགྲ་དང་། གཅན་གཟན་ལ་སོགས་པས་སྐྲག་པར་གྱུར་པ་དེ་རྣམས་ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་པའོ།

为了广泛宣说法无我，为了显示依据龙树菩萨论师，所以说'如论师亲言'等。
'若不了无相'是指若不了知诸法远离青黄等相。
'无解脱'是指无法断除烦恼。
'是故'是指因为不了知无相故无解脱。
'此'是指法无我。
'圆满'是指如其自性、障碍及断除障碍等方面。
'附带说明即可'是指在声闻乘中对法无我的教说的诤论和回答附带说明即可。
'正因此'是指因为在声闻乘中宣说法无我也无过失之故。
'智慧未散乱者'是指智慧专注者。
'能自己通达实相义'是指具有通达声闻者也有遍知法无我的能力，而非智慧低劣者。
'应说正文'是指开始阐述初地的建立。
为显示此义而说'尔时于彼'等。'尔时'是指证悟初地之时。'于彼'是指于菩萨。
'布施最为殊胜'是指在诸波罗蜜多中，因菩萨易于趣入布施，故从积累福德资粮等门中说布施是证得圆满菩提的首要因。
此亦殊胜，因为初地菩萨遍知法界。其中遍行性是指如同一法有空性，一切法亦复如是。如说'无有一法，离法界存在'的道理。
当通达遍行性时，即获得自他平等性。获得此后，不再分别自他差异。因此，诸菩萨如为自利般趣入利他。
为解释此义，故说'菩萨'等。关于布施，有三种布施：财物施、法施、无畏施。
其中，为供养摄受，以无罪过的内外诸物，不求回报与异熟果报，以何等心意舍施，以何等身语业布施，即是菩萨的财物布施。以此除去饥渴等苦而摄受众生。
法施是指向众生宣说无害生计、论典、工巧明处及学处等教授，引导趣向善趣与见道，此即法施。以此遮止生计、恶趣、轮回诸苦而摄受众生。
无畏施是指解救那些被国王、盗贼、怨敌、野兽等所惊怖者。

།འདིས་ཀྱང་སྲོག་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། བུ་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་འཇིགས་པ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། འཇུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །དེ་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །འཇུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དགེ་བ་ཆོས་སྡུད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །དེ་ལ་སྡོམ་པའི་ ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སོ་སོར་ཐར་པ་རིགས་བདུན་ལེན་པ་སྟེ།དགེ་སློང་དང་། དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་ཚུལ་དང་། དགེ་ཚུལ་མ་དང་། བར་སློབ་མ་དང་། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མའོ། །དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་བདག་ཉིད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་དོན་དུ་ འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་དོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་རྣམས་ལ་གནས་ན་སྲོག་གི་ཆེད་དུ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གནོད་པར་མི་བྱེད་དོ། །བྱེད་དུ་ཡང་མི་འཇུག་གོ། །བཟོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གཞན་གྱི་ གནོད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པའོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་དང་། བར་མ་ཆད་པ་དང་། ཡུན་རིང་བ་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་མངོན་དུ་བྱས་པ་ལས་སོ་སོར་བརྟགས་ པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བཟོད་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པའོ།།གང་ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་ཚོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་བཟོད་པ་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་བཟོད་པའོ། །གང་ཡང་དག་པར་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ ལེགས་པར་དཔྱད་པའི་བློས་ལྷག་པར་མོས་པའི་གནས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་དེ་ནི་ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པའོ།།དེ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པའི་གནས་བརྒྱད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དང་། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་དང་།རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་། དེ་ཐོབ་པའི་ཐབས་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགེ་བ་ཆོས་སྡུད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་པའི་ བརྩོན་འགྲུས་སོ།།དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་སྦྱོར་བའི་སྔར་སེམས་སྤྲོ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆེད་དུ་སེམས་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་བརྟན་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །གང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པའི་སྦྱོར་བ་བྱེད་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ།།གང་དོན་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཉེ་བར་གནས་པ་ལ་གྲོགས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་འདིས་ནི་ཡོན་ཏན་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ ཡོན་ཏན་གོམས་པ་ལས་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་འགྲུབ་པ་དང་།འཕེལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །བསམ་གཏན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་བའི་བསམ་གཏན་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཡོན་ཏན་ངེས་པར་བསྒྲུབ་པའི་ བསམ་གཏན་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་བསམ་གཏན་ནོ། །དེ་ལ་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་བསྲབས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མཆོག་ཏུ་ཞི་བ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་བྲལ་བ་རོ་མྱང་བར་བྱ་བ་ མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་བསམ་གཏན་ནོ།

这也是为了遮止众生失去生命、受用、子女、妻子等的恐惧而摄受众生。戒律有两种：止持戒和作持戒。其中止持戒是律仪戒。作持戒有两种：摄善法戒和饶益有情戒。
其中律仪戒是受持七种别解脱戒：比丘、比丘尼、沙弥、沙弥尼、式叉摩那、优婆塞、优婆夷。摄善法戒是为了使自己圆满佛法而修持。饶益有情戒是为了成熟众生而修持。住持这些戒律时，即使为了生命也不损害众生，也不令他人损害众生。
忍辱有三种：耐怨害忍、安受苦忍和谛察法忍。其中由正念、相续不断、长时间遭受他人伤害所生的痛苦现前时，以观察力所生的忍耐，是耐怨害忍。能忍受一切寻求法衣、乞食所生的痛苦，是安受苦忍。以善加观察正法的智慧，于八种增上意乐处生起增上意乐，是谛察法忍。
其中八种增上意乐处是：三宝功德、真实义、诸佛菩萨威力、因、果、所证之义、证得方便、所知境界。精进有三种：披甲精进、摄善法精进和利益有情精进。
其中在开始精进之前，以欢喜心为先导，为菩提而心不退转的坚定性，是披甲精进。为圆满布施等诸波罗蜜多而修习波罗蜜多，是摄善法精进。对有意义的众生利益亲近并作助伴等，是利益有情精进。此精进能增长功德，因为串习布施等功德能成就并增长殊胜功德。
禅定有三种：现法乐住禅定、菩萨三摩地禅定和成就功德禅定、利益有情禅定。其中诸菩萨远离一切分别，能生身心轻安，最极寂静，远离执著，不应耽著的禅定，是现法乐住禅定。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མིང་ཡང་མི་ཤེས་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། སྟོབས་བཅུའི་རིགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རྣམ་ པ་སྣ་ཚོགས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་འགྱུར་བའི་བསམ་གཏན་གང་ཡིན་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སྨོན་ ནས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་བསྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་གྲོགས་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ཀྱི་བསམ་གཏན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། ། བསམ་གཏན་འདིས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དེ། བསམ་གཏན་གྱི་སྟོབས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་མགུ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པས་སོ། །ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཤེས་བྱའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་དང་། སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། རིག་པའི་གནས་ལྔ་དང་། ཕུང་པོ་གསུམ་ལ་མཁས་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་པོ། །དེ་ལ་གང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་བདེན་པ་རྟོགས་པའི་ཆེད་དུ་འམ། བདེན་པ་རྟོགས་པའི་དུས་སུའམ། བདེན་པ་རྟོགས་པའི ཕྱིར་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་མཆོག་ཏུ་ཞི་བར་གྱུར་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ།སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། སྤྱི་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན། ཤེས་བྱའི་མཐར་ཐུག་པ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་ པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་།སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཏུ་རིག་པར་བྱའོ། །རིག་པའི་གནས་ལྔ་ནི་ནང་རིག་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་རིག་པ་དང་། གསོ་བ་རིག་པ་དང་། སྒྲ་རིག་པ་དང་། བཟོའི་གནས་རིག་པའོ། །ཕུང་པོ་གསུམ་ནི་དོན་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། དོན་དང་མི་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །རིག་པའི་གནས་ལྔ་དང་ཕུང་པོ་གསུམ་པོ་འདི་རྣམས་ལ་མཁས་པའི་ཤེས་རབ་ནི་བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་དང་།ཕུང་པོ་གསུམ་ལ་མཁས་པའི་ཤེས་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གནས་འདི་རྣམས་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་སྟེ། གནས་འདི་རྣམས་ལ་མཁས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་ གྲོགས་སུ་འགྱུར་བའོ།།འདིས་གདམས་ངག་ཡང་དག་པར་སྦྱིན་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་གྲོལ་བར་བྱེད་པའོ། །ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་ངེས་པའི་རྟགས་སུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རང་ཤ་ སྟེར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རང་གི་ཤ་སྟེར་བ་ལ་ཡང་གུས་པར་བྱས་པའི་རང་གི་ཤ་སྟེར་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སྣང་དུ་མི་རུང་བའི་ས་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཚེ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏོང་བའི་དུས་ནའོ། །ས་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྒྱ་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བར་བྱའོ། །ཕྱི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནོར་དང་བུ་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་ པའོ།།ནང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐང་པ་དང་ལག་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་རྐང་གི་བར་རོ། །དེ་ཉིད་དང་པོ་སྟེ། དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཏོང་བའི་ཁྱད་པར་ནི་དམིགས་པ་མེད་པའི་སྦྱོར་བས་སྟོང་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟེ། འདིས་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་ན་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་སྟེ་རྟགས་སོ།

声闻和独觉连菩萨们的三昧名字都不知道，更何况是入定。应当了知，为了成就十力种类所摄的种种不可思议三昧而修习的禅定，以及为了成就菩萨解脱、胜处、遍处、无碍解、无烦恼、愿智等声闻等所不共的功德而修习的禅定。其中，菩萨依止禅定为众生利益而作助伴的，应当了知为利益众生的禅定。由此禅定令众生趣入教法，因为以禅定力的神通令他们欢喜而趣入教法。
智慧有三种：随觉知所知真实性的智慧、别觉智慧、通达五明处和三蕴的智慧，以及利益众生的智慧。其中，通达无法言说的法无我后，为了证悟真谛或在证悟真谛时或为证悟真谛而生起的菩萨最极寂静、安住、无分别、远离一切戏论、随顺一切法平等性、具有大总相、究竟所知、远离增益损减二边而随顺中道的智慧，应当了知为菩萨们随觉真实性的智慧和别觉智慧。
五明处是：内明、因明、医方明、声明和工巧明。三蕴是：有义法蕴、无义法蕴和非二法蕴。通达这些五明处和三蕴的智慧，应当了知为菩萨们通达五明处和三蕴的智慧。缘于这些处所的智慧即是利益众生的智慧，因为通达这些处所而成为众生利益的助伴。由此通过正确授予教诫而令众生解脱。
方便波罗蜜等已如前说。现在为显示布施波罗蜜隐密功德决定之相而说'施自身肉'等。菩萨以恭敬心施予自身肉，即是不可见地等的证相，此为其义。为解释此义而说'尔时'等。'尔时'即布施之时。'证地等'即欢喜地等。'等'字所摄即百世界震动等。'外'即财物、儿子、妻子等。'内'即从手足乃至头颅。此为第一，因为能作利益。其布施的特点是以无所缘的加行而空。由此推度，因为由此推知故称为推度，即是标志。

།འདིའི་ དོན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ས་དང་པོ་རྟོགས་པའི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བར་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་རང་གི་ཤ་ལ་སོགས་པ་གཏོང་བའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བར་མ་རྟོགས་ན་ཤ་ལ་ སོགས་པ་གཏོང་བར་ཅི་ལྟར་ནུས་པར་འགྱུར།དེས་ན་རང་གི་ཤ་ལ་སོགས་པ་གཏོང་བས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བར་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སྔར་དང་ཕྱིས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱི་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར།ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཕྱིར་བཅོས་པ་གཏན་དུ་བདེ་བ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཕྱིར་བཅོས་པ་ཁོ་ན་གཏན་དུ་བདེ་བ་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱི། དངོས་པོ་ལ་བདེ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །སྦྱིན་པ་དེ་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར།སྐྱེ་བོ་འདི་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱ་བས་ན་ལོངས་སྤྱོད་དོ། །གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའོ། །དང་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཏམ་ལ་སོགས་པའི་སྔར་རོ། །གཞན་ནི་གོ་སླའོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བཤད་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།སྡུག་བསྔལ་ཕྱིར་བཅོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཕྱིར་བཅོས་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཀྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཕྱིར་བཅོས་པ་སྟེ། བཀྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །སྲིད་པའི་བདེ་བ་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའི་བདེ་བ་ བཀྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དེའི་རྒྱུན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པའོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཙམ་གྱིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་ཉེ་བར་བརྟགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་བདེ་བར་ཞེན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ན་དུས་ནམ་ཡང་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རང་ བཞིན་ལྡོག་པར་རིགས་པ་དང་།ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་འཚོ་བ་སྟེ། གནོད་པ་བསལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།ཤིན་ཏུ་ཆེས་མངོན་པར་ཞེན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་བཀྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་བཅོས་པ་ལ་བདེ་བ་ཉིད་དུ་ཆེས་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །གཞུང་འདིས་ནི་སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞབས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདེ་བ་ལ་སྐུར་པ་ བཏབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་བདེ་བའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་ཞེས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་འཁོར་བའི་བདེ་བ་ལས་ཡིད་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདེ་བའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཞི་བརྒྱ་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིའི་བཤད་པ་རྫོགས་པར་མཛད་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པ་མཛད་དེ། འདི་ལྟར་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ གྱི་གཏམ་གྱིས་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་འཁོར་བའི་བཙོན་རའི་ཚོགས་ལ་ཡིད་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ་ཞེས་འཕགས་པ་ལྷའི་ཞབས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།

此义为菩萨证悟初地时，了知法界遍一切处，而且是通过布施自己的身肉等而了知。如果菩萨未能了知法界遍一切处，又怎能布施身肉等？因此，通过布施自身肉等而了知法界遍一切处。其他功德也应如是说。
为了解释前后两个偈颂的意义，故说'如何'等。苦的对治是获得永久安乐的因，意即认为唯有对治苦才是永久的乐，而实际上并无实在的乐。
为了说明布施是安乐之因，故说'此诸众生'等。'受用'是指可受用的对境，即色声等。'最初'是指在说持戒等之前。其余易解。
为了解释其义，故说'对治痛苦'等。'仅是对治痛苦'是指对治饥渴等痛苦，即具有饥渴等特征。'成为有中乐生起之因'是指成为轮回中安乐、饥渴等消除的特征之相续生起的因。
'仅由颠倒而假立自身相续'是指执著非乐为乐，如果是乐的自性，则永远不会消失，因为自性不应改变，且由于是变异苦性故是苦。'饥渴'等是指饥渴等对治的饮食等资具，即所谓的遣除损害。
'极为执著'是指对非乐性的饥渴等对治执著为乐性。此论说明月称论师等并非否定世俗谛中的乐。
若问：为何说'非乐性'？答：不是的，因为是密意说。即为了使世间人厌离轮回之乐而说'非乐性'，并非说世间世俗谛中无乐。
因此，在《四百论》中，在完成此解释后作如是安立：圣天论师为了使所化众生厌离轮回牢狱，以三界一切生中圆满与不圆满的痛苦之语，说无常等生等苦唯是苦的自性。

།དེས་ན་མ་རིག་པའི་མུན་པས་ བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ལྡོངས་པར་བྱས་པའི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བརྟགས་པ་ཡོད་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་བདེ་བ་དང་།ཡིད་བདེ་བ་དང་། ལྷ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། མི་དང་། མི་འམ་ཅི་དང་། ལྟོ་འཕྱེ་དང་། གྲུབ་པ་ཐོབ་པ་དང་། རིག་པ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སུ་དེའི་རྟོགས་པ་ཚད་མའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་མངོན་པར་འདོད་པའི་ཡུལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཚིག་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱིས་བདེ་བ སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་དེ་དགོངས་པ་ཅན་ནོ་ཞེས་གསལ་བར་མཛད་དོ།།ངག་ཕྱི་མས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདེ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསལ་བར་མཛད་དོ། །དེས་ན་སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞབས་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདེ་བ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པར་བཞེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཚིག་རྐང་གཉིས་པ་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བུའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བདེ་བ་མངོན་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཕྱིར་བཅོས་པ་ཙམ་བདེ་བའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ནས་བདེ་བ་མངོན་པར་འདོད་པའོ། །དེའི་ཞེས་བྱ་བ ནི་འཇིག་རྟེན་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྡུག་བསྔལ་ནི་བཀྲེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདོད་པ་སྟེ། འདོད་པ་བརྫུན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རང་བཞིན་བདག་ཉིད་ཅན་གང་ལོངས་སྤྱོད་ པ་སྟེ།གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་སྟེ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་ལས་སོ། །ཚིག་རྐང་གསུམ་པ་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་ཕྱིར་བཅོས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མ་ བསགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཀུན་ནས་སློང་བ་སེམས་དང་བཅས་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ལ་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་ལ།དེ་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཡིན་ལ། ལས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་བྱས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་སེམས་པའི་རྟེན་ཡིན་པས་ན་དངོས་པོའོ། །དེ་གང་གིས་ མ་བསགས་པ་དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ཚིག་རྐང་བཞི་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྙམ་དུ་མཁྱེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདིའི་དོན་ནི་འཇིག་རྟེན་བདེ་བ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡིན་ལ། བདེ་བ་ནི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་ན་མི་འབྱུང་ལ། ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་ པ་ཡང་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ།དེས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་དང་པོར་སྦྱིན་པའི་གཏམ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སྦྱིན་པ་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་མཐོ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ གཞན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་དང་བྲལ་བ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་དུ་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན།།དེ་ལ་ལན་དུ་ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཏོང་བ་པོའི་སེམས་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་བྱ་བ་དང་རྗེས་སུ་ མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་རྒྱུ་ལོངས་སྤྱོད་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་པས་སོ།།བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །དེ་ཉིད་རྩ་བས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྙིང་རྗེ་དམན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨོས་ཏེ།ཤིན་ཏུ་རྩུབ་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེའི་ཆུས་བརླན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དོན་ལ་སེམས་རྩུབ་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ཆུས་བྲན་པ་བརླན་པ་ཆུ་མེད་ན་རྩུབ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རང་དོན་ལྷུར་ལེན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་གང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རང་གི་དོན་ཁོ་ན་དོན་དུ་གཉེར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ།

因此，对于那些被无明黑暗遮蔽智慧眼睛的凡夫众生来说，由于颠倒分别而执著不存在的本性，认为有快乐和喜悦，以及天、非天、人、紧那罗、迦楼罗、成就者、持明者等处所，若以其认知为量，实际上并没有快乐和喜悦。就像在梦中状态时所感受到的欲望对境的享受带来的快乐和喜悦一样。
对此，前面的词句说明快乐是痛苦的本性，这是有深意的说法。后面的语句则明确指出在世俗谛中是有快乐存在的。因此，月称论师等人也并非否定世俗谛中的快乐。
为了解释第二句，所以说'如是'等。'追求快乐'是指对仅仅是暂时消除痛苦而非真实快乐本性的事物产生执著而追求快乐。'其'是指世间人。'作为痛苦的对治'等中，痛苦是指饥饿等。作为其对治而追求，由于欲望是虚妄的本性，所以是颠倒本性，对色声等境界的享受和体验。
为了解释第三句，所以说'消除痛苦'等。那些未积累布施所生的福德事，即是说，以具有发心的身语业称为布施，因为是善业所以是福德，因为是业的本性所以是所作，因为是发起心的所依所以是事。若未积累此等，则不会产生受用。
为了解释第四句，所以说'如是了知'等。其义是：世间追求快乐，而快乐若无色等境界则不会生起，色等境界又是布施的果报，因此世尊首先宣说布施等的教言。所以布施是快乐的因，因此是增上生的因。
如果有人问：凡夫、声闻、缘觉等由于不趣入利他，远离悲心，他们的布施如何能成为受用的果报？对此回答说'今'等。虽然施者的发心与之不相应，是因为没有悲心。'随顺其事业'是指布施的本性事业是随顺产生快乐因的受用。'大士'是指具有产生欲望受用的本性。
为了说明此义，所以说'悲心微弱'等。'极其粗暴心者'是指由于缺乏悲心之水的滋润而对利他心粗暴，就像外在事物没有水滋润时会变得粗糙一样。正因为如此，所以说'唯求自利者'，是指只追求自己的利益。

།སྡུག་བསྔལ་ཉེར་ཞིའི་རྒྱུར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཕྱིར་བཅོས་པ་ཙམ་གྱི་བདེ་བའི་རྒྱུའོ། །འདིའི་དོན་ནི་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཡིན་ལ། འོན་ཀྱང་སྙིང་རྗེས་བརླན་པའི་སེམས་ཀྱིས་བཏང་ན་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར ཏེ།འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་སྙིང་རྗེས་བརླན་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་བཏང་ན་དེའི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཡིན་ལ། དེས་ན་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ཡང་མཐའ་ཡས་པས་སྦྱིན་པས་འབྲས་བུ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གང་ གི་ཚེ་སྙིང་རྗེས་བརླན་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ཀུན་ནས་མ་བླངས་ན་དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་དུ་འགྱུར་གྱི།མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཆེན་པོར་མི་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་གཏོང་བ་པོའི་སེམས་རྩུབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་ཉིད་དུ་འགལ་ བ་མེད་དོ།།དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཚོང་པ་དག་ནོར་ཤིན་ཏུ་ཆུང་ངུ་ཡོངས་སུ་བཏང་བས་ནོར་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་རང་གི་དོན་ལྷུར་ལེན་ཅིང་ནོར་ཤིན་ཏུ་ཉུང་བ་ཡོངས་སུ་བཏང་བས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཏུ་ལོངས་ སྤྱོད་ཆེན་པོ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར། འདོད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བབས་ཀྱང་ཆེས་ལྷག་པར་དོན་དུ་གཉེར་བར་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་སྨོས་ཏེ། སློང་བ་པོས་ཀྱང་ཆེས་ལྷག་པར་གཏོང་བ་པོར་འགྱུར་ཏེ། སློང་བ་པོ་ནི་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་ཙམ་གྱིས་ཚིམ་ལ། འདི་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་འདོད་ པས་སོ།།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་སྦྱིན་པ་མངོན་པར་མཐོ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྟན་ནས། ངེས་པར་ལེགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ནམ་ཞིག་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་གཏོང་ བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཚེ་ནའོ།།འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཙམ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡང་གི་སྒྲས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་པའོ། །འཕགས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་འདི་སྦྱིན་པ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་ཞིང་དམ་པ་སྤྱན་དྲངས་པས་ འཕགས་པའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཕྲད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་སྲིད་རྒྱུན་ཡང་དག་བཅད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཕྲད་པ་ལས་དེའི་གདམས་ངག་གིས་ལམ་ཐོབ་ནས་འཁོར་བའི་བརྒྱུད་པ་བཅད་ནས་སོ། །དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནོ། །ཞི་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་སྟེ།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྦྱིན་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྦྱིན་བདག་གི་བཤད་པ་ནི་གཏོང་བ་པོའོ། །ཐམས་ཅད་དུ་དམ་པ་དག་གིས་བགྲོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་དམ་པ་རྣམས་ སྤྱན་འདྲེན་གྱི་དམ་པ་རྣམས་དེ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འཁོར་བ་ལ་ཡོན་ཏན་མེད་པར་རིག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་རྣམ་པས་སོ། །འཕགས་པའི་ལམ་དྲི་མ་མེད་པ་མངོན་དུ་བྱས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པའི་ ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་མངོན་དུ་བྱས་པས་སོ།།མ་རིག་པ་སྤངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །ད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འགྲོ་ལ་ཕན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འགྲོ་ལ་ཕན་པའི་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པ་ཐོབ་པའོ། །དེའི་དོན་དུ་སེམས་དམ་བཅས་པ་སྟེ། འགྲོ་ལ་ཕན་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པར་ཤོག་།ཅེས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། སྦྱིན་པས་རིང་པོར་མི་ཐོགས་དགའ་བ་འཐོབ། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ། སྦྱིན་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་དོན་གཉེར་བ་པོའི་ཡིད་ཡོངས་སུ་ཚིམ་ནས་དགའ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ།

所谓'成为苦的止息之因'是指成为仅仅对治痛苦的安乐之因。此中的含义是，布施的果报是受用，然而如果以悲心润泽的心布施，则会生起广大果报。如是，当以悲心润泽的心行布施时，连同其果报也回向于一切有情的利益，因此由于有情无边的缘故，布施也无边，所以布施成为广大果报。
当不以悲心润泽的心摄持布施时，由于仅仅利益有情的缘故，成为受用果报，因为不是无尽的缘故，不成为广大果报。因此，即使施者的心粗暴，也不相违于成为受用果报。
为了显示此义，论中说道'有些'等。如同商人以舍弃极少财物而希求极多财物一样，此中也是为了自利而舍弃极少财物以希求后世的广大受用。因此说'虽为欲求而更加希求'，乞者也更加成为施者，因为乞者仅以饮食等而满足，而此则希求广大受用。
如是，依于非菩萨也显示布施是增上生因之后，为了显示是决定胜因，说'此亦'等。'何时'是指布施之时。'此'是指仅非菩萨种姓。'亦'字表示不仅是菩萨种姓。'圣者'是指当其行布施时，由于迎请胜妙福田而得遇圣者。
因此'断除轮回相续'是指由于遇见圣者，依其教诫获得道，而断除轮回相续。'彼因'是指布施因。'寂静'是指涅槃，因为远离生等。
为了显示此义，论中说'施主'等。施主的解释是施者。'一切处圣者所行'是指他迎请圣者，而非圣者依止于他。'了知轮回无功德'是指以无常、苦、空、无我行相。'现证无垢圣道'是指现证缘四谛的无漏道。'断除无明'等易解。如是'首先'等是结语。
现在为了显示菩萨布施是现法乐因，说'利益众生'等。利益众生是获得增上生和决定胜。为此发心立誓，即发菩提心的菩萨，愿为利益众生成就佛果的意思。'布施不久获得喜悦'是指受用，即布施后立即满足所求者的意愿而获得喜悦。

།ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །ངེས་པར ལོངས་སྤྱོད་མ་ཡིན་ཏེ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། གང་དག་འགོག་བྱམས་ཉོན་མོངས་མེད། །མཐོང་དང་དགྲ་བཅོམ་འབྲས་གནས་པ། །དེ་ལ་ཕན་གནོད་བྱས་པ་ཡི། །འབྲས་བུ་འཕྲལ་དུ་མྱོང་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི་གང་ སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཀག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འདྲ་བའི་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་པ་རྣམས་དང་།གང་ལ་དམིགས་ནས་སུ་ལ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་མ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལངས་པ་རྣམས་དང་། གང་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ལ་བདེ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་བྱམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལངས་པ་རྣམས་དང་། གང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་རྟེན་གནས་གྱུར་པ་ཐོབ་པ་མཐོང་བའི་ལམ་ལས་ལངས་པ་རྣམས་དང་། བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ལས་ལངས་པ་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་བྱས་པ་དེའི་འབྲས་བུ་ངེས་པར་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ། །སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་དབང་པོའི་ཡུལ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷག་མ་གོ་སླའོ། །མངོན་པར་འདོད་པའི་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱིན་པའི་མངོན་པར་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་སློང་བ་ པོའི་ཡིད་ཡོངས་སུ་ཚིམ་པའོ།།དེའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་མང་པོ་ཉིད་དོ། །འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གཞན་གྱི་དོན་ཁོ་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་སློང་བ་པོའི་ཡིད་ཡོངས་སུ་ཚིམ་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེའི་ ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཇུག་ཉེ་བར་བསྡུ་བའོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱི་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པའི་རྒྱུ་སྦྱིན་པ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ཚེ་དེ་ལ་རྫོགས་སངས་བྱང་ཆུབ་རྒྱུ། །དང་པོ་སྦྱིན་པ་ཉིད་ནི་ཞེས་གསུངས་པས་བརྩེ་བའི་བདག་ཉིད་ ཅན་ལ་སྦྱིན་པ་ངེས་པར་ལེགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་བོ་འདི་ཀུན་བདེ་བ་མངོན་འདོད་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་བརྩེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འགྲོ་ ལ་ཕན་པར་དམ་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བརྩེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་མངོན་པར་མཐོང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་མངོན་པར་མཐོ་བ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པར་འགྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལ་སྟེར་བའི་སྒོ་ནས་དེ་ལ་ ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཅི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་སློང་བ་པོའི་སྒྲ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ལས་བདེ་བ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཐུབ་པ་རྣམས་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཞི་བར་ཞུགས་པ་སེམས་དང་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་འགོག་པས་བདེ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའོ།།ཐམས་ཅད་བཏང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནང་དང་ཕྱིའི་དངོས་པོ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བཏང་བའོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་གོ་སླའོ། །དེ་ལ་གཞན་དག་གིས་འདྲི་བ་ནི་ ཡང་ཅིག་གང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་བདེ་བ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་དང་། སེར་སྣ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་བཏང་བ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་འབྱུང་བར་རིགས་ཀྱི། གང་གི་ཚེ་ན་ ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་སློང་བ་དེའི་ཚེ་རྐང་པ་དང་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་གཅོད་པས་ལུས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཅི་ལྟར་རབ་ཏུ་དགའ་བ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

所说的是指具有增上和决定善的特征。'非定受用'是指时受用，如说：'有些人入灭定、慈定、无烦恼定，见道和阿罗汉果位中，对他们所作的利害，其果报将立即感受。'这其意义是：对于从遮止心和心所的自性、如同涅槃的灭定中出定的人们，以及从以'愿任何人都不生烦恼'为所缘的无烦恼三昧中出定的人们，以及从具有对无量众生增上意乐自性的慈三昧中出定的人们，以及从因断除见所断烦恼而获得依止转依的见道中出定的人们，以及从因断除修所断烦恼而成就阿罗汉果中出定的人们，对他们所作的利益和损害，其果报必定在现法中感受。
'彼等'是指菩萨们。'因布施果报非现前'是指增上和决定善相的布施果报远离感官对境之故。其余易解。'以所欲布施果报圆满'中，所欲布施果报是指令乞者心意满足。其圆满是指众多性。此义为：因菩萨们唯以利他为主，故他们以令乞者心意满足圆满为布施果报。
'是故如是'等是结语。'一切增上和决定善之因是布施'是指：如说'彼时彼为圆满菩提因，首先即是布施'，对具有慈悲本性者说布施是决定善之因。如说'此诸众生皆欲乐'等，说明对不具慈悲本性者的布施是增上和决定善之因。'誓愿利益众生'等说明具慈悲本性者是增上之因，因说'增上'故。
'以受用分配门中'是指通过给予他人色等。为报答此故，'应当说'等。如同菩萨们听闻乞者声音和思维而生起快乐，诸牟尼即声闻和独觉们不因入于寂止、遮止心和心所而生起快乐。'舍一切'等是指自身舍弃内外诸物。为解释此义，说'首先'等易解。
对此他人问难：'复次从何'等，'如是说'是指所说的'生起极乐'。具足悲心且因断除悭吝而舍弃财物，菩萨们生起欢喜是合理的，但当乞求内身之物时，因砍断手足等使身体痛苦，如何能生起欢喜？此为其义。

།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་མངོན་དུ་བྱས་པས་མ་ཆགས་པའི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པ་དང་། དེ་མངོན་དུ་མ་བྱས་པས་ཆགས་པ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྔ་མའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བརྗོད་ན་ནི། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ རྣམས་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་མངོན་དུ་མཛད་པས་སེམས་མེད་པ་རྣམས་ལྟར་གཅད་པར་བྱ་བ་དང་། གཅོད་པ་པོ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གོ་སྐབས་ག་ལ་ཡོད། དེ་ལ་མདོའི་ ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ཁོ་བོ་ཅག་མ་བཅད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སྐྱེས་བུ་དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་མི་སྐྱེ་བའོ། །ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ཁོ་བོ་ཅག་བཅད་དོ་སྙམ་ནས་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བ་མེད་ པའོ།།རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅད་པར་བྱ་བའོ། །འདི་ནི་གཅོད་པ་པོའོ། །འདི་ནི་བཅད་པའོ་སྙམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པའི་བཤད་པའོ། །ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་སྤྲིན་དང་བྲལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་བཞིན་དུ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བས་བཟོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ།།དེ་ཉིད་ལ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་སྡིག་པ་མི་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་དང་།བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པའི་ཕྱིར་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ལུས་ལ་སྲེག་པ་དང་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལས། སྡིག་པས་ངན་འགྲོར་ལུས་སྐྱེས་ནི། །སྡུག་བསྔལ་བཀྲེས་སྐོམ་ལ་སོགས་འབྱུང་། །དེས་སྡིག་མ་ བྱས་བསོད་ནམས་ཀྱིས།།སྲེད་པ་གཞན་ན་དེ་མེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གང་ལ་ཡོད་ཅེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པས་བསྐྱེད་པའི་ཡིད་མི་བདེ་བ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ལ་རྨོངས་པས་ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི། ཆགས་སྡང་འཇིགས་དང་འདོད་ལ་སོགས། །དེ་རྟེན་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཡིས། །འདི་ལ་མྱུར་བ་ཉིད་དུ་སྤོང་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་བརྟེན་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པས་སོ། ། དེ་ནི་སྙིང་རྗེས་འཇིག་རྟེན་སྡུག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཞན་སྡུག་བསྔལ་བས་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཡུན་རིང་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་འཁོར་བ་ཐོག་མཐའ་མེད་པར་གནས སོ།།འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཞན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཇི་སྲིད་དུ་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མ་བསལ་བ་དེ་སྲིད་དུ་དེ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །འདིར་དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཤེས་བྱེད་དོ། ། གལ་ཏེ་འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པའི་དུས་སུ་ལུས་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས། རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ལས། དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མེད། །ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ངན་སོང་གིས་བྱས་པའི་ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་འདི་ཤེས་བྱེད་དུ་ཅི་ལྟར་རུང་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ།ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་ཉིད་ལ་དོན་གཉིས་ཏེ། ཆགས་པ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལྟོས་པ་ དང་།ཆགས་པ་དང་བཅས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ།

为了说明对此的回答，说'解说'等词。如是，菩萨有二种：通过现证法界遍行而获得无执著状态者，以及未现证彼而具有执著状态者。
其中，若是就前者菩萨而言，则说'对于诸大士'等。此义为：由现证法界遍行，如同无心者般，无有能割、所割及苦的分别，何有苦的机会？
为了引证经典，说'圣'等。'于彼等无有贪著'是指不会对那个人生起'此人未割我'的贪著。'无有嗔恨'是指不会因想到'此人割我'而生起嗔恨。
'分别'是指所割。'此是能割者'，'此是所割'等性质的分别。'妄分别'是对分别的解释。'等同虚空'是指如同离开云翳的清净虚空一样，菩萨也因远离分别而清净安忍。
为了引证《宝鬘论》，说'宝鬘'等。其中'彼无身苦'是指由于该菩萨不造恶业，且积累福德资粮，故不会生于恶趣，身体不会有烧割等苦。
因此，彼论中说：'以罪生恶趣身，饥渴等苦生。以彼不造罪福德，他处无彼苦。'
'何有意苦'是指因通达法界遍行义，故不会生起贪欲、嗔恨等所生的心不悦。
因此，对于彼真实的迷惑所生的意苦：'贪嗔怖欲等，以无所依智，此中当速断。'所说无所依智即是了知真实义。
'彼以悲悯世间苦'是指以悲心力而因他人苦而苦。'以此久住'是指菩萨以因他人苦而苦的缘故，住于无始无终的轮回中。
此义为：菩萨以悲心力，因他人苦的缘故，乃至未除他人苦之间，彼皆安住。此中'彼无身苦'是处于当时的证明。
若问：此处菩萨布施时无有割身等所生之苦，在此情况下，《宝鬘论》中'彼无身苦'之句说明菩萨以福德资粮力而无有恶趣所生身苦，如何能作为证明？
答：不然。'无有身苦'此句有二义：就无执著菩萨而言，及就具执著菩萨而言。

།གང་གི་ཚེ་ཆགས་པ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པ་དེའི་ཚེ། དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་རང་བཞིན་མེད་པར་མངོན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ མེད་པའོ།།ཆགས་པ་དང་བཅས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལྟོས་ནས་བཤད་པ་སྔ་མའོ། །དེས་ན་འདིར་ཆགས་པ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལྟོས་ནས་བཤད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ཤེས་བྱེད་ཀྱི་ཁུངས་དེ་དྲངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན། འདི་ནི་སྙིང་རྗེ་འཇིག་རྟེན་སྡུག་།ཅེས་ བྱ་བ་འདི་ཤེས་བྱེད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྔར་བསྟན་པའི་རིགས་པས་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རང་ལ་སྡུག་བསྔལ་མེད་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྒོ་ནས་ལག་པ་དང་། རྐང་པ་ལ་སོགས་པ་གཅོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་ སུ་མྱོང་བ་ཡིན་ལ།དེ་ལ་གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་གཅོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དགའ་བའི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་དེ་རྣམས་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་དུ་ཇི་ལྟར་གནས་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །ད་ནི་ཆགས་པ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་མ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་གང་ཞིག་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཡང་སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཡང་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཆགས་པ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་མ་ཐོབ་པ་གང་ཞིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བར་མ་རྟོགས་པ་ལའོ།།ལུས་གནས་པ་དང་འགལ་བའི་ཡུལ་ཡང་དག་པར་བབས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་གནས་པ་སྟེ། ལུས་རྒྱུན་གྱིས་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། དེ་དང་འགལ་བའི་ཡུལ་མཚོན་ལ་སོགས་པ་བབས་པ་སྟེ། བསྣུན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གཞན་ ནི་གོ་སླའོ།།དོན་དེ་ཉིད་རྩ་བས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལུས་བཅད་སྟེར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཚིག་གི་དོན་ནི་གོ་སླའོ། །འདིའི་ངག་གི་དོན་ནི་གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུས་གཏོང་བའི་དུས་ན་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་གཅོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་བདག་གི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་དམྱལ་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་རང་རིག་པ་བཞིན་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་དེའི་གནས་སྐབས་ན་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་གཅོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཅི་ལྟར་འབྱུང་བ་དེ་བས་སྟོང་འགྱུར་བས་ཀྱང་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཆེ་བ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་ཡང་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་སྒོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ཡིན་པས་རང་རིག་པ་བཞིན་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེས་ན་རང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཁྱད་དུ་བསད་ནས་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གཅད་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའོ།།གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་དགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་མིའི་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་རྣམས་ཉིད་མི་ཟད་པ་སྟེ་ཐར་བར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། །ད་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ལྟར་འགྱུར་བ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་སྐད་བཤད་པ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ཕན་ཡོན་དང་ལྡན་པའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ཙམ་ལ་ཐ་དད་དུ་དབྱེ་བའོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དབྱེ་བའོ། །དེ་ཉིད་རྩ་བས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྦྱིན་པ་སྦྱིན་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དང་། ལེན་པ་པོ་དང་། གཏོང་བ་ པོ་དང་།གཏོང་བ་པོས་གཏོང་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱའོ།

当为无执著的菩萨而说时，'彼无身体痛苦'这句话是因为证悟身体无自性，所以他没有身体的痛苦。前面是针对有执著的菩萨而说的。因此，这里是针对无执著的菩萨而说，所以引用了这个教证。
或者，'此乃悲悯世间苦'这句话是作为教证来说明的。如此，诸菩萨依前所说的道理，并无身心之苦。虽然自身无苦，但是通过世间的痛苦之门，体验着断手脚等痛苦。
对此，如果由世间因缘所生的痛苦之因——断手脚等的痛苦不能成为欢喜之因，那么他们如何能在轮回中一直安住呢？
现在为了显示尚未获得无执著境界的某位菩萨，其行为等的痛苦也因悲心力而成为趋入利益众生之因，所以说'复次无执著'等。'未得无执著境界者'是指未证悟法界遍行者。
'身体安住相违境正落'是指身体安住，即身体相续运行，与此相违的境界，即刀等落下，也就是所受到的伤害。其余易懂。
为了以根本颂显示此义，说'施身与'等，词义易懂。此句义为：当菩萨舍身时，体验断手脚等痛苦之时，以自己的痛苦如同亲身体验地了知地狱众生的痛苦。
因为在那种情况下，思维着自己断手脚等所生的痛苦，比起那个还要千倍更大的是他们的痛苦。因此，又通过体验自身痛苦之门了知他们的痛苦，所以如同亲身体验。
因此，轻视自身痛苦，为断除他人痛苦而精进努力。'阎魔世间'是指饿鬼世间。'等'字包含人道等，因为他们也是苦。这些即是'无尽'，因为难以解脱。其余易懂。
现在为了显示布施等如何成就，所以说'如所说'等。'如所说'是指具有前述功德。'波罗蜜分别'是指仅以波罗蜜自性而对布施作差别分类。
出世间波罗蜜和世间波罗蜜的区别。为了以根本颂显示此义，关于'布施、所施等'，即布施、所施物、受施者、施者、施者所施，是出世间波罗蜜。

།ད་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྦྱིན་པའི་སྒྲའི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་དང་། ཕྱིན་པའི་ཚིག་གཉིས་ལས་སོ། །ཚིག་ཕྱི་མ་ཡོད་ ན་མི་མངོན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་གར་སྐད་ལ་པ་ར་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ི་ཏ་ཞེས་པའི་ཚིག་ཡོད་ལ། དེ་ལ་ཚིག་གཉིས་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་དུས་སུ་པ་ར་ལ་གཉིས་པའི་གཅིག་པའི་ཚིག་ཨམ་བྱིན་ལ། ཨ་ཏའི་ཕྱིས། དང་པོའི་ཚིག་ཏུ་བྱིན་ལ། པ་ར་མ་ཨི་ཏ་པ་ར་མི་ཏ་ཞེས་ཚིག་བསྡུ་བར་བྱ་བ་ན། ཨམ་དང་སུ་མངོན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་འདིར་ཚིག་ཕྱི་མ་ཡོད་ན་མི་མངོན་པར་མི་བྱ་བའི་སྒྲའི་རྩ་བ་ཚིག་གིས་སུ་མི་མངོན་པར་བྱས་ནས་ཨམ་མི་མངོན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་འདི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པའི་ཚིག་ཨམ་མོ། །གཟུགས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པ་ར་མི ཏ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བའོ།།པྲེ་ཥོ་ད་ར་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མའི་མཐའ་ཅན་ཉིད་དུ་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པྲེ་ཥོ་ད་ར་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་ནང་ན་པ་རམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་མའི་མཐའ་ཅན་ཏེ། པ་ར་མ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་མི་མངོན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་པའོ། །ཤེས་རབ་གཟུང་ ནས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མི་དམིགས་པ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཟུང་བར་མ་གྱུར་ཅིང་། འོན་ཀྱང་དམིགས་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པར་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན།ལན་ནི། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོ་བར་ངེས་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་འདྲ་བས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བསོད་ནམས་འདིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་ནས་འགྲོ་བ་རྣམས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྒྲལ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོ་བར་ངེས་པར་གཞག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི མིང་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་སྦྱིན་པ་མི་དམིགས་པས་ཟིན་པ་གཙོ་བོའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་ཐོབ་ལ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉེ་བར་བཏགས་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་ཐོབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ཡང་ ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།མི་དམིགས་པས་ཟིན་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་ཀྱང་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་མེད་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །གང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མ་ཟིན་པ་དེ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ འཇིག་རྟེན་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་གཏོང་བ་ཉིད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་སྐབས་མ་ཐོབ་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་མ་ཐོབ་པའོ། །ལྷག་མ་གོ་སླའོ། །ད་ནི་ཇི་སྐད་བརྗོད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་འབྲེལ་པ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱི་ཡིད་ལ་རབ་གནས་ཤིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པའོ། །ཡིད་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐ་མི་དད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཐ་དད་པར་བརྟགས་ ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།དམ་པའི་རྟེན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་ལའོ། །དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་བསལ་བས་སོ། །མཛེས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།

现在为了说明波罗蜜多布施声音的含义，所以说'于此'等。'于此'是指'彼岸'和'到达'两个词。
所谓'后词存在时不应隐藏'是指在梵语中有'para'和'ita'两个词，当这两个词组合时，para加上第二格单数词尾'am'，去掉'a'，作为第一词，para ma ita成为paramita时，'am'和'su'应当显现，因此这里'后词存在时不应隐藏'的声音根本词被分为两个词，而'am'被隐藏了。
'此特征的业格分别'是指第二格词尾'am'。'成为形态'是指成为'paramita'这个词的本性。
'因为是presodara等，所以应当确立为以ma为词尾'是指在presodara等词中，'param'这个词以ma为词尾，即说为'parama'，所以不应隐藏。
'执持智慧而特别显示'是指依靠三种无所缘性为本质的智慧，特别解释布施波罗蜜多。
若问：当不为智慧所执持时，然而具有三种所缘等，如何称为波罗蜜多？答案是：说'布施等'等，布施等虽因有所缘而非波罗蜜多，但因确立为趣向彼岸，故与波罗蜜多相似而得波罗蜜多之名。
为了说明这个意思，所以说'回向'等。意思是以'愿以此福德成就佛果后，度脱众生出离轮回痛苦'这样的殊胜回向，确立为趣向彼岸而得波罗蜜多之名。
'从持戒'等是指如同布施被无所缘摄持是主要的布施波罗蜜多而得名，有所缘的则是假名而得波罗蜜多之名，同样持戒等也是如此的意思。
不仅仅只说被无所缘摄持的布施等为'波罗蜜多'，为了也显示为'出世间波罗蜜多'，所以说'波罗蜜多'等。
为了说明其原因，所以说'因为出世间'等。意思是因为有所缘的是世间的，所以无所缘是出世间的。
为了显示凡是布施等不为智慧所摄持的，因为有所缘故是世间布施波罗蜜多，所以说'彼即'是指布施等的施舍性。'未得菩萨地位者'是指未得初地。其余易懂。
现在'如所说'等是显示偈颂的关联。
'安住于胜者子心中'是指安住于诸菩萨心中。心与无二智虽然无差别地结合，但分别而说。
'殊胜所依'是指菩萨心。由其力故贪着，即因除去烦恼垢染。'庄严'是因为具足功德。

།དགའ་བ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བར་བྱེད་པས་ནའོ། །ནོར་བུ་ཆུ་ ཤེལ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡང་རྟེན་ཟླ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་འོད་ཆགས་པ་མཛེས་པས་མུན་པ་སྟུག་པོ་སེལ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཕམ་པར་བྱས་ནས་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མུན་པ་སྟུག་པོ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བསལ་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མུན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་སོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་གྱི་སྒྲ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དེ་ནི་དགའ་བ་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་འཆང་ཞིང་།།ཞེས་བྱ་བ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའོ། །ལྷག་མ་གོ་སླའོ། །དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་འགྲེལ་པ་ལེའུ་དང་པོའི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།ལེའུ་གཉིས་པའི་འགྲེལ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་ཚོགས་ཡོན་ཏན་དག་ལྡན་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་པས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །རྨི་ལམ་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་གི་སྒྲས་ནི་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ དྲི་མ་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ལ།དེ་ཉིད་དྲི་མ་སྟེ་ལུས་ལ་སོགས་པ་མི་གཙང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྤངས་པ་ནི་དེ་དང་བྲལ་ལོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཉིད་ ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཉིད་ལས་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་སའི་དབྱེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི།ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ སྔར་ཊཱི་ཀཱ་ལས་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།ད་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངེས་ཚིག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་དུ་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མི་དགེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་སེམས་ཀྱིས་དང་དུ་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡིག་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་ལ་ཡིད་གཅགས་པའི་མི་ཞི་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པས་ཡིད་གཅགས་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། དེ་མེད་པས་བསིལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་དོ། །ངེས་ཚིག་གཉིས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདེ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།བདེ་བའི་རྒྱུ་ནི་བདེ་འགྲོའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཡང་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་ལུས་བསྲབས་པར་འགྱུར་ལ། ལུས་བསྲབས་པ་ནི་བདེ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་བདེ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པས་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ བརྟེན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ།།སྡོམ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་སྤོང་བ་བདུན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་སྤོང་བ་བདུན་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་ པ་དང་།བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཕྲ་མ་དང་། ངག་རྩུབ་པོ་དང་། ངག་འཁྱལ་པ་སྤོང་བའོ།

所谓'这个欢喜'是因为能令人欢喜。'如同水晶宝珠'是说依靠月亮的力量而放射美丽的光芒，能驱散浓密的黑暗之意。'胜'是指战胜违逆方而安住之意。因此说'驱散一切浓密黑暗'，因为烦恼是见真实性的障碍，所以具有黑暗的本性。为了解释这个意思，说'如是之声'等，是为了显示如前所说的情形。即是说'彼菩萨具有最胜欢喜'如前所说的情形。其余易解。入中论释第一品释毕。
为了解释第二品，说'菩萨'等。'彼'是指菩萨。'因具足戒律功德'将由注释解释。'即使在梦中'中的'即'字，是说清醒状态就更不用说了的意思。'远离戒律垢染'是说邪戒是十不善业道，这就是垢染，因为使身等不清净的缘故。远离是指与之分离之意。
为了显示第二发心等的差别如何，说'地'等。'一切智的差别是因为同一自性'是说因为无二智的自性无差别。'从无彼则不生的功德戒波罗蜜的殊胜性'是说从无二智慧不存在则不会生起的功德戒波罗蜜等殊胜性而区分第二发心等诸地的差别，而不是从本质上区分。其中戒律的特征和分类已在前疏中说明。
现在为了说明戒律的词源，说'其中'等。'因为不随顺烦恼'是说因为不随顺作为不善因的烦恼心。'因为罪业不生'是说因为无因则无果。'因心不执著的寂静'是说由于杀生等行为而生执著，无此则成为清凉的戒律。为了说明第二词源，说'安乐因'等。安乐因是指善趣之因。或者说具戒者身体轻安，身体轻安应知即是安乐，如是所说戒律即是安乐之因。因此，因为是安乐之因，故为圣者所依止，所以称为戒律。
为了说明具有律仪自性的戒律差别，说'彼亦具有七种断除之相'。其中七种断除是：断除杀生、不与取、欲邪淫、妄语、离间语、粗恶语和绮语。

།དེ་ལ་སྲོག་ཆགས་གཞན་གསོད་པ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་སྟེ། སྲོག་ཆགས་ཡིན་པ་དང་། སྲོག་ཆགས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། གསོད་པར་འདོད་པ་དང་། ཉེ་བར་རྩོམ་པ་དང་། དངོས་སུ་གསོད་པ་སྟེ། ཡན་ལག་ལྔ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་གང་གསོད་པར་འདོད་པ་དེ་བསད་ན་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སྦྱོར་བ་དེས་དེ་མ་ཐག་ཏུའམ། ཕྱིས་ཤི་བར་གྱུར་ན་སྲོག་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་སྤོང་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བའོ། །མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ནི་ནོར་གྱི་བདག་པོ གཞན་ལ་དངོས་སུ་སྟོབས་ཀྱིས་སམ།དངོས་སུ་མ་ཡིན་པ་རྐུ་བའི་སྒོ་ནས་ནོར་ལེན་པ་ནི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་ཡིན་པ་དང་། གཞན་གྱི་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། ལེན་པར་འདོད་པ་དང་། ཉེ་བར་རྩོམ་པ་དང་། དངོས་སུ་ལེན་པ་ཉིད་ནི་ཡན་ལག་ལྔའོ། །གལ་ཏེ་ གང་ལེན་པར་འདོད་པ་དེ་ཉིད་བླངས་ན་དེའི་ཚེ་མ་བྱིན་པར་བླངས་པ་ཡིན་ལ།དེ་སྤོང་བ་ནི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལས་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ལས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་ནི་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡན་ལག་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དང་། དུས་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་ནི་འདོད་ པ་ལས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་སྟེ།བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། མངོན་པར་འགྲོ་བར་འདོད་པ་དང་། ཉེ་བར་རྩོམ་པ་དང་། དངོས་སུ་སྤྱོད་པ་ནི་ཡན་ལག་ལྔའོ། །དེ་ལ་རང་གི་ཆུང་མ་དང་སྨད་འཚོང་མ་དག་ནི་བགྲོད་པར་བྱ་བ་སྟེ། དེའི་ཆེད་དུ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བདག་ཏུ་བཟུང་བས་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཙམ་མོ། །དེ་ལ རང་བཞིན་གྱིས་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་མའམ།སྲིང་མོའམ། བུ་མོའམ། ཕ་དང་། མ་དང་འབྲེལ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ངོ་ཚ་བ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་དོར་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བུད་མེད་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ནི་གཞན་གྱིས་བདག་ཏུ་བཟུང་བའི་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་དངོས་སུ་བླང་བ་དང་། བདག་ཏུ་བཟུང་བ་དང་། གཞན་གྱིས་ནོར་བྱིན་པའི་སྤྲུལ་འཚོང་མའོ། །དུད་འགྲོར་གཏོགས་པ་རྣམས་དང་། རིགས་བསྲུང་བ་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་ གྱིས་དམན་པའི་ཕྱིར་དང་།སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཙམ་མོ། །གལ་ཏེ་གང་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་བགྲོད་ན་དེའི་ཚེ་འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པའོ། །ཡན་ལག་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་ནི་འཁྲིག་པའི་ཡན་ལག་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་ཡིན་ལ། ཡན་ལག་མ་ ཡིན་པ་ནི་ཁ་དང་བཤང་ལམ་སྟེ།དེར་སྤྱོད་པའོ། །ཡུལ་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་ནི་རང་གི་ཆུང་མ་ཡིན་ཡང་གང་གི་ཚེ་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཆོད་རྟེན་དང་། ལྷ་ཁང་དང་། སྣང་བའི་སར་བྱེད་ན་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བའི་འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །དུས་མ་ཡིན་པ་ནི་སྤྱོད་པར་མི་ འོས་པའི་གནས་སྐབས་ཏེ།ཤིན་ཏུ་སྦྲུམ་མའི་གནས་སྐབས་དང་། བཙས་ནས་ཡུན་རིང་པོ་མ་ལོན་པ་དང་། འཁྲིག་པ་སྤངས་པའི་དུས་ན་རང་གི་ཆུང་མའི་ཐད་དུ་འགྲོ་ན་ཡང་དུས་མ་ཡིན་པའི་འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །མི་འདོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་ བའི་གནས་སྐབས་དང་།ཟླ་མཚན་འཛག་པའི་གནས་སྐབས་ནི་དུས་མ་ཡིན་པ་ཙམ་མོ། །དེ་ལྟ་བུ་འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལས་ལྡོག་པའི་འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་སྤོང་བའོ། །རྣམ་པ་དེ་གསུམ་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་མོ། །བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་དག་གིས་འདུ་ ཤེས་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ།།དངོས་པོ་གཞན་ཡིན་པ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། གཞན་དུ་བརྗོད་པར་འདོད་པ་དང་། ཉེ་བར་རྩོམ་པ་དང་། གསལ་བར་བརྗོད་པ་སྟེ། ཡན་ལག་ལྔའོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ནི་སླུ་བར་སེམས་ པའོ།།ཉེ་བར་རྩོམ་པ་ནི་བརྗོད་པར་འདོད་པའོ།

关于杀害其他生命是杀生，具备五个要素：是生命、认知是生命、想要杀害、开始行动、实际杀害。其中，如果杀死了想要杀害的对象则构成，其他则不构成。如果由于这个行为导致立即或之后死亡，就构成杀生。远离这些就是断除杀生。
不与取是指对他人所有的财物，通过直接使用暴力或间接盗窃的方式夺取财物，这就是不与取，具备五个要素：是他人所有、认知是他人所有、想要获取、开始行动、实际获取。如果获取了想要获取的物品，那时就构成不与取，远离这些就是断除不与取。
邪淫是指与不应行淫者、不当部位、不当处所、不当时间发生性行为，具备五个要素：是不应行淫对象、认知是不应行淫对象、想要发生性行为、开始行动、实际发生性行为。其中，自己的妻子和妓女是可以行淫的对象，因为她们是为此目的而接纳的。除此之外都是不应行淫的对象。
不应行淫的对象分为三类：本性上不应行淫者、被他人占有而不应行淫者、仅是不应行淫者。其中，本性上不应行淫者是指母亲、姐妹、女儿或与父母有关系者，因为从羞耻心的角度应当远离，出家的女性也是如此，因为她们已超越世间法。
其他的是被他人占有而不应行淫者。这包括直接被占有的、被视为己有的、他人付费的妓女。属于畜生类的和守护种姓的，因为本性低劣和不应与之发生关系，所以仅是不应行淫者。如果与不应行淫者发生性行为，那时就构成邪淫。
不当部位行淫是指，性行为的正当部位是女性生殖器，不当部位是口部和肛门，在这些部位行淫。不当处所行淫是指即使是自己的妻子，在不当场所如佛塔、寺庙、明亮处行淫，这就是不当处所的邪淫。
不当时间是指不适合发生性行为的时期，如孕期后期、产后不久、守戒期间，即使是与自己的妻子发生性行为也是不当时间的邪淫。不愿意、痛苦、不悦的状态和月经期仅是不当时间。远离这四种邪淫就是断除邪淫。这三种是身业的业道。
妄语是通过身体和语言，以不同的认知方式表达想要表达的内容。具备五个要素：是不同的事物、认知、想要表达不同内容、开始行动、清楚表达。其中，想要表达不同内容是指想要欺骗，开始行动是指想要表达。

།གལ་ཏེ་གང་ལ་བརྗོད་པ་དེས་ངག་དེ་ལས་དོན་གོ་བར་གྱུར་ན་དེ་ལྟར་བརྫུན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་ངག་འཁྱལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་ལྡོག་པ་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་སྤོང་བའོ། །གཞན་མཛའ་ བོ་རྣམས་སམ་མི་མཛའ་བ་རྣམས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རམ།མི་མཐུན་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་འདི་དག་དབྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་།མཐུན་པར་མ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ངག་དེ་ནི་ཕྲ་མའོ། །དབྱེ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དང་། དེར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། དབྱེ་བར་འདོད་པ་ དང་།ཉེ་བར་རྩོམ་པ་དང་། འབྱེད་པ་སྟེ། ཡན་ལག་ལྔའོ། །གལ་ཏེ་གང་ལ་བརྗོད་པ་དེས་དོན་གོ་བ་ཡིན་ན་ཕྲ་མ་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་ངག་འཁྱལ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་ལོག་པ་ནི་ཕྲ་མ་སྤོང་བའོ། །ཚིག་རྩུབ་མོ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་གཞན་ལ་ཁ་ ཟེར་བ་དང་།སྐྱོན་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། །ཚིག་རྩུབ་མོ་སྨྲ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དང་། དེར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། སེམས་རྩུབ་པ་དང་། ཉེ་བར་རྩོམ་པ་དང་། མི་འདོད་པ་བརྗོད་པ་སྟེ། ཡན་ལག་ལྔའོ། །དེ་ཡང་དོན་གོ་ན་ཚིག་རྩུབ་མོ་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་ངག་འཁྱལ་པ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལས་ལྡོག་པ་ནི་ཚིག་རྩུབ་མོ་སྤོང་བའོ། །ངག་འཁྱལ་པ་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་གསུམ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚིག་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་། ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། བྱིས་པ་རྣམས་ ལ་གཙེ་བའི་ཚིག་གམ།ཚོགས་ནས་གཏམ་བྱེད་པའམ། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པའམ། གླུ་ལ་སོགས་པའམ། གར་མཁན་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་དང་། བསྟན་བཅོས་ངན་པ་སྟེ། ངག་ལས་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་ངག་འཁྱལ་པའོ། །དོན་བཟང་པོ་དང་། མི་ལྡན་པའི་ཚིག་ ཡིན་པ་དང་།དེར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་། ཉེ་བར་རྩོམ་པ་དང་། ངག་ཀྱལ་པ་བརྗོད་པ་སྟེ། ཡན་ལག་ལྔའོ། །དེ་ལས་ལྡོག་པ་ངག་ཀྱལ་པ་སྤོང་བའོ། །དེ་དག་ནི་ངག་གི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཞིའོ། །ཆོས་གསུམ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་ ཆགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པ་ནི་བརྣབ་སེམས་ཏེ།གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པ་དེའི་ཡིན་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་གཞན་གྱིས་བཟུང་བའི་ནོར་རམ་ལོངས་སྤྱོད་དམ་བུད་མེད་ལ་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་། ལེན་པར་ངེས་པའོ། །གཞན་གྱི་ནོར་ཡིན་པ་དང་། དེར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། དེ་འདོད་ པ་དང་།བླང་བའི་སེམས་དང་། ལེན་པར་ངེས་པ་སྟེ། ཡན་ལག་ལྔའོ། །དེ་དག་ལས་ལྡོག་པ་ནི་མ་ཆགས་པའོ། །ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་ཞེས་པ་ནི་ཞེ་སྡང་ནི་གནོད་སེམས་ཏེ། སེམས་ཅན་གཞན་འདི་རྣམས་ལ་བརྡེག་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བར་འཚེ་བའི་རྣམ་པས་འཇུག་པའོ། ། སྡང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དང་། དེར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། སེམས་རྩུབ་པ་དང་། ངེས་པར་སྡང་བ་དང་། ཞེ་སྡང་སྟེ། ཡན་ལག་ལྔའོ། །དེ་ལས་ལྡོག་པ་ནི་ཞེ་སྡང་མེད་པའོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པའི་ལྟ་བ་ལས་བཟློག་པའོ། །དེ་ལས་ལོག་པའི་ལྟ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ དང་།བྱ་བ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ། །སྐུར་པ་གདབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དང་། དེར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པར་འདོད་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པར་ངེས་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པ་སྟེ། ཡན་ལག་ལྔའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་ཏུ་གཅོད་པ་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་ འཇུག་ཅིང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་མི་འཇུག་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་དེ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ནི་ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་ཏུ་གཅོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སྤོང་བ་བདུན་གྱིས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའོ།།འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཞེ་སྡང་ངམ། གཏི་མུག་གིས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་ལ། དེ་རྣམས་སྤོང་བ་ནི་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།

如果对某人说话时，对方从那些话语中理解了意思，那就成为妄语，否则就成为绮语，因为是有烦恼的缘故。与此相反的是断除妄语。
为了离间亲友或敌人，或为了使他们不和，心想'愿他们分离，愿他们不和'，以这种有烦恼的心所发起的语言就是离间语。离间语有五个要素：是应该离间的对象、认知为离间对象、想要离间、开始行动、使其分离。
如果对方理解了所说的意思就是离间语，否则就是绮语。与此相反的是断除离间语。
恶口是以有烦恼的心对他人辱骂和揭露过失。恶口有五个要素：是应该说恶语的对象、认知为恶语对象、心态粗暴、开始行动、说出不悦之语。
如果对方理解了意思就是恶口，否则就是绮语，因为是有烦恼的缘故。与此相反的是断除恶口。
绮语是除了妄语等三种语业之外的有烦恼的语言，即带有贪欲的、非法的、伤害愚人的言语，或聚众谈话、发出哀叹、唱歌等，或说舞者等的话语，以及不善的论典，这些语业都是绮语。
绮语有五个要素：是无意义的语言、认知为无意义、有烦恼的心态、开始行动、说出绮语。与此相反的是断除绮语。
以上是四种语业道。
关于'三法'等中的'无贪'，贪即是贪婪，是对他人所拥有的财物、受用或女人生起强烈欲望，并决定要获取。贪婪有五个要素：是他人的财物、认知为他人财物、想要得到、生起取心、决定要取。与此相反的是无贪。
'无嗔'中的嗔即是害心，是以'要打这些其他众生'等伤害方式而行动。嗔恨有五个要素：是应该嗔恨的对象、认知为嗔恨对象、心态粗暴、决定要嗔恨、生起嗔恨。与此相反的是无嗔。
'正见'是与邪见相反。邪见是否定因果和作用。邪见有五个要素：是应该否定的对象、认知为否定对象、想要否定、决定要否定、进行否定。
断除一切善根、趋入不善根而不趋入善根的有烦恼的智慧即是邪见。其他的是邪分别，因为不会断除善根。
'这些都是发起'是指由七种断而发起。这的含义是：杀生等是由嗔或痴所发起，而断除这些则是由无贪等所发起。

།ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་ པ་དང་བཅས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པའི་སྤོང་བ་བདུན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སོ།།ཡོན་ཏན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་སོ། །དག་པ་ནི་འཆལ་བའི་ ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དྲི་མ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་མེད་པའོ།།རང་གི་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རང་གི་ཡོན་ཏན་ནི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ལ། དེ་རྣམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ།།ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་རྒྱུ་བ་དག་གྱུར་པས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་བྱ་བའོ། །དམ་པའི་ལས་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བྱའོ། །འཛེམ་པ་དང་ལྡན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་ཚ་དང་ལྡན་པའོ། །སྙིང་རྗེ་ལ་ཞུགས་པས་ ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི་དེ་སྲོག་ཆགས་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་།བདེ་བའི་སྒོ་ནས་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་སྲོག་ཆགས་འབྱུང་པོ་ནི་སྲོག་ཆགས་སུ་གྱུར་པའི་འབྱུང་པོ་རྣམས་སོ། །ཕན་པ་ནི་དུས་གཞན་དུ་བདེ་བའོ། །བདེ་བ་ནི་ཚེ་འདི་ལའོ། ། དེ་དག་གི་སྒོ་ནས་ཐུགས་བརྩེ་བའོ། །བྱམས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་གནོད་སེམས་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ངོ་། །ལུས་ཀྱིས་ཐོ་འཚམས་པ་ཆེན་པོ་བྱ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོང་བ་དང་། དབྱུག་པ་དང་། མཚོན་ཆ་ལ་སོགས་པ་བསྣུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན གྱིས་སོ།།འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གོས་དང་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་གཞན་གྱིས་བཟུང་བའི་བུད་མེད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིས་བདག་ཏུ་བཟུང་བའི་བུད་མེད་དོ། །གཞན་གྱི་ཆུང་མ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་སུ་ཆུང་མར་བླངས་པའོ། །རིགས་དང་། རྟགས་ དང་།ཆོས་ཀྱིས་བསྲུངས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རིགས་ཀྱིས་བསྲུངས་པ་ནི་གཞོན་ནུ་མ་ལ་སོགས་པའོ། །རྟགས་ཀྱིས་བསྲུངས་པ་ནི་ཆོས་གོས་ཀྱི་རྟགས་ཀྱིས་བསྲུངས་པ་དགེ་སློང་མ་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་ཀྱིས་བསྲུངས་པ་ནི་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པའོ། །ཡན་ ལག་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ལ་སོགས་པར་ལོག་པར་སྤྱོད་པའོ།།བདེན་པར་སྨྲ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་ངེས་པར་ཕན་པ་ཉིད་སྨྲ་བ་སྟེ། གཞན་ལ་ངེས་པར་ཕན་པ་བདེན་ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། །དུས་སུ་སྨྲ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གང་དུ་གང་སྨྲ་བར་འོས་པ་ དེ་སྨྲ་ཞིང་གཞན་དུ་མི་སྨྲའོ།།ཚོད་དུ་སྨྲ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོད་ཟིན་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བའོ། །ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་སྨྲ་བ་དེ་ལས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཐ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་ཕྱིར་ན་ཡང་ངོ་། །རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ངོ་། ། ལྟ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གིས་བལྟས་ནས་དེ་མི་བདེན་པ་ལ་མི་བདེན་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ནས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །བཟོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསམས་ནས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །འདོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པ་བསྐྱེད་ནས་སོ། །རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ནས་སོ།།བསྒྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱས་ཏེ་ཞེས་པའོ། །བསླུ་བའི་བསམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསླུ་བར་འདོད་པས་སོ། །སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་སེམས་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་སོ། །དབྱེན་མི་བྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་ལ་ ཞུགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདི་དག་རྟག་ཏུ་མཐུན་པར་གྱུར་ཅིག་།མི་མཐུན་པར་མ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་ནི་དབྱེན་མི་བྱེད་པ་ལ་ཞུགས་པའོ། །འདི་དག་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ལ་ལུས་དང་། ངག་དག་གིས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཐལ་ལྕག་ལ་སོགས་པ་དང་། གནད་དུ་ཕོག་པའི་མཚན་ ཉིད་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་འཚེ་བ་མེད་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་ལ་ཞུགས་པའོ།།ཚུ་གི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལས་སོ། །ཕ་གིར་བསྙོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་མི་སྨྲ་བའོ།

关于具有等起的戒律之所说，是指具有无贪等七种断除性质的戒律阶段的所依。
所谓功德，是指十善业道。
清净是指无有破戒垢染的行为。
由于自身功德完全清净之故，是说戒律的自身功德即是十善业道，由于它们完全清净之故。戒律殊胜超越，因为这是戒律的自性。
身语意行为清净，是指无垢的身、语、意之行为。
殊胜业道是指善业道。
具有谨慎是指具有惭愧。
入于悲悯的解释是，对一切众生生灵以利益和安乐的方式生起悲心。其中众生生灵是指成为众生的生灵们。利益是指他时的安乐。安乐是指今生。以这些方式生起悲心。
即便仅仅非慈心的分别念，是指仅仅以害心。更何况以身体做大的伤害，是指以石头、棍棒、武器等打击为特征。
生活资具是指衣服、饮食等。
他人所摄的女人是指被他人占有的女人。他人之妻是指实际上娶为妻子的。
对于以种姓、标志、法所护持者，其中以种姓护持是指少女等。以标志护持是指以法衣标志护持的比丘尼等。以法护持是指住于近住戒的。
非支分的表示是指以口等邪行。
说真实语是指说对他人确实有益，以对他人确实有益为真实的语言。
适时而语是指在何时应说何语即说之，其他则不说。
适量而语是指以适度方式而说。如所说般而行是指所说之事以行为成办。
乃至是指即便为了生命。即便在梦中是指在梦境状态中。
见是指以眼见已，见到不真实为不真实之义。忍是指以意识思维之义。欲是指生起希求。通达是指以智慧遍知。
转是指趋入。以欺诳心是指以欺骗意乐。在醒时以心先导。
不离间且不损恼而入于中，此中常愿他们和合，愿不不和合的想法是入于不离间。愿他们所作事中身语不受到打击等和中伤性质的损恼，这样的想法是入于不损恼。
此处业是指从此。不向彼处宣说是指不向他人诉说。

།བྱེ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་མི་གནོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུན་པར་མི་བྱེད་ཅིང་མི་བརྗོད་པའོ། །མི་ འདུམ་པ་ལ་དགའ་ཞིང་མི་འདུམ་པ་ལ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་མི་འདུམ་པས་ཡིད་བདེ་ཞིང་རྒྱུན་དུ་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདེན་ནམ་བརྫུན་ཡང་མི་འདུམ་པར་བྱ་བའི་ཚིག་མི་སྨྲའོ། །ཞེར་འདེབས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉམས་པར་བྱེད་པའོ། །བརླང་ བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བཟོད་པ་བརྗོད་པའོ།།རྩུབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་རྟོགས་པས་དགའ་བ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པའོ། །གཞན་ལ་གནོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་བྱེ་བྲག་འབྱེད་པར་དཀའ་བས་སོ། །གཞན་གྱི་མཚང་འབྲུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་སྐྱོན་བརྗོད་པའོ། །གྲོང་མིའི་ཚིག་དང་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སྐབས་སུ་མ་བབ་པ་བརྗོད་པའོ།།མ་རབས་ཀྱི་ཚིག་གི་ངོར་བརྗོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་སྨྲ་བའོ། །ངོར་བརྗོད་པ་གཞོལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤུགས་ཀྱིས་ངོར་བརྗོད་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བའོ། །གཟུངས་སུ་གཟུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོལ་བ་པོ་གཞན་གྱིས་གཅོད་པར་ནུས་པའོ། ། རྣར་མི་སྙན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་མི་སྙན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཁྲོ་ཞིང་གཤེ་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲོ་བ་དང་གཤེ་བས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་སྙན་པ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བས་སྙིང་ན་བར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྒྲའི་སྒོ་ནས་མི་སྙན་པ་ཡིན་ལ། དོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་སྟེ། དེས་སྙིང་ན་བར་བྱེད་པའོ། །ཡིད་གདུང་བར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་ཆེས་ན་བར་བྱེད་པའོ། །རང་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་མ་རུངས་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་གཞན་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུའི་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་བུ་མི་སྨྲ་བའོ། །གང་འདི མཉེན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རྣམས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་ཉེ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ།།འཇམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་རེག་པའོ། །ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟང་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་འབྲུ་བཟང་པོ་ཡིན་པས་སོ། ། བརྫུན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་རྒོལ་བ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གཅོད་པར་མི་ནུས་པས་སོ། །རྣར་སྙན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་མཛེས་པས་སོ། །སྙིང་དུ་སྡུག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདུལ་བྱ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྲོང་ཁྱེར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐོས་པར བྱེད་པའོ།།སྐྱེ་བོ་མང་པོའི་སྙིང་དུ་སྡུག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་གནས་སྐབས་ན་དགའ་བར་བྱེད་པས་སོ། །རང་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་བར་བྱེད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་གཞན་དག་གི་མངོན་ པར་མཐོ་བ་དང་།ངེས་པར་ལེགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལན་ལྡོན་པའི་ཚིག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གུས་པར་ལེན་པའོ། །དུས་སུ་སྨྲ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ལ་བབ་ན་སྨྲ་བའོ། །ཡང་དག་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པར་སྨྲ་བའོ། །བདེན་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ཀྱང་གང་ དོགས་པ་མེད་པ་དེ་མི་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དོན་སྨྲ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དོན་དང་བཅས་པར་སྨྲར་ཟིན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་དོགས་པ་དང་བཅས་པའི་དོན་སྨྲ་བ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར། ཆོས་སྨྲ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །མུ་སྟེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཁོ་བོ་ཅག་ནི་ཆོས་སྨྲ་བ་པོ་ཡིན་ ནོ་སྙམ་དུ་ཞེན་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར།རིགས་པར་སྨྲ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཆོས་སུ་སྨྲ་བ་དེ་ཡང་ང་རྒྱལ་གྱིས་སྨྲ་བ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར། དུལ་བར་སྨྲ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གཟོབ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་དྲི་བ་པོ་དང་ཉེ་བ་ན་སྨྲ་བའོ། །དུས་དང་རྨེད་དང་བཅས་པའི་ཚིག་ཅེས་ བྱ་བ་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པས་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ཐ་ན་བཞད་གད་བྱས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་ཅོ་འདྲི་བའོ། །གཞན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པའོ།

所说'对诸分别也不损害'是指不随顺且不说。'喜欢不和且信受不和'是指因他人不和而心生欢喜，并且经常生起欢喜心。正因如此，无论真假都不说导致不和的言语。'诽谤'是指损害善根。'粗暴'是指说不堪忍受的话。'粗糙'是指即使理解意思也不生欢喜。'损害他人'是指言语差别难以分辨。'挖掘他人隐私'是指说他人过失。'乡俗语'是指说不应时的话。'以下等言语对面而说'是指当面直说。'倾向于对面而说'是指以暗示方式对面说。'可被记持'是指能被其他辩论者遮破。'不悦耳'是指言语本身不悦耳。'从愤怒与辱骂而生'是指由愤怒和辱骂所生。关于'不悦耳且不悦意而令心痛'，从声音方面是不悦耳，从意义方面是不悦意，由此令心痛。'令意忧恼'是指令心极其痛苦。'令自心相续与他心相续恶劣的言语'是指令自他堕恶趣的因的言语。不说如是言语。'柔和'是指引导众生界趋近善根。'温和'是指现世安乐触。'悦意'是指具有善性。'令欢喜'是指言词善妙。'非虚妄'是指一切他方辩论者不能遮破。'悦耳'是指言语优美。'令心爱乐'是指随顺所化机而趣入。'于城市'是指令一切眷属听闻。'令众人心爱乐'等是指在闻、思、修、究竟阶段令欢喜。'令自心相续与他心相续调柔的言语'是指因为是自他增上生与决定胜的因。'应答的言语'是指以其一切语言恭敬接受。'适时而说'是指时机到时而说。'如实而说'是指说真实。为了显示'虽然说真实，但不说无疑虑的'，故说'说义'。虽已说具义，但有说带世间疑虑的义，因此说'说法'。一切外道也执著认为'我是说法者'，因此说'说正理'。所说之法也有以慢心而说，因此说'调柔而说'。'具谨慎'是指对提问者在近处而说。'具时机与恭敬的言语'是指以专注心所说。'乃至戏笑'是指询问他人。'他人受用'是指饮食等。

།གཞན་གྱི་ནོར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསེར་ལ་སོགས་པའོ། །ཡོ་བྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མལ་སྟན་ལ་སོགས་ པའོ།།ཡང་ན་ནོར་དང་ཡོ་བྱད་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བཤད་པའོ། །མངོན་པར་འདོད་པ་ཙམ་ཡང་མི་བསྐྱེད་ཅིང་དོན་དུ་ཡང་མི་གཉེར་ལ་མི་སྨོན་ཏེ། ཆགས་པའི་སེམས་ཀྱང་མི་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་དང་། ཆེན་པོའི་ཆེན་པོའི་དབྱེ་བ་བྱས་ནས་ བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།བྱམས་པའི་སེམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་འདོད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། །སྙིང་རྗེའི་སེམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། འཇམ་པའི་སེམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་མི་ འབྲལ་བར་འདོད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ།།སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་གདགས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། །ཁྲོ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉེ་བར་གནས་ན་ཞེ་སྡང་གི་ཆ་ ཤས་ཅན་སེམས་འཁྲུག་པ་དབྱུག་པ་དང་མཚོན་ཆ་ལ་སོགས་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ།།ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་གི་ཆ་ཤས་ཅན་འགལ་བའི་རྒྱུན་དེ་ཉིད་མི་གཏོང་བ་སྟེ། གནོད་པར་བྱས་པ་མི་བཟོད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །ཐ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ པ་གསུམ་སྟེ།གང་གིས་ཐར་པ་ཐོབ་པའི་དོན་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལས་སུ་མི་རུང་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་ཐོང་གཤོལ་གྱིས་རྨོ་བར་དཀའ་བས་ཐབ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་མ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ སྟེ།འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་གཙང་བ་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནོད་སེམས་ནི་ཞེ་སྡང་སྟེ། བརྡེག་གོ་བསད་དོ་སྙམ་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། །ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཡང་གསུམ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གོ། །གང་གི་ ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་བརྟེན་ནས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འབྱུང་ལ།དེས་ལུས་དང་སེམས་གདུང་བར་བྱེད་པས་སོ། །འཁྲུག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་འཁྲུག་པར་བྱེད་པས་སོ། །ཁོང་ཁྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་རྩུབ་ པའོ།།དེ་དག་ལ་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཡང་ནས་ཡང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ཡང་དག་པའི་ལམ་ལ་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཉིད་བདེ་འགྲོའི་ལམ་ཡིན་པས་ཡང་དག་པའི་ལམ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་གནས་པའོ། །དགེ་མཚན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩིས་བྱེད་པ་སྟེ། དེས་ མ་འོངས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཀྲ་ཤིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་དུ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་མཚན་མ་བཟང་པོ་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ངང་ཚུལ་ངན་པའི་ལྟ་བ་སྣ་ཚོགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་བསྟན་པའི་ལྟ་བ་སྣ་ཚོགས་པ་སྟེ། དེ་དང་བྲལ་བའོ། ། ལྟ་བ་དྲང་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི་གཡོ་མེད་པ་ལ་སྒྱུ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལ་གཡོ་ནི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ཞེན་ཅིང་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་ཆ་དང་ལྡན་པར་རང་གི་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་སྟོན་པར་ཡང་དག་པར་གདམས་ངག་སྟེར་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་དང་བྲལ བ་ནི་གཡོ་མེད་པའོ།།སྒྱུ་ནི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ཞེན་ཅིང་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་ཆ་དང་ལྡན་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ལོག་པར་འཚོ་བའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །བསམ་པ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཡོད་པ་ལ་ སོགས་པར་ངེས་པར་ལྟ་བའོ།།དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །དེ་ལ་བཀླགས་ཏེ་ཤིན་ཏུ་དག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་དུ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་མ་ཉམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་ དམིགས་པས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་སོ།

'他人的财物'是指金子等物。'资具'是指卧具等物。或者说财物和资具是对受用的解释。'连一点贪求之心也不生起，也不追求，也不希望，也不生起贪著之心'是指从小贪、中贪、大贪和大大贪的区分来说的。
'慈心'是指希望此生具有安乐的状态。'悲心'是指希望一切众生远离痛苦的状态。'柔和心'是指希望不离开安乐的状态。'具有利益一切众生之心'是指希望一切众生对烦恼保持平等心的状态。
'愤怒'是指当有害因近在时，具有嗔恨成分的心烦意乱，其作用是执持棍棒和武器等。'怨恨'是指因此具有嗔恨成分而不舍弃对立的相续，其作用是不能忍受伤害。
'垢'是指贪欲等三种，即使为了获得解脱而发心也使其无法成为正行。正因为此，对治如同犁地般困难而称为垢，因为由其他生中的习气力而成为垢。'污垢'是指贪欲、嗔恨和愚痴，因为是产生不净戒律的原因。
'害心'是指嗔恨，具有想要打击杀害的状态。'热恼'也有三种，即贪欲、嗔恨和愚痴。因为依靠贪欲、嗔恨和愚痴而生起非如理作意，由此使身心受到煎熬。'扰乱'是指被这些扰乱心。'忿怒'是指粗暴的心。
'思维这些'是指反复作意这些。'住于正道'是指正见即是善趣之道故为正道，住于其中。'占卜'是指算命，因为由此了知未来。'吉祥'是指观看进入道路等好兆头。
'远离恶劣本性的种种见解'是指远离外道论典中所说的种种见解。'见解正直'的解释是'无有谄曲和虚伪'，其中谄曲是指贪著利养恭敬，具有贪嗔痴的成分，不如实显示自己的功德，对正确教导造成障碍。远离这些即是无谄曲。
虚伪是指贪著利养恭敬，具有贪嗔痴的成分，显示非真实的功德，其作用是成为邪命的依靠。'意乐决定'是指对三宝存在等确定见解。'如是'是指依前所说的方式。'初发心'是指在初地的阶段。
'于此诵读而极为清净'是指由于以无所得方式恒常不断地行持不毁等戒律的缘故。'彼'是指菩萨。'彼等'是指诸业道。

།སྟོན་ཀའི་ཟླ་བ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྟོན་ཀའི་ཟླ་བ་ཞི་བ་དང་འོད་ཆགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་ངོ་། །དེ་ལ་ཟླ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདུང་ བ་དང་བྲལ་བའོ།།དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་གལ་ཏེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་བླངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ།།སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་ཤིང་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བརྗོད་པ་སྟེ། དེས་འཁོར་བ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོ་ག་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཤེ་བ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མི་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ལྔ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་སྤྱོད་ ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ལྔ་ནི་སྲོག་ཆགས་གསོད་པའི་ས་ཕྱོགས་དང་།སྨད་འཚོང་མའི་ཁང་ཁྱིམ་དང་། ཆང་འཚོང་མའི་ཁང་པ་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དང་། རིགས་ངན་གྱི་ཁང་པའོ། །དེ་རྣམས་སུ་མི་འགྲོ་བའོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་གུས་པའི་ སྒོ་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སློབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་བཞིན་དུ་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡང་ཤིན་ཏུ་གུས་པས་སློབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ལ་སློབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ལ་སློབ་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ལུས་དང་ངག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་གོ་བར་སྨོས་སོ། །འཚོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་འཆོས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ བཤད་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ལྟར་བཅོས་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་བཅུ་གཉིས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་བཅུ་གཉིས་ནི་བསོད་སྙོམས་པ་དང་། སྟན་གཅིག་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཕྱིས་མི་ལེན་པ་དང་། ཆོས་གོས་གསུམ་པ་དང་། ཕྱིང་བ་ཅན་དང་། ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་དང་། དགོན་པ་པ་དང་། ཤིང་དྲུང་པ་དང་། བླ་གབ་མེད་པ་དང་། དུར་ཁྲོད་པ་དང་། ཙོག་པུ་པ་དང་། གཞི་ཇི་བཞིན་པའོ། །དེ་ལ་བསོད་སྙོམས་པ་ནི་འདྲིས་པ་དང་མ་འདྲིས་པའི་རིགས་རྣམས་ལས་བསོད་སྙོམས་རྙེད་པ་ཟ་བའོ། །སྟན་གཅིག པ་ནི་སྟན་གཅིག་ལ་འདུག་ནས་ཅི་ཙམ་ཟ་བར་བྱེད་པ་དེ་ཟ་བ་སྟེ།སྟན་དེ་ལས་ཀྱང་ལངས་ནས་མི་ཟ་བའོ། །ཕྱིས་མི་ལེན་པ་ནི་སྟན་ལ་འདུག་སྟེ་ཅི་ཙམ་ཟ་བར་ནུས་པ་དེ་ཙམ་བྱིན་ལེན་བྱས་ནས་ཟའི་བྱིན་ལེན་མ་བྱས་པར་མི་ཟ་བའོ། །ཆོས་གོས་གསུམ་པ་ནི་སྣམ་སྦྱར་དང་། སྟོད་གཡོགས་དང་སྨད་གཡོགས་ ཏེ།ཆོས་གོས་གསུམ་པོ་རྣམས་སྐྱོང་བའོ། །ཆོས་གོས་གསུམ་ལས་ལྷག་པའི་གོས་མི་འཛིན་པའོ། །ཞེས་པའོ། །ཕྱིང་བ་ཅན་ནི་གང་ཆོས་གོས་གསུམ་མམ་དེ་ལས་ལྷག་པའི་གོས་ཐམས་ཅད་ནི་བལ་གྱི་འཆང་གི་དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་ནི་གཞན་དག་གིས་ལམ་ལ་ སོགས་པར་དོར་བ་བཤང་གཅི་དང་།རྣག་ཁྲག་དང་། མཆིལ་མ་རྣམས་ཀྱིས་གོས་པ་དེའི་མི་གཙང་བ་དེ་བསལ་ནས་སྙིང་པོ་བླངས་ཏེ་བཀྲུས་ནས་ཁ་དོག་བསྒྱུར་ཏེ་ཆོས་གོས་བྱས་ནས་འཆང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དགོན་པ་པ་ནི་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ལས་ཐག་རིང་བའི་དགོན་པ་དང་། ནགས་ཀྱི་ནང་དུ་ གནས་ཤིང་ཉལ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཤིང་དྲུང་བ་ནི་ཤིང་གི་རྩ་བར་གནས་ཤིང་འདུག་པའོ། །བླ་གབ་མེད་པ་ནི་སྟེང་གཡོགས་མེད་པའི་གནས་སོ། །དུར་ཁྲོད་པ་ནི་གང་དུ་མི་རོའི་ཚོགས་སྐྱེལ་བ་དེར་གནས་འཆའ་བའོ།

所谓'如同秋月'是指如同秋季的月亮宁静而光明照耀一样，诸菩萨也是如此。其中'月亮'是指远离热恼。
即便如此持守清净戒律，如果对戒律的意义有执著，那么戒律就不清净，为了说明这一点而说'如此'等。
'具足戒律'是指依靠守护所受持的戒律。
'受持别解脱戒而住'是从出离戒律的角度而言，因为由此能确定出离轮回。
'仪轨与行境圆满'是从无过失戒律的角度而言。其中仪轨圆满是指不损害圣者们的威仪等，圆满是指超越五种非行处。
其中五种非行处是：屠宰场所、妓院、酒馆、王宫、贱民之家。不去这些地方。
'于微细罪过亦生畏惧'是指以极其恭敬的方式学习戒律，因为对于制定的戒律如同自性罪一样以极其恭敬的态度学习。
'正受持而学习诸学处'是指完全圆满地学习诸学处。
因此也以'身语'等来表达理解。
'虽然活命清净'是指远离伪装等。
'我见者'是指宣说有我。
'破戒'的解释是指伪装成具戒者。
关于'虽然受持十二头陀行'，其中十二头陀行是：乞食、一坐食、不后食、三衣、粪扫衣、冢间衣、阿兰若、树下、露地、冢间、常坐不卧、随处住。
其中乞食是指从熟识和不熟识的家族中获得施食而食用。一坐食是指坐在一个座位上吃多少就吃多少，不从那个座位起身再吃。不后食是指坐在座位上能吃多少就受持多少而食用，不受持就不吃。三衣是指大衣、上衣和下衣三件法衣，护持这三件法衣，不持有超过三衣的衣服。
粪扫衣是指三衣或更多的衣服都是用羊毛制成，而不用其他材料。冢间衣是指他人在路等处丢弃的，被大小便、脓血、痰涎等污染的衣物，去除污秽后取其精华，洗净后染色制成法衣而穿持。阿兰若是指住在远离村镇城市的寂静处和森林中安住、睡眠等。
树下是指住在树下安住。露地是指无遮盖的处所。冢间是指在运送尸体的地方安住。

།ཅོག་པུ་ནི་ཁྲིའུ་འམ་རྩཝ་ཤིང་གི་སྟན་ལ་འདུག་ནས་དུས་ འདའ་བར་བྱེད་པ་སྟེ།རྩཝ་ཤིང་གི་ཕུང་པོའམ་རྩིག་པའམ་ཀ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་སྙེས་པའོ། །གཞི་ཇི་བཞིན་པ་ནི་རྩཝའི་སྟན་བཏིང་བའམ་ཤིང་ལོའི་སྟན་ལ་ཉལ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དང་པོ་ཇི་ལྟར་བཏིང་བ་དེ་ཁོ་ན་ལ་ཉལ་གྱི་ཕྱིས་མི་འཆོས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། དཔེར་ན་བལ་ལམ་རས་བལ་གང་གི་ཚེ་མ་བསེད་པ་དེའི་ཚེ་འབྱར་བ་དང་མ་འབྱར་བ་མ་ཡིན་པས་བཀལ་བར་མི་རུང་ལ། བསེད་ན་རུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་བསོད་སྙོམས་དང་། ཆོས་གོས་དང་། མལ་སྟན་ལ་ཆགས་པས་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བར་འགྱུར་ལ། དེ་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས ལས་སུ་རུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱའོ།།དམིགས་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པའི་བཤད་པ་ནི་ངར་འཛིན་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པ་ལ་གནས་པ་དེ་ནི་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་ངར་འཛིན་པ་ནི་ཁོ་བོ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའོ། །ང་ཡིར་འཛིན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་འདི་ཁོ་ བོའིའོ།།དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོད་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ཡིན་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སོགས་པའི་སྒྲས་བདེན་པ་དང་། བརྫུན་ པ་དང་།རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་གཞན་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་མཐོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོན་ཏན་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་འགྲོར་སྐྱེས་ན་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་རྐང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་རྐང་པ་སྟེ། བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ཐབས་ཡིན་པས་སོ། །ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་ གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཆེན་པོ་དང་།འབྲིང་དང་ཆུང་ངུ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་དེ་ཉིད་ལས་སོ། །སྐྱེད་བཅས་དངོས་འདུ་ཟད་པས་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་ས་བོན་སྔར་བཏབ་པའི་འབྲས་བུས་ལོངས་སྤྱོད་སྤྱད་པས་དངོས་པོ་ཉམས་པས་སོ། །བྱས་པ་ཆུད་ གསོན་པའི་ཚུལ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་གྱི་ས་བོན་སྐྱེད་དང་བཅས་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་ས་བོན་མི་འདེབས་པས་སོ།།སྔར་གྱི་ས་བོན་ཙམ་ཡང་ཞེས་པ་ལ། ཡང་གི་སྒྲས་ནི་སྐྱེད་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དེ། ས་བོན་ཀྱང་ངོ་། དངོས་པོ་འདུ་བ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣོན་པོའོ། །གནས་མ་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཉི་ཚེ་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བར་རོ།།སྔ་ན་མེད་པའི་འཕེན་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་སྦྱིན་པ་མ་བཏང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྔར་འཕངས་པ་མ་ལུས་པར་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་སྦྱིན་པ་བཏང་བས་འབྲས་བུ་གར་ འཕངས་པ་དེ་མ་ལུས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཟིན་པར་འགྱུར་རོ།།རང་དབང་འཇུག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་མི་དག་རང་དབང་དུ་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐུན་གནས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཡུལ་ན་གནས་པ་དང་། དགེ་བའི་ བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དང་ལྡན་པའོ།།འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའོ། །བདག་འཛིན་པར་མི་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དད་པ་དང་། ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ལ་བདག་ཉིད་གནས་པར་མི་བྱེད་ནའོ། །གཡང་སར་ལྟུང་ བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་ལྟུང་བའོ།།གཞན་དབང་འཇུག་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་དབང་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་སོང་ལས་སོ། །གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་སོ། །སློང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་མི་དག་རྙེད་པར་ འགྱུར་ཞེས་པའོ།།དཔའ་བོ་མཐུན་པའི་ཡུལ་ན་གནས་པའི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་བ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེའོ། །ས་བདེ་ཡངས་ན་གནས་པས་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་བ་ལྟར་རོ།

坐垫是指坐在小座椅或草垫上度过时光，而不是倚靠草堆、墙壁或柱子等。如实基础是指铺设草垫或树叶垫躺卧，而且要按最初铺设的样子躺卧，之后不再调整。
为什么称为头陀功德呢？比如棉花或棉布，当未经梳理时，因为既不粘连也不分散，所以不适合纺织，经过梳理后才变得适合。同样，因为对乞食、法衣和卧具的执着使心不适业，通过头陀功德使之适业，所以称为头陀功德。
关于'执着所缘'的解释是指住于我执和我所执。其中我执是指'我具有戒律'，我所执是指'这戒律是我的'。
'因此'是指由于对戒律本质有执着时就是破戒，不具有戒律。
'有实无实等'中的'等'字包含真假、常无常等。
'其他诸者'是指除菩萨以外的凡夫等。
'极为殊胜'是指因为是增上之因。
'显示成为一切圆满功德所依'是指若生善趣则不生信等诸多功德。
'单独戒律'是指仅仅戒律，因为是往生善趣的方法。
'破坏'是指大中小一切杀生等行为。
'从彼'是指从布施本身。
'因有息本耗尽'是指由于受用先前播下布施种子的果报而财物衰减。
'虚掷所作'是指享用先前带息种子而不再播种。
'连先前种子也'中的'也'字不仅指利息，还指种子。'聚集财物也'是指锐利。
'非处'是指部分地狱等趣处。
'因离无前行所引故'是指因为未行能感受用果报的布施。
'因完全受用先前所引'是指先前布施所引生的果报将全部受用完毕。
'自在而行'是指天人和人类自在地趣入闻法等。
'住顺处'是指具有住于随顺处所和遇见善知识等福分。
'此'是指凡夫。
'若不执我'是指不住于戒律、信心、闻法等功德。
'堕入深渊'是指堕入地狱等。
'随他而行'是指随不善业而行。
'从彼'是指从恶趣。
'以何'是指方法。
'将得'是指将获得天人。
'如勇士住顺处而解脱束缚'是比喻。如住于平坦广阔之地而解脱束缚。

།དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདོན་པར་འགྱུར་བ་མེད་པས་སོ། །གནོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ངན་འགྲོ་ཁོ་ནར་ངེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མི་སོགས་པ་དང་།སྡིག་པའི་ལས་སོགས་པར་བྱེད་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་གཉིས་ཏེ་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །གཏམ་ཟད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུངས་པ་གང་ ཡིན་པའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའོ། །རྗེས་འགྲོའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་གཏམ་གྱི་དེ་མ་ཐག་ཏུའོ། །རྒྱལ་བའི་བཤད་པ་ནི་སྡིག་པའི་ཆོས་མཐའ་དག་ཕམ་པར་མཛད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྡིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཡོན་ཏན་ཡིན་ལ། དེ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བདེ་འགྲོར་སྐྱེས་ན་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་དུས་སུ་ཡང་སྦྱིན་པ་གཏོང་བར་འགྱུར་བས་སོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྒྱུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས པས་ནི་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཡང་སྦྱིན་པ་གཏོང་བས་འབྲས་བུའི་ཚོགས་ཉེ་བར་འཕེལ་ཞིང་དུས་རིང་པོར་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ།།གསུངས་སྐྱེས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཏེ། གཞན་གྱིས་ཆོས་གསུངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་དག་བརྟེན་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་སློང་བའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤས་ཆེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཀུན་ནས་སློང་བ་དེ་ཆེན་པོ་ཡིན་ན་དམྱལ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་ལ། འབྲིང་གིས་ནི་དུད་འགྲོའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཞིང་ཆུང་ངུས་ནི་ཡི་དགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྒྱུར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ཐུན་མོང་གི་ལོངས་སྤྱོད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ན་གཞན་དང་ཐུན་མོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་མེད་པའོ། །འཁོར་གཡོག་ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་འཁོར་གཡོག་རྣམས་ཀྱང་ཡིད་ བརྟན་དུ་མི་རུང་བར་འགྱུར་བའོ།།དགྲ་ཟླ་དང་བཅས་པའི་ཆུང་མར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཆུང་མ་ཡང་གཞན་གྱི་ཐད་དུ་ཉལ་པོ་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །སྐུར་པ་མང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་སྐྱོན་མང་དུ་བརྗོད་པའོ། །གཡོག་འཁོར་མི་འདུམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་བྱེ་བར་ འགྱུར་བའོ།།གཡོག་འཁོར་ངན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏུམ་པོ་ལ་སོགས་པ་དེའི་འཁོར་དུ་འགྱུར་བའོ། །ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཐོས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟག་དང་། སེང་གེ་དང་། མི་མ་ཡིན་པའི་སྒྲ་ཐོས་པར་འགྱུར་བས་སོ། །འཐབ་མོའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ ཐམས་ཅད་དུ་གཞན་དང་འཐབ་མོའི་ཚིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ།།མ་ངེས་པའི་སྤོབས་པར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚིག་མི་བཙན་པར་འགྱུར་བའོ། །ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྱ་ནོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆུང་ངུ་རྙེད་པ་ལ་སེམས་ཡོངས་སུ་གདུང་བའོ། །འདོད་པ་ཆེ་ བ་ནི་མ་རྙེད་པའི་དངོས་པོ་གྱ་ནོམ་པ་དང་།མང་དུ་འདོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཕན་པ་མི་ཚོལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་བློ་མི་སྐྱེ་བའོ། །གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་བརྡེགས་པ་ལ་སོགས་པས་འཚེ་བར་བྱེད་པའོ། ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བར་གྱི་སྒྲ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་དྲུག་དང་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་གཟུང་བར་བྱའོ། །སྐྱེ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མངོན་པར་མཐོ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པར ལེགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་འོག་ཏུའོ། །ཉི་ཚེ་བའི་སེམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ ཏེ།དེ་ཡང་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།

因此，没有所谓的诵读。为了造作伤害而确定堕入恶趣，是因为不积累善根，而积累罪业。正因为如此，是指为了造作伤害。两种异熟，是指两种等流果，下文将会解释。言尽，是指已经宣说的内容。戒，是指具有戒律。随行，是指紧接在布施之语之后。胜者的解释是指战胜一切罪恶法，因为断除了一切烦恼的罪恶法。
为了不使布施等功德废失，布施等本身就是功德，而不废失是因为以戒律的力量转生善趣时，在享受布施果报时也会行布施。关于因果相续等，是说在享受布施果报时也行布施，因此果报增长，长时受用者将能长久受用。
闻生，是指声闻，因为依靠他人说法而生。此等所依因，是指发起心的意思。关于'以大等'，是说若发起心强烈则成为地狱之因，中等则成为旁生之因，微弱则成为饿鬼世界之因。
两种异熟，是指等流果。成为共同受用，是指因为与他人共同，所以无自主权。眷属不可靠，是指其眷属也将变得不可靠。妻子有敌对，是指其妻子也会与他人发生性关系。诽谤众多，是指多说他人过失。眷属不和睦，是指彼此分离。
眷属恶劣，是指凶暴等人成为其眷属。听闻不悦，是指将听到虎、狮子和非人的声音。成为争吵语，是指任何时候都会与他人发生争吵。言语无定力，是指其言语不具威信。不知足，是指对非殊胜和获得少许而心生忧恼。
贪欲大，是指对未获得的殊胜事物和众多事物的欲求。不求利益，是指不生起利益他人的心。他人将造作伤害，是指他人以殴打等方式伤害他。
直至有顶，其中'直'字包含欲界六天、四禅天和三无色界。将有转生，这表明是增上生之因。为了显示是决定胜之因，故说'其后'等，其后是指在正受持十善业道之后。片面之心，是指尚未圆满通达法无我，这也在前文已经说明。

།ཁམས་གསུམ་ལ་སྐྲག་པའི་ཡིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མེད་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ལ་ཐོས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི་སྒྲའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་ འབྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱིས་སོ།།དེས་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་འདོད་པས་ན་ཐེག་པ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །གཞན་ལས་ཐོས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ འདིས་རང་སངས་རྒྱས་ལས་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ལས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་ལྷག་པར་སྦྱངས་པ་སྟེ། གང་གིས་གཟུང་བའི་རྟོག་པ་ སྤོང་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའོ།།དེ་ལྟ་བུའི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་ན་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་སོ།།དེ་ལ་ཡང་གཟུང་བར་རྟོག་པ་སྤང་བའི་ཐབས་ཙམ་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོ་རྟོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཡོད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཉིད་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ལ་ཐབས་མཁས་པ་སྟེ། དེ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ལ། རང་གི་དོན་གཙོ་བོར་བྱེད་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་ པ་ལ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་།དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་མི་འཚོལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཞན་ལ་མི་འཚོལ་བ་ནི་གཞན་དག་ལ་ལམ་མི་འཚོལ་བའོ། །དེ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བདག་ཉིད་ ཀྱིས་ལམ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་འབྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་ལམ་གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་རང་འབྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ ཤེས་པ་ལ་གལ་ཏེ་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཚད་མེད་པའི་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། རང་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པའོ། །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ལ་དམིགས་ པ་དང་།དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐབས་ལ་མཁས་པས་བསྡུ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མ་ཆགས་ཤིང་སྡུག་བསྔལ་ལས་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨོན་ལམ་ ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་བཏབ་པ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ལ་དམིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་འགྲོ་ལ་ཕན་ཕྱིར་སངས་ རྒྱས་འགྲུབ་པར་ཤོག་།ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།

'三界中恐惧的心'这句话是显示没有大悲心的原因。
'随他闻而行'的解释是随声而行的意思。
'以智慧相'是指以能够完全分别的自性、具有空性相的方式。
由此遍修即是所表示的。
'声闻乘'是指由于希求而成为乘，即涅槃。
'随他闻而行'这句话显示了与独觉的差别。
'无大悲心'这句话是显示与菩萨乘的差别。
'其后'等'遍净'是指超越彼而清净，即成为断除所取分别的因。
如是清净十善业道即成就独觉乘，应当如是理解。
若问如何，'通达甚深缘起'是指通达具有空性自性的缘起。
其中仅有断除所取分别的方便，而并非完全通达甚深缘起。
因为通达甚深缘起是菩萨们所具有的。
'无大悲心与方便善巧'是说，大悲心即是利他的方便善巧，而彼离此，主要行自利，仅以神通方式利他的缘故。
声闻乘也通达甚深缘起，为遮遣此故说'不从他求'，不从他求即是不从他人寻求道路。
为何如此？说'自证正等觉'，因为自身现证道路。
为何如此？说'随顺自然'，因为由其他生中修道力故，随顺自然智慧生起。
正因如此而说'不依赖他人'。
为了了知此义，故说'若此'等。
'极其广大无量的悲悯'中，因缘于空性故广大，因自身即是空性故无量。
'具大悲心'是因为具有缘法和无缘的大悲。
正因如此而说'以方便善巧摄受'，空性与大悲即是方便善巧，因为以此对众生无执著而拔除痛苦。
'发起广大誓愿'是显示具有菩提心。
广说此即'不舍一切众生，缘于极其广大的佛智'，如是说'愿为利益众生而成佛'，由此显示不舍众生，缘于极其广大的佛智，因为具足无边功德。

།ཡོངས་སུ་སྦྱངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འབྲས་བུ་བརྗོད པ་ཡིན་ཏེ།ཡོངས་སུ་སྦྱངས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རྣམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤང་བ་ཡིན་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཟིན་པའི་ འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།སྤྱོད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུས་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་རིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་མཐོ་བ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ཡིན་ལ། དེ་ ལས་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པར་ལེགས་པའི་ཡང་ངོ་།།ས་འདིའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རྨ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བདག་ཉིད་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ལ་སོགས་པའོ།།གླིང་བཞིའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ས་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གླིང་བཞི་ལ་དབང་བའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོར་འགྱུར་ཞིང་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་དང་ལྡན་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དྲི་མ་སྤོང་ བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་འགྲེལ་པའི་ལེའུ་གཉིས་པའི་ཊཱི་ཀཱའོ།། །།ད་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་གསུམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཤེས་བྱའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་ བྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་སོ།།དེ་རྣམས་ཉིད་བུད་ཤིང་སྟེ། ཇི་ལྟར་མེས་བུད་ཤིང་བསྲེགས་ནས་མི་སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མི་སྣང་བར་བྱེད་པས་སོ། །འོད་འབྱུང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལ་ལྟོས་ ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་ཅུང་ཟད་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཞི་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱིའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། དགེ་དང་མི་དགེ་རྣམ་རྟོག་གི་།རྒྱུ་མཚན་གཅོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་ཉིད་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་ པས་སོ།།དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གསུམ་པའོ། །གནས་མིན་འཁྲུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་གྱིས་ཁྲོ་བའི་གནས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་གསུམ་གྱི་དོན་ མ་ཡིན་པའི་དོགས་པ་གང་གིས་གཞན་གྱི་མནར་སེམས་ཀྱི་གཞིར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དུས་གསུམ་གྱི་དོན་མ་ཡིན་པའི་དོགས་པ་ནི་ང་ལ་འདིས་གནོད་པ་བྱས་སོ།།ངའི་གྲོགས་པོ་ལ་ཡང་ངོ་། །ངའི་དགྲ་བོའི་དོན་བྱས་སོ་སྙམ་པའི་འདས་པའི་དུས་ལ་དོན་མ་ཡིན་པའི་དོགས་པ་འབྱུང་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་བ་དང་། མ་འོངས་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། །འདིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཁྲོ་བའི་གནས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྡིག་པའི་ལས་དེའི་རྐྱེན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པར་ཁྲོ་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྡིག་པའི ལས་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའི་བཟོད་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པའི་བཟོད་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་གིས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གཅོད་པའི་སྐྱེས་བུས་སོ།།གང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ནམ་གྱི་ཚེའོ།

'遍净'等词是说明果位。遍净后菩萨诸地清净是指以见道和修道断除烦恼，波罗蜜清净是指以三种无缘所摄的出世间法。'广大行'是指以化身和圆满受用身为众生利益直至轮回尽头。'如理'是指为凡夫获得增上生的方便，也是其他众生获得决定胜的方便。
为了显示此地戒律无瑕疵，故说'如海'等。'戒律力'是指住于戒律之义。'大士'是指恒常不断住于戒律。'彼'是指戒律。其余易解。
为显示戒律总结，故说'如所说'等。'一切功德圆满'是指禅定等。'四洲圆满之因'是说住于此地的菩萨将成为统领四洲的转轮圣王，具足七宝，并具有清除众生破戒垢染的能力。
《中观入论释》第二品释。
为显示第三发心，故说'今'等。'所知'是指色、心、心所、不相应行及无为法。这些即是薪柴，如同火焰焚烧薪柴使其不现，同样空性智慧之火使色等不现。'光明生起'是相对第一地和第二地而言智慧之火稍微明显。
'寂静自性'是指一切分别念寂灭的自性。如说：'善与不善分别，能断因相为特征，诸佛说此为空性。'
'彼'是指第三地。'非处恼害'是说此菩萨不会成为他人嗔恨的对象。'由具如是智慧'是指因为了知三轮清净。
'三世非义疑虑而成他人害心之基'是指对三世非义的疑虑，即想'此人曾害我，也害我友，利益我敌'等对过去时的非义疑虑。同样也可说现在和未来。'如是'等易解。此说明菩萨非嗔恨处。
'彼恶业缘'是指由非处生嗔而起的恶业是地狱等苦的因。此说明世俗忍辱之因。为显示胜义忍辱之因，故说'复次'等。'何者'是指手等。'何人'是指砍截者。'何时'是指任何时候。

།ཇི་ལྟར་གཅོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཚོན་ཆ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདག་མེད་པ་མཐོང་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྡིག་པའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀྱང་གི་ སྒྲའི་དོན་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་བཟོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་ནས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་བསྲུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཟོད་པ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཁྲོ་བས་གཞན་གྱི་ཉེས་པ་བརྗོད་པ་ལས་ལྡོག་པར་རིགས་པར་ འཆད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ཐལ་ལྕག་དང་ཁུ་ཚུར་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་ཕར་གནོད་པ་བྱས་པས་དེ་ཁོན་ལོག་ན་ཁོན་གྱིས་དེ་ལ་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕར་གནོད་པ་བྱས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བོ་ལ་སླར་གནོད་པ་བྱས་པས་སོ། །དེའི་ཁོན་ ལྡོག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སླར་གནོད་པ་བྱས་པས་ཁོན་ལྡོག་པར་འགྱུར་ནའོ།།ཁོན་གྱིས་དེ་ལ་ཅི་ཞིག་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་སྔར་དགྲ་བོས་གནོད་པ་བྱས་པ་དེ་ལ་ཁོན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱས། ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་བྱས་ཏེ། བྱས་ཟིན་པ་དེ་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་འདི་ལའོ། །དེའི་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་བྱེད་པས་སོ།།འདིའི་དོན་ནི་ཁོན་བྱེད་པའི་དོན་མེད་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཁོན་སྤངས་པ་དང་། བཟོད་པ་བསྒོམ་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བཟོད་པ་དེ་ཡང་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བ་དུ་མ་རྣམས་འཕེལ་བའི་ རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་མཐའ་དག་བསྲུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།འདིས་ནི་ཁོན་མི་བྱ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཁོ་ན་བྱེད་པ་ལ་སླར་ཁོ་ན་བྱེད་ཅེ་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་འཕེལ་བ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ལྡོག་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་རང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།རང་གིས་ཉེས་པ་སྤྱོད་པའི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ཉེ་བར་སྤྱོད་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དགྲ་བོས་གནོད་པ་བྱས་པ་དེ་དགྲ་བོས་བྱས་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །ལན་དུ་གནོད་པ་བྱས་པས་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཞི་བ་ནི་སླར་གནོད་པ་བྱས་པས་ཁྲོ་བ་ཞི་བར་འགྱུར་བའོ། །དེའི་གནོད་པས་ཕམ་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པ་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱལ་བར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འབྲས་བུ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྡེག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་དགྲ་བོས་བསྐྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པའོ། །ཟད་པར་བྱེད་པ་ཞེས བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ཟད་པའོ།།དེ་ཉིད་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པའོ། །གཞན་ལ་གནོད་པ་དང་ནི་ཁྲོ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པར་བྱེད་པ་གཞན་དག་ལ་གནོད་པར་བྱེད་ཅིང་ཁོན་བྱེད་པས་སོ། །ས་བོན་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་དམྱལ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་གང་ ཡིན་པའོ།།སྲོག་གཅོད་པའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་དྭགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཉི་ཚེ་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་བསྡུ་བར་བྱའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཉོན་མོངས་ པ་ལྷག་མ་ཅུང་ཟད་ལུས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ།དཔེར་ན་སྲོག་གཅོད་པས་ཚེ་ཐུང་བ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ལྷག་མ་ལུས་པ་སྟེ་སྔར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་སོ། །དེ་ཉིད་ཅུང་ཟད་དེ་དམྱལ་ བ་ལ་སོགས་པར་བསྲེག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལྟོས་ནས་ཕྲད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་མ་ལུས་པ་ལྡོག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། ད་ལྟར་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'如何砍断'是指用刀等工具。'为何'等词是显示无我见的因。'恶业'等词是显示'亦'字的含义。
如是显示忍辱的两种因后，为显示'此忍辱是凡夫们功德集的守护因'而说'此忍辱'等。'说理'等词包含鞭打、拳打等。
若问'如果以加害回报而对方的怨恨消除，则怨恨对此有何作用'，'以加害回报'是指对敌人反施加害。'其怨恨消除'是指如果以反施加害而怨恨消除。'怨恨对此有何作用'是指敌人先前所作的伤害，怨恨对此能做什么？什么也做不了，已做之事不能改变。'此'指今生。'其'指报复。
此义是通过显示怨恨无义及其不悦意的果报，来说明应断除怨恨、修习忍辱。此忍辱又是布施、持戒所生诸善增长之因，故说是一切功德守护之因。
此说明不应怀恨。现在若问对瞋恨者以瞋恨回报如何？为显示通过不悦意果报增长而应止息，故说'若人自己'等。
'正受用自作恶业果报之特相'是指敌人所作伤害并非敌人所为，而是受用前世所造不善业之果报。'以报复平息'中，平息是指以反施加害而瞋恨平息。'欲以伤害胜过'是指想通过加害而取胜。'何果'是指敌人以打击等方式所生的痛苦。'令尽'是指受用果报而尽。'彼即'是指先前所造业的果报。
'以加害他人及瞋恨'是指对加害者行加害及怀恨。'为种子'是指成为未来地狱之因。'杀生业'等中，'等'字包含偷盗等。'阎魔世间'是指饿鬼世界。'等'字包含孤独地狱。
'余留少许烦恼之等流果'中，因果相似的果报即是等流果，如杀生感得短命等。等流果有余留是因先前已受异熟果报。'少许'是相对于地狱等中烧煮等苦而言微小。
'是不悦意果报完全止息之因'是指因已受用先前异熟果报，现在又受用等流果报，故无不悦意果报可受。

།སླར་ཡང་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཁ་ཟས་ལྷག་པར་ཟ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ལན་དུ་གནོད་པ་བྱེད་པ་དང་། ཁོན་བྱེད་པའོ། །ནད་གསོ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པར་བྱེད་པའོ། །འཕྲལ་དུ་ སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དུས་གཞན་དུ་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཟོད་པ་མ་ཡིན་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཟད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མི་བཟོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཡུལ་རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་རྣམས་ ལ་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་མི་བཟོད་པ་ནི་དགེ་བ་འཇོམས་པས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་མི་བཟོད་པ་ལས་གཞན་པའི་སྡིག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གང་ཟག་གི་ཁྱད་པར་དུ་ངེས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ཡོན་ཏན་མང་པོ་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་ངེས་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་གཞན་གྱིས་སེམས་ངེས་པར་དཀའ་བ་ཡིན་པས་སོ། །ངེས་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པས་ཁྱད་པར་ངེས་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ངོ་། །ཉོན་མོངས་པ་གོམས་པ་ལ་རག་ལས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདེན་པར་གྱུར་པའི་སྐྱོན་ལ་ལྷག་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། ། དེ་རྣམས་གོམས་པ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །རག་ལས་ནས་འཇུག་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་གྱུར་པས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པར་རྟོགས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་གོམས་པའི ཕྱིར་ཁོང་ཁྲོ་བའི་བསམ་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།ཞེས་པའོ། །བདེན་པར་གྱུར་པ་དང་། བདེན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཉེས་པ་ལྷག་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་ཉེས་པ་ཆུང་ངུ་ལ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་སོ། །ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། །གཞན་ཡང་མི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་གང་ཟག་རྣམ་པ་ གཉིས་ཏེ།ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ནུས་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ནུས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་བཟོད་པ་ནི་བདག་ཉིད་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་གཞན་རྣམས་ལ་གནོད་པར་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་དང་གཞན་གཉིས་ཀ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་ པ་ཡིན་ཏེ།དེས་གཞན་དག་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་ནུས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་དག་གིས་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་སྐྱོན་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ཀའི་མི་བཟོད་པ་ཡང་མ་འོངས་པའི་ངན་སོང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སྐྱེ་བ་གཞན་གྱི་ཉེས་པའོ། །དེ་ལ་མཐོང་བའི་ ཆོས་ལ་ནི་ཉེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ནུས་པ་མེད་པ་དང་།ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་དག་ལ་བདག་ཉིད་ལ་གནོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མི་སྡུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མི་སྡུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲོ་བའི་ཚེ་གདོང་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དམ་པ་མ་ཡིན་པར་བཀྲི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲོ་བ་རྣམས་དབྱུག་པ་དང་། མཚོན་ཆ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་དང་ཚུལ་མིན་ཤེས་པའི་རྣམ་དཔྱོད་འཕྲོག་བྱེད་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་དགེ་བ་ཡིན་པས་བྱ་བར་རིགས་སོ་སྙམ་པའི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་བློ་མེད་པར་བྱེད་པས སོ།།སྐྱེ་བ་གཞན་གྱི་ཉེས་པ་ནི་དུས་ཕྱིས་རིས་མཐུན་བཏང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རིས་མཐུན་བཏང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཉིད་བཏང་ནས་སོ། །ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། །སྔར་བསྟན་པ་དང་འགལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་མི་བཟོད་པའི་སྐྱོན་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་འགལ་ བའོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཟོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མཛེས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་གཟུགས་མཐོང་ན་གཞན་ལ་དགའ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེ་བས་སོ། །འདི་ནི་གཟུགས་མི་སྡུག་པ་དང་འགལ་བའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །སྐྱེ་བོ་དམ་པ་རྣམས་ལ་འཕངས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྐྱེ་བོ་དམ་པ་རྣམས་བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་དགའ་བའོ།།འདི་ནི་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་འགལ་བའོ།

再次所谓'变化'，就以比喻而言，是指过度饮食等。以实际意义而言，是指报复伤害和怀恨。所谓'成为治疗疾病的因'，是指造成伤害。所谓'暂时生起痛苦的因'，是因为通过忍辱力在其他时候成为安乐的因。
为了显示非忍辱的福德资粮耗尽的因，而说'不忍'等。因为对境是胜者之子等，即使一刹那的不忍也会摧毁善业。因此应当理解除了不忍之外没有其他罪过。
所谓'远离对补特伽罗特殊性的确定'，是因为这位菩萨具有众多功德而成为特殊者，但无法确定，这也是因为他人难以确定其心。所谓'即使确定'，是指即使确定具有功德的特殊性。
关于'依赖烦恼习气'，是对真实过失的过分执著。对这些的习气是反复作意。依赖而趣入是受这些支配。这的含义是：即使了知菩萨具有功德的特殊性，由于烦恼从无始以来串习的缘故，会生起愤怒的念头。
对真实和非真实的过失过分执著，是将小过失夸大为大过失。其余易懂。
另外关于'不忍'等，此处有两种补特伽罗：具有能力者和无能力者。其中无能力者的不忍是对自身造成伤害，因为他们无法伤害他人。具有能力者则对自他二者都造成伤害，因为他们能够伤害他人。这是无能力者和具有能力者在现世的过患。二者的不忍也是未来恶趣的因，所以是其他生世的过患。
其中在现世中，以三种过患对无能力者和具有能力者造成自身伤害，为了显示这点，而说'不悦意'等。所谓'不悦意'，是因为愤怒时面容等产生变化。'引向非善'是指愤怒使人趋向执持棍棒、武器等。'夺取辨别正邪的智慧'，是指使人失去这是善业应当行持的分别智慧。
其他生世的过患，说'后来舍弃同类'等。所谓'舍弃同类'是指舍弃人身。其余易懂。
所谓'与前述相违'，是与前述不忍的过患不悦意等相违。为了显示这点，而说'以忍辱'等。所谓'庄严'，是因为见到其形相会在他人心中生起殊胜欢喜。这是与不悦意形相相违的功德。所谓'为善士所敬重'，是指善士喜爱具有忍辱者。这是与非善相违。

།ལུགས་དང་ལུགས་མིན་ཤེས་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚུལ་དང་ཚུལ་མིན་ཤེས་པའི་རྣམ་དཔྱོད་འཕྲོག་བྱེད་ཅིང་། །ཞེས་པ་དང་འགལ་བའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིས་མཐུན་ བཏང་བའི་ཕྱིས་སོ།།ལྷ་དང་མིའི་སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་གཞན་གྱི་སྐྱོན་དང་འགལ་བའོ། །སྡིག་པ་ཟད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར། རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ལ་ཁྲོ་བ་ཡིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་བཟོད་པའི་སྐྱོན་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་འགལ་བའོ། །ད་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའི་སྒོ་ནས་ མི་བཟོད་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་གོ་སླའོ།།རྫོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཕྱིར་བསྔོས་ཀྱང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ལ་དེར་བསྔོས་ཀྱང་ངོ་།།ལྷག་མ་གོ་སླའོ། །བསམ་གཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞིའོ། །མངོན་ཤེས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྷའི་མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྷའི་རྣ་བའི་ མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པའོ། །ས་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་བྱེད་པའོ། །འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པར་བྱ་བས་ནི་འདོད་ཆགས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡིན་ལ། དེ་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཉེ་བར་མཚོན་པའི་དོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་གཞན་ཡང་མཚན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་གང་ན་བྱ་རོག་འདི་གནས་པ་དེ་ནི་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་ཁང་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། བྱ་རོག་གིས་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་ཁང་པ་མཚོན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་བསམ གཏན་གྱི་སྒྲས་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་།བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་པ་བཞི་མཚོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདོད་པ་རྣམས་ལས་དབེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་དང་། དངོས་པོའི་རང་ བཞིན་ཅན་གྱི་འདོད་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན། ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པས་དབྱིག་པ་འཛིན་པ་དང་། འཐབ་པ་དང་། རྩོད་པ་ལ་ སོགས་པའོ།།རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་པའམ་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་མེད་པའི་དུས་དང་། རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་དུས་ན་ཡིད་ཀྱིས་འཚོལ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟོག་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་སེམས་ཀྱི་རགས་པ་ཉིད་དོ། །སེམས་ པའམ་ཤེས་རབ་ལ་བརྟན་ནས་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་།རྟོག་པ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དཔྱོད་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་སེམས་ཀྱི་ཕྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་འདོད་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་ དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དང་།འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པའོ། །ལུས་དང་སེམས་བསྲབས་པའི་ཕྱིར་དགའ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །གནས་སོ་ཞེས་བྱ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་གནས་པའོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའོ། །རྟོག་པ་དང་ དཔྱོད་པ་དག་གི་སེམས་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་བྱེད་པར་མཐོང་བས།དེ་གཉིས་ལ་སེམས་བརླན་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། དཔྱོད་པ་མེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ལ་སེམས་གཏད་དེ་སེམས་དམིགས་པ་གང་ལ་སེམས་འཕྲོ་བར་གྱུར་པ་དེ་ལས་ཐ་དད་དུ་བྱས་ཏེ། དམིགས་པ་མི་འཕྲོ་བ་ལ་ སེམས་ཞི་བར་གཏོད་པའོ།

所谓通晓正邪之理的智者，是与'了知正邪之理的智慧夺人'相违背的。'其后'是指随顺而行之后。'天人之生'是与其他生处的过失相违背的。'罪业将尽'是与'对菩萨生嗔'等所说的不忍之过相违背的。
现在为了通过总结说明应当断除不忍，因此说'是故如是'等，易于理解。'回向圆满佛菩提'是指回向诸正等正觉的菩提，即离一切障碍的一切种智。其余易于理解。
'禅定'是指四禅。'神通'是指五神通，即：神足通、天眼通、天耳通、他心通、宿命通。'彼地'是指光明地。
'欲贪'是指对欲境的贪著，即对色等境的贪著。'近喻义'是指以此表示其他，如说'乌鸦所在处即是天授之屋'，以乌鸦表示天授之屋。同样，此处以禅定之名表示四无色定和慈等四无量。
'远离诸欲'是指不与烦恼贪欲相应，以及不缘色等诸欲境之自性。'远离罪恶不善法'是指远离以贪欲为因的身语意恶行，如持杖、斗争、争论等。
'有寻有伺'是指依止思或慧，在无寻时和有寻时，以意寻求，此即是寻，也是心的粗重性。依止思或慧，在无寻和无寻的状态中，以意别别观察，此即是伺，也是心的细微性。
由于与如是对治欲界的寻伺相应，故说有寻有伺，成就所欲。由身心轻安故与喜乐俱。'安住'是指入定而住。'彼'是指瑜伽师。
见到寻伺扰乱心识，于彼二者心生厌离，为无寻无伺之因，专注其心，使心从所缘境不散乱中分离出来，令心安住于不散乱的所缘。

།དེའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ནང་ཡོངས་སུ་དང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་སེམས་ཞི་བར་བྱས་ཏེ། རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་རྨ་དང་བར་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ལས་འདས་ཏེ། བསྒོམས་ པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྨ་དང་བར་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་དུ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་མི་འཇུག་པས་རོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ སྤངས་པ་ཡིན་པས་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཞིན་ནོ། །དེ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་འཁྲུག་པར་བྱེད་པའི་རྟོག་ པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་དང་།དགའ་བ་རྣམས་སྤངས་ཏེ། དེ་རྣམས་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་ཡང་དགའ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་གི་གོ་སྐབས་མི་འབྱེད་པའི་དོན་དུ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །རེ་འགའ་འགའ་ ཞིག་གིས་བསྐྱེད་ན་ཡང་ལྷག་པར་མི་གནས་པའི་དོན་དུ་ཤེས་རབ་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གང་གི་ཚེ་བཏང་སྙོམས་ཤས་ཆེ་བ་ལ་གནས་པ་དེའི་དགའ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་རབ་ཏུ་སྤོང་ཞིང་དགའ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཞི་ བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ཡིད་ཀྱི་ལུས་ཀྱིས་ཚོར་བ་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལུས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་ལུས་དག་གིས་སོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ བསམ་གཏན་འོག་མ་གཉིས་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་བཏང་སྙོམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་གོང་ན་བཏང་སྙོམས་ནི་ཡོད་ལ་བདེ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་བསམ་གཏན་འདི་ཁོ་ན་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་ཉན་ཐོས་དག་གིས་སོ། ། བདེ་བ་ཡང་སྤངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །འདིས་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པས་བདེ་བ་སྤངས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྔ་ནས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་སྤངས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་སོ། །ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་སྔ་ནས ནུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པས་དགའ་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་བདེ་བ་ནུབ་པ་ཡིན་ལ།བསམ་གཏན་དང་པོས་ཡིད་མི་བདེ་བ་སྤངས་པས་སོ། །ཚོར་བ་བཞི་པོ་འདི་རྣམས་སྤངས་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ཁོ་ན་ལྷག་ མར་ལུས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་ནི་ས་འོག་མ་པའི་སྐྱོན་བརྒྱད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལ་སྐྱོན་བརྒྱད་ནི་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་ པ་དང་།དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། འབྱིན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་སེམས་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ པའོ།།གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་ལས་སོ། །ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ནམ་མཁའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམས་པས་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་སྟེ། དེ་ རྣམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩིག་པ་དང་། ར་བ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་སོ། །སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ཐོག་དང་། སྐྱེད་མོས་ཚལ་དང་། རི་དང་། ཆུ་བོ་དང་། ཟླ་བ་དང་། ཉི་མ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་སོ།

因此说'离开寻思和观察，内心完全清净'。'心相续成为一体'是指由此使心平静，超越了有寻思和有伤害的状态，由修习力而获得了治愈伤害的状态。
因此说'心相续成为一体'，意思是由于寻思和观察不入相续而成为一味。由于在一切方面都断除了一切寻思和观察，所以称为'无寻无观'。
'具有喜乐'如前所述。'离开喜的贪著'是因为粗重的缘故。'安住于舍'是指断除了扰乱心的寻思和观察以及喜，对这些保持平等心。
为了不给与喜俱生的想和作意开启机会，正念得以安住。即使偶尔生起，为了不过分安住，智慧会增长。因此说'具有正念和正知'。
当安住于偏重舍时，舍弃与喜俱生的心，体验非喜的寂静，那时以意身体验乐受。
因此说'身受乐'，'身'是指色身和意身。关于'圣者们'等，下两禅定没有这样的舍，上面虽有舍但没有乐。
因此唯此禅定是乐和舍的所依。'圣者们'是指佛陀和声闻们。
'也断除了乐'是指与第三禅俱生的。这表明第四禅已断除乐。'先前已断苦'是指从初禅开始。
'喜和忧先前已灭'是指因第三禅断除喜故喜灭，因初禅断除忧故。断除这四种受后，唯余非苦非乐受。
因此说'非乐非苦'。'舍念清净'是因为第四禅离开了下地八种过患。八种过患是：寻、伺、入息、出息、乐、苦、喜、忧。
'四无色定'是因为与无色心相应。'彼'指瑜伽师。
'超越色想'是指超越青、黄、红、白等想。'完全超越'是指由于完全修习虚空想而超越了一切这些，因为这些想不再生起。
'障碍想'是指墙壁、篱笆等想。'种种想'是指楼阁、园林、山川、河流、月亮、太阳等想。

།ནམ་ མཁའ་མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ སྙོམས་པར་འཇུག་པར་འདོད་པ་དེས།ཤེས་པ་གང་གིས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ལ་ལྷག་པར་མོས་པར་བྱས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་དུ་བཟུང་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལས་བཟློག་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་མཐའ་ཡས་པའི་ རྣམ་པ་ཉིད་དུ་ལྷག་པར་མོས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ལངས་ཏེ་དམིགས་ པ་བ་ཚལ་བ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པའི་གཟུགས་ཅན་ནམ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་དམིགས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་རྙེད་པ་དེའི་ཚེ་དམིགས་པ་མ་རྙེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ།ཅི་ཡང་མེད་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། ལྷག་པར་ མོས་པ་དེ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྔར་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་དུས་ན་ཅུང་ཟད་ཡོད་པའི་འདུ་ཤེས་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ལ། ད་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་ མཆེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལ་རག་ལས་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ལས་ལོག་པ་ཡིན་པས་འདུ་ཤེས་མེད་ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།དཔེར་ན་སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་འགགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འོན་ཀྱང་མཚན་མ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདུ་ཤེས་མེད་མིན་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་མདོའི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་བཤད་པའོ། །འདིའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས མེད་པ་འདི་རྣམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་སྒོ་ནས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒོ་ནས་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་ནི་བཞི་སྟེ། སྲེད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བསམ་གཏན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་སྲེད་པས་རོ་མྱང་བའི་ཉོན་མོངས་པས་ཉོན མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ།བསྲབས་པའི་བདེ་བའི་རོ་མྱང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བས་ལྟ་བ་ལྷག་པར་བསམ་གཏན་པ་དེ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལ་ལྟ་བ་ལྷག་པར་ཡོད་པས་ན་ལྟ་བ་ལྷག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། བསམ་གཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ བསམ་གཏན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱང་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་སྔོན་གྱི་མཐར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་ལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ང་རྒྱལ་གྱིས་ང་རྒྱལ་ལྷག་པར་བསམ་གཏན་པ་ཉིད་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་རྟོགས་པ་དེས་སེམས་པས་ མཐོ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།མ་རིག་པས་ཐེ་ཚོམ་ལྷག་པ་དང་བསམ་གཏན་པ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སོ་སོར་རྟོགས་པས་ཐར་པ་འདོད་པའི་ཁྱད་པར་དུ་རྟོགས་པ་དེ་ལ་ཐར་པ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་སྙམ་པའི་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ སེམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་བྱང་བ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དག་པའི་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་གཉིས་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ ཀྱང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'无边虚空'，是指将无边虚空本身作为识的所缘。关于'于一切相'等，'超越无边虚空处'是指，想要入定于无边虚空处的人，以何等智慧对无边虚空作胜解的那个识本身，执取为无边，从无边虚空处想中转出，对那个识本身的无边相作胜解。因此说'识无边'。'于一切相超越识无边处'是指，从识无边处出定，寻求所缘时，除了识之外，未能发现任何有色或无色的所缘，此时由于未得所缘而超越无边识，缘于无所有性，修习那个胜解。
'于一切相超越无所有处'是指，之前入定于无所有处时是从有所有想中转出，而现在见到依止于无所有处想本身，从无所有想中转出，因此说'无想'。不像无心定那样一切相中灭尽所有想，而是极其微细地趣入无相想。因此说'非无想'。这是禅定与等至经文义的解释。
此中的建立应当从禅定与无色的杂染、清净、建立、清净门来了知。其中如何从杂染门呢？不善根有四：贪、见、慢、无明。由彼等成为染污心时，以染污禅定门而障蔽，一切不善染污及随烦恼皆趣入故。其中由贪而成为染著味的烦恼所染污，因为耽著寂静的乐味故。由见而成为增上见禅者的烦恼所染污，因为此中增上见故称为增上见，具足禅定故称为禅者。彼亦依止禅定而行于前际分别等见故。
由慢而成为增上慢禅者的杂染，因为以殊胜证悟而心生高举故。由无明而成为增上疑禅者的烦恼所染污，因为以证悟真实而欲求解脱的殊胜证悟中，生起'是否为解脱'的怀疑故。如是于具染污心者中，色界、无色界所行的烦恼及随烦恼得以趣入。
如何清净呢？清净禅定与无色二者虽是世间，但因是善法，且离随眠垢染，故称为清净。

རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཡན་ལག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཚོད་ཟིན་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། མིང་གི་རྣམ་པར་གཞག་ པའི་སྒོ་ནས་སོ།།དེ་ལྟར་བསམ་གཏན་ལ་བཞིའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །གཟུགས་མེད་པ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ཡན་ལག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་དོར་ནས་སོ། །ཡན་ལག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བསམ་ གཏན་དང་པོ་ལ་ཡན་ལག་ལྔ་སྟེ།རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ཡན་ལག་བཞི་སྟེ། ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡང་དག་པར་དང་བ་དང་། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ ཉིད་དོ།།བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་ཡན་ལག་ལྔ་སྟེ། བཏང་སྙོམས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ཡན་ལག་བཞི་སྟེ། བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཅིའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ལན་ནི་རྣམ་པ་དེ་ཙམ་གྱི སྒོ་ནས་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་དང་།ཕན་ཡོན་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིའི་དོན་ནི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་བརྟེན་ནས་ཡན་ལག་གི་རྣམ་གཞག་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པའི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེ་དག་གིས་འདོད་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་རྟོག་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་གིས་མི མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བའམ།དེས་དབེན་པ་ལས་བྱུང་བའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་པའི་དབང་གིས་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ནང་གི་ བདག་ཉིད་ཀྱི་དང་པོ་ནི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ།རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་དང་བ་ནི་སྔར་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པས་སེམས་འཁྲུག་པའི་ཕྱིར། སེམས་དམིགས་པ་ལ་ཆེས་མི་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། ད་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཆེས་མཉམ་པར་འཇོག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པས་འཁྲུག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་དང་བས་འཁྲུག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་སྔར་བཞིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བཏང་ སྙོམས་དང་།དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དགའ་བ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བ་དང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་སྔར་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དྲན་ པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གིས་བདེ་བ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་གོ། །སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་དེ་གཉིས་ཀའི་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་གོ། །གཟུགས་མེད་པ་ལ་ནི་ཡན་ལག་གི་རྣམ་ གཞག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཞི་གནས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་སྒོ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་བར་ དུའོ།།དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་གང་ཞེ་ན། མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ལྷག་པར་མོས་པ་དང་། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབེན་པ་དང་། དགའ་བ་ཡང་དག་པར་སྡུད་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པ་དང་། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།

如何安立呢？从支分的安立、等至的安立、把握的安立、名称的安立四个方面。如是从四个方面安立禅定。从三个方面安立无色定，即舍弃了支分的安立。
什么是支分的安立呢？初禅有五支：寻、伺、喜、乐、心一境性。第二禅有四支：内自体净、喜、乐、心一境性。第三禅有五支：舍、念、正知、乐、心一境性。第四禅有四支：舍清净、念清净、不苦不乐受、心一境性。
难道没有其他的心所法如想等吗？为什么要安立寻等为支分呢？答：因为通过这些方面对治分、功德分及二者所依支分已圆满。这意思是依对治分支、功德分支及二者所依支分而作支分安立。
如是初禅中寻伺是对治支，因为它们能断除欲贪、害心、害想。喜乐是功德支，因为由寻伺断除违品或由远离而获得喜乐。心一境性是二者所依支，因为依止三摩地而寻等得以运行。
第二禅中内自体净是对治支，因为能断除寻伺。其中内自体净是指先前因寻伺而心散乱故心不能很好地趣入所缘，现在离开寻伺故心能平等安住于所缘，即离开寻伺的散乱故由极净而无散乱。喜、乐、心一境性如前。
第三禅中舍、念、正知二者是对治支，因为它们能断除喜。乐和心一境性如前所知。第四禅中舍清净、念清净是对治支，因为它们能断除乐。不苦不乐是功德支。心一境性是二者所依支。
无色定中没有支分安立，因为依止一味寂止故。
什么是等至的安立呢？通过七种作意而入初禅等至，乃至无想无想处亦如是。其中七种作意是什么呢？了相作意、胜解作意、远离作意、摄喜作意、观察作意、加行究竟作意、加行究竟果作意。

། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བདུན་ཅི་ལྟར་ལྡན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ལ་གང་གི་འདོད་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ནས་རགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཡིན་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཞི་བའི་མཚན་ཉིད ཅན་དུ་རྟོག་པ་ཡིན་ལ།འདིའི་མཚན་ཉིད་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དག་དང་འདྲེས་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དག་ལས་འདས་ཏེ། གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པས་རགས་པ་དང་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ལ་ དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་།ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་ཞིང་ཡང་དང་ཡང་དུ་རགས་པ་དང་ཞི་བ་ཉིད་ལྷག་པར་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་གོམས་པ་ལས་དང་པོར་སྤོང་བའི་ལམ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབེན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། དེས་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་སྤོང་བའི་ ཕྱིར་དང་།དེའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་གནས་ངན་ལེན་འགགས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་རབ་ཏུ་སྤངས་པ་ལ་དགའ་བར་འགྱུར་ཞིང་སྤངས་པའི་ཕན་ཡོན་མཐོང་ལ། དབེན་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱིས་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་འདྲེས་པར་འགྱུར་བ་དེ་དུས་རྒྱུན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་བྱིང་བ་དང་། རྒོད་པ་སྤོང་བའི་དོན་དུ་སེམས་དགའ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགའ་བ་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བའི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་པོ་དེའི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པར་གྱུར་ནས་སྤངས་པ་དང་། མ་སྤངས་པ་རྟོགས པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་དེ་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྡུག་པའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སོ་སོར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།།སྤྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལ་སྤྱད་ཅིང་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་དོན་དུ་བསམ་གཏན་དང་ པོ་རྣལ་འབྱོར་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།།དེའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞིའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རྟོག་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བ་ དག་ཡང་དག་པར་ཤེས་ནས་ཐོབ་པའི་དོན་དུ་སེམས་སྨོན་པར་བྱེད་པའོ།།ལྷག་པར་མོས་པ་ནི་དེའི་དོན་དུ་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བས་རྩོམ་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབེན་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །དགའ་བ་ཡང་དག་པར་སྡུད་པས་ཉོན་མོངས་པ་འབྲིང་རབ་ཏུ་སྤོང་བར་བྱེད་ པ་ཡིན་ནོ།།སྦྱོར་བས་ཐོབ་པ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ཉིད་ལ་སེམས་རྣམ་པར་འགོད་པའོ། །སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུ་རབ་ཏུ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྒོམ་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདི་རྣམས་ལ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུས་ཉམས་ སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་མིན་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བར་དུ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ཐམས་ཅད་ལ་མདོར་བསྡུས་ནས་ རགས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།རབ་ཏུ་མ་ཞི་བར་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པ་ཉིད་དང་ཆེས་ཚེ་ཐུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་ས་གོང་མ་རྣམས་སུ་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཞི་བ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཚོད་ཟིན་པའི་ རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།བསམ་གཏན་དང་པོ་ཆུང་ངུར་བསྒོམ་པ་དང་། འབྲིང་དུ་བསྒོམ་པ་དང་། ཆེན་པོར་བསྒོམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོར་བསྒོམ་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བསམ་གཏན་དུ་སྐྱེ་བ་གསུམ་མོ།

如何具备初禅等持时的七种作意？对此，见到欲界境不适意性而观察为粗重相，初禅中因无此而观察为寂静相，此相即是分别观察作意。此应与闻思相结合。因此超越闻思，以一心专注修习的方式，缘于粗重与寂静相的因相而修习止观，反复增上胜解粗重与寂静性即是胜解作意。
由修习此而首先与断道相应的作意是远离作意，由此断除大烦恼及其随眠。因此瑜伽师欢喜于断除，见到断除的功德，由些许远离而生起喜乐，以正念门持续作意，为断除昏沉掉举而令心欢喜，此即摄喜作意。由善法方面精进的瑜伽师，不行欲界烦恼及随烦恼，为了了知已断与未断，以生起随顺可爱相作意而观察，此即观察作意。
于彼观察作意中修习对治，为断除一切欲界烦恼，初禅瑜伽达究竟即是加行究竟作意。其后即得初禅根本定，此即加行究竟果作意。其中由相分别了知所断所得，为获得而发愿即是分别相。胜解即是为此而精进修习。远离即是断除大烦恼。摄喜即是断除中等烦恼。
加行即是于所得无增上慢而安立心。加行究竟即是断除小烦恼。加行究竟果即是于此等修习作意中以修习果获得体验。如初禅等持有七种作意，乃至非想非非想处等持，皆应如理配合。略说乃至无所有处一切地中，应知粗重相有二：由极不寂静住而极苦住，及极短寿。于彼上地中应知与此相反即是寂静性。
如何安立差别？初禅下品修习、中品修习、上品修习，如初禅一样，其余禅定等持亦然。初禅下中上修习的果报即是三种禅天化生。

།བསམ་གཏན་དང་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་བསམ་གཏན་དུ་སྐྱེ་བ་གསུམ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཚངས་རིས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསམ གཏན་གསུམ་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ས་བརྒྱད་པར་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེར་གནས་གཙང་མས་ལྔ་ཡིན་པས་སོ། །གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་གནས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་དབྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་གཟུགས་མེད་པ་ རྣམས་ཆུང་ངུ་དང་།འབྲིང་དང་། ཆེན་པོར་བསྒོམས་པས་མཐོ་བ་དང་། དམའ་བ་ཉིད་དང་། དམན་པ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་ཉིད་ཡོད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྐྱེས་པ་ལ་མཐོ་བ་དང་། དམའ་བ་ཉིད་ནི་ཚེ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སོ། །དམན་པ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་ ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་མང་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སོ། །མིང་གི་རྣམ་གཞག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་དང་པོས་བསྡུས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ལ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་རྣམས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་ རྒྱས་དག་གིས་མིང་ཡང་མི་ཤེས་ན་ཤེས་པ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་ལྟ་གལ་འགྱུར་ཏེ།འདི་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་གྱི་དབྱེ་བ་རྣམས་ཀྱི་མིང་བགྲང་དུ་མེད་པ་དང་། གྲངས་མེད་པ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་ཕྲག་ གཅིག་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་གཞན་དེ་དང་དེར་སྤོང་ངོ་། །ཅི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོས་བསྡུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་ལྷག་མ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་དག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རབ་ཀྱི་མཐར་ ཐུག་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་མཐར་ཐུག་པར་བྱེད་པས་སོ། །འདི་ནི་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དོན་ནོ། །ཚད་མེད་པ་བཞི་ ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་ཚད་མེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་།ཚད་མེད་པའི་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། ཚད་མེད་པའི་ཆོས་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། ཚད་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པས་ན་ཚད་མེད་པའོ། །དེ་ཡང་བཞི་སྟེ་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ ཚད་མེད་པའོ།།དེ་ལ་བྱམས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སར་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་དང་། ས་དང་པོ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ས་བདུན་པའི་བར་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དང་། ས་བརྒྱད་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་དམིགས་པ་མེད་པའོ། །སྙིང་རྗེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སེམས་ཅན་ སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་དམིགས་པ་དང་།ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་མང་བའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་དང་། རྐྱེན་མ་ཚང་བས་མ་གྲོལ་བའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའོ། །དགའ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སེམས་ཅན་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་དམིགས་པ་དང་། བདག་གི་ཚོགས་རྫོགས་པ་ལ་ དམིགས་པ་དང་།དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རོལ་དམིགས་པའོ། །བཏང་སྙོམས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཡོད་པ་ལ་སྣོད་དང་། སྣོད་མ་ཡིན་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་མ་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་དང་། ཚོགས་རྫོགས་ པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་དུས་དང་དུས་མ་ཡིན་པ་ལ་དམིགས་པའོ།།བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡོན་ཏན་ནི་གསུམ་སྟེ། ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། བདག་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། འཚེ་བ་ དང་བྲལ་བའོ།།དེ་ལ་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བསམ་པ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། དམིགས་པས་སོ། །དེ་ལ་བསམ་པ་ཆེ་བ་ཉིད་ནི་ཡངས་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འཕེལ་བ་ཆེ་བ་ཉིད་ནི་རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་པ་ཡིན་ ནོ།།དམིགས་པ་ཆེ་བ་ཉིད་ནི་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

如同初禅那样，其余诸禅定也各有三种禅定生处，即如所说的'梵众等'等。正因为如此，所以说是第三禅。
那么第四禅怎么说是第八地呢？不是的，因为那里是五种净居天处。无色界中因为没有其他处所，所以没有生处的差别。
因此，应当了知无色界通过修习小、中、大而有高下、劣胜的差别。其中，生处的高下是由寿量等差别所致。劣胜则是由烦恼性和非烦恼性多少的差别所致。
名称建立如何呢？初禅所摄的一切三昧，诸佛菩萨入定的那些，声闻缘觉连名字都不知道，更何况是了知和入定。这些禅定差别的名称是无数、无量、不可思议的。如《般若波罗蜜多经》中所说的一百种三昧那样。同样在其他大乘经典中也有宣说。
如同初禅所摄那样，其余诸禅定和无色界所摄也应当了知。
清净如何呢？从最究竟的初禅乃至非想非非想处，称为清净，因为成就殊胜功德而使其达到究竟堪能性。这是诸禅定和无色界所摄的意义。
四无量是什么呢？无量是缘无量众生、是无量资粮的因、是获得无量法的因、是无量智慧的境界，所以称为无量。这四种是慈无量、悲无量、喜无量、舍无量。
其中慈有三种：在胜解行地缘众生、从初地到七地缘法、从八地开始无所缘。
悲也有三种：缘苦恼众生、缘多造恶业的众生、缘因缘不具足而未解脱的众生。
喜也有三种：缘具有安乐的众生、缘自己圆满资粮、缘正法的喜悦。
舍也有三种：缘众生利益时对堪能与不堪能者、缘世间法如得失等保持平等、为圆满资粮而缘时与非时。
'具慈心'是表示功德。'广大'等是表示功德。其中功德有三种：即大性、一性、离害。
其中大性有三种：即意乐、增长和所缘。其中意乐大性是以'广大'表示。增长大性是以'广大所成'表示。所缘大性是以'无量'表示，因为缘无量众生的缘故。

།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། གཅིག་ཏུ་བྱམས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པས་བདག་ཉིད་གཅིག་པ་སྟོན་པ་ནི། མི་གཉིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གནོད་ སེམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཆོས་ཀྱིས་བྱས་པའི་འཚེ་བ་མེད་པར་སྟོན་པ་ནི་ཁོན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཕྱིའི་སེམས་ཅན་གྱིས་བྱས་པའི་འཚེ་བ་མེད་པར་སྟོན་པ་ནི་འགྲན་ཟླ་མེད་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གནོད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་གྱིས་བྱས་པའི་འཚེ་བ་མེད་པས་སོ།།ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲོགས་དང་། ཐ་མལ་པ་དང་། དགྲ་བོ་ལ་ཡང་འཇུག་པ་ཡིན་པས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཀླས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་འཇིག་རྟེན་ཁྱབ་པར་བྱས་ནས་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡངས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འོན་ཀྱང་སྙིང་རྗེ་ དང་།དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་སེམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་སྙིང་རྗེ་རྣམ་པར་འཚེ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ལ། དགའ་བ་ནི་མི་དགའ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ལ། བཏང་སྙོམས་ནི་ཁོང་ཁྲོ་དང་། རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་ཤེས་ པ་ལྔ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་།ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྷའི་མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལྟར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་རྫུ་འཕྲུལ་བྱ་བ་རྣམ་པ་དུ་མ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྟན་པའོ། །ས་ཡང་གཡོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་སྟེ། རྩིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁང་པའི་རྩིག་པའོ། །ར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་ ཁང་པ་བསྐོར་བའོ།།ལག་པས་འཛིན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའོ། །ཀུན་དུ་ཉུག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དུ་ལུས་ཀྱིས་དབང་སྒྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གཞལ་ཡས་ཁང་ལ་ཡང་ལག་པས་འཛིན་ཅིང་ཀུན་ ཏུ་ཉུག་པར་བྱེད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ།།ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལྷའི་རྣ་བའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་ཐོས་པས་སོ། །མི་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིའི་སྒྲ་ལས་འདས་ཏེ། འོག་གི་མནར་མེད་ པའི་བར་གྱི་སྒྲ་ཐོས་པས་སོ།།ཕྲ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མི་གསལ་བའོ། །རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གསལ་བའོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་སེམས་ཅན་གཞན་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ལ་ལ་ སེམས་ཅན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ཡོད་ལ།ལ་ལ་གང་ཟག་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ཡོད་པས་སེམས་ཅན་གཞན་དག་དང་། གང་ཟག་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་བསྟན་པ་དང་བཤད་པའོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའོ།།ཆུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་ཆུང་བའོ། །ཡངས་པ་དང་། ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་ཟིན་པའོ། །བསྡུས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོའི་སྒོ་བསྡམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །མ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་དབང་པོའི་སྒོ་མ་བསྡམས་པའི་སྒོ་ནས་སོ།

由于无分别且具有专一慈爱的形相，为显示自性唯一，故说'无二'。
为对治害心，为显示内在自性由法所成的无害，故说'无怨'。
为显示外在有情所作的无害，故说'无敌'。
正因如此，故说'无障'。
'无害'是指无外境所作的损害。
'遍一切'是指对友人、普通人及敌人皆能趣入。
'法界所充满'是指以空性为自性。
'达虚空界边际'是指遍及十方。
广说此义即是'遍满一切具足世间而住'。
'如前'是指应当配合'广大'等词。
然而悲、喜、舍三者并非害心的对治，而是悲心对治损害，喜心对治不悦，舍心对治嗔恨与贪著。
'五神通'即神足通、天耳通、他心通、宿命通及天眼通。
为显示神足通故，说'如是'等，'彼体验种种神变'是略说。
'令地震动'等是广说，'墙'是指房屋之墙，'垣'是指环绕房屋之物。
'手触摸'是指抚摸，'遍入'是指完全进入。
'以身自在至梵世间'意为以手触摸并遍入梵世宫殿。
为显示天耳通故，说'天耳界'等。'清净'是指完全清晰听闻。
'超越人'是指超越人声，能听闻下至无间地狱的声音。
'微细'是指不甚清晰，'广大'是指完全清晰。
为显示他心通故，说'彼于其他有情'等。由于有些以有情著称，有些以补特伽罗著称，故说'其他有情及其他补特伽罗'。或者是显示与解说。
'如实了知'是指于具贪等者知其具有贪等。
'有烦恼'是指具有贪、嗔、痴以外的烦恼。
'无烦恼'是指远离贪等以外的烦恼。
'小'是指所缘小。
'广大'、'广大所成'、'无量'已作解释。
'摄'是指以守护根门，'不摄'是指不守护根门。

།མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ས་པའོ། །མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་པའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ།།རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའོ། །སྐྱོན་ཅན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པའོ། །སྐྱོན་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའོ། །སེམས་རགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་ སོགས་པ་ལ་འཇུག་པའོ།།རགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་འཇུག་པའོ། །སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྣམ་པ་དུ་མ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པ་དུ་མ་རྗེས་སུ་དྲན་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྟན་པའོ།།ཚེ་རབས་གཅིག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ལོ། །རུས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲང་སྲོང་རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རིགས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་རིགས་ནི་སྤྱི་ ཡིན་ལ།རུས་ནི་བྱེ་བྲག་གོ། །ཁ་དོག་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡུན་ནི་འདི་སྲིད་ཅིག་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དེར་དེ་ཙམ་ཞིག་གནས་སྙམ་པ་སྟེ། རང་གི་ཡུལ་ལམ་གཞན་གྱི་ཡུལ་དུའོ། །རྣམ་པ་དང་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དན་རྟགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ངོ་། །རྒྱུ་མཚན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གང་གིས་དེར་སྐྱེས་པ་ཤེས་པའོ། །ལྷའི་མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྷའི་མིག་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མི་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཀུན་ན་གནས་པའི་གཟུགས་མཐོང་བར་ནུས་པས་སོ། །བདེ་བར་སོང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་འགྲོར་སྐྱེས་པས་སོ། །ངན་པར་སོང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་འགྲོར་སྐྱེས་པའོ། །བཟང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་འགྲོ་བ་དང་། ངན་འགྲོ་གཉིས་ན་ཡང་བཟང་པོ་དང་ངན་པ དག་ཡོད་པས་སོ།།ངན་སོང་ངན་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་སོང་ཉིད་ན་འགྲོ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སོ། །རྣམ་པར་ལྟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེར་སྐྱེས་པས་སོ། །བསམ་གཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞིའོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་ པའོ།།དེ་དག་གི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་སོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཀྱང་དེ་རྣམས་ཀྱི་རོ་མི་མྱང་བའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གྱི་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་མཇུག་བསྡུ་བའོ།།དེ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐད་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དག་གིས་ནི་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་སྒྲ་དང་དོན་སོ་སོར་རྟོགས་པ་ཡིན་པས་སོ། །སྔོན་ གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་།ལྷའི་མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དག་གིས་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དག་གིས་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དང་གི་སྒྲ་ནི་མ་སྨོས་པ་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྨོས་པ་གཏི་མུག་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཆེད་དུའོ། །འདིར་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་གསུམ་སྤངས་པར་གསུངས པ་ཡིན་ཏེ།གཞན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་གཏི་མུག་གི་ཆ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས་གཏི་མུག་སྤངས་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་འགྱུར་བས་ད་ལྟར་ཉིད་དུ་ཕྱིར་མི་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ཤས་ཆེར་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

'等持'是指初禅等地的境界。'非等持'是指欲界的境界。'解脱'是指从一切烦恼中解脱。'未解脱'是指具有一切烦恼。'有过失'是指具有烦恼。'无过失'是指远离随烦恼。'粗重心'是指趣入布施等。'非粗重'是指不趣入布施等。
为了说明宿命通，所以说'忆念种种前世'等。'忆念种种'是总说。'一世乃至'等是广说。'某处'是指地方。'姓是某'是指仙人广博等。'种姓是某'是指婆罗门等。其中种姓是总称，姓是别称。'如是色相'是指白等颜色。'如是寿量'是指在那个地方住了多长时间，即在自己的地方或他人的地方。'有行相'是指'某处'等。'标志'是指名字。'因缘'是指知道以何因缘而生于彼处。
为了说明天眼通，所以说'彼以清净天眼'等。'清净'是指能完全清晰地见到。'超越人眼'是指能见到一切处所的色相。'善趣'是指生于善道。'恶趣'是指生于恶道。'善'是指在善趣和恶趣二者中都有善与恶。'恶趣恶道'是指在恶趣中流转，因为是痛苦的因。'堕落'是指生于其中。'禅定'是指四禅。'等至'是指无色定等。'以彼等力'是指以禅定等力。'成就善巧方便'是指虽入禅定等，但因不贪著其味而不为禅定过失所染。'如是'等是结语。
其中，以神通通能到达一切众生处。以天耳通和他心通说法，因为能分别了知他们的声音和意义。以宿命通和天眼通了知过去和未来，因为能了知前际和后际的圆满。
为了解释'贪欲嗔恚将永尽'，所以说'如何'等。'和'字是为了摄集未说的，即是为了摄集未说的愚痴永尽。这里说的是断除欲界的三种大烦恼，否则因为一切烦恼都具有愚痴分，断除愚痴就会断除一切种类的烦恼，就不会有现在不断的情况。正因为如此，所以说'多分'。

།རྐྱེན་ལ་རྟོག་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་པས་སོ།།འཕོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འཕོ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་ད་ལྟར་བའི་དུས་སུ་འཕོ་སྟེ་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་མེད་པས་འཕོ་བ་མེད་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་མེད་པའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །འདོད་པའི་འཆིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་འཆིང་བའོ།།གཟུགས་ཀྱི་འཆིང་བ་ཐམས་ཅད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །སྲིད་པའི་འཆིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ནའོ། །མ་རིག་པའི་འཆིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ནའོ། །དེའི་ལྟ་ བར་གྱུར་པའི་འཆིང་བ་རྣམས་ནི་སྔ་ནས་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་།ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་འཆིང་བ་རྣམས་ནི་སྔར་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པ་ཁོ་ནས་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཕེལ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་འཕེལ་བ་མེད་པས་སོ། །ལོག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་རྐང་འོག་མ་གཉིས་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཅི་ལྟར་རྟག་ཏུ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གསུམ་པ་འོད་བྱེད་པས་སོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་ཆེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །འཐབ་བྲལ་ གྱི་ལྷ་རྣམས་ལ་ཡང་བདག་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་གསལ་བའི་དོན་དུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་བདག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།གཙོ་བོ་ཡིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕལ་ཆེར་ཁྱིམ་པ་རྣམས་སོ། །ཚོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ།།འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུའོ། །དེ་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྦྱིན་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །སྦྱིན་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བསྔགས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུངས་པའོ།།བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱང་དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་སྐུ་ཡི་རྒྱུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱུ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིག་ཤོས་དག་ལ་གཅིག་མི་སྲིད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཁྱིམ་པ་རྣམས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མི་སྲིད་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ།རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་མི་སྲིད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསོད་ནམས་བརྒྱ་ཡི་མཚན་ཉིད་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྒྱ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྟེ། དུ་མ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དུ་མ་བསགས་པའི་མཚན་ ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་ན་བསོད་ནམས་བརྒྱའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ།།རྨད་དུ་བྱུང་ཞིང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མཚན་བཟང་པོ་སུམ་ ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྨད་དུ་བྱུང་བའོ།།ཉན་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པས་བསམ་པར་མི་ནུས་པས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །གདུལ་བྱའི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྣང་བ་ཡིན་པས་ན་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྐུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བའི་མུན་པ་རྣམ་པར་འཇོམས་པར་འདོད། །ཅེས་པ་ནི་ས་གསུམ་པ་ཐོབ་པ་ལ་ནི་གེགས་བྱེད་པའི ཉོན་མོངས་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པར་འདོད་པའོ།

所谓'观待缘'是指缘起性本身无自性。关于'无迁移'，迁移是指从未来时转为现在时而生起的意思。无迁移即是无此迁移，意即无生。
'欲结'是指贪欲的束缚。'一切色结'是指对色境的执著。'有结'仅指欲界。'无明结'仅指欲界。
'诸见结已先断'是指邪见、见取见、戒禁取见所生的诸结，已由先前获得见道而断除。
为广说此义，故说'菩萨地'等。'非应增长'是指无有增长。'邪'是指颠倒趣入诸法。
为解释下面两句偈颂，故说'云何常'等。'由彼'是指第三地发光地。'彼'是指菩萨。'宣说'是指宣说彼菩萨具足三种。'大多'是就主要而言。
由于离诤天亦有主尊，为明此义故说'三十三天主'。'为主'是指帝释。
'彼'等中，'所依差别'是指大多在家众。'资粮自性'等是指福德资粮。'果圆满'是指色身。
为以偈颂显示此义，故说'布施等'。'布施等'是显示所依差别。'称赞'是指宣说。'福德资粮亦即彼等'是显示福德资粮。'佛色身自性身之因'是显示色身之因。
'非谓余者定无一'是指非说在家众定无智慧资粮，出家众定无福德资粮。
'具足百福相'中，'百'是譬喻，意为众多。故具足众多福德资粮相，即是具足百福相。
'稀有不可思'是说报身。'具种种色因'是说化身。
由具足三十二相故为稀有。声闻等不能思议故不可思。随所化众生意乐而现故具种种色。
为显示智慧资粮是法身因，故说'法性身无生相之因是智慧资粮'。'法性'是指由无生故遍一切法。
'欲摧众生暗'是指获得第三地者欲摧破障碍的烦恼。

།རང་གཏོགས་མུན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་ས་གསུམ་པའི་སྒྲིབ་པའོ། །བདག་ཉིད་འབྱུང་བའི་གེགས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་འོད་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་འབྱུང་བའི་གེགས་སུ་གྱུར་པའོ། །རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ལས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གསུམ་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་ཐབས་བསྟན་པ་ལས་སོ།།ཡོན་ཏན་ཞེས་པ་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པས་སོ། །བཅོམ་པས་ཞེས་པ་ནི་ས་གསུམ་པ་ཐོབ་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་ནི་ཉེས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་མུན་པ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པས་སོ། །བཅོམ་པ་ནི་སྤངས་པའོ། །དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་འགྲེལ་པ་ལེའུ་གསུམ་པའི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།སེམས་བསྐྱེད་པ་བཞི་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ ཕྱིན་པ་ལྷག་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་པ་ནི་ས་བཞི་པར་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་འགྱུར་བས་སོ།།ཡོན་ཏན་མ་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འབར་བར་གྱུར་པའི་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ལྷག་པར་གྱུར་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་ལས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་འཕེལ་བ་དང་ཐོབ་པ་སྲིད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་རྣམས་འཕེལ་བ་དང་། མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཐོབ་པ་སྲིད་པས་སོ། །ཚོགས་གཉིས་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ནི་གོང་དུ་ བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚོགས་དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་རྒྱུའོ།།རང་གི་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པས་སོ། །འོད་འཕྲོ་བའི་ངེས་ཚིག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེར་ནི་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཉི་མ་འཆར་བའི་དུས་སུ་ཟངས་ལྟར་སྣང་ལ་ཕྱིས་གསལ་བ་དེ་བཞིན་དུས་གསུམ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ཅུང་ཟད་འབྱུང་ལ། འདིའི་གནས་སྐབས་ན་དེ་ལས་ལྷག་པ་འབྱུང་བས་འོད་འཕྲོ་བའོ། །དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བརྟུན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གུས་པ་དང་རྒྱུན་དུ་སྦྱོར་བས་སོ། །ཤེས་བཞིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས་སོ། །དྲན་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་མ་ཉམས་པའི་ བདག་ཉིད་ཅན་ཀུན་ཏུ་བསྲུང་བ་མ་གཡེངས་པར་བྱེད་པའི་དྲན་པ་དང་ལྡན་པས་སོ།།བརྩོན་འགྲུས་དང་ཤེས་རབ་དང་། དྲན་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ལའོ། །བརྣབ་སེམས་དང་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རྙེད་པ་དང་།གྲགས་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། བསྟོད་པ་ལ་ཆགས་པའོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རྙེད་པ་དང་། མ་གྲགས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྨད་པ་རྣམས་ལ་ཡིད་མི་བདེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟུན་པ་ཅན་དང་ཤེས་བཞིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔ་ མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།འདུན་པ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་བྱའོ་སྙམ་པའི་གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སོ། །འབད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སོ། །སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཏོ། །ཡང་དག་པར་ འཇོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སོ།།དེ་ལ་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཅིང་སེམས་རྒོད་པ་རབ་ཏུ་སྡུད་པ་ནི་ཐབས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུན་པ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གནས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་རྣམས་མ་ ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུའོ།།མི་ཉམས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་དང་ལྡན་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུའོ།

所谓'自身所属的黑暗'是指属于自己相续的第三地的障碍。'成为自身生起的障碍'是指成为发光地的自性生起的障碍。'从如是显示'是指从显示断除第三地障碍的方法。'功德'是指获得忍辱波罗蜜多和十万等持等功德。'摧毁'是指对获得第三地的障碍是过失，即是黑暗，因为它障碍见到真实性。摧毁即是断除。《入中论释》第三品释文完。
为了显示第四发心，说'现在'等。'以殊胜精进波罗蜜多门'是指在第四地将广说精进波罗蜜多。'一切功德'是指念住等、力、无畏等。'炽燃'是指殊胜的意思。
为了显示此义，说'于善业'等。'已得未得增长和获得'是指已得的增长和未得的获得。'二资粮为因如前已说'是指前面所说的福德资粮等即是因。'以自功德清净门'是指以无所得方式获得十万亿等持等功德。
为了显示发光地的词义，说'于彼'等。如同日出时铜色显现而后明亮，同样在第三地时智慧光明稍微生起，在此地时生起更胜于彼，故称发光。'三十七菩提分法'等已经解释过。
为了显示此经证，说'于此'等。'精勤'是指恭敬和持续修习。'正知'是指具足正知。'具足正念'是指具有不失念性、守护、不散乱的正念。
为了显示精进、智慧和正念的利益，说'于世间'等。'世间'是指八世法。'贪著'是指对获得、名声、安乐、称赞的执著。'不悦'是指对未得、不闻名、痛苦、诽谤的不悦。'如前'是指如前所说的精勤、正知等。
'发起欲求'是指以铠甲精进想'应当如是'。'精进'是指以加行精进。'发起精进'是指以无厌精进。'摄持心、正住'是指以方便精进。
其中摄持心和收摄掉举心是方便精进。'如前'是指应配合'发起欲求'等。'安住'是指为了使已生起的不退失。'不退失'是指为了具足正念。

།རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་གི་སྒོ་ནས་སོ། །ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །རབ་ཏུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་གནས་སྐབས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུའོ།།སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེས་ནས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཐག་བསྲིངས་ཏེ་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་སྤང་བའི་དོན་དུ་ཡང་དག་པར་ སྤོང་བའི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ཡང་འདུན་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་དང་། དད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། བཏང་སྙོམས་སོ། །དེ་རྣམས་ཀྱང་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེས་ན་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྤོང་ བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ།།དབེན་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབེན་པ་ལ་གནས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་གནས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྤོང་བས་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་བཞི་པོ་འདིས་བདེན་ པ་བཞི་ལ་དམིགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་སྒོམ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ན་དེས་དབེན་པ་ཚོལ་བ་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པ་ལ་དབེན་པ་ལ་གནས་ཞེས་བྱའོ། །སྲིད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ དམིགས་ན་དེ་དང་བྲལ་བ་ཚོལ་བ་ཡིན་པས་དེ་ལ་དམིགས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་ན་དེ་ལ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཚོལ་བ་ཡིན་པས་དེ་ལ་དམིགས་པ་ལ་འགོག་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་ བྱའོ།།སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་ལ་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་སྡུག་བསྔལ་སྤོང་བར་བྱེད་པས་སོ། །དེ་དེ་ལྟར་དམིགས་ན་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཡིན་པས་དེ་ལ་དམིགས་པ་ལ་རྣམ་པར་སྤོངས་པས་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབེན་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དད་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ལ་རྟགས་མཐོང་ནས་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་སྐྱེ་བ་ལ་ངེས་པ་སྐྱེས་ནས་དད་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དད་པའོ། །དེ་ཉིད་དབང་ པོ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐོབ་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་ངོ་། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འགོག་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཕམ་པར་བྱ་བ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བདུད་ལ་སོགས་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བརྫི་བར་མི་ནུས་ཤིང་དབང་པོ་རྣམས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བས་སྟོབས་ཀྱིས་མི་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། རྟེན་དེ་དྲན་པ་ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགའ་ བ་དང་།གསུམ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་སོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་གསུམ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་ལ། དྲན་པ་ནི་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་སོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེས་དེ་རྣམས་ཐོབ་ནས་བདག་ ཉིད་ལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པར་མཐོང་ནས་སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཆེད་དུ་ཕུང་པོ་གསུམ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་སྒོམ་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་རྣམས་ནི་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕུང་པོའོ།།ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་རྣམས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དག་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོའོ།

'增长'是指从小和中等方面。'再次生起'是为了增长为大的意思。'为了圆满完成'是为了圆满完成佛地的阶段。'如前所说'是指应当配合'精进发起'等。生起欲求三摩地后，远离烦恼缠缚，为了断除随眠，若发起正断精进，则会生起八种断行，即是欲、精进、信、轻安、念、正知、舍。这些之前已经解释过了。因此修习具有欲等和断行的神足。
'住于远离'等，'住于远离'、'住于离贪'、'住于灭'、'以断遍转'这四句话是显示缘四谛修习神足。即是，当缘苦是苦灭时，由此寻求远离，所以缘苦称为'住于远离'。当缘有为相的苦集时，寻求远离彼，所以缘彼称为'住于离贪'。当缘苦灭为苦灭时，寻求现证彼，所以缘彼称为'住于灭'。趣向苦灭之道称为正断，因为由此断除苦。如是缘彼时寻求修习，所以缘彼称为'以断遍转'。'如前所说'是指应当配合'住于远离'等。
关于'信根'等，于神足中正修时见相，从上至上生起殊胜，生起决定而生起信，此即是信。彼即是根，因为能主导获得出世间法。其他同理。'等'字是指应当配合'住于灭'等。'彼等即是'是指信等。'降伏违品'是指如何不能被魔等违品所压制，诸根增长而成为力是不可夺。'即是，所依彼正念'等，其中择法、精进、喜三者是毗婆舍那分。轻安、三摩地、舍三者是奢摩他分。念是二者之分。'八支圣道即是'等，是指彼获得彼等后，见到自身已断见所断烦恼，为了断除修所断而修习八支圣道的三蕴。其中正见、正思维、正精进是慧蕴。正语、正业、正命是戒蕴。正念、正定是定蕴。

།རང་དུ་ལྟ་བ་དང་འབྲེལ་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་རང་གི་ སྒྲས་ནི་བདག་དང་བདག་གི་བ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་རང་དུ་ལྟ་བས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་འབྲེལ་པ་ནི་སེམས་དང་འབྲེལ་བའོ། །ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་སོ། །འདིའི་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་འཇིག་ ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ནས་འབྲིང་གི་ཆེན་པོའི་བར་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཞི་སྤངས་པ་ནི་རང་དུ་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་བཤད་པ་ནི། བདག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གང་ཟག་དང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ རོ།།ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བདག་གི་ལྟ་བའི་བཤད་པའོ། །དེ་ལ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་ན་བདག་གོ། །འགྲོ་བ་དེ་དང་དེ་རྣམས་སུ་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་པས་ན་སེམས་ཅན་ནོ། །འཚོ་བས་ན་སྲོག་གོ། ། ལས་ཀྱི་འབྲས་བུས་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པས་གཡོ་བའི་ཕྱིར་གསོ་བའོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པར་བྱེད་པས་ན་སྐྱེས་བུའོ། །ཡང་དང་ཡང་དུ་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེར་ལེན་པས་ན་གང་ཟག་གོ། །སྤུངས་པའི་དོན་གྱིས་ན་ཕུང་པོའོ། །རིགས་ཀྱི་དོན་གྱིས་ན་ཁམས་སོ། །སེམས་དང་སེམས ལས་བྱུང་བའི་སྒོ་ཡིན་པས་ན་སྐྱེ་མཆེད་དོ།།མངོན་པར་ཞེན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ལ་ཞེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་སོ། །ཀུན་ནས་བླང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པའོ། །གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པའི་རྟོག་པའོ། །བྲལ་བ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །རྣམ་པར་བརྟག་ པ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རགས་པའི་རྟོག་པའོ།།རྣམ་པར་དཔྱད་པ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་བའི་རྟོག་པ་རྣམས་སོ། །བརྟན་པར་འཛིན་པ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །བདག་གིར་འཛིན་པ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིར་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །འཆིང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།།རྟེན་གྱི་གནས་རྣམས་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་རྣམས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པས་སོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེན་པོའི་ ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་།འབྲིང་གི་ཆེན་པོའི་བར་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་ལེའུ་བཞི་པའི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།སེམས་བསྐྱེད་པ་ལྔ་པ་དང་པོ་སྦྱང་དཀའ་བའི་སའི་ངེས་ཚིག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ད་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལྔ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་གོ་སླའོ།།བསམ་གཏན་ལྷག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་པ་སྟེ། བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པས་སོ། །དེ་ཡང་བསམ་གཏན་རབ་ཀྱི་མཐར་སོན་པས་སོ། །བློ་བཟངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བློ་བཟངས་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ།།བདེན་པ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞིབ་མོ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །དེའི་རྟོགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་ཐོབ་པ་ནི་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སོ། །དེ་ལ་འཕགས་ པའི་བདེན་པ་བཞི་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ།།དེ་ལ་གཞན་དག་གིས་རྒོལ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་པས་ན་འཇིག་རྟེན་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་དོ། །གཞན་ ལ་མ་གསན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་མངའ་བས་སོ།།བདེན་པ་གསུམ་པ་གང་ཡང་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་ནི་རྒོལ་བའི་དོན་ཉིད་དངོས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

关于'与执著我见完全断尽'之义，'我'字表示我与我所。以此表达我见即是身见。与此相关是指与心相关。完全断尽是指与身见相应的心。此义为：从俱生身见大品等相直至中品之大品，断除欲界四相，即是完全断除我见之义。
关于'以身见为先导'之解释，从'我'字乃至'补特伽罗'字。对蕴、界、处的执著，是我见的解释。其中，因为恒常趋入诸趣故为我。因为在诸趣中感受苦故为有情。因为存活故为命。因为受用业果而动故为养育。因为造作善不善等故为士夫。因为一再取著诸趣故为补特伽罗。因为积聚义故为蕴。因为种类义故为界。因为是心心所之门故为处。
'执著'是指对这些的分别执著。'取'是指生起。'动'是指实执分别。'离'是指遮遣分别。'思维'是指粗分别。'观察'是指细分别。'坚执'是指极为执著。'我所执'是指我所执著。'系缚分别'是指与贪等相应的分别。'所依处'是指这些分别为其他分别的所依。'远离一切'是指断除大品之大品一切相乃至中品之大品。
《入中论》第四品释完。
为显示第五发心初难行地的词义，故说'今依第五发心'等，易解。'禅定增上'是指禅波罗蜜增上，略去中间词。这是因为达到禅定最极。关于'善慧'等，善慧是指诸菩萨。谛是指四圣谛。其细微自性是指真如。获得对此通达的极为善巧，是以'心等持而如实了知'之句表达。其中四圣谛已如前说。
为显示他人诤论，故说'若'等。'世间解'是指如实了知世间自性，即是佛世尊。'不从他闻'是指具有自生智慧。'无有第三谛'之句直接表明诤论之义。

།སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱི་དགོངས་པ་དང་ཡང་མི་འགལ་བར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དབུ་མ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་ཏེ།འདིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་གཉིས་གང་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ཕུང་པོ་གང་བརྗོད་པ་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་བརྟེན་པ་ ཡིན་ཞེས་གསུངས་པས་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱའོ།།ཀུན་ནས་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པས་ན་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། མི་ཤེས་པས་ཀུན་ནས་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པས་མི་ཤེས་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཀུན་རྫོབ་བོ། །ཡང་ན་ ཀུན་རྫོབ་ནི་བརྡ་སྟེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་ཀུན་རྫོབ་པའོ། །གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བརྗོད་པས་འཇིག་རྟེན་མ་ཡིན་པའི་ ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་ཡོད་དམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་བརྗོད་པ་ཙམ་བྱས་པ་ཡིན་པས་འདིར་རྟག་པ་འདི་ལྟ་བུ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་རབ་རིབ་དང་མིག་སེར་བ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་བཅོམ་པའི་དབང་པོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་བའི་གནས་སྐབས་ནི་འཇིག་རྟེན་ པའི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པས་དེ་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར།འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་འགྲེལ་པ་ཉིད་ལས་གསལ་བར་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདེན་པ་ཡིན་པས་ན་འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་སྟེ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། རྗོད་པར་བྱེད་ པ་དང་།ཤེས་པ་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པ་ལ་དེ་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པ་ཡིན། །སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོག་པ་ཡིན། །སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགག་པ་མེད། ། ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་པ་བཞིན། །ཞེས་གསུངས་པས། དོན་དམ་པ་དེ་ལ་ངག་གི་འཇུག་པ་དང་། ཤེས་པ་འཇུག་པ་ག་ལ་ཡོད། དོན་དམ་པ་དེ་ནི་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ཞི་བ་དང་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དང་། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས འདས་པ་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཤེས་པར་བྱས་པ་མ་ཡིན་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་ཡང་། གཞན་ལ་ལྟོས་མིན་ཞི་བ་ཡིན། །སྤྲོས་པས་སྤྲོས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། །རྟོག་མེད་དོན་ནི་ཐ་དད་མིན། །འདི་ནི་དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །དམ་པ་ཡང་ཡིན་ལ་དོན་ཡང་ཡིན་པས་དོན་དམ་པའོ། །དེ་ཉིད་བདེན་ པ་ཡིན་པས་ན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ།།འདིའི་རྣམ་གཞག་ནི་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །བདེན་པ་འདི་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལན་ནི་བཤད་པ་གལ་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེའི་འབྲས་བུ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་འབྲས་བུའི་ཆ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་ཆ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་ གྱུར་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པ་དང་།ལམ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །འགོག་པའི་བདེན་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ།

为了显示不违背大师龙树的密意，所以说'中观论中也'等。此处诸佛世尊宣说佛法是依二谛而趣入的。
什么是二谛？世俗谛和胜义谛。
其中，所说世间蕴，世间依于此，故依蕴假立称为世间。由于遍蔽故称为世俗，即无明遍蔽诸法实相的见解，故称无明为世俗。或者是相互依存的世俗。或者世俗即是名言，是世间言说的异名。
彼复有所诠、能诠、能知、所知等性相的世间言说，是世间世俗。若问说'世间世俗'是否意味着有非世间的世俗？答：不是。只是如实对诸事物随顺而说，此处不作如是常见的安立。
或者，对于眼翳、黄眼等所损坏的根境颠倒见的状态是世间世俗，为了与彼等差别，故说'世间世俗'。此义将在注释中明显宣说。
由于在世间世俗中为谛实，故称世间世俗谛。即所诠、能诠、能知、所知等言说，称为世间世俗谛。
胜义中彼等是不存在的。如说：'所诠义皆寂，心行亦皆灭，无生亦无灭，法性如涅槃。'故胜义中何有言语行境及心识趣入？
彼胜义非依他而证，寂静，是诸圣者各自证知的自性，超越一切戏论，不可言说，非所知。如是亦说：'不依他寂静，非戏论所戏，无分别异义，此是真实相。'
既是殊胜又是义理故称胜义。彼即是谛实故称胜义谛。此安立将由大师自身在注释中解说。
诸佛世尊依此二谛而宣说佛法。
其中答复说'若'等。'其果即是苦谛'是说其果分即是苦谛之义。因为离因果之外无别烦恼故。'因即是集谛'是说因分之义。
同样也应说清净分。其中苦谛、集谛、道谛属于世俗谛，是说具有烦恼自性的苦、集，以及因果性的五蕴自性，道是无漏智慧自性，故为世俗谛。
灭谛是胜义谛自性，是说因为是真实性的自性故。

།དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་གཞན་གང་ཅུང་ཟད་ཅིག་ ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་སོ།།ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ལ། དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །ཇི་སྐད་ དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མདོར་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་རབ་ཏུ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་ནི་དེས་སེམས་ཅན་གཞན་དག་གི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཚིམ་པར་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་ པའི་བསམ་པ་ཤེས་ནས།སེམས་ཅན་གཞན་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པས་ཡང་དག་པར་ཚིམ་པར་བྱེད་པས་སོ། །བསམ་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པའོ། །བགྲོད་པ་གཅིག་པུ་ལ་ཡང་དག་པར་གཞོལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། བགྲོད་པ་གཅིག་པུ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དབྱེར་མེད་པས། །ཁྱེད་ཀྱི་ཐེག་པའི་དབྱེ་བ་མེད། །ཐེག་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་པ་ནི། །སེམས་ཅན་གཞུག་པའི་དོན་དུ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དོན་དམ་པའི རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བས་ན་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ ལ་སོགས་པ་དང་།དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ཀུན་རྫོབ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །ཆོས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྟོགས་པས་ཞེས་བྱ་ བ་འདི་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ།།འདི་ནི་ཟག་པ་མེད་པའོ། །འདི་ནི་འདུས་བྱས་སོ། །འདི་ནི་འདུས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྟོགས་པས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ ཡིན་ནོ།།ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ལམ་དང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ལམ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་རོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ལའང་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཕུང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་དུ། ཁམས་རྣམས་ནི་དུ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཕུང་པོ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཁམས། ཅིའི་ཕྱིར་ན་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པས་ཕྱེ་སྟེ་རྟོགས་པའི་བདེན་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་ཕྱེ་སྟེ་རྟོགས་པ་ནི་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ། །དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཁོངས་སུ གཏོགས་པའོ།།ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པ་ཉམས་སུ་འབབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་འཁོར་བ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་ལ་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདེན་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། འགྲོ་བར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་གཏོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེ་གེ་མོའི་འགྲོ་བ་ཆེ་གེ་མོར་སྐྱེས་སོ་སྙམ་པའི་ལྷའི་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་བདེན་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ། །འགྲོ་བ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཁོངས་སུ གཏོགས་པས་སོ།།རིམས་ནད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་ཞི་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཚན་མར་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ལུས་དང་སེམས་ཡོངས་སུ་གདུང་བར་བྱེད་པས་ན་ཡོངས་སུ་གདུང་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་གསུམ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གོ།

同样地，'其他任何少许存在的真谛'这句话，是以后面即将解释的'如是'等词来说明的。'随应'的意思是，凡是世俗谛性质的归入世俗谛中，其余的则归入胜义谛中。'如是'等是总说。
其中'于世俗谛善巧'等广说是'了知其他众生意乐'等。'随意乐而令满足'是指了知贪欲等行为的意乐后，以为其他众生说法等令其真实满足。意乐归属世俗谛，故于世俗谛善巧。
'趣入一乘'是指大乘，依于一乘故。如说：'法界无差别，汝乘无差异，宣说三乘者，为摄众生故。'法界是空性自性，而空性是胜义自性，故说于胜义谛善巧。
'通达自相共相'中，诸法自相是如'色以变碍为性'等。共相是世俗谛中无常性等，及胜义谛中无生性。其中自相和世俗共相归属世俗谛。胜义相是无生的胜义谛。
'通达诸法差别安立'是指了知'此是有漏，此是无漏，此是有为，此是无为'等差别安立，即通达差别谛。其中有漏归属世俗谛。无漏是道和真如，其中道是世俗谛，真如是胜义谛。有为和无为也应如是了知。
'蕴'等中，蕴有几种，界有几种，处有几种，为何称蕴，为何称界，为何称处等，由通达此等而了知分别谛。分别了知即是通达'此是如此'等。这也归属世俗谛。
'身心受损'是指执著事物会引生轮回，故损害身心。执著事物为真实也归属世俗谛。
'趣入轮回'是指了知某某转生某某趣，如转生天趣等，即通达轮回谛。趣入轮回归属世俗谛。
'息灭一切热病之苦'中，不如理作意的相执使身心受苦，故称为热恼。这有三种：贪欲、嗔恚和愚痴。

།དེ་ཉིད་རིམས་ནད་དེ་གང་གི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གདུང་བས་གདུང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་འདོད་ཆགས་ནི་གང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པའོ། །ཤིན་ཏུ་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་སོ།།ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །མི་གཉིས་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དམིགས་པ་མེད་ མེད་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པས་སོ།།ལམ་ལ་འཇུག་པའི་ཤེས་པའི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པའི་དུས་སུ་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་ཤེས་པ་ནི་བདེན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ཤེས་པ་ནི་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་ཤེས་པའི་བདེན་པ་སྟེ། དེ་ཤེས་པ་ནི་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་ ཤེས་པའི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ།།མི་གཉིས་པ་ཡང་དོན་དམ་པ་བདེན་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་སོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ཁོངས་སུ་ཆུད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བའི་དགོངས་པ་ བསྒྲུབས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བ་སྟེ།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དེའི་དགོངས་པ་ནི་འདོད་པ་སྟེ་བསྒྲུབས་ནས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པའི་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་འགྲེལ་པའི་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་ལྔ་པའི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།སེམས་བསྐྱེད་པ་དྲུག་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་ཏེ།སེམས་བསྐྱེད་པ་དྲུག་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལ་མངོན་ཕྱོགས་ཤིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ངེས་ཚིག་གསུངས་ པ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རབ་ཏུ་སོན་པ་ཐོབ་པ་ལས། སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་ཉེ་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་རྟེན་འབྱུང་བའི་དེ་ཉིད་མཐོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་འདི་རྣམས་ལ་ བརྟེན་ནས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་འདི་རྟེན་འབྱུང་བ་སྟེ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ། རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་གང་གིས་མཐོང་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དེའི་རང་བཞིན་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ ཡང་དོན་དམ་པར་ན་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་གང་ཡིན་དེ། །ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་སྟོང་ཉིད་འདོད། །ཅེས་གསུངས་པས་སོ། །ཤེས་རབ་གནས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པས་སོ། །འགོག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་དང་།ཤེས་བྱ་མི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འགོག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ས་ལྔ་པར་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ དྲུག་པར་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ལ་གནས་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་དག་པ་ཐོབ་པ་ནི་དེ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་སྤངས་པས་རབ་ཀྱི་མཐར་སོན་པ་ཐོབ་པས་སོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོ་དེ་ཉིད་མཐོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ ཡིན་ལ།དེ་གང་གིས་མཐོང་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་སྔར་བཞིན་ནོ།

此疾病之所以如此，是因为依靠贪欲、嗔恨和愚痴，以非法贪欲的热恼而使人热恼。其中非法贪欲是指对不善业道的贪著。所谓'极为寂静'，是因为连同习气一切都已灭尽。
关于'了知灭尽和不生之谛'，灭尽和不生的了知已如前所述。这也属于世俗谛的范畴。'以无二现证'是指以无所缘无所得而现前修成。
'了知入道智之谛'是指在获得见道时，对无漏道的趣入智慧即是谛，对此的了知即是入道智之谛的了知。无二也属于胜义谛的范畴。
'通达一切相圆满'是指完全了知一切法相。'成就一切菩萨地之事业意趣'是指菩萨一切地的事业即是利益众生的事业，其意趣即是愿望，已经成就。
'如来智慧正生'是指完全证悟一切相并成就利益众生事业，了知这是如来之因。这也属于世俗谛的范畴。
《中观论入释》第五品释文已竟。
为了宣说第六发心，故说'今当'等。为了显示安住第六发心菩萨的特征，故说'现前'等。'趣向圆满佛法'是说明现前地的词义，因为由获得般若波罗蜜多的殊胜教授，接近十力等佛陀功德，故称为现前。
'见此缘起真实性'是指依于无明等事物而生起诸行等，此即缘起，意为缘起。其真实性即是不颠倒的自性，谁见到此即称为如是。其自性即是空性，缘起在胜义中无自性故无生。
因此说：'缘起即是你所许之空性。''住于智慧'即是安住般若波罗蜜多。'获得灭'是指获得以智所知不可得为相的灭。
为了解释此义，故说'菩萨'等。'在第五地获得禅波罗蜜多清净'是说明在第六地安住等持心的因。获得清净是指断除障碍烦恼而达到究竟。
'见甚深缘起真实性'中，甚深缘起即是无生，谁见到此即称为如是。般若波罗蜜多清净如前所述。

།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ལྷག་པར་གྱུར་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ ཏེ།སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་མི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འགོག་པ་ནས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་རྒྱུན་གྱིས་གྲུབ་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་པར་གྱུར་པས་སྦྱིན་ པ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་བརྙན་དང་མཚུངས་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ཐོབ་པའི་དུས་སུ་གཟུགས་བརྙན་དང་མཚུངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མེད་པས་སོ།།ས་ལྔ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ནས་ལྔ་པའི་བར་རོ། །མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཞེས་ངེས་ཚིག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལམ་གྱི་ བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ།ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་མི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་དུ་གྱུར་པའོ། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ལམ་ ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང་།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར། ས་འདི་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པས་ཞེས་བྱའོ། །ད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཡོན་ ཏན་གྱི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་གཞན་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ།།དེ་རྣམས་ཉིད་ཚོགས་ཏེ། རྣམ་པ་མང་པོ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་མིག་དང་ལྡན་པས་ལོང་བའི་ཚོགས་རྣམས་འགྲོ་བར་འདོད་པའི་ཡུལ་དུ་ཁྲིད་པ་དེ་བཞིན་ དུའོ།།ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། ཐར་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་ཀྱིས་གོམས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་སོ། །རྒྱལ་ཉིད་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་སོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཡང་དག་པའི་ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་མཐོང་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་ དཔྱོད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ལ།རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཡང་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་ཡིན་པས་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལམ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ཡིན་ལ། མི་དམིགས་པའི་སྦྱོར་བས་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་ཤེས་རབ་ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་མཐོང་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ།།དེ་ནི་ཐབས་གང་གིས་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་རང་ཉིད་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་ རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ལུས་ངག་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སམ།འོན་ཏེ་སྐྱེས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་བྱས་པའི་ལུང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པའི་བསྟན་བཅོས་མཐོང་ནས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞེ་ནའོ། །དེ་ལ་ལན་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ ལ་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།མ་རིག་པའི་ལིང་ཏོག་མཐུག་པོས་བློའི་མིག་མ་ལུས་པར་གཡོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ནི་མི་ཤེས་པའོ། །དེ་ཉིད་ལིང་ཏོག་སྟེ། དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ མཐུག་པོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་གོམས་པ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ཡིས་བློའི་མིག་མ་ལུས་པར་གཡོགས་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།

为了显示般若波罗蜜多是无上的，所以说'因为没有比般若更殊胜的'等等。以'布施'等，不能以相续不断地修习而成就无所缘相的智与所知的灭。为什么呢？所以说'诸菩萨'等。因为以殊胜的布施等而了知布施等如同影像，所以在得到灭的时候，连如影像的分别念也没有。
'第五地'是指从初地到第五地。为了显示'现前'的词义，所以说'道谛'等。'道谛'是指无所缘相的智与所知。'所缘'是指现前。'趣向圆满佛法'如前所说。因此，由于趣向道和趣向圆满佛法，此地称为'现前地'。
现在为了显示般若波罗蜜多是主要的，所以说'现在'等。'其他功德聚'是指除般若波罗蜜多以外的布施等。这些称为'聚'是因为种类众多。'如是'是指如同有眼之人引导盲人群至所欲去处。'功德'是指布施、持戒、忍辱、精进等。这些也是解脱追求者所应修习的。'得佛果'是指获得佛果。
为了以注释显示这个意思，所以说'如何'等。'波罗蜜多功德'是指具有波罗蜜多特征的功德。'因为是见到正道与非道的本性'是指般若具有观察的本性，而观察即是通达事物的真实性，由此力量见到有所缘的布施等是非道的本性，以无所缘的修行见到是道的本性，因此般若是见到道与非道本性的。
为了显示以何方便生起般若，所以说'此处问'等。此处是问：是自己能完全了知甚深缘起，还是随顺身语的自性，还是见到殊胜补特伽罗所造的无倒显示论典而完全了知？对此回答'非自己'，为了显示这点，所以说'说'等。'其自性'是指甚深缘起的自性。'无明重障覆盖慧眼'中，无明是指不知，即是障，因为障碍见到事物真实性。这也是'重'的，因为从无始以来串习。凡是被此完全覆盖慧眼者即称为此。

།མ་ལུས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མཐོང་བའི་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ གང་གིས་མཐོང་བའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན།དྲུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དྲུག་པ་ལ་སོགས་པ་གོང་མ་ལ་གནས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དྲུག་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ས་བཅུ་པའི་བར་ལ་གནས་པ་རྣམས་སོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོ་ཉིད་རྟོགས་པ་དང་པོ་ནས་ཡོད་དུ་ ཟིན་ཀྱང་ས་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་པ་ཡིན་པས་དེ་རྣམས་ནི་ཤེས་རབ་རབ་ཏུ་སོན་པ་མེད་པས་དེ་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་མཐོང་བའི་མིག་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མ་རིག་པའི་ལིང་ཏོག་འཇོམས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རབ་རིབ་ནི་གང་གིས་སྐྲ་ཤད་དང་། སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་དང་། སྦྲང་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་འགྱུར་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཉིད་ལིང་ཏོག་སྟེ། མིག་འགེབས་པར་བྱེད་པས་སོ། །དེ་འཇོམས་པ་སྟེ། སེལ་བར་བྱེད་པའོ། །དེས་ན་རང ཉིད་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཟབ་མོ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་རང་དགར་ལུས་ངག་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ནི། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ་གོ་སླའོ།།དེ་ལ་ལན་ནི་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལུང་གི་དགོངས་པ་ངེས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་གང་གི་ལུང་ལས་གསུངས་པའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མ་ཡིན་པས་ལུང་གི་དགོངས་པ་ངེས་པར་དཀའ་བའོ། ། གལ་ཏེ་ལུང་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་རྟོགས་ན། འོ་ན་ཅི་ཡང་མི་སྨྲ་བར་འདུག་ཅིང་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རང་དབང་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཚད་མར་གྱུར་པའི་སྐྱེས་བུས་བྱས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལུང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཆད པར་མཐོང་བ་མེད་ན་རང་དབང་ཉིད་ཀྱི་ལུང་གི་དགོངས་པ་ངེས་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་ཚད་མར་གྱུར་པའི་སྐྱེས་བུས་བྱས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལུང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཆད་པ་མཐོང་བ་ལས་ལུང་གི་དགོངས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རང་ཉིད་བཞེད་པའི་ཕྱོགས་སྟོན་པ་ནི། ཚད་མར་གྱུར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཚད་མར་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་ལ། སྐྱེས་བུ་ཡང་ཡིན་པས་ན་ཚད་མར་གྱུར་པའི་སྐྱེས་བུ་སྟེ། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཏེ། དབུ་མ་ལ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ཡང་ཅི་ལྟ བུ་ཞེ་ན།ལུང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཆད་པའོ། །དེ་མཐོང་བ་ནི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཐོས་པ་སྟེ། མཐོང་བའི་དོན་ཐོས་པ་ལ་བྱའོ། །ལུང་གི་དགོངས་པ་ངེས་པ་ནི་དེའི་སྒོ་ནས་ལུང་གི་དགོངས་པ་ངེས་པའོ། །འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཁོ་བོ་དང་འདྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལུང་གི་དགོངས་ པ་ངེས་པར་དཀའ་བ་ཡིན་གྱི།འོན་ཀྱང་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དངོས་སུ་གཟིགས་པ་ཡིན་པས་དེས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལུང་གི་དགོངས་པ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །ཟབ་མོ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་ བཞིན་ཅན་ནོ།།རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལས་སོ། །འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་གཞུང་ལུགས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་བཞེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སོ། །ཇི་ལྟར་གནས་པའི་ལུགས་བཞིན་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་ མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པར་ཅི་ལྟར་རྣམ་གཞག་བྱས་པ་དེ་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཅི་ལྟ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པའོ། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།

说'无余'是为了表明凡夫不能在任何方面成为见到的对境。那么谁能见到呢？说'第六'等等，'住于第六等上位'是指从第六地开始直至第十地的诸位。虽然从一开始就有通达甚深缘起的智慧，但初地等诸地以布施等为殊胜，因为它们没有特别突出智慧，所以未在那些地中安立。
关于'何者'等所说的不颠倒见空性的眼睛，'破除无明翳障'中，翳障是指能见到发丝、长嘴蚊虫等幻相的状态。这就是翳障，因为它遮蔽眼睛。破除即是消除。因此表明自己不应该理解缘起的甚深性。
现在为了说明不应该随意跟随身语而理解真实义，提出质疑说'假如'等等，容易理解。对此回答是'这也是不存在'等等。'因为难以确定经典的密意'是指凡夫无法亲身体验经典所说的义理，所以难以确定经典的密意。
如果说依循经典不能了悟真实义，那么是否应该什么都不说而保持沉默呢？正因为如此，说'依自己的意愿而如此宣说'等等。如果没有见到量士夫所造论典正确解释经典，则依自己的意愿说'难以确定经典的密意'。
现在为了显示自己认为从见到量士夫所造论典正确解释经典而确定经典的不颠倒密意的立场，说'量士夫'等等。既是量又是士夫即是量士夫，如圣龙树等。他们所造的论典，如《中论根本慧论》等。
这又是什么样的呢？是正确解释经典的。见到是指以耳识听闻，见的含义是指听闻。确定经典密意是通过这个方式确定经典密意。这的含义是：像我这样的人难以确定经典密意，但是龙树论师亲见真实义，所以通过他所造的论典而了知经典密意，这是其要义。
'法'是指蕴等。'甚深'是具有空性的本质。'理'是指从《中论根本慧论》等所说。'依圣龙树的宗义'是指依据圣龙树所许。'如实而说'意思是如《中论根本慧论》等中如何安立而如是宣说。'如所是'是指诸法的本性。'诸法的正见'即是空性。

།ཅི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལུང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡོད་ན། དེའི་ཚེ་ལུང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ངེས་པ་དེ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ལས། དེ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡོད་དམ་མེད་ཐེ་ཚོམ་ ཟ་བས་ལུང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ངེས་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེ་ན།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལུང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དགེ་སློང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པས་བཅོམ་པས་སོ། །དཔལ་དང་ལྡན་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པས་སོ། །ཆེས་གྲགས་པ་ནི་ཕྱོགས་ བཅུར་གྲགས་པ་བསྒྲགས་པས་སོ།།ཀླུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀླུ་སྒྲུབ་ཅེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་འཇིགས་སྡེ་ལ་འཇིགས་པ་ཞེས་བརྗོད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ལ་ཀླུ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡོད་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་འཇིག་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་དག་བཀག་ནས་དབུ་ མའི་ཚུལ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བླ་ན་མེད་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཐེག་པ་གཞན་མེད་པས་སོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་བསྒྲུབས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་མཛད་པའི་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་ཐོབ་ནས་ སོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།ལུང་གཞན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ཡང་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལིཙྪ་བཱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རུས་སོ། །གཞོན་ནུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོ་ཉུང་བས་སོ། །མཐར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སའི་རིམ་པས་སོ། །གལ་ཏེ་ལུང་ཇི་ལྟར་ ཚད་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ལུང་ཉེས་པ་ཟད་པས་བྱས་པ་ཡིན་པས་ན་ཚད་མར་འགྱུར་རམ། སྐྱེས་བུས་མ་བྱས་པ་ཡིན། དེ་ལ་ཕྱོགས་དང་པོ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཉེས་པ་ཟད་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་ཟད་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། བརྩེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའོ། །དེས་བྱས་པ་ནི་ཉེས་པ་ཟད་པས་བྱས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། ཉེས་པ་ཟད་པས་བྱས་པ་ཡིན་པར་ངེས་པར་མི་ནུས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པར་མི་ནུས་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་ཡིན་ལ།ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་སོ། །ལུས་ཀྱི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་སྐྱེས་བུའི་འདོད་པས་གཞན་དུ་བྱ་བར་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་རྣམས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་མཐོང་བ་ དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་བཞིན་དུ་བྱ་བ་བྱེད་པར་མཐོང་བས་དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་ཟད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་ངེས་པར་མི་ནུས་པས་ངེས་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཉེས་པ་ཟད་པས་བྱས་པར་ངེས་པས་ལུང་ཉེས་པ་ཟད་པས་ཚད་མ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པོ། །སྐྱེས་བུས་མ་ བྱས་པའི་ལུང་ཡང་ཚད་མ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་སྟེ།འདི་ལྟར་སྐྱེས་བུས་མ་བྱས་པའི་ལུང་ཚད་མར་སྨྲ་བ་རྣམས་འདི་ལྟར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་བུ་ནི་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་གྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེས་བྱས་པའི་ངག་རྣམས་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དོན་ཡང་སྲིད་ལ། བདེན་པའི་དོན་ཡང་སྲིད་པས། དེས་ ན་སྐྱེས་བུ་ལོག་པས་དོན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྟོན་པའི་ཐེ་ཚོམ་ལྡོག་པས་སྐྱེས་བུས་མ་བྱས་པའི་ཚིག་ཚད་མར་འདོད་པ་ཡིན་ཞེས་པའོ།།དེ་ཡང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ངག་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། བདེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུ་ལོག་པས་ངན་མེད་པར་ ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།བདེན་པ་ཉིད་དང་བརྫུན་པ་ཉིད་ལ་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་གཞན་མེད་པས་སོ།

所谓'如实宣说'，意思是不颠倒地宣说。关于'确定教证不颠倒'，如果圣龙树具有通达真实义，那么他就具有确定教证不颠倒性。但是对于他是否通达真实义尚有怀疑，那么如何能有确定教证不颠倒性呢？
为了回答这个问题，说'从教证'等。'比丘'是因为已降伏烦恼。'具德'是因为具足福德资粮。'极有名'是因为十方皆闻其名。'龙'即是龙树，就像称呼怖军为怖一样，同样称呼圣龙树为龙也无过失。
'破除有无二边'，意思是遮破有边和无边而安住于中道。'无上'即是大乘，因为没有比它更殊胜的其他乘。'证得欢喜地'，意思是现证一切法真实义而获得欢喜地。
为了说明其他教证，又说'复次圣'等。'离车'是种姓。'童子'是因为年少。'渐次'是通过无垢等地的次第。
如果问教证如何是量，是因为无过失者所作而成为量，还是非人所作？首先不是第一种情况，无过失是指断除贪等过失，如实见到真实义，具足慈悲等功德。由无过失者所作称为无过失所作，但不能确定是无过失者所作，因为不能知他人之心。这是因为了知他人之心是通过果而非通过体性，因为这本身是所要成立的。身业等果也可以通过人的意愿而改变，因为见到有贪者行持离贪之行，离贪者行持如同有贪之行，因此无法确定无过失的标志，所以难以确定。因此不能以确定是无过失者所作而成立教证是量。
非人所作的教证也不能成立为量。主张非人所作教证为量者如是说：因为人是功过所依，所以他所说的语言可能有错误的意义，也可能有真实的意义。因此，为了遣除人的错误而显示颠倒义的怀疑，所以承许非人所作的言教为量。
这也不合理，因为如果语言的颠倒与真实所依是具有功过的人，则应无过失，因为真实性和虚妄性没有其他差别的形态。

།གཞན་ཡང་མགྲིན་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་དང་བྱེད་པས་སྒྲ་རྣམས་འབྱུང་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཅི་ལྟར་ན་སྐྱེས་བུས་མ་བྱས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར། གལ་ཏེ་གནས་དང་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པས་སྒྲ་ གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི།སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གལ་ཏེ་གསལ་བར་བྱེད་ན་གསལ་བ་ཉིད་དེ་སྒྲ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནམ། སྒྲ་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་འམ། འོན་ཏེ་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་སྒྲ་རྣམས་ རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། །སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པས་སྒྲ་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་རྣམས་རྒྱུན་དུ་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པར་རུང་བ་ཡིན་པས་ སོ།།དེས་ན་གསལ་བར་བྱེད་པ་མི་འཐད་དོ། །དེས་ན་སྐྱེས་བུས་མ་བྱས་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པས་ལུང་ཚད་མ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི་ཅི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཚིག་ཚད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལུང་ཡང་ཚད་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་འབྲེལ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཐབས་དང་ལྡན་པ་ དང་།སྐྱེས་བུའི་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། མི་སླུ་བའི་ཚིག་ནི་ཚད་མར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འབྲེལ་པ་ནི་གང་དུ་ཚིག་རྣམས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཡན་ལག་ཅན་དུ་གྱུར་པས་བསྒྲུབ་པའམ། དགག་པའམ། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དོན་གཅིག་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་གང་མ་ འབྲེལ་པའི་ཚིག་དེ་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་སེའུ་བཅུ་སྒྱེད་པུ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་རྣམས་དོན་གཅིག་ལ་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཐབས་ནི་གང་འབྲས་བུ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་སྒྲུབ་པར་ནུས་པ་དེ་ལ་རྗེས་སུ་ མཐུན་པའི་ཐབས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟ་བུའི་ཚིག་ནི་འཇིག་རྟེན་པས་ཚད་མ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་གྱི། དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་དུག་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇོག་པོའི་གཙུག་གི་ནོར་བུ་ལེན་པའི་བསྟན་བཅོས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ཡིན་ཀྱང་གལ་ཏེ་སྐྱེས་བུའི་ དོན་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ཚད་མ་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་བྱ་རོག་གི་སོ་རྟོག་པའི་བསྟན་བཅོས་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་དེ་ལྟ་བུར་ཀྱང་རྟོག་དཔྱོད་བྱས་ནས་མི་སླུ་བ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་ཚད་མ་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། ལུང་གིས་ གནོད་པའི་དོན་ལྟ་བུའོ།།མི་སླུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདིར་ཡུལ་གསུམ་སྟེ། མངོན་སུམ་དང་། ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་བསྟན་བཅོས་ལས་མངོན་སུམ་དུ་འདོད་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོར་ གྱུར་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱིས་མི་གནོད་པ་ནི་མི་སླུ་བ་སྟེ།དཔེར་ན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པར་འདོད་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས་མངོན་སུམ་གྱིས་མི་གནོད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་གང་གཞན་གྱི་མངོན་སུམ་པ་ཉིད་ དུ་བསྟན་པ་ཉིད་སངས་རྒྱས་པའི་གྲུབ་མཐའ་ལས་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ལ།དེ་རྣམས་དཔྱད་ན་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་ལ་གནས་པའི་རང་བཞིན་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཁོ་ནར་དགའ་བ་དང་གདུང་བའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་གྱི།སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་བདེ་ལ་སོགས་པའི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མ་ཡིན་པས་སོ། །འདི་ནི་གྲངས་ཅན་པའི་འདོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ནི་རྫས་ལ་སོགས་པའི་མངོན་སུམ་མ་ ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།

再者，由于见到声音是从喉咙等处所和发声器官产生的，怎么能说是非人造的呢？如果说处所和发声器官等只是显现声音而不是产生声音的话，这也不合理。如果是显现的话，这种显现是声音本性的特殊状态呢？还是声音没有遮蔽呢？还是产生认知呢？
其中，不是使声音成为本性的特殊状态，因为是常住的缘故。也不是远离遮蔽，因为是常住的缘故，遮蔽对声音丝毫没有作用。也不是认知，因为是常住的缘故，声音应当能够经常产生认知。因此显现是不合理的。
因此，非人造性未得到成立，那么经典怎么能成为量呢？对此回答是：如同世间语言是量那样，经典也是量。也就是说，在世间上，承许具有关联性、随顺方便、表达人的意义、不欺诳的语言是量。
其中，关联性是指语言的支分和具支分通过成立、否定或中性的方式理解一个意义。其中，不具关联性的语言不是量，例如'十猴三竿'等，这些不能归纳为一个意义，因为彼此之间没有关联。随顺方便是指能够成就果的方便，称为随顺方便。
世间人承许这样的语言是量，而不是其他的，例如为了平息毒害而取龙王顶珠的论典。即便如此，如果不表达人的意义，那时就不是量，例如观察乌鸦牙齿的论典。这些即便如此，经过观察推理后是不欺诳的话，那时就是量，否则就不是，例如被现量、比量和经典所违害的义。
什么是不欺诳呢？当说明：这里有三种境：现量、隐蔽和极隐蔽。其中，对于论典中承许为现量的事物，成为现量境的事物本身不被现量所违害就是不欺诳，例如蓝色等。同样，对于承许为非现量的事物，成立为非现量而不被现量所违害，
也就是说，其他人说是现量的东西，在佛教宗义中是非现量的，考察这些时确实是非现量，例如声音中安住的快乐本性等。因为只是内在自性的喜悦和痛苦本性的乐和苦的体验，而不是声音等的乐等的乐和苦的体验。这是依据数论派的主张而说的。依据胜论派来说，则如同实等非现量一样。

།འདི་ལྟར་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་ཆ་ཤས་ལས་འདུ་བའི་ཆ་ཤས་ཅན་ཁས་ལེན་པ་དང་། ལས་ཀྱང་འདེགས་པ་དང་། འཇོག་པ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། འོང་བ་དང་། བསྐུམ་པ་ལ་སོགས་པས་རྫས་ལ་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་མངོན་སུམ་དུ་འདོད་པ་དང་། ཡོད་ པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་སྤྱི་རྫས་ལས་ཐ་དད་པའི་མངོན་སུམ་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་རྣམས་ནི་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། གང་ཟག་གི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་རྫས་ལ་སོགས་པ་གཞན་མངོན་སུམ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ རོ།།དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་མི་སླུ་བ་ཉིད་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྗེས་དཔག་གི་ཡུལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་རྗེས་དཔག་གིས་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གྲུབ་པ་ནི་མི་སླུ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པས་མི་གནོད་པ་ནི་མི་སླུ་བ་སྟེ།དཔེར་ན་གཙོ་བོ་དང་། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ནི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་སོ། །འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པ་ལ་ འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སོ།།དེ་དེ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་མི་གནོད་པས་མི་སླུ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ལ་ལུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་འཇུག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་མི་གནོད་པ་ནི་སླུ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དངོས་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཇུག་པའི་ཚད་མ་གཉིས་ ཀྱི་ཡུལ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིས་ཀྱི་ཕྱིས་ཚད་མར་ཁས་བླངས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སྔ་ཕྱིའི་འགལ་བ་ཡོད་མེད་དཔྱད་པས་གང་གི་ཚེ་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་འཇུག་ན་དེའི་ཚེ་ལུང་ལ་བརྟེན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་མི་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བུའི་རྗེས་སུ་དཔག་ པ་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ལ་གནོད་པ་མེད་ན་མི་སླུ་བ་སྟེ།དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཁས་བླངས་ན་དེ་སྤང་བའི་དོན་དུ་སྦྱིན་སྲེག་ལ་སོགས་པ་མི་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་མི་གནོད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མུ་སྟེགས་ པས་འདོད་ཆགས་དང་།ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཆོས་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་ལ། དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རྟེན་ལ་ཁྲུས་བྱས་པ་དང་། སྦྱིན་སྲེག་དང་། སྨྱུང་བར་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མི་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་སླུ་བ་སྟེ། འདི་ ལྟར་ཁྲུས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པས་སྡིག་པ་སེལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་སྡིག་པ་དང་འགལ་བ་མེད་པས་སོ། །གང་དང་གང་རྒྱུ་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་གནོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མངར་བ་དང་། བསིལ་བ་དང་། སྣུམ་པའི་རྫས་ རྣམས་བད་ཀུན་གྱི་ནད་ལ་མི་གནོད་པ་བཞིན་དུ་ཁྲུས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་སྡིག་པའི་རྒྱུ་རྣམས་ལ་གནོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེས་ཕྱིའི་དྲི་མ་ཁོ་ན་དག་པར་འགྱུར་གྱི། ནང་གི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ལུང་གང་ལ་ཡུལ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་མི་སླུ་བ་ཡིན་པས་འཇིག་ རྟེན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཚད་མ་ཡིན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པས་ཡུལ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚིག་ཁོ་ན་ཚད་མར་འདོད་པས་སོ། །དེ་ལྟར་ལུང་ཚད་མར་ཁས་བླངས་པས་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ལུང་བསྟན་པ་བདེན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པས་དེས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་ལུང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཆད་པ་ མཐོང་བའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ངེས་པ་ནི་རིགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

如是，承许那些部分之外的其他部分所组成的有部分之物，以及举起、放下、行走、来去、弯曲等动作与实体有别的现量，以及承许存在性等共相实体之外的现量。
这些都不是现量。因为除了色等之外，并没有其他现量所见的实体等，因为未曾见到与彼相异之物。
如是应知所见事物的无欺性。同样，对于比量所缘的隐蔽事物，以比量如实成立即是无欺，如无常等。
非所比量之物成立为非所比量性，不被比量所违，即是无欺，如主宰天等。
彼等之自性所成之法非是常有，因为其自性是所成立。也非是果，因为常法无有果故。
彼于隐蔽事物不被比量所违故为无欺。同样，对于隐蔽事物，依据教力而起的比量不相违即是无欺。
如是，依据事物力而起的二量之清净境后，承许为量的论典所安立的有法，观察前后是否相违，若时具足殊胜意乐而趣入，尔时不为依教比量所违。
如是比量于极隐蔽事物无有违害时即是无欺。如若承许贪等自性及由彼所生非法，为断除彼而不说火供等，此即不为比量所违。
如是外道说贪、嗔、痴及由彼所生身语业为非法，为断除彼而作沐浴、火供、斋戒等。
如是不说彼即是无欺。如是沐浴等不能除罪，因为与贪等罪过无有相违故。
凡是不违害因者，即非能害，如甜、凉、油性物不违害风病，如是沐浴等亦不能害罪因，因为彼仅能清净外在污垢，而非内在贪等。
如是，教典若有清净境即是无欺，随顺世间而为量，因为世间唯许清净境之语为量故。
如是承许教为量故，圣龙树足之授记确定为真实，由见其所造论典无倒解说教法之门而决定真实性即是正理。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་འགྲེལ་ལས། །འབྲེལ་བ་དང་ནི་རྗེས་མཐུན་ཐབས། །སྐྱེས་བུའི་དོན་ནི་རྗོད་པར་བྱེད། །ངག་དེ་དཔྱད་པར་འོས་པ་ཡིན། །དེ་ལས་གཞན་པ་དཔྱད་འོས་མིན། །མངོན་སུམ་དང་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་།རྣམ་པ་གཉིས་ ཀྱིས་མི་གནོད་པ།།མཐོང་དང་མ་མཐོང་དོན་དག་ལ། །དོན་དེ་ལ་ནི་སླུ་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཅི་ལྟར་ཉེས་པ་ཟད་པའི་ཚིག་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་ནུས་པ་མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ་མི་སླུ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་ལ་ཡང་ཉེས་པ་ཟད་པའི་ ཚིག་མི་སླུ་བ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་ཉེས་པ་ཟད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྟགས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་ལ་ཡང་སྐྱེ་བའི་བློས་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཚད་མའི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་ཅི་ལྟར་བསྟན་པའི་ལུང་གི་ཁྱད་པར་ལ་བརྟེན་ནས་རྟོགས་པ་དེ་ནི་མི་སླུ་བ་ ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་རྟོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་ལ་ཡང་ཅི་ལྟར་བསྟན་པའི་ལུང་གི་ཁྱད་པར་ལ་བརྟེན་པའི་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་རིགས་པས་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་ལ་ལུང་ཚད་མ་ཡིན་ནོ། །མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་ དཔག་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་གནས་གཉིས་གང་གིས་གསུངས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་གསུམ་པ་གསུངས་སོ་ཞེས་པ་དེ་ལ་ངེས་པ་ག་ལ་ཡོད།དེས་ན་ཅི་སྐད་གསུངས་པའི་ལུང་གི་ཁྱད་པར་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ལ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་འདི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་སྟོན་ པ་དང་ཉེ་བའི་ཉན་པ་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་གསུམ་ཀ་སྟོན་པ་པོ་གཅིག་གིས་བསྟན་པས་མངོན་སུམ་ཁོ་ནས་རྟོགས་པར་འགྱུར་གྱི།དེ་རྣམས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ལྟར་གྱི་ཉན་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཉེས་པ་ཟད་པའི་ཚིག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བའོ། །ཞེས་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་དང་འགལ་བར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། ང་འདས་ཀྱང་ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་སངས རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཟུང་བར་བྱའོ།།གནས་གསུམ་པ་ཡང་ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་བར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐད་ཅིག་མ་དང་བདག་མེད་པ་དང་ལྡན་པར་གནས་གསུམ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་སོ། །ཆོས་ཉིད་དང་འགལ་བ་ནི་ཉེས་པ་ཟད་པས་གསུངས་པ་ཉིད་དུ་ཁས་མི་ལེན་པས་ སོ།།གལ་ཏེ་ཉེས་པ་ཟད་པའི་ཚིག་གི་མཚན་ཉིད་འདི་ཉིད་ཀྱང་ཉེས་པ་ཟད་པས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་ལ་ངེས་ཤེ་ན། རིགས་པ་ཡིན་པས་སོ། །གང་ཐམས་ཅད་དུ་རིགས་པ་བརྗོད་པ་དེ་ཉིད་ཉེས་པ་ཟད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་ཞར་ལ་འོངས་པས་ཆོག་གོ། །དེ་ལྟར་ལུང་ཚད་མ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས་འཕགས་པ་ ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ལུང་བསྟན་པ་བདེན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པས་དེས་གསུངས་པའི་ལུང་འཆད་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ངེས་པར་རིགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་གཙོ་བོའི་དོན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པས་མི་གནོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་མི་སླུ་བས་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ གཞན་ལ་ཡང་མི་སླུ་བའི་ཕྱིར་ལུང་ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཙོ་བོའི་དོན་ལ་མི་སླུ་བས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཞན་ལའང་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། ལུང་མི་སླུ་བ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས་གང་གིས་གསུངས་པ་དེ་ཡང་ཚད་མ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཐབས་གང་གིས་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བ་དེ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། ། ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོན་པའི་སྣོད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འབྲས་བུ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པ་ཅི་ལྟ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་པས་དེ་སྟོན་པ་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་འབྲས་བུ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ སྐད་ཅེས་བྱའོ།

因此，《释量论》中说：'关联和随顺方便，宣说人之利益，此语应当观察，其余不应观察。现量与比量，二者皆不违，于见未见义，于彼义不欺。'
如同无过之语能够完全确定，以现量和比量所了知的对象不欺诳，同样，对于极为隐蔽的对象，无过之语也是不欺诳的。
因此，以无过为特征的标志，对于极为隐蔽的对象也能生起智慧，这就是比量。世间量的形式就是如此，即依据如是所说的特殊教言而了知的就是不欺诳的，如同现量和比量所了知的对象一样。
对于极为隐蔽的对象，也是依据如是所说的特殊教言而了知的。以此理由，对于极为隐蔽的对象，教言是正量。
现量和比量所了知的两种境界由谁所说，那么第三种境界也由他所说，对此怎么会有确定性呢？因此，依据如是所说的特殊教言这一因相是确定的，若有此疑问。
此过失并不存在，因为对于导师和亲近的听众们来说，三种境界都是由同一导师宣说的，他们仅以现量了知，他们并无怀疑。
现在的听众们则是依据佛陀所说的无过语言的特征。如是，佛陀说：'凡是契入经典等，一切行无常，一切法无我，一切涅槃寂静。'不违背三种法性，即使我涅槃后，你们也应当认为这是佛所说。
第三种境界也是安住于不违背法性中。因为世俗谛中宣说三种境界具有无常和无我的缘故。违背法性的不承认是无过所说。
若问：此无过语言的特征本身是由无过所说，这又从何确定？因为是正理。凡是处处宣说正理者即是无过，这是顺便说的就够了。
如是成立教言是正量，因此圣龙树被授记是确定为真实的，应当通过他所说的教言解释无倒论典之门而确定真实义。
或者，主要义空性以现量和比量不违为特征不欺诳，因此对其他极为隐蔽的也不欺诳，所以教言是正量。
因此说'由于主要义不欺诳而对其他也是比量'，教言成立为不欺诳故，能说者也成立为正量。
如是已说明以何方便生起智慧。现在为显示空性所依的法器，故说'缘起'等。'有果'是指如实通达缘起即是无生，宣说此义者即称为有果。

།སྔར་གོམས་པས་རྒྱུད་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལྷག་པར་མོས་པའི་རྒྱུ་གང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་ལ་བསྟན་བཅོས་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་གོམས་པས་མྱུར་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས་སོ། །གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་བྱ་བས་ནི་གང་སྔར་གོམས་པས་རྒྱུད་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་མ་བཞག་པ་དེ་རྣམས་ལ་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཞན་དག་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྟོན་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་ཅེས་བྱ བ་ནི་གཞན་རྣམས་ལས་སོ།།དེ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་ཅི་ལྟར་ཡིན་སྙམ་དུ་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གཤེ་བའི་བསམ་པས་སོ། །ཡང་ན་དངོས་པོ་ཆད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ རྟོགས་ནས་གདོད་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གཤེ་བའི་བསམ་པ་ཡོད་པས་སོ།།དོན་མ་ཡིན་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་མ་ཤེས་པས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པའི་ལམ་གྱིས་ངེས་པར་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ཉིད་རྒྱས་ པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།རེས་འགའ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མི་མཁས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པས་སོ། །སྟོང་པ་ཉིད་སྤངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ནི་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ངེས་པས་སོ།།དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས། གཟུང་བར་དཀའ་བའི་སྦྲུལ་དང་ནི། ། ལེགས་པར་མ་བསྒྲུབས་རིག་སྔགས་བཞིན། །སྟོང་ཉིད་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ཡིས། །བློ་གྲོས་དམན་པ་རླག་པར་བྱེད། །ཆོས་འདི་བློ་གྲོས་དམན་པ་ཡིས། །རྟོགས་པར་དཀའ་བ་མཁྱེན་ནས་སུ། །དེ་བས་ཐུབ་པས་ཆོས་ཀྱི་ཕྱིར། །ཐུགས་ནི་བཏང་སྙོམས་མཛད་པ་ཡིན། །ཞེས གསུངས་སོ།།ལྷག་པར་མོས་པའི་ཁྱད་པར་ངེས་པར་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མོས་པའི་ཁྱད་པར་ངེས་པར་མཛད་དེ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ངེས་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་རྟོགས་པར་དཀའ་བས་སོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཉེ་བར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ལྷག་པར་མོས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ།།རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལས་བྱུང་མཆི་མས་མིག་བརླན་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཐོས་ནས་དང་བ་སྟེ། དད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་མཆི་མས་མིག་གང་བ་གང་ལ་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། རབ་ཏུ་ དགའ་བའི་མཆི་མ་དང་ལྡན་པའི་མིག་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་ལའོ། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བློའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བློའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དག་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ རྒྱུའོ།།དེས་ན་ཕྱིའི་རྟགས་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལྷག་པར་མོས་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉེ་བར་སྟོན་པའོ། །རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཡོན་ཏན་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་མི་ཉམས་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་སྟེ་མི་ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ངན་འགྲོར་ལྟུང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ཉིད་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། སྦྱིན་པས་ལོངས་སྤྱོད་དག་ནི་འགྲོ་ངན་ནའང་ཞེས་བྱ་བ་དེར་རོ། །ཟས་དང་སྨན་དང་ ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་མལ་སྟན་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ།

由于往昔串习，心相续中具有空性种子，对空性有殊胜信解的因，对于具有这种相续的人应当宣说论典。因为这些人由于前世串习，能迅速生起对空性的殊胜信解。
'其他人则不然'这句话是说，对于往昔串习未在相续中种下空性种子的那些人，不应宣说。
如果问：为什么不对其他人宣说开示空性的论典呢？为此说'他们'等。'他们'是指其他人。
'具有邪入的意乐'是指以所缘的诸事物怎样是空性的想法，通过执著事物的方式以诽谤空性的意乐。或者是通过了知事物断灭本性为空性，而具有诽谤本来无生的空性的意乐。
'因具有大非义'是指由于不了解无实事的空性义，以缺乏正法的道路必定趋向恶趣。
为广说此义，说'有时'等。'不善巧'是指不如实了知空性。
'舍弃空性'是指通过执著事物。
'空性的意义是无'是指由于颠倒地决定认为诽谤因果是空性的意义。
'诽谤一切事物'是指诽谤因果等。
因此《根本慧论》说：'如难以执持的毒蛇，及未善修成就的咒语，空性若邪解，则毁坏智慧劣者。知此法难为智慧劣者所解，因此牟尼为法而住于舍心。'
'确定殊胜信解的差别'是指确定对空性信解的差别之义。
'难以确定'是指难以了知他人心的趋向。
'为显示其因缘'是为了显示殊胜信解差别的因缘。
'以极欢喜所生泪润眼'是指闻空性而生信，由此所生之泪充满眼睛的人，称为具有极喜之泪的眼睛之义。
'于彼'是指具有极喜者。
'圆满佛智'是指圆满佛陀的智慧，即离一切障碍的智慧，是菩提之义。
'种子'是指其因。
因此通过三种外相了知对空性有殊胜信解。
'其'是指开示真实性。
'随行'是指开示真实性的因。
'功德生起'是指戒等。
'为使彼不退失'是为了使空性见解不退失。
'以破戒缘堕恶趣'是指破戒本身是趣向恶趣的因，如说'布施受用于恶趣'。
'饮食、药物、法衣等'声中应摄卧具等。

།སྙིང་རྗེས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་བརྩེ་ཉིད་རྒྱལ་བའི་ལོ་ཏོག་ཕུན་ཚོགས་འདིའི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ནོ། །ཁ་དོག་ངན་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་དོག་ངན་པ་ཁྲོ་བས་སོ་ཞེས་གསུངས་ པས་སོ།།དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་དོག་ངན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སོ། །འབྲས་བུ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམ་པ་ཆད་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་བསྔོས་པའི་སྦྱིན་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཉིད་དུ་སྔོ་བར་བྱེད་ཅེ་ན་དེའི་ཕྱིར་ འགྲོ་བ་དགྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ནས་འགྲོ་བ་རྣམས་དགྲོལ་བར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པའི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡུན་རིང་པོར་བར་ཆད་མེད་པར་དགེ་བའི་ཚོགས་གདོན་ མི་ཟ་བར་བསགས་པར་གྱུར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་དང་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཚུལ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དོན་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྲུབ་པའི་དོན་སྟོན་པས་སོ། །རིམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་ ཀྱི་ས་དང་།མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སའི་རིམ་པས་སོ། །ལམ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ཡང་འདིར་ལུང་དང་རིགས་པས་བསྒྲུབ་པར་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ལུང་གིས་བསྒྲུབ་པ་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། །ས་ལྔ་པ་ལ་ལམ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དྲུག་པ་ལ་འཇུག་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པས་སོ།།འདིའི་དོན་ནི་ས་དྲུག་པར་ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་ལྷག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་བསམ་གཏན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡིན་ཏེ། སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པས་ཡང་དག་པ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཏེ། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་ དང་།སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །མཚན་མ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་མཚན་མ་མེད་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་སོ།།དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་མཚན་མ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་།རྗོད་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་དེ་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེས་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པས་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དོན་དམ་པ་ ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དེ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དོ།།དེ་ཉིད་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་མ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་པས་ན་དབེན་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དོ།།གདོད་མ་ནས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་ལ་སྔར་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ཐ་མར་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགག་པ་མེད་པ་ཡིན་པས་གདོད་མ་ནས་རྣམ་པར་དག་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དོ།

'由悲心所摄持'是指如'慈悲是佛陀圆满庄稼的种子'等所说。
'获得丑陋肤色'是指因为愤怒而获得丑陋肤色。
'由此因缘'是指由丑陋肤色的因缘。
'无量果报不间断'是指布施等回向成佛之事不会穷尽。
若问为何要回向菩提，为此说'为解脱众生'，意思是成佛后要解脱众生。
现在为了说明真实性教授的殊胜果报，说'如是'等。'长时间无障碍必定积累善资粮'是指资粮道和加行道的缘故。
'深广之理'是指大乘，即是教示布施等广大义理和空性相的成就义。
'次第'是指资粮道和加行道的次第。
'此道'是指具有显示真实性的本质。其中真实性是指人无我和法无我。
这里是以教证和理证来成立，为了说明以教证成立而说'于此法'等。'如实'即是真实性的意思。
'第五地圆满道'是指进入第六地的禅定波罗蜜相的道圆满的缘故。
这个意思是在第六地智慧会变得殊胜，这是由禅定力而成就的，如说'心等持时如实了知'。
'法平等性'是指法，即蕴界处等以无相等为自性故是平等性的意思。
'无相平等性'是指远离遍计分别、无戏论的法界是无相的，因为是一切分别知的非境。因此称一切法无相。所以一切法都是圆成实自性，故是无相平等性。
'无性平等性'是指所有遍计所执的所诠能诠自性、能取所取相的法都完全不存在，因此以遍计相而无性，故是无性平等性。
'无生'是指胜义圆成实自性以自体无生故是无生平等性。
正因为不是由因缘所生，故是无生平等性。
真实性的自性远离烦恼染污，一切法自性解脱，故是远离平等性。
'本来清净'是指圆成实自性本无生故，最终一切法无灭，故是本来清净平等性。

།སྤྲོས་པ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་ཀྱི་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ལ་སྤྲོས་པ་མེད་པས་དེས་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེས་ན་སྤྲོས་པ་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །བླང་བ་མེད་པ་དང་། དོར་བ་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་རང་ བཞིན་དེ་ཉིད་ལ་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་ཕུང་པོ་གཞན་ཡོངས་སུ་དོར་བ་དང་།ཕུང་པོ་གཞན་ལེན་པ་དོན་དམ་པར་མེད་པས་བླང་བ་དང་དོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བླང་བ་མེད་པ་དང་། དོར་བ་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་ རྟེན་གྱིས་བསྡུས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་སྒྱུ་མ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་དེ།སྒྱུ་མས་སྤྲུལ་པའི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མེད་པ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་རྨི་ལམ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་དེ། སྙིང་པོ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མིག་ཡོར་དང་མཉམ་པ་ཉིད་དེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མིག་ཡོར་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་བྱ་བ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྲག་ཅ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་བྲག་ཅ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། ། སྙིང་པོ་མེད་པ་ལ་བྲག་ཅ་བཞིན་དུ་སྒྲའི་ལམ་དུ་འཇུག་པས་སོ། །ཆུ་ཟླ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཆུ་ཟླ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་དེ། ཆུའི་ཟླ་བ་བཞིན་དུ་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། ཆུའི་ཟླ་བ་བཞིན་དུ་ལས་ཅི་ལྟ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྐྱེ་བ་ཡིན པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་བརྙན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་རྣམས་གཟུགས་བརྙན་དང་མཉམ་པ་ཉིད་དེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དེ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་འཆར་བ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཉམ་པ་ ཉིད་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ།སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་སྤྲུལ་པ་ཉིད་མཉམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་རང་གི་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པས་སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ ན་ནང་གི་ཁམས་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ།སེམས་ཅན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་སྣང་བས་སོ། །ཕྱིའི་ཁམས་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྟེ། རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་བརྫུན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཡུལ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པས་བརྒྱན་ པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུས་བསྡུས་པ་ནི་མིག་ཡོར་ལྟ་བུ་སྟེ།ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུས་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བྲག་ཅ་ལྟ་བུ་སྟེ། བྲག་ཅ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མཐུས་ཐོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ནི་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུ་སྟེ།ལས་ནི་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་ཡོངས་སུ་དག་པས་བསྡུས་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་སྟེ། སྒྲིབ་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱི་མེ་ལོང་ལ་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།སྙིང་པོ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རང་རང་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་སྤྲུལ་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ཡང་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་ པ་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོའི་དུས་ན་ཡོད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་།དངོས་པོ་མེད་པའི་དུས་ན་མེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དག་གཉིས་སུ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །གདོད་མ་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣོ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་ཤིན་ཏུ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'无戏论'，是指胜义自性的如实智慧中无有戏论，因此所取的一切法都称为无戏论。因此是无戏论平等性。
'无取无舍平等性'是指在胜义自性中无有作为，因此在其他生中舍弃其他蕴及取其他蕴在胜义中都不存在，因为无有取舍，所以是无取无舍平等性。
'一切法如幻'是指其中有情世间和器世间所摄的诸事物与幻术平等，如同幻化的大象等，虽不存在却显现为存在。
具有受用境相的是与梦平等，因为对无实质的事物生起执著。
具有身业自性的诸法与阳焰平等，因为虽然一切法无作为，但如同阳焰般显现身体的行为。
'回声'是指具有语业自性的诸法与回声平等，因为如同回声般在无实质中显现声音。
'水月'是指欲界诸法与水月平等，如同水中月亮般显现前业的果报，如同水月般随业而生。
'影像'是指色界和无色界诸法与影像平等，因为在色界和无色界的禅定中显现这些影像。因此为了平等性而入定，故称为等持。
'如化平等性'是指清净佛土自性诸法与化现平等，因为这些是由自心清净所化现。
或者，内界如幻术，虽然无有众生却显现为众生的自性。外界如梦境，如同梦境虽是虚妄自性却显现境界。
以大士相等庄严所摄的佛陀色身如阳焰，因为由清净法身所显现。一切所摄教法如回声，因为如同回声般由佛陀威力而听闻。
一切前业所摄果报如水月，因为随业而生。清净佛土所摄诸法如影像，因为如同离垢心镜中的影像般显现。
一切有为法如化现，因为虽无实质却如其本性由因缘所化现而显现。
所说'如幻'等这些虽然是同一平等性，但分别解说。
'一切法有无二者无二平等性'是指有时的存在性和无时的不存在性二者无二平等，因为本来无自性。
'锐利'是相对初地而言，因为是最殊胜的缘故。

། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པས་སོ། །དེ་ལྟར་ལུང་ལས་གསུངས་པར་བསྒྲུབས་ནས། རིགས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་སྐྱེ་བ་མེད པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཆོས་ཀྱིས་མཉམ་པ་ཉིད་དོ།།ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་རྣམས་སོ། །སླ་བར་དགོངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀའ་བ་མེད་པར་རྟོགས་ པའོ།།དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་རྟོགས་པས་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱིས་གོ་བ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ལས་གཞན་པའི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་གསུངས་ པའི་རིགས་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ནམ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ནམ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞར་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ནམ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་དང་ གཞར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་དག་དོན་གཅིག་པའོ།།རྟེན་གྱི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་ལས་སོ། །རྟེན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡུལ་དང་དུས་དང་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེས་ན་འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་འགའ་ཞིག་སྟེ་ཤར་ལ་སོགས་ པའོ།།དུས་འགའ་ཞིག་སྟེ་འདས་པ་དང་། ད་ལྟ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་སོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྟེ། སངས་རྒྱས་དང་། རིགས་པ་ཅན་དང་། བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་ན་ཡང་བྱ་བ་དང་། འགའ་ཞིག་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གཉིས་ཀ་དུས་རྗོད་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་པས་ཟློས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། གང་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྱིར་དུས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ནམ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་སྐྱོན་མེད་པའོ། །བརྟེན་པའི་ཚིག་གིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟེན་པའི་དངོས་པོ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཕྱི་ དང་ནང་གི་དངོས་པོ་བརྗོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དང་།རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་རྟེན་དང་བཅས་པ་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་བར་ནི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་པའི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་ དང་།རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་རྣམས་ནི་ཕྱིའི་དངོས་པོའོ། །འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ལའོ། །ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲུབ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་རང་ལས་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་དེའོ། །དེ་དང་འགེགས་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་བདག་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དུ་ན་རང་ལས་སྐྱེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བས་སོ། །ཡོད་པ་འགེགས་པ་ནི་ཤུགས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཡོད་པ་དང་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་དགག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཡོད་པ་དགག་པའོ།།དོན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་བཀག་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དམ་བཅའ་བ་གསུམ་ཀ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། གཉིས་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་པའི་ཚིག་སྦྱར་བར་ བྱའོ།།དམ་བཅའ་བ་བཞི་པོ་རྣམས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དམ་བཅས་པ་བཞི་པོའོ། །རྗེས་སུ་བརྗོད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་དམ་བཅའ་བ་བཞི་པོ་གང་གསུངས་པ་དེ་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་འདིར་ཚིག་རྐང་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བརྗོད་པ་མཛད་ནས་ སོ།།རིགས་པས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་འདི་རིགས་པས་འཐད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆེད་དུའོ།

所谓'随顺'是随顺于佛地。所谓'忍'是对无生法的忍。如是依教证成已，为显示正理，故说'因此于此'等。
'唯法无生平等性'即是诸法以无生而平等。'其他法平等性'即是除无生平等性以外的无相等法平等性。'易于证悟'即是无难而了解。
由诸事物无生而无自性的了悟，以无相等义而得知，因为除无自性外别无无相等。为显示龙树足下于《根本慧论》中所说无生平等性之正理，故说'非从自生'等。为显示其注释，故说'任何'等。'任何'即是'任时'之义，即'任何'与'任时'二者同义。
'所依词'即是显示所依的词。为明显显示彼所依，故说'处所、时间与宗派'。因此此义是：某处即东方等。某时即过去、现在、未来时。宗派即佛教、正理派、胜论派等。
若问：'任何'与'某时'二词皆表时间，岂非重复？答：不然。'任何'是总说过去等时间，'任时'是说时间的差别，故无过失。
'所依词'即是说所依事物。'说内外事物'即是眼、耳、鼻、舌、身根及其所依，以及从眼识乃至意识俱有等为内事物，除此之外的色、声、香、味、触、法等为外事物。
'此中'即是在此偈颂中。'有性之能立'即是成立事物为有性的从自生。应与遮遣之词相连。因此故说'非从自生'。否则应说'非有从自生'。遮遣有性是以遮遣而成立。因此故说'非有及非'。
'彼之遮遣'即是遮遣有性。'以义'即是由遮遣处的力。如是亦应配于三种立宗，即诸事物非从他生、非从二生、非从无因生。'四种立宗'即是非从自等四种立宗。
'随说'即是于《中论》中所说四种立宗，于此《入中论》中以二句随说。'为以正理成立'即是为显此义以正理而成立。

།དམ་བཅའ་བ་བཞི་པོ་རྗེས་སུ་བརྗོད་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་དེ་ལས་འབྱུང་མིན་ཞེས་བྱ་ནི་དང་པོ་རྗེས་སུ་བརྗོད་ པའོ།།གཞན་དག་ལ་ལྟ་ག་ལ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་ཡིན་ལ། གཉིས་ཀ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པ་ཡིན་ཞིང་། རྒྱུ་མེད་པར་ནི་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་པའོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་མ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུའོ། །ཡང་འདི་ག་ལས་ངེས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བ་བཞི་པོ་འདི་གཏན་ཚིགས་གང་གིས་ངེས་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་དང་པོ་རང་ལས་སྐྱེ་བ་འགོག་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་ལས་སོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། །ཡོན་ཏན་འགའ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་ལྷག་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་པས་སོ། །དེས་ན་རང་ལས་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པའོ། །འདིའི་དོན་ནི་གང་ གི་ཚེ་རང་ཉིད་ལས་རང་ཉིད་སྐྱེ་ན་དེའི་ཚེ་རྒྱུའི་རང་བཞིན་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པས་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་སྐྱེ་བའམ་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར།དེ་ལ་ཕྱོགས་དང་པོ་ལྟར་ན་ནི་རང་བཞིན་སྔར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་མི་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་གཉིས་པ་ལྟར་ན་དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། ཁྱད་པར་ མེད་པ་ལས་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན།སྔར་ཁྱད་པར་མེད་པས་རང་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་མི་རིགས་སོ། །དེས་ན་གལ་ཏེ་ཡོན་ཏན་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་རང་ལས་སྐྱེས་པར་འགྱུར་ལ། ཡོན་ཏན་མེད་པས་རང་ལ་སྐྱེ་བ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་འགྲེལ་བས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།སྐྱེ་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་པོ་སྟེ་ཞེས་བྱའོ། །འདིར་གང་སྐྱེ་བཞིན་པ་དེ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་འགྲོ་བ་དེ་འགྲོ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །ས་བོན་ནི་བྱེད་པ་པོ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ལྷ་སྦྱིན་གྱིས་འགྲོ་ བའི་བྱ་བ་ལ་གཞན་འཇུག་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།།དེས་ན་མྱུ་གུ་ཉིད་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་པོའོ། །སྐྱེ་བཞིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་བདག་གི་ངོ་བོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུ་གུ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་བདག་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱོགས་འདི་ནི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ ནོ།།ད་ནི་སྲིད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རིགས་པ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདག་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱོགས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རིགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དང་འགལ་བས་སོ་ཞེས་པའོ། །སྐྱེས་ཟིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཡང་ཐལ་འགྱུར་སྟོན་པ་ཡིན་ ཏེ།གལ་ཏེ་སྐྱེས་ཟིན་པ་སླར་སྐྱེ་བར་རྟོག་ན། དེའི་ཚེ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་ལས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིའི་དོན་ནི་རང་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བོན་ལས་ས་བོན་ སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་ཁས་ལེན་ན་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་གཞན་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱོགས་ཁས་ལེན་པ་ལ་འཇིགས་པས་ས་བོན་ཉིད་ལས་ས་བོན་སྐྱེ་བར་ཁས་ལེན་ ན་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ།།འདིར་ཐལ་འགྱུར་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་གཞན་གྱིས་ཁས་བླངས་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་ལ་མི་འདོད་པ་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་གཞན་གྱི་བདག་ལས་བདག་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ཁས་ལེན་ན་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་མི་འདོད་པ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ།

为了说明应当重复宣说四种论断，所以说'彼性从彼'等。'彼性非从彼生起'是第一个重复宣说。'何况从他生'是第二个。'非从二者生'是第三个。'岂有无因生'是第四个。
为了以注释说明此义，所以说'非从自生'等。'如是其余亦当配'是如前所说。'此复何以决定'是指这四种论断以何因由决定之义。
为了说明首先破除从自生起的因由，所以说'如是'等。'从彼'是指从果的自性。'彼'即是果的自性。'全无任何德'是指全无任何殊胜功德生起。因此，从自生起是不可能的。
此义为：若从自身生起自身，则因的自性无差别，果的自性或是无差别生起，或是有差别生起。其中若如第一种情况，则因自性先已存在，所以生起不应理。若如第二种情况，也不应理，因为从无差别生起有差别，先前无差别故从自生起不应理。因此，若有功德则可从自生起，因无功德故从自生起不可能。
为了以注释说明此义，所以说'彼'等。'正生'的解释是作生起之作者。此中，凡是正在生起者即是生起作用的作者，如行走者是行走的作者。种子是令作者趣入的，如提婆达多令他人趣入行走的作用一样。因此，芽即是生起作用的作者。'从正生起彼之自体'是指从芽的意思。如是则显示从自生起的观点是不可能的。
现在为了说明即使可能也违背正理，所以说'从自生起此观点'等。'就正理而言'是指违背现量。'已生'也是说明过失，若执已生复生，则芽等不应生起，就世间而言见到芽等生起。因此，从自生起是不存在的。
此义为：关于从自生起，是种子从种子生起，而非芽等。若承许芽等生起，因种子与芽性相不同，则成承许从他生起。因此，因畏惧承许从他生起的观点，若承许唯从种子生起种子，则芽等不应生起。
此中过失的性相是：依据他人所许而显示他人不欲许之义，如他人若承许事物具有从自生自的性相，则芽等不应生起，如是诠说不欲许之义。

།དེ་ལ་འགའ་ཞིག་ན་རེ་གལ་ཏེ་ཐལ་འགྱུར་གཏན་ཚིགས་སུ་འདོད་ན་ཚད་མས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན། དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཕྱོགས་དང་པོ་ལྟར་ན་དེའི་ཚེ་གཉིས་ཀ་ལ་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་གཞན་གྱིས་ཁས་བླངས་པ་ཞེས་ ཅི་ལྟར་བརྗོད།ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལྟར་གཞན་གྱིས་ཁས་ལེན་པར་མི་འོས་པ་ཡིན་པས་གཞན་གྱིས་ཁས་བླངས་པ་ཞེས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི་ཚད་མས་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་ཀ་ལ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་དེ་ཉིད་ཁོ་བོས་མི་ཤེས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒོལ་བས་སྒྲུབ་བྱེད་བཀོད་པའི་ དུས་ན་གཏན་ཚིགས་འགོད་པ་དེ་ལ་ཚད་མས་གྲུབ་པ་ཡིན་གྲང་།གཞན་ལ་ཚད་མས་གྲུབ་པར་དེས་ཅི་ལྟར་ཤེས་ཏེ། གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་ཉིད་ལ་ཡང་ཚད་མས་གྲུབ་པར་ཅི་ལྟར་ཤེས་ཏེ། འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་ མཚན་གྱིས་དུས་རིང་པོ་ནས་བཟུང་བའི་ཕྱིར་སླུ་བ་འདྲིད་པས་སོ།།དེ་ཕྱིར་རྒོལ་བ་དང་། ཕྱིར་རྒོལ་བ་དག་གིས་ཚད་མ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁས་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་གཞན་གྱིས་ཁས་བླངས་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུན་འབྱིན་ པར་རིགས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་རང་རྒྱུད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་གལ་ཏེ་གཏན་ཚིགས་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དག་ལ་ཚད་མས་ཁྱབ་པ་གྲུབ་ན་དེའི་ཚེ་རང་རྒྱུད་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། འོན་ཀྱང་ཁྱབ་པ་མ་གྲུབ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཁྱབ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་ནི་ མངོན་སུམ་མམ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་མངོན་སུམ་གྱིས་ཁྱབ་པ་མི་འགྲུབ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཚང་བང་དུ་མངོན་སུམ་དང་མི་དམིགས་པ་དག་གིས་མེ་དང་དུ་བ་དག་ལ། འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ལ། འདི་མེད་ན་འདི་མི་འབྱུང་བ་རྟོགས་ཀྱི། ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཡུལ་ངེས་པ་ཅན་ཡིན་པས་སོ། །འདི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་ནི་ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གང་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་འགྲེལ་པའི་རྟགས་ཡོད་པ་དེ་ཁོ་ན་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི། ཡུལ་དང་དུས་ ཐམས་ཅད་དུ་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་འཇིག་རྟེན་པས་ཁས་བླངས་པ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཁྱབ་པ་གྲུབ་པ་ཡིན་གྱི་ཚད་མས་ནི་མ་ཡིན་པས་ཐལ་འགྱུར་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུན་འབྱིན་པ་ཅི་ལྟར་མི་རིགས་ཤེའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་སློབ་དཔོན་རང་ཉིད་ཀྱིས་དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བཤད་པ་ཚིག་དོན་ གསལ་བ་ལས།གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལ་མི་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་གཟུང་དུ་བྱེད་ན་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་མི་འདོད་ཀྱང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མེད་པར་དགག་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པ་དང་། གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་འགེགས་པར་འགྱུར་བས་སོ། །སློབ་ དཔོན་སངས་རྒྱས་སྐྱོང་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་དང་། ཐུག་པ་མེད་པར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྐྱེ་ན་ ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་ཁ་ཅིག་གིས་སྐྱོན་བརྗོད་པ་འདི་ནི་མི་རིགས་ཏེ། གཏན་ཚིགས་དང་། དཔེ་མ་བརྗོད་པ་དང་། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་མ་སྤངས་པ་དང་། ཐལ་འགྱུར་གྱི་ངག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐབས་སུ་བབ་པའི་དོན་ལས་ཟློག་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། དེའི་གཏན་ཚིགས་གསལ་བར་འགྱུར་བས་སྐྱེ་བ་དོན་དང་བཅས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ཐུག་པ་མེད་པར་མི་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་བསྒྲུབས་པས་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེའོ། །ཁོ་བོས་སྐྱོན་འདི་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་མི་འཐད པར་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་གང་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དག་མ་བརྗོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་རིགས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་གཞན་གྱིས་རང་ལས་སྐྱེ་བ་ཁས་ལེན་ན་ཡོད་པ་ཉིད་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་དོགས་པ་དྲི་བར་བྱ་སྟེ། རང་ལས་སྐྱེ་ཞེས་པས་ནི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་དེ་ ཉིད་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།

有人说道：'如果承许应成因是正因，那么它是以量成立的还是不成立的？如果是第一种情况，那么既然双方都已成立，为何说是他方所承许？如果是第二种情况，既然他方不应承许，为何说是他方所承许？'
对此回答：我不知道凡是以量成立的就是双方都成立的这一说法。因为立论者安立能立时，虽然对自己而言因是以量成立的，但如何知道对他方也是以量成立的呢？因为他人的心识差别不是现量和比量的对境。对自己来说也如何知道是以量成立的呢？因为由于错误的因缘长期执持，所以会产生欺惑。
因此，立论者和对论者是依靠承许为量的力量而承许诸法的自性。所以应当依靠他方所承许的方式来破斥他方的观点。
再者，关于自续因的立场，如果因和所立以量成立遍充，那么此时就成为自续能立。然而遍充并不成立。因为成立遍充的量要么是现量要么是比量。
首先，现量不能成立遍充，因为在厨房里通过现量和不可得，了知有此则有彼、无此则无彼的烟与火的关系，但并非遍及一切处。比量也不能成立，因为它也是局限于特定对境的。因为比量的对境并非一切，因为只有在有与所立相关的因存在之处才能生起无常等的认识，而不是一切处所和时间。
因此，仅仅依靠世间共许而成立遍充，而不是依靠量。那么为何不应理地用应成因来破斥他方的观点呢？
如此，上师自己在《中论根本慧论·明句疏》中说：'如果确定诸法不从自生，那么即使不承许从他生也会有过失吗？不是这样的，因为意在表达无遮，并且会遮遣从他生。'
上师佛护说：'诸法不从自生，因为生则无义且有无穷过失。已经以自性存在的诸法也不需要生。如果已经存在还要生，则成无穷。'
对此有人提出过失说：'这是不合理的，因为未说因和喻，未遮除将要解说的过失，是应成语，所以由于违背所诠义，能清楚地成立所立和因，从而以生有意义和生非无穷的因成立诸法从他生，这与自宗相违。'
我认为这些过失都不合理。为什么呢？首先，说'未说因和喻'是不合理的。为什么呢？因为如果他人承许从自生，就应当质问已经存在的还要生，因为从自生意味着已经作为因存在的那个自身在生。

།ཞེས་ཁྱོད་ཀྱིས་བརྗོད་ལ། ཡོད་པ་ཉིད་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་དོགས་པ་མ་མཐོང་བ་དང་། ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་སྐྱེས་པ་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་པ་དང་། ཐུག་པ་མེད་པར་ཡང་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་རྒོལ་བ་དེ་ལ་རིགས་པ་མེད་ པ་དང་།རང་གིས་ཁས་བླངས་པ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས། དེ་ལྟར་ཕྱིར་བརྒལ་ན་གཞན་གྱིས་ཁས་མི་ལེན་པར་འགྱུར་རམ། གང་གིས་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་བརྗོད་པ་དོགས་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཁས་བླངས་པ་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་བརྗོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་གཞན་དག་མི་ལྡོག་ན་ དེའི་ཚེ་ངོ་ཚ་མེད་པ་ཉིད་ལ་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་བརྗོད་པས་ཀྱང་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་བས་སྨྱོན་པ་དང་ཁོ་བོ་ཅག་བརྩད་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ན་སློབ་དཔོན་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད་ལ་དགའ་བར་ཟད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དབུ་མ་པས་རང་རྒྱུད་ ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཁས་བླངས་པར་མི་རིགས་ཏེ།ཕྱོགས་གཞན་ཁས་ལེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་འཕགས་པའི་ལྷས་ཀྱང་། ཡོད་དང་མེད་དང་ཡོད་མེད་ཅེས། །ཕྱོགས་གང་ལ་ནི་ཡོད་མིན་ལ། །ཡུན་ནི་རིང་པོར་ཡང་དེའི་སྐྱོན། །བརྗོད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། རྩོད་པ་བཟློག་པ་ལས་ཀྱང་། གལ་ཏེ་ང་ལ་དམ་བཅའ་འགའ། །ཡོད་པར་གྱུར་ན་སྐྱོན་འདི་འབྱུང་། །བདག་ལ་དམ་བཅའ་མེད་པས་ན། །དེ་ཕྱིར་སྐྱོན་འདི་བདག་ལ་མེད། །གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པས། །ཅུང་ཟད་དམིགས་པར་འགྱུར་ན་ནི། །འཇུག་གམ་ཡང་ན་ཟློག་པར་འགྱུར། ། དེ་མེད་པ་ཡི་སྐྱོན་ཡོད་མིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དབུ་མ་པས་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཚེ་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་མ་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་དམ་བཅའ་ག་ལ་ཡོད། གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱིས་འབྲས བུའི་རང་བཞིན་གྱི་བདག་ལས་སམ།རྒྱུའི་རང་བཞིན་གྱི་བདག་ལས་ཡིན། དེ་ལས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་ལས་ཡིན་ན་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་རྒྱུའི་རང་བཞིན་ལས་ཡིན་ན་ནི་འགལ་བའི་དོན་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱུའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།གང་ལ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དང་འགལ་བའི་དོན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ག་ལ་ཡོད། དེས་ན་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་དང་འགལ་བའི་དོན་གྱི་སྐྱོན་སྤང་བའི་ཆེད་དུ་འབད་པར་བྱ་དགོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་གཞན་གྱིས་སྨྲས་ པའི་སྐྱོན་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་སྐྱོང་གིས་ལན་གདབ་དགོས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེ་ཡང་དབུ་མ་པ་རྣམས་ཕྱོགས་དང་གཏན་ཚིགས་དང་། དཔེ་རྣམས་མ་གྲུབ་པས་རང་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མི་བརྗོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། བདག་ལ་སྐྱེ་བ་འགོག་པའི་དམ་བཅས་པའི་དོན་ སྒྲུབ་པ་དང་།གཉིས་ཀ་ལ་གྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཞན་གྱི་དམ་བཅའ་ཟློག་པར་མི་བྱེད་ཀྱང་གཞན་གྱིས་དམ་བཅས་པ་ལ་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པའི་འགལ་བ་བརྗོད་ན། དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྐྱོན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱོགས་དང་། གཏན་ཚིགས་དང་། དཔེ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་ དགོས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ།དེས་ན་དེ་དག་མ་བརྗོད་པ་དང་། སྐྱོན་དེ་དག་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་གང་གི་ཕྱིར་གང་གི་དོན་གང་དང་བཅས་པ་དེས་རང་གི་ཅི་ལྟར་ངེས་པར་བྱས་པ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་ངེས་པ་སྐྱེད་ པར་འདོད་པས་རིགས་པ་གང་གིས་དོན་འདི་རྟོགས་པའི་རིགས་པ་དེ་ཉིད་གཞན་ལ་བསྟན་པར་བྱ་དགོས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་གང་གཞན་དག་གིས་དམ་བཅས་པའི་དོན་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་ཁས་ལེན་དགོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་གཞན་ལ་གོ་བྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་ འགྱུར་ཏེ།དཔེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།

你这样说，对于已存在的事物再生起也有怀疑，并且也看到会成为无穷尽。你不承认已生之物再生，也不承认无穷尽。因此，你的论辩没有道理，并且与自己所承许相违。
如果这样反驳，是否会导致他人不接受？或者会使所说的因和喻带有怀疑？即使指出与承许相违的过失，如果他人不退却，那么对于无惭愧者，即使说因和喻也不会使其退却，因此与狂人争辩是不应理的。
因此论师在不当处运用比量，仅仅是喜欢比量而已。中观师不应承许自立比量，因为不承许任何一方。如圣天所说：'对于有、无、亦有亦无，任何一方都不存在者，即使长时间也不能说其过失。'
在《回诤论》中也说：'若我有所立，则犯此过失，我无所立故，是故无过失。若以现量等，少有所得者，或取或应舍，无得故无过。'
当如此时，中观师不说自立比量成立，那么怎么会有'外内诸法不从自生'这样的自立宗？
数论师们认为是从果的自性之我，还是从因的自性之我？这有什么结果呢？如果是从果的自性，则是成立已成，如果是从因的自性，则是相违，因为一切具有生起的都是以因的自性而存在而生起。
对于我们来说，哪里有'由于存在已成立而成立'和'相违义'这样的因？因此不需要为了避免已成和相违义的过失而努力。
因此，由于没有他人所说的过失，所以论师佛护不需要对此作答。即使如此，中观师们由于宗、因、喻都不成立，所以不说自立比量。
虽然不以二者共许的比量来遮遣他人的宗，建立遮遣自生的所立义，但如果说明他人所立与自己的比量相违的矛盾，那么就需要针对这一点说明无过失的宗、因、喻等。
因此，由于未说这些，未遮除那些过失，所以正是那些过失。这也不对。为什么呢？因为任何人以任何事物所确定的，都希望在他人中也生起确定，所以应当以何种理由理解此义，就应当将那个理由显示给他人。
因此，首先'他人所立义必须接受能立'这是合理的。但这不能成为令他人理解的因，因为没有可能的喻。

།དེས་ན་རང་གིས་དམ་བཅས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་རང་གིས་དམ་བཅས་པའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་རྐྱང་པ་ཁས་ལེན་པ་ཙམ་ཡིན་པས་རིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱོགས་ཁས་ལེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་སླུ་བར་བྱེད་ཅིང་གཞན་དག་ལ་ངེས་པ་བསྐྱེད་པར་ནུས་ པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་འདི་ཉིད་ལ་སུན་འབྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་པོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་རང་གིས་དམ་བཅས་པའི་དོན་སྒྲུབ་པར་མི་ནུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེས་ནི་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། གལ་ཏེ་ཡང་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་ ངེས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེ་ན།དེ་ཡང་སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་སྐྱོང་གིས་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །འདིར་ནི་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་རང་གི་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་བརྗོད་ པ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མདོར་བསྟན་པའི་ཚིག་འདིའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་པས་སོ། །ཚིག་འདིས་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་དང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་གཞན་ལ་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་དཔེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དཔེར་ན་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ་བྱས་པ་མི་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱས་པ་ཉིད་མི་རྟག་པར་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན ནོ།།སྒྲ་ཡང་བྱས་པ་ཡིན་ལ། དེས་ན་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་བྱས་པ་ཉིད་ཉེ་བར་སྦྱར་བས་གཏན་ཚིགས་གསལ་པོར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་དངོས་པོ་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ མདུན་ན་གནས་པའི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་ངོ་བོར་གནས་པ་ནི་ཡང་སྐྱེ་བར་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་ལ།དེ་བཞིན་དུ་འཇིམ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་གལ་ཏེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པར་སེམས་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཉེ་བར་སྦྱར་བས་གསལ་པོར་བསྟན་པའི་ཡང་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་དང་། མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ལ་རང་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་འགལ་བར་གསལ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཅིའི ཕྱིར་བརྗོད་ཅེས་པའོ།།གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་མ་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། གཞན་གྱིས་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། གྲངས་ཅན་པ་ནི་མངོན་པར་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་མདུན་ན་གནས་པའི་བུམ་པ་ལ་ཡང་གསལ་བར་མི་འདོད་དེ། དེ་ཉིད་ནི་འདིར་ དཔེའི་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་།མངོན་པར་གསལ་བ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནུས་པའི་རང་བཞིན་དང་ལྡན་པ་སྐྱེ་བ་དགག་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐྱོན་གྱི་དོགས་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་ལ་འགལ་བའི་དོན་ཉིད་དུ་དོགས་པ་ཡང་ག་ལ་ ཡོད།དེ་ལྟར་ན་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པའམ་གནོད་པའི་རྒོལ་བའི་སྐྱོན་བསྟན་པ་ལ་ཡང་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་གཞན་གྱིས་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་མ་སྤངས་པའི་ཉེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སུན་འབྱིན་པ་བརྗོད་པ་འདི་ནི་མ་འབྲེལ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །བུམ་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ཉེ་བར་མཚོན་ནས་དངོས་པོ་གཞན་མ་ལུས་པར་བསྡུ་བར་འདོད་པས་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་མ་ངེས་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་སྦྱོར་བའི་ཚུལ་གཞན་འདི་ཡིན་ཏེ། བདག་ལས་སྐྱེ་བ་སྨྲ་བ་ལ་སྐྱེས་བུ་མ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་རང་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་ཞེས་པ་འདིར་དཔེར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

因此，仅仅承认随顺自己所立誓言而成立自己所立誓言之义，是无有正理地承许立场，所以只是欺骗自己，而不能令他人生起定解，对此有非常明显的破斥。
也就是说，不能成立自己所立誓言之义。那么在此，以比量破斥有何必要？
即便必须明确指出与自己比量相违的过失，那也是阿阇黎佛护所说的。
如何呢？因为说'诸事物不从自生，因为彼生无义故'。
此中，'彼'字即是说明自体已经存在。
为什么呢？因为这样说明此略说之语的广说：'自体已经存在，又生有何义'。
此语显示了具有所立和因法的他所共许的譬喻。
其中'自体已经存在'是显示因。'又生有何义'是显示所立。
譬如说声音无常，因为所作性是无常故，所作性被见为无常，如瓶。声音也是所作，所以因为是所作故而无常，此中以所作性相连而明显显示因。
同样，此处也是诸事物不从自生，因为自体已存在又生无义故。
现见眼前的瓶等安住于自性时不待再生，同样，在泥团阶段，如果认为瓶等本性存在，则彼时以自体存在者也不会有生。
如是以相连而明显显示的又生遮遣，以及不离不生的存在性之因，对数论师们明显显示与自比量相违。
因此，为何说'因为未显示因和譬喻'？
不仅无有未说因和譬喻的过失，而且已经遣除他人所说的过失。
如何呢？数论师不承许现前显现的自性之瓶也是显现，因为彼即是此处已成立的譬喻自性，以及非显现自性具有功能自性的遮遣生起差别是所立故，岂有已成立而成立之立场过失的怀疑，以及因的相违义性的怀疑？
如是，对于显示自比量或破斥论敌的过失，也无有如前所说的过失，所以无有未遣除他人所说过失的过患。
因此应知此破斥之说实为无关。
由于欲以'瓶'字为譬喻而摄集一切无余事物，所以也不会有以毯子等门而成不定过失。
或者，另一种安立方式是：对说自生者而言，除补特伽罗外的诸事物不从自生，因为以自体性而有故，譬如补特伽罗，应当如是举例。

།གང་ཡང་མངོན་པར་གསལ་བར་སྨྲ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་གནོད་བྱེད་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལྟར་ན་ཡང་སྔར་དང་ཕྱིས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་མི་དམིགས་པ་དང་། དམིགས་པར་ཆོས་མཚུངས་པ ཡིན་པས་མངོན་པར་གསལ་བ་ལ་སྐྱེ་བའི་སྒྲོ་བཏགས་ནས་སྐྱེ་བའི་སྒྲས་མངོན་པར་གསལ་བ་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་སུན་འབྱིན་པ་འདིས་གནོད་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ཞེས་པའོ།།ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ལས་བཟློག་པའི་དོན་གྱིས་ནི་གཞན་ལ་འབྲེལ་པ་ཡིན་གྱིས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། དམ་བཅས་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ལ་ནི་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ལས་བཟློག་པའི་དོན་དང་འབྲེལ་པ་ལས་སྐྱོན་མང་པོ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་སྙེད་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་འདོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་བཞེད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་སྐྱོང་གིས་གོ་སྐབས་རྙེད་པར་འགྱུར་བའི་ཚིག་བརྗོད་པ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་པའོ།།དེས་ན་ཐལ་འགྱུར་བརྗོད་པ་ནི་གཞན་གྱི་དམ་བཅའ་བ་འགོག་པ་ཙམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཅན་ཡིན་པས་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ལས་བཟློག་པའི་དོན་དང་འབྲེལ་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ ཡང་ཕལ་ཆེར་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཐལ་འགྱུར་གསུངས་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་འགོག་པ་ཡིན་ཏེ།ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་སྔོན་རོལ་ན། །ནམ་མཁའ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་མཚན་ལས་སྔར་གྱུར་ན། །མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་བྲལ་བ་ཡིས། ། གཟུགས་ལ་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མེད་པར། །འགའ་ཞིག་ཏུ་ནི་འགའ་ཉིད་ལ། །རྒྱུ་མེད་པར་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་། རེ་ཞིག་མྱ་ངན་འདས་དངོས་མིན། །རྒ་ཤིའི་མཚན་ཉིད་ཐལ་བར་འགྱུར། །རྒ་དང་འཆི་བ་མེད་པ་ཡི། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་དགག་པ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚིག་གསལ་ལས། ཅིག་ཤོས་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། ཡོད་དེ་རང་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། གཞན་ལ་རབ་ ཏུ་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་ན་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལ་ལ་ལར་རྒོལ་ཕྱིར་རྒོལ་དག་གིས་ཚད་མར་བྱས་པའི་དབང་པོའི་ཚིག་གིས་ཕམ་པའམ་རྒྱལ་བར་འགྱུར་བ་ལ། ལ་ལར་རང་གི་ཚིག་ཁོ་ནས་སོ། །གཞན་གྱི་ཚིག་གིས་ནི་རྒྱལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ་ཕམ་པར་ཡང་མི་ འགྱུར་རོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་རིགས་པ་ཡང་དེ་ལྟར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་ཡང་སྐབས་སུ་བབ་པ་ཡིན་པས་སོ། །གང་གཉིས་ཀ་ལ་ངེས་པར་གྲུབ་པ་དེ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་ཅིག་ཤོས་ལ་རབ་ཏུ་གྲུབ་ པ་དང་།ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་གིས་སེམས་པ་དེས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་གཞག་ལ་བརྟེན་ནས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རིགས་པས་ཁས་བླང་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་གཉིས་ཀ་ལ་གྲུབ་པའི་ལུང་ཉིད་ཀྱིས་གནོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་རང་ཉིད་ལས་གྲུབ་པས་སོ། ། རང་གི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་རང་ཉིད་ལ་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི། གཉིས་ཀ་ལ་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟོག་གེ་ལས་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པ་ནི་དགོས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་མི་མཁས་པའི་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ རྣམས་ལ་རང་ཉིད་ལ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པའི་རིགས་པས་རྗེས་སུ་འཛིན་པས་སོ།།ཞར་ལ་འོངས་པས་ཆོག་གོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གེགས་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་གང་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱའོ། །གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གེགས་བྱེད་པས་སོ། །རང་སྐྱེ་ བ་བཀག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་རང་ཉིད་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བ་དོར་ནས་སོ།།སྡོང་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུ་གུའི་མཁྲང་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁོག་སྟོང་ཞིང་རིང་བར་གྱུར་པ་ནི་སྦུབས་བཅས་སོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་གྲ་མ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །སྲིད་མཐར་ཐུག་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་ཇི་ སྲིད་ཀྱི་བར་དུའོ།

虽然对于明显显现的说法来说，遮遣生起并非能破，但即便如此，由于前后时位中不可得和可得的法相同，因此对明显显现增益生起，以生起之词表达明显显现本身，为何这个破斥不能成为能破呢？
通过从应成返转的意义，是与他人相关而非与我们相关，因为没有承许的缘故。因此不存在与宗义相违。
对于其他人来说，由于与应成返转的意义相关，有多少过失，对我们来说那些恰恰都是所承许的，正因为如此，追随龙树菩萨意趣的佛护论师怎么会说出给予机会的言词呢？
因此，说应成只是遮遣他人承许的果，所以不会与应成返转的意义相关。
如是，论师多以说应成的方式遮遣他人的观点，如说：'虚空之相在先前，丝毫虚空皆非有，若于相前已存在，应成无相之过失。离开色法之因故，色法无有色法因，任何时处任何事，无因绝不会存在。'
同样也说：'暂且涅槃非实法，应成老死之体相，无有老死之法性，实法决定非存在。'等以应成方式遮遣他人观点。
同样，《明句论》中说：'问：是否有从他生的现量所生之推理的能破？答：有，只是对自己成立的因，而非对他人成立。世间可见，如是，世间某些场合中辩方与敌论者以量所成的根据言词而胜负，某些场合仅以自语。以他人言词既不能胜也不能负。'
如同世间，理亦如是，因为世间言说在理论论典中也是应时的。凡是双方决定成立者，即是能立与能破，而非仅对一方成立及怀疑。如是思维者也应依世间安立而以所说理接受推理，如是，并非以双方成立的教证能破，而是由自身成立。
对自比量而言，一切处唯有对自成立具力，而非双方成立。正因如此，论理中说相是无义，因为诸佛以如实对自成立的理趋摄不通达真实义的所化众生。旁述已足。
问'有何障碍'是说种子生起有何障碍。'由何'是说由障碍。'遮止自生'是说舍弃种子自身生起。'茎'是指苗芽坚实。因此中空且长即是有孔。'等'字摄收稻等。'乃至有边际'是说直至轮回之间。

།ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་ཟིན་པའི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པར་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་ཉེས་པའི་སྐབས་མེད་ ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ནས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཏན་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ།།གང་གི་ཕྱིར་མྱུ་གུ་བྱེད་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པར་འགལ་བའི་ཕྱིར་ས་བོན་འཁོར་བ་ཅི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་སྐྱེ་བར་ཡང་ མི་འགྱུར་རོ།།འོ་ན་རང་ལས་སྐྱེ་བ་ཅི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ཏེ་ནས་ཀྱི་ས་བོན་དང་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ཞེས་སྒྲ་གཅིག་གི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ཡང་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་མྱུ་གུའོ། །རང་གི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་གྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དེས་ན་བྱེད་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པར་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ས་བོན་མི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མ ཡིན་ནོ།།ད་ནི་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་ཀྱང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྫས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་སྟེ། ཞུ་བས་ཐོབ་པའོ། །འདིའི་དོན་ནི་པི་པི་ལིང་ ལ་ཐོག་མར་རོ་ཚ་བ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞུ་རྗེས་ལ་མངར་བ་བཞིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཁྲིས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །ཐ་མི་དད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་བཞིན་དུའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་སྨྲ་བ་གྲངས་ཅན་པ་ན་རེ། ཅི་སྟེ་ས་བོན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཅི་ལྟར་ སྐྱེས་བུ་གཞོན་ནུའི་གནས་སྐབས་དོར་ནས་ལང་ཚོ་ལ་བབ་པའི་གནས་སྐབས་ལེན་ཀྱང་གནས་སྐབས་ཅན་སྐྱེས་བུ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ནས་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་གནས་སྐབས་དོར་ནས་མྱུ་གུའི་གནས་སྐབས་ལེན་པ་ཡིན་ཀྱང་གནས་སྐབས་ཅན་ནི་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་ ནི།དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྔར་གྱི་བདག་གི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། །བསལ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོར་ནས་སོ། །དེ་ལས་གཞན་ངོ་བོར་གྱུར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་དེ་ལས་གཞན་པའི་ངོ་བོ་སྟེ་མྱུ་གུའི་ངོ་བོར་གྱུར་ནའོ། །དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་ངོ་བོར་ གྱུར་པའི་ཚེ་ནའོ།།དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུ་གུའིའོ། །དེ་ཉིད་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུ་གུ་ས་བོན་ལས་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་དུ་ཅི་ལྟར་འགྱུར། འདིའི་དོན་ནི་འདིར་གནས་སྐབས་སུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་དེ་གནས་སྐབས་ཅན་ལས་ཐ་དད་དམ། འོན་ཏེ་ཐ་མི་དད། རེ་ཞིག་ཐ་དད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བུམ་པ་དང་ སྣམ་བུ་བཞིན་དུ་དེའི་དེའོ་ཞེས་འབྲེལ་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་སོ།།གལ་ཏེ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་དག་ལ་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཡིན་ལ། གནས་སྐབས་དང་གནས་སྐབས་ཅན་ལ་འདུ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། དེས་ན་དེ་དེའི་ངོ་བོ་ཞེས་བརྗོད་པར་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ ཡང་འབྲེལ་པ་དེ་གནས་སྐབས་དང་གནས་སྐབས་ཅན་ལས་ཐ་དད་དམ།འོན་ཏེ་ཐ་མི་དད། གལ་ཏེ་ཐ་དད་ན་དེའི་ཚེ་གནས་སྐབས་དང་གནས་སྐབས་ཅན་དག་ཕན་ཚུན་མ་འབྲེལ་པ་ཉིད་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མ་འབྲེལ་པ་དང་། གནས་སྐབས་དང་གནས་སྐབས་ཅན་ལ་འབྲེལ་པ་ བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་འབྲེལ་པ་གཞན་ཁས་ལེན་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།

所说的'正因为是如此的缘故'是指通过已生的种子等门而说的。'因为与作者同时存在相违的缘故'是指因为与种子同时存在相违的缘故。'所说过失无有机会'是指因为遇到水等缘而生芽，所以不会成为芽等完全不生。因为芽与作者同时存在相违的缘故，种子也不会生起直至轮回。
那么，如何是从自生呢？对此回答说'种子与芽'等，种子与芽是无差别的，因为是'稻种子'与'稻芽'一个声音的对境的缘故。为了说明对此的回答，说'这也不合理'，'彼性'是指成为种子本性的芽。'自性'是指种子的自性。因此，所说的'因为与作者同时存在相违的缘故而种子不可得'是不对的。
现在为了说明无差别性也不合理，说'复次'等。'以物质差别变化所得'是指物质差别变化，以融化所得。这的意思是如胡椒最初虽有辛味，融化后变甘甜一样。正因为如此而能除胆病。'无差别'是指如种子一样。对此，主张变化的数论派说'若种子'等，如同少年舍弃少年阶段而取青年阶段，虽然如此，具有阶段的人是同一的。
同样在此，虽然舍弃稻种子阶段而取芽的阶段，但具有阶段的是同一的。对此回答说'即便如此'等。'先前自体'是指种子的自性。'舍弃'是指放弃。'成为彼异体'是指成为异于彼种子的体性即芽的体性。'尔时'是指成为异体之时。'彼'是指芽的。'如何成为彼性'是指芽如何成为与种子无差别性？
这的意思是，此处所计度的阶段是异于具有阶段者，还是无异？首先不是异，因为若如瓶子与毛毯那样，将成无有'彼之彼'的关系。若说瓶子与毛毯虽无关系，但阶段与具有阶段者有和合相的关系，因此可以说'彼之体性'。
那么，此关系是异于阶段与具有阶段者，还是无异？若是异，则阶段与具有阶段者如前无关系而住。若为了成立无关系与阶段和具有阶段者的关系而承许其他关系，将成无穷过。

།གལ་ཏེ་ཐ་མི་དད་ན་འོ་ན་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པ་ནི་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་སྐབས་དང་གནས་སྐབས་ཅན་བཞིན་ནོ་ཞེས་པའི་རིགས་པས་གནས་སྐབས་དང་གནས་སྐབས་ཅན་ལ་འབྲེལ་པ་མེད་པ་དེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གནས་ པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་གནས་སྐབས་དང་གནས་སྐབས་ཅན་ཐ་དད་ཅིང་དེ་དག་དང་འབྲེལ་པ་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་པས་ཇི་ལྟར་གནས་སྐབས་དང་གནས་སྐབས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲེལ་པ་ཡང་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་ཅན་ལས་གནས་ སྐབས་ཐ་དད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ན་གནས་སྐབས་ཞིག་པས་གནས་སྐབས་ཅན་ཡང་ཞིག་པས་ཅི་ལྟར་ཐ་མི་དད་པར་བརྗོད་ཅེས་པས་སོ། །འདིའི་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མྱུ་གུའི་ས་བོན་ལས་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་དོ། །ད་ནི་བྱེ་བྲག་པའི་འདོད་པས་རྫས་དང་ཡོན་ཏན་སྨྲ་ བའི་དོགས་པ་བསུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཅི་སྟེ་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སེར་པོ་དང་། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་རྣམས་བསྡུ་བར་བྱའོ། །རྫས་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་ཆ་ཤས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ རྫས་ཐ་མི་དད་པའོ།།འདིའི་དོན་ནི་དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཁ་དོག་ཐ་དད་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ནུས་པའི་རྫས་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་རྫས་ནི་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་པའོ།།དེ་ལ་ལན་ནི། འདི་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དབྱིབས་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་བུམ་པ་དང་ས་གཞི་དག་ལས་ཐ་དད་པས་ཐ་དད་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་གཞག་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ དབྱིབས་དང་རྫས་དག་ཐ་དད་དུ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རྫས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་གཞག་ཅི་ལྟར་བྱེད་ཅེས་པའོ།།གལ་ཏེ་འདུ་བའི་འབྲེལ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྫས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་མི་འཛིན་ན་ཞེ་ན། འོ་ན་འདུ་བ་དེ་རྟག་པ་དང་གཅིག་པུ་ཡིན་པས་ས་བོན་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་འདུ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མྱུ་གུའི་ གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་པས་གནས་སྐབས་གཉིས་སུ་གནས་སྐབས་གཉིས་དམིགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།སྐྱོན་གཞན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དབྱིབས་ཀྱི་རྟེན་ཉིད་དུ་རྫས་མ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་དབྱིབས་འབའ་ཞིག་ཡོད་ པ་ཡིན་གྱི་རྫས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་རྫས་ཐ་མི་དད་པའི་དོན་ནི་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་གི་དབྱིབས་ཐ་མི་དད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་ཅི་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ནམ། མྱུ་གུ་ལས་ས་བོན་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཕྱོགས་དང་པོ་ལྟར་ན། དེ་ལ་ལན་ ནི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཕྱོགས་གཉིས་པ་ཁས་ལེན་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་འདོད་པས་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་མྱུ་གུ་བཟུང་བའི་དུས་སུ་ས་བོན་མི་དམིགས་པ་བཞིན་དུ་མྱུ་གུ་ཡང་མི་དམིགས་པར་ ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མྱུ་གུ་ལས་ས་བོན་ཐ་མི་དད་ན་དེའི་ཚེ་མྱུ་གུ་བཞིན་དུ་ས་བོན་ཡང་མི་དམིགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། མྱུ་གུ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པས་སོ། །དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ཀྱང་ངོ་། །དེ་དག་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་ཐ་མི་དད་པས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་སོ། །འདི་ནི་ཁས་མི་བླང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཁས་མི་བླང་བའོ། །དེ་ལྟར་རང་ལས་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་པའི་གནོད་པ་བསྟན་ནས། འཇིག་རྟེན་པའི་གནོད་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དེ་ཉིད་རྟོགས་པར་འདོད་པའི་ལུགས་གཞན་དུ་བརྟགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འདོད་པས་ནི་དེ་ཉིད་རྟོགས་པར་འདོད་པ་སྟེ། མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་སོ།




如果是无别，那么有别和无别是有别的，如同情况和有情况者一样的道理，情况和有情况者之间没有关联，如前所说那样存在。也就是说，情况和有情况者是有别的，而它们之间的关联是无别的，因此如同情况和有情况者的本性是有别的那样，关联也是有别的，所以彼此之间必定是没有关联的。因此，有情况者与情况不存在有别。
如果是无别，那么情况毁坏时有情况者也会毁坏，怎么能说是无别呢？此处所说的'非他性'即是指芽与种子无别性。现在为了迎接毗婆沙部所主张的实体和功德论者的疑问，故说'如果种子和芽'等，'等'字包含了黄色、蓝色等颜色。'实体无别'是指由稻子微尘所组成的部分本性的实体无别。
这的意思是，比如说瓶子虽然有蓝色和黄色等不同颜色，但作为功能的实体却是一个，同样在这里虽然形状等有别，但由微尘组成的实体是一个。对此回答说：'不是这样'等。'作为形状等的所依'是指，如同瓶子和地面由于有别而被观察为有别，因此安立为能依所依，同样在这里形状和实体不显现为有别，怎么能安立实体有别呢？
如果说由于和合关系的力量而不执著实体有别性，那么，这个和合是常一的，所以种子阶段的和合与芽的阶段也存在，因此会导致在两个阶段中观察到两个阶段的过失。为了说明其他过失，故说'复次'等。由于没有执著实体为形状的所依，所以只有形状存在而没有实体。
因此，实体无别的含义是显示种子和芽的形状无别。对此，是种子与芽无别呢？还是芽与种子无别？如果是第一种情况，对此回答说'种子'等。如果承认第二种情况，则说'也'等。这的意思是，如果按照你的主张，种子与芽无别，那么在观察到芽的时候，如同不能观察到种子一样，也不应该能观察到芽，因为芽不异于种子。如果芽与种子无别，那么如同芽一样种子也应该不能被观察到，因为不异于芽。
'那个也'是指种子也是。'它们是一'是指种子和芽无别。'因此'是指由于前面所说的过失存在。'这不应承认'是指不应承认一性。这样说明了从自生不合理的过失之后，为了说明世间的过失，故说'如是'等。'欲证知真实的其他观察'是指想要现证真实的外道们。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྙེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །ལུགས་ གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་པ་ལ་སོགས་པའི་འདོད་པའོ།།དེས་བརྟགས་པ་ནི་བློས་བརྟགས་པ་ཡིན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །བཟློག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །ལུགས་གཞན་དུ་བློ་མ་སྦྱངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་པའི་ མཐའ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ལུགས་གཞན་དུ་བློ་སྦྱངས་པ་སྟེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་བརྒྱུད་པས་སྦྱངས་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བློ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་སོ།།རྟོག་པ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་ལས་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཚད་མའི་སྐྱེས་བུའི་འདོད་པས་ཀྱང་རང་ལས་སྐྱེ་བར་ནི་མི་འགྲུབ་ལ། ཐ་མལ་པའི་སྐྱེས་བུ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་ཚད་མ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་པས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་བློ་སྦྱངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་ཞིག་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ཞིག་ཀྱང་ངོ་། །དེ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པས་སོ། །འབྲས་བུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་མི་འཇུག་པར་མཐོང་བ ཡིན་ནོ།།དེ་དག་གཅིག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུའོ། །ད་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་ལྟར་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱོགས་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་ ཀ་ལྟར་ན་ཡང་ངོ་།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་ལྟར་ན་ཡང་རང་ལས་སྐྱེ་བ་མི་རིགས་པའོ། །ཁྱད་པར་དུ་མ་མཛད་ཅེས་པ་ནི་དོན་དམ་པས་ཁྱད་པར་དུ་མ་མཛད་པའོ། །ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་ལས་སྐྱེ་བ་འགོག་པ་ལ་དོན་དམ་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ ཁས་ལེན་པའོ།།དེའི་དོན་དམ་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་དོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་ཡང་རང་ལས་སྐྱེ་བ་མི་རིགས་པས་དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་པའོ། །རང་ལས་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་སྐྱོན་གཞན་ཡང་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རང་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་ན་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་། སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དང་གཅིག་ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་། སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ནི་ཕ་དང་བུ་ལྟ་བུའོ། ། ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ནི་མེ་དང་བུད་ཤིང་ལྟ་བུའོ། །འདིར་འབར་བཞིན་པའི་བུད་ཤིང་ནི་ལས་ཡིན་ལ། མེ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དག་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྲང་། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ལ་ཅི ལྟར་འགྱུར་ཏེ།བུད་ཤིང་ནི་མེའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པས་སོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཉིད་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རྣམ་པ་ཡིན་པས་སོ། །འདི་ལྟར་མེ་ནི་འབར་བྱའི་བུད་ཤིང་གི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་བུད་ཤིང་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་ པར་བྱེད་པ་དག་གཅིག་ཡིན་གྲང་།དེ་ལ་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ལན་ནི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའི་ཉེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པས་སྔར་སྐྱོན་གང་བརྗོད་པ་དེ་འདིར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གཅིག་ཉིད་དུ་ཁས་བླང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །ཇི་ སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་ཏེ།ནམ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ནམ་གྱི་ཚེ་ཡང་ངོ་། །དེ་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཙམ་ཡིན་པས་རིགས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཅིག་པ་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ན། ཕ་དང་བུ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གཅིག་ཏུ་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཤིང་དེ་མེ་ཡིན་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཤིང་ནི་བསྲེག་པར་བྱ་བའི་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་ལས་སུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བྱེད་པ་པོ་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་མེའོ།

正因为如此，说'欲求'，意思是'不能获得'。'其他宗派'是指数论派等的主张。'他们所计度'是指以心识计度，而非实际存在的意思。'反驳'是指通过理论。'在其他宗派中未经训练的世间言说中也'是指不依赖于宗派见地，因此在其他宗派中经过训练，即通过世间言说的传承而训练，凡是世间的认知，即以其言说。'此分别'是指从自身生起的。以世间量士夫的观点，自生也不能成立，因为普通人在世间也不被认为是量。因此说'经过训练'。'因已坏灭'是指种子已坏灭。'由彼'是指由世间人。'因见果'是指见到果不生起。'彼等为一'是指种子与芽为一体。现在为了说明总结，故说'因为'等。'依两边'是指依据宗派见地的立场和世间立场两者。'正因为如此'是指因为依两边来看自生都不合理。'未作差别'是指未作胜义的差别。'作差别'是指在否定自生时承许'胜义'的差别。'彼胜义的差别无义'是指因为两边都不合理自生，所以作胜义差别有何用处。为了说明自生还有其他过失，故说'复次'等。若承许自生，则所生、能生、作者、业成为一体。其中所生和能生为一，如父与子。业与作者为一，如火与柴。此中正在燃烧的柴是业，火是作者。若说因为是生起的阶段，所以所生和能生为一，那么作者和业如何成为一，因为柴不是火的果。不是这样，因为作者和业就是因果的形态。如此，火只是将燃柴的因，因为由其力使柴成为特殊状态而生。所生和能生为一有何过失？答曰说'将成广说过失故'，即形状、颜色等前面所说的过失在此也将产生，因此不应承许为一体。'如说'等是出自《根本慧论》。'任何时候'是指任何时间。这只是立宗，为了说明合理，故说'一性实非有'等。若成为一体有何过失，故说'父与子'等。'正因为如此'是指因果不应成为一体之故。'若彼薪即火'中，薪是指所烧的柴等所成的业。作者是指能烧的火。

།དེ་ལ་བུད ཤིང་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མེར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་ན་དེའི་ཚེ་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ལ།དེ་ལྟར་ཡང་མཐོང་བ་མ་ཡིན་གྱི། བུམ་པ་དང་རྫ་མཁན་ཡང་གཅིག་ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ཉིད་ལས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་[(]མཇུ་[,]མཇུག་[)]བསྡུ་བའོ།།སོགས་པའི་སྒྲ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་དབྱིབས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བར་བྱའོ། །བདེན་པ་གཉིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །འདི་རང་ལས་སྐྱེ་བ་འགོག་པར་བྱེད་པ་ལ་གཞན་དག་གིས་རྒོལ་བར་བྱེད་ དེ།དངོས་པོ་རྣམས་རང་ལས་མི་སྐྱེ་བར་ངེས་པ་དེ་ཚད་མས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ཚད་མ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པ་ཡིན། དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཚད་མས་བསྐྱེད་པར་འདོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཚད་མ་ནི་དུ་ཞིག་ཡིན། མཚན་ཉིད་གང་དང་ལྡན་པ་ཡིན། ཡུལ་གང་དང་ལྡན་པ་ཡིན། ཅི་རང་ལས་སམ། གཞན་ལས་ སམ།གཉིས་ཀ་ལས་སམ། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །འོན་ཏེ་ཚད་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གཞལ་བྱ་རྟོགས་པ་ནི་ཚད་མ་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་ཏེ། སྔར་མ་རྟོགས་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཚད་མ་མེད་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་ནུས་པས་ཚད་མ་ མེད་པས་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ལ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ་གང་ལས་སྐྱེས།དེས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཁྱེད་ལ་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་གང་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཡང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་ པའི་ཕྱིར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།ཅི་ལྟར་ཁྱོད་ལ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཡང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་ཁྱོད་ལ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ངེས་པ་མེད་ན་དེའི་ཚེ་རང་ཉིད་ལ་ངེས་པ་མེད་ པར་གཞན་དག་ལ་རྟོགས་པ་བསྐྱེད་པ་མི་སྲིད་པས་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མ་བཀག་པར་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།ལན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ངེས་པ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་དེ་ཚད་མ་ལས་སམ། ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཞེས་པར་འགྱུར་ བ་ཡིན་གྱི།དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདིར་མ་ངེས་པར་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་དེ་ལ་ལྟོས་པའི་དེའི་གཉེན་པོ་ངེས་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་གྱི། གང་གི་ཚེ་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་མ་ངེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་དེ་དང་འགལ་བའི་ངེས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། འབྲེལ་པ་ཅན་གཞན་ལ་ མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་བོང་བུའི་རྭ་རིང་བ་དང་ཐུང་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་ངེས་པར་ཁས་མི་ལེན་པ་དེའི་ཚེ་གང་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་ཚད་མ་ཁས་ལེན་པར་བྱེད། གྲངས་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། ཡུལ་དང་རང་དང་། གཞན་དང་། གཉིས་ཀ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ།ཐམས་ཅད་ཁོ་བོ་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཁྱེད་ལ་ངེས་པ་མེད་པ་ན་དངོས་པོ་རྣམས། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཚིག་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི་ འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལ་རང་ཉིད་ལ་གྲུབ་པའི་རིགས་པས་ངེས་པའི་ངག་ཡིན་གྱི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

对此，如果柴薪本身完全被认知为火的话，那么此时作者和业就会成为一体。但是并非如此所见，因为这样的话陶工和陶罐也将成为一体。因为不承认如此，这是根本智慧中所说。因此'如是'等词是结语。'等'字是指前面所说的形状等。
应当了知二谛，即胜义谛和世俗谛。对于遮破自生时，其他人提出诘难说：诸法决定不从自生，是由量所生还是非量所生？如果承认是由量所生，那么此时量是什么？具有什么相？具有什么境？是从自生、从他生、从二者生，还是无因生？这些都需要说明。
如果说是由非量所生，那也不合理。因为所量的认知依赖于量，若无量则无法通达先前未知的事物，因为无量就无法通达义理，那么你的确定认识从何而生？因此说诸法无生是不合理的。
或者说，你对诸法无生的确定认识从何而生，同样的道理我们也可以成立一切法存在。如同你对一切法无生产生确定认识一样，我们也同样对一切法生起产生确定认识。
如果你对一切法无生没有确定认识，那么自己都没有确定认识却想令他人产生认识是不可能的，因此造论就成无意义，所以一切法未被遮破而是存在的。
对此回答：如果我们有某种确定认识，那么它应该是从量或非量而生，但这也是不存在的。这里如果有不确定，那么相对应的对治——确定就会存在。当我们没有不确定时，与之相违的确定又怎么会存在呢？就像不依赖其他关联物一样，如同驴角的长短等。
当不承认确定时，为了成立什么而承认量？数量、相、境、自、他、二者、无因生等又怎么会存在？这一切我都不说。
如果问：你们既然没有确定认识，为何说'诸法非自生，非他生，非二生，非无因'这样具有确定性的语句？对此回答：这是对世间人而言，是依据他们自身成立的理由的确定语，而对圣者们则不是。

།ཅི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་རིགས་པ་ཡོད་དམ་མེད་དོ་ཞེས་གང་གིས་བརྗོད། དོན་དམ་པར་འཕགས་པ་རྣམས་ནི་ཅི་ཡང་མི་གསུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་གང་གིས་རིགས་པ་དང་མི་ རིགས་པར་འགྱུར་བའི་སྤྲོས་པ་ག་ལ་ཡོད།གལ་ཏེ་འཕགས་པ་རྣམས་རིགས་པ་མི་གསུང་ན། དོན་དམ་པ་གང་གིས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལ་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། འཕགས་པ་རྣམས་ནི་རང་ཉིད་ལ་གྲུབ་པའི་རིགས་པ་གསུང་བར་མི་མཛད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་ རིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཞན་ལ་རྟོགས་པའི་དོན་དུ་ཁས་བླངས་ནས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ལུས་ལ་མི་གཙང་བ་ཉིད་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཆགས་པ་ཅན་གྱིས་མི་དམིགས་པ་དང་། སྡུག་པའི་རྣམ་པ་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་པ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཡོངས་སུ་ཉམ་ཐག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དོན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ་སྤྲུལ་པའམ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྔར་སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་གཡོགས་པའི་ལུས་འདི་ལ་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་ལུས་ཀྱི་ཉེས་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་དེ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་དམིགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་མ་རིགས་ པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་བློའི་མིག་ཉེ་བར་བཅོམ་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ལ་ལར་ཅུང་ཟད་ཁྱད་པར་བྱས་ནས་ཤིན་ཏུ་ཉམ་ཐག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ།འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དག་ལ་གྲུབ་པའི་རིགས་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ ཡོད་པ་དེ་འཇིམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་ལེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་སྐྱེས་པའི་སྔོན་རོལ་ན་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་གྱིས་ཞེས་པའོ།།ཇི་ལྟར་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་འབར་བ་དང་སོལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་ལེན་ པ་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གྱིས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བུམ་པ་གང་གི་ཕྱིར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་བདེན་པའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་ཟླ་བ་གཉིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་བདེན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེའི་སྒོ་ནས་ལན་གདབ་པར་མི་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱའི་ཐ་སྙད་འདི་ཁོ་བོས ཀྱང་བསྟན་བཅོས་ལ་རྗེས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།འོ་ན་རྫས་སུ་བརྗོད་པ་དེའི་འབྲས་བུ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། རྟོག་གེ་བ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བརྗོད་པས་དེ་བཤིག་པ་ཡིན་ལ། ཁོ་བོས་དེའི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ་རྟོག་པ་མི་མཁས་ པས་བྱས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་དེའི་དོན་དུ་འབད་པ་དགོས་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་ལས་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་འབད་པ་དོན་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

谁能说圣者们有理或无理？究竟而言，圣者们什么也不说，那里哪有合理与不合理的戏论？
如果说圣者们不说道理，那么究竟用什么使世间人领悟呢？圣者们不说自己所证得的道理，但是为了让他人领悟，接受世间人的成立道理，用这个使世间人领悟。
比如，虽然身体确实是不净的，但是随顺颠倒的贪著者看不见这点，而是在没有可爱相的地方增添妄想而痛苦。
为了使他们离开贪欲，如来或化身或圣者们，对于先前被可爱想遮蔽的这个身体，说有头发等等，以此宣说身体的过患。由于想要远离那可爱想，从而获得离贪。
同样在这里，非圣者们对于一切相都不可得的自性诸法，因为无明翳障损害慧眼，增添颠倒的自性，对某些稍加区别而变得极其痛苦。
圣者们以他们所成立的道理使其了解，比如承认'瓶子存在却不从泥土等生'，同样地，要确定'因为瓶子在产生之前就已存在，所以它没有生'。
就像承认'不从其他的火焰、炭等生出苗芽'一样，要确定'从所说的种子等也没有生'的道理。
如果说'我们有亲身体验'，这也不对。因为瓶子的体验不是真实的对象，由于是体验的缘故，如同有眼翳者体验到两个月亮一样。
因此，'因为有体验所以是真实'这一点本身也是需要成立的，所以不应该用这个来回答。
如果说'我也是依据论典重复世间人的量和所量的名言'，那么就应该说明所说实体的结果。
如果说'论理家们说颠倒的定义是为了破除它，而我说的是正确的定义'，这也不对。
因为如果不善思维者所作的颠倒定义使世间定义的基础变得颠倒，那时为此而努力才有意义，但事实并非如此。
因此，这种努力完全没有意义。

།གཞན་ཡང་གཞལ་བྱ་རྟོགས་པ་ཚད་མའི་དབང་གིས་ ཡིན་ན་ཚད་མ་དེ་རྣམས་གང་གིས་ཡོངས་སུ་གཅོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྩོད་པ་བཟློག་པ་ལས་སྐྱོན་གང་བསྟན་པ་དེ་མ་སྤངས་པས་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པར་གསལ་བར་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་རྩོད་པ་བཟློག་པ་ལས། །གལ་ཏེ་དོན་ནི་དེ་དང་དེ། །ཁྱོད་ལ་ཚད་མ་གྲུབ་གྱུར་ན། །ཁྱོད་ལ་ཚད་ མ་དེ་དང་དེ།།ཅི་ལྟར་འགྲུབ་པར་གྱུར་པ་སྨོས། །གལ་ཏེ་ཚད་མའི་སྟོབས་ཀྱིས་དོན་དེ་དང་དེ་སྟེ་གཞལ་བྱ་གྲུབ་པ་དེ་སྟེ་གཞལ་བྱ་རྣམས་གྲུབ་པར་འདོད་ན་ཅི་ལྟར་ཚད་མས་གཞལ་བྱ་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། ལུང་དང་། ཉེ་ བར་འཇལ་བ་སྟེ་ཚད་མ་བཞི་པོ་རྣམས་གང་གིས་གྲུབ།གལ་ཏེ་ཚད་མ་གཏན་ལ་འབེབས་པར་བྱེད་པ་ལ་ཚད་མ་གཞན་ཁས་མི་ལེན་ན་ཚད་མ་མེད་པར་དངོས་པོ་རྣམས་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཚད་མ་གཞན་དག་གིས། །འགྲུབ་ན་ཐུག་མེད་ ཐལ་བར་འགྱུར།།དེ་ལ་ཐོག་མ་དབུས་དང་མཐའ། །གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་ཚད་མ་གཞན་གྱིས་གཞལ་བྱ་གྲུབ་པའི་ཚད་མ་དེ་རྣམས་གཞན་གྱིས་གྲུབ་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་གྲང་། སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ལན་ནི་ཐོག་ མ་གྲུབ་པ་མེད་དེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚད་མ་དེ་རྣམས་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཚད་མས་གྲུབ་པ་དང་། དེ་ཡང་གཞན་གྱིས་ཡིན་པས་འདི་ལ་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་དབུས་དང་མཐའ་དག་ལ་ཡོད། དེས་ན་ཚད་མ་འདི་རྣམས་ལ་ཚད་མ་གཞན་གྱིས་གྲུབ་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ ཚད་མ་མ་ཡིན་པས།།དེ་རྣམས་འགྲུབ་ན་རྩོད་པ་ཟད། །དེ་དག་མི་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱིས། །ཁྱད་པར་གྱི་ནི་རྟགས་བརྗོད་དགོས། །གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་ཚད་མས་གྲུབ་ལ་འགའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གིས་འགའ་ཞིག་ཚད་མས་གྲུབ་ལ། འགའ་ ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་གཏན་ཚིགས་བརྗོད་དགོས་པ་ལ།དེ་ཡང་མ་བསྟན་ཏོ། །དེས་རྟོགས་པ་འདི་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འགའ་ཞིག་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་དེ། འདིར་ཚད་མ་གཉིས་ཏེ། མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པའོ། །དེ་ཡང་ མངོན་སུམ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།དོན་གྱི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་སྣང་བ་དང་། དོན་གྱི་བྱ་བ་སྣང་བའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ཐག་རིང་པོ་ན་མེ་སྣང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་མེའི་བྱ་བ་སྲེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་རང་ཉིད་ལས་ཚད་ མ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ།འབྲེལ་པ་ཡོད་པའི་རྟགས་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་དེར་མེ་མེད་པར་གྱུར་ན་དུ་བ་ཡང་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་ལ། གལ་ཏེ་དུ་བ་མེད་པར་གྱུར་ན་དུ་བ་མི་རྟོགས་པ་དང་། དུ་བ་ངེས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་མེ་ཤེས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་འབྲེལ་པ་ཡོད་པའི་རྟགས་ལས་སྐྱེས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་རང་ཉིད་ལས་ཚད་མ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །སྲེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་སྣང་བའི་མངོན་སུམ་ནི་རང་ཉིད་ལས་ཚད་མར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དོན་གྱི་བྱ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཚེ འདི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན་སྙམ་པའི་ཐེ་ཚོམ་འགའ་ཞིག་ལ་ཡང་མི་སྐྱེ་བས་སོ།།དོན་གྱི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྣང་བའི་མངོན་སུམ་གྱི་ཤེས་པ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ལ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། གོམས་པ་དང་མ་གོམས་པ་དག་ལའོ། །དེ་ལ་གང་དོན་གྱི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་སྣང་བ་གོམས་ པ་དང་བཅས་པའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚད་མ་ཉིད་དུ་རང་ལས་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ།འཁྲུལ་པ་དང་འཁྲུལ་པ་མ་ཡིན་པ་དག་རང་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་འགྱུར་བས་སོ། །དཔེར་ན་ནོར་བུ་རྟོག་མཁན་གྱིས་ནོར་བུ་བཅོས་པ་དང་བཅོས་པ་མ་ཡིན་པ་ངེས་པ་བཞིན་ནོ། །གང་དོན་གྱི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པར་ བྱེད་པའི་སྣང་བ་མ་གོམས་པའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་བདེན་ནམ་མི་བདེན་སྙམ་པའི་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེར་ཟིན་ཀྱང་།དུས་ཕྱིས་དོན་གྱི་བྱ་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེས་ན་ཐེ་ཚོམ་ལྡོག་པས་ཚད་མ་ཉིད་གཞན་ལས་ངེས་པ་ཡིན་ནོ།

另外，如果说对于所量的认知是由量而来，那么这些量又由什么来决定呢？如此等等在《回诤论》中所说的过失未能遮除，因此未能正确地阐明其定义。如《回诤论》中说：'若于彼彼义，汝以量成就，汝之彼彼量，云何得成就？'
如果认为由量的力量而成立彼彼义即所量，那么如同由量成立所量一样，现量、比量、教量和譬喻量这四种量又由什么而成立？如果在确立量时不承许其他量，则'无量则诸法不成'的宗义将遭破坏。
'若由余量成，则成无穷过，于彼初中后，皆无有成就。'如果认为由其他量成立能量度所量的那些量，则将导致无穷过失。若问无穷有何过失？答：无有初始成立。为什么呢？因为这些量由其他量成立，而其他量又由其他量成立，既无初始，则中间和终末也不存在。因此，这些量由其他量成立是不合理的。
'若由非量成，诤论则得息，彼等不相等，须说差别因。'如果说有些由量成立，有些则不由量成立，这也不合理，因为需要说明为何有些由量成立而有些不由量成立的差别理由，而这也未能说明。因此这种认识也不合理。
对此有人回答说：此处有二量，即现量和比量。其中现量又分两种：能成办事业显现和事业显现。第一种是如远处见到火的显现。第二种是如体验到火的燃烧等作用。
其中比量是由自身确定为量，因为是从有关联的因相而生。比如，若彼处无火，则烟也不会存在；若无烟，则不会认知烟，也不会确定烟。因此也就不会知道火。所以，从有关联的因相而生的比量是由自身确定为量。
具有体验燃烧等特征的事业显现现量是由自身成立为量，因为在体验事业时不会生起'这是事业还是非事业'的任何怀疑。
能成办事业显现的现量知识是从两种因而生：已熟习和未熟习。其中，对于在已熟习相续中生起的能成办事业显现，是由自身确定为量，因为能由自身确定错乱与不错乱，如同珠宝鉴定师能确定珠宝是否造假一样。
对于在未熟习相续中生起的能成办事业显现，虽然会生起'是真是假'的怀疑，但在后来生起事业的认知时，怀疑便会消除，因此是由他者确定为量。

།ཐུག་པ་མེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དོན་གྱི་བྱ་བའི་ཤེས་པ་ལ་བདེན་ནམ་མི་བདེན་སྙམ་ པའི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་མེད་པས་སོ།།དེས་ན་ཚད་མ་གཞན་གྱིས་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་དོན་གྱི་བྱ་བའི་ཤེས་པ་ལ་ཡང་བདེན་པ་དང་མི་བདེན་པའི་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེད་པ་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་རྨི་ལམ་ན་ཡང་དོན་གྱི་བྱ་བའི་ཤེས་པ་ཡོད་ལ། སད་པའི་ གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཅི་ལྟར་རྨི་ལམ་ན་དོན་གྱི་བྱ་བ་མེད་པ་ལ་དོན་གྱི་བྱ་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་དོན་གྱི་བྱ་བ་མེད་པས་དོན་གྱི་བྱ་བའི་ཤེས་པ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་ཡོད་པ་ཡིན་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་པས་ཚད་མ་གཞན་བཙལ་དགོས་པས་ན། ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རྨི་ལམ་ན་མཐོང་བ་དང་། སད་པའི་དུས་ཀྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པས་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་བ་དེ་དོན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་བའི་དོན་གྱི་བྱ་བའི་ཤེས་པས་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར སད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐུན་པར་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ།ཡུལ་དེ་ན་གནས་པའི་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དམིགས་པ་ཡིན་པས་སོ། །རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་བ་ནི་མཐུན་པར་སྣང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རྨི་ལམ་མཐོང་བའི་སྐྱེས་བུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་བས་སོ། །དེས་ན་མཐུན་པར་ སྣང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་བ་ནི་དོན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།།གཞན་ཡང་རྨི་ལམ་གྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ཡུལ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ན་དོན་གྱི་བྱ་བ་དམིགས་པའི་དུས་དེ་ཉིད་ན་ཡུལ་གཞན་དུ་ཡང་དམིགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་སད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ དོན་གྱི་བྱ་བ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་མི་དམིགས་པས་སོ།།དེས་ན་རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་མཐོང་བའི་དོན་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་རྨི་ལམ་གྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ནི་འབད་པ་མེད་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སོ་ནམ་དང་། ཚོང་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་འབད་རྩོལ་ཆེན་པོས་བཟའ་ བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱི་བྱ་བ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ལ།རྨི་ལམ་ན་ནི་འབད་རྩོལ་མེད་པས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་བ་དེ་དོན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་རྨི་ལམ་ན་མཐོང་བའི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ནི་རྫོགས་པར་མི་དམིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྨི་ལམ་ན་འཁྲིག་པའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ ཚེ་སེན་མོ་བཏབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིས་མི་མཐོང་ལ།ཐིག་ལེ་འཛག་པ་ཙམ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་བྱ་བ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་དོན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་རྨི་ལམ་གྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ལ་རྒྱུན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཁྲུས་བྱས་ཏེ་ཁ་ཟས་ཟོས་ན་སྐྲ་གཤེར་བའི་ གནས་སྐབས་དང་།ཚིམ་པའི་གནས་སྐབས་ཡུན་རིང་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པས་དོན་གྱི་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །མཐུན་སྣང་མིན་དང་མ་ངེས་དང་། །འབད་རྩོལ་མེད་དང་མ་རྫོགས་དང་། །བྱ་བ་རྗེས་སུ་མ་འབྲེལ་ཕྱིར། །རྨི་ལམ་ན་སྣང་ཡོད་མ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །དེ་ལ་གང་མཐུན་པའི་སྣང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དོན་གྱི་བྱ་བ་དེ་རྨི་ལམ་ན་མཐོང་བའི་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ལ་ཐུན་མོང་བར་སྣང་བ་མ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་མཐོང བའི་སྐྱེས་བུ་རྣམས་དང་མཐུན་པར་སྣང་བ་མ་ཡིན།གལ་ཏེ་ཕྱོགས་དང་པོ་ལྟར་ན་ནི་དེའི་མཐུན་སྣང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་སྟེ། གཞན་གྱིས་ཀྱང་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་སད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱིས་མི་དམིགས་པས་རྨི་ལམ་གྱི་དངོས་པོ་དེ་བརྫུན་པ་ཡིན་ ཟེར་ན།དེའི་ཚེ་སད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ཡང་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡོད་པའི་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱིས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་སད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་མཐུན་སྣང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་བྱ་བ་ཡིན་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་ བ་དེ་མི་འཐད་དོ།

不会成为无穷尽，因为对于事物的作用的认知没有真假的怀疑。因此，所说的'如果是由其他量'等过失是不合理的。如果说对于事物的作用的认知也会产生真假的怀疑，如在梦中也有事物作用的认知，在醒时也有，因此如同在梦中无有事物的作用而产生事物作用的认知一样，此处是否也是无有事物的作用而有事物作用的认知呢？还是确实存在？因为产生这样的怀疑而需要寻求其他量，所以无穷过失仍然存在。对此回答：梦中所见与醒时的事物作用有差别，因为梦中所见不是事物的作用，所以梦中所见的事物作用的认知不会产生怀疑。如是，醒时的事物作用是共同显现的，因为在该处的其他人也能观察到。梦中所见不是共同显现的，因为只有做梦的人才能看见。因此，由于不是共同显现，梦中所见实非事物的作用。
另外，梦中的事物作用是处所不确定的，如在波罗奈城见到事物作用的同时也在其他地方见到，而醒时的事物作用则不会如此不确定。因此，梦中所见非事物作用。又，梦中的事物作用是无需努力就能成就的，如醒时的农耕、经商等需要很大的努力才能成就饮食等事物的作用，而梦中则无需努力就能成就，所以梦中所见非事物作用。
又，梦中所见的事物作用是不完整的，如在梦中经历性交之乐时，后来看不到抓痕等痕迹，只见精液流出，因此事物作用不完整，所以不是事物作用。又，梦中的事物作用没有相续性，如醒时沐浴后用餐，湿发状态和饱足状态会持续很长时间，而梦中则不是这样，所以不是事物作用。'非共同显现及不定，无需努力及不完整，作用相续不相连，故梦中显非实有。'这是总结偈。
对于所说的因为不是共同显现所以不是事物作用这一点是不合理的，因为事物作用对于梦中见到的众生来说难道不是共同显现吗？还是说与醒时见到的众生不共同显现？如果是第一种情况，则其非共同显现性未得成立，因为他人也能观察到。如果说因为醒时的众生不能观察到而说梦境是虚假的，那么醒时的事物作用也因为梦中的众生不能观察到而应成为不存在。因此，说因为不是共同显现所以不合理是事物作用这一说法是不成立的。

།གཞན་ཡང་ཡུལ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཡུལ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་གྲང་བ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ། དྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པ་མཐོང་བ་དང་། དྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ འཇུག་པའི་དུས་སུ་གྲང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ཀྱང་དོན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཡིན་པས་འགལ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད།གཞན་ཡང་རྨི་ལམ་གྱི་ལུས་གཞན་པས་ཡུལ་གཞན་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གེགས་ཅི་ཡོད་དེ། གཉིད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ལུས་ ཁྱད་པར་ཅན་གཞན་སྐྱེད་པ་ཡིན་པས་སོ།།དཔེར་ན་རྣལ་འབྱོར་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་གཞན་གྱི་ལུས་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་བྱ་བ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འབད་རྩོལ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་དོན་གྱི་བྱ་བ་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཞིང་རྨོད་པ་དང་ཉོ་ ཚོང་ལ་སོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་གྱི་བྱ་བ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་ཏུ་འབད་རྩོལ་མེད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཞེས་བརྗོད་ན། དེའི་ཚེ་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་བརྒྱ་ལམ་ན་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ གསེར་སྲང་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་བྱ་བ་འབད་རྩོལ་མེད་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་འདིར་ཡང་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ། །དོན་གྱི་བྱ་བ་མ་རྫོགས་པས་ཀྱང་དོན་གྱི་བྱ་བ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ན་དོན་གྱི་བྱ་བ་ རྫོགས་པ་ཉིད་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ཁུ་བ་འཛག་པ་བཞིན་དུ་སེན་མོའི་རྗེས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེར་དམིགས་པ་ཡིན་པས་སོ། །གལ་ཏེ་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་དོན་གྱི་བྱ་བ་རྫོགས་པར་མི་དམིགས་སོ་ཞེ་ན། འོ་ན་སད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དེ་རྨི་ལམ་ ན་མི་དམིགས་ཏེ།འདི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་གིས་ཁྲུས་བྱས་ཏེ། ཁ་ཟས་ཟོས་ན་སྐྲ་གཤེར་བ་ཉིད་ཉལ་བའི་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་བཀྲེས་པ་དང་། སྐྲ་སྐམ་པོ་དམིགས་ན་དོན་གྱི་བྱ་བ་རྫོགས་པར་མི་དམིགས་པས་སད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པར་ཐལ་ བར་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་བྱ་བ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུན་ཆགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་བྱ་བ་མེད་པ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། །གལ་ཏེ་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྒྱུན་ཆགས་པ་མེད་པས་མི་ བདེན་པ་ཡིན་ན་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་མཐོང་བའི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ཡང་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་རྒྱུན་ཆགས་པ་མེད་པས་དེ་ཡང་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་རྒྱུན་ཆགས་པ་མེད་པས་དོན་གྱི་བྱ་བ་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ལྔས་དོན་གྱི་བྱ་བ་མི་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་ བརྗོད་པ་ཡིན་ལ།མི་མཚུངས་པ་ཙམ་གྱིས་དོན་གྱི་བྱ་བ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་ཀ་ཡང་དོན་གྱི་བྱ་བ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ཡིན་པས་སོ། །གལ་ཏེ་དོན་གྱི་བྱ་བ་དམིགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་མི་འདྲ་བ་ཙམ་གྱིས་དོན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན། འོ་ན་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་དག་གིས་བསྒྲུབ་པར་ བྱ་བའི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ཡང་མི་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་རྨི་ལམ་གྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ཤེས་པ་བདེན་པ་ཉིད་དུ་ཁྱོད་ཀྱིས་མི་འདོད་ལ། དེས་ན་དོན་གྱི་བྱ་བའི་ཤེས་པ་མི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ ཉིད་དུ་ཡོད་པས་དོན་གྱི་བྱ་བའི་ཤེས་པ་ལ་ཡང་བདེན་པ་དང་མི་བདེན་པའི་ཐེ་ཚོམ་དག་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་པས་ཚད་མ་གཞན་ཚོལ་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་འགའ་ཞིག་རང་ལས་ཚད་མ་ཡིན་ན། འགའ་ཞིག་གཞན་ལས་ཚད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ ཡིན་ནོ།།དེས་ན་ཚད་མ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པ་གལ་ཡོད་ཅེས་པའོ།

再者，所说的'由于境不确定'这一说法也不合理，因为在清醒状态时也可见到境不确定的情况。比如当寒冷等生起时，也可见到温暖等的生起，在温暖等生起时虽有寒冷等存在，但并不妨碍其作为实际的作用，同样在梦境状态中也是如此，有何相违之处？
再者，以梦中的其他身体前往其他境地等有何障碍？因为是由睡眠的力量产生特殊的其他身体。如同瑜伽士加持他人身体一样。因此，不能说由于不确定就没有实际作用。
也不能说由于无需努力就没有实际作用，因为在梦中也可见到耕种、买卖等需要前行努力的实际作用。如果说某些情况下由于无需努力而成就，那么在清醒状态时也是相同的，因为在那时也偶尔会由于天神等的加持而获得一千两黄金等，这种无需努力而成就的实际作用也是存在的。同样在此处也是如此，因此无相违。
也不能说由于实际作用未完成就没有实际作用，因为在梦中可见到实际作用的完成，如同精液流出一样，指甲痕迹等也可在其中见到。如果说在清醒状态时看不到实际作用的完成，那么清醒状态的实际作用在梦中也看不到，比如某人洗浴后用餐，头发湿润入睡，但在梦境状态中却感到饥饿，头发干燥，这样看不到实际作用的完成，那么清醒状态的实际作用也应成为未完成。因此不能说由于未完成就没有实际作用。
由于不连续而说没有实际作用也不合理，因为在梦境状态中是有连续性的。如果说在清醒状态中因为不连续而不真实，那么在清醒状态中见到的实际作用在梦境状态中也不连续，因此也应成为不存在。所以不能说由于不连续就没有实际作用。
再者，你以五种理由说明实际作用不相同，仅仅因为不相同并不意味着没有实际作用，因为两者都可见到实际作用。如果说虽见到实际作用，但仅仅因为不同就成为非实际作用，那么瓶子和毛毯所成就的实际作用也因为不同而应成为非实际作用。
因此，梦中的实际作用是存在的。对此所见的实际作用的认识你不承认为真实，因此实际作用的认识具有不真实的自性，对实际作用的认识也不能遣除真实与不真实的怀疑，如果寻求其他量度，将成无穷。因此说'某些是自身量度，某些是他者量度'这种说法不合理。因此量度未成立。这些是对其特征的如实阐述。

།དེ་ལ་སེམས་ཙམ་པ་རྣམས་ན་རེ་དེ་ནི་དོན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་དོན་གྱི་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དོན་བྱ་བའི་ཤེས་པ་ལ་བདེན་ནམ་མི་བདེན་སྙམ་པའི་ཐེ་ཚོམ་མི་ལྡོག་ པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་ཤེས་པ་རྣམས་ཚད་མ་ཡིན་གྲང་།རང་རིག་པ་དེ་ཅི་ལྟར་ན་ཚད་མ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དོན་དང་དོན་གྱི་བྱ་བ་དག་ཤེས་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་ན་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་གསལ་བར་སྣང་བ་ཉིད་དུ་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཤེས་ པ་ཡང་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ན་གང་གི་བདག་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ཡིན།དེས་ན་གསལ་བར་སྣང་བ་ཉིད་དེ་གཞན་དུ་མི་རིགས་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོར་གྲུབ་པས་བདེན་ནམ་མི་བདེན་སྙམ་པའི་ཐེ་ཚོམ་མེད་པས་རང་རིག་པ་ཁོ་ན་ཚད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྣང་བ་དག་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་གཉུག་མའི་ ཆོས་གསལ་བར་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་སྣང་བ་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེ་ན།དེ་ལ་ལན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་རང་རིག་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་དེ་བརྗོད་པར་རིགས་པ་ཡིན་པ་ལ་རང་རིག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་ སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་ལ་རང་རིག་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ།གཅིག་ལ་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་བདག་ཉིད་དུ་མི་རིགས་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་གཅིག་ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བ་སྟེ། རལ་གྲིའི་སོ་དེ་ཉིད་ལ་གཅོད་པར་མི་རིགས་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་བདག་ཉིད་ཅན་གཅིག་ལ་རང་རིག་པ་ཞེས་མི་བརྗོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་རང་གི་བདག་ཉིད་གསལ་བ་དེ་གསལ་བ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པར་གསལ་བར་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།ཞེ་ན། འོ་ན་དེ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡང་འགེགས་པར་འགྱུར་ བ་ཡིན་པས་སོ།།གཞན་ཡང་རང་རིག་དེ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ཞིག་གམ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་།རེ་ཞིག་ཁྱོད་ཀྱིས་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་དངོས་པོ་མེད་པར་མི་འདོད་ལ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཡིན་ན་རྟག་པའམ་མི་རྟག་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །རྟག་པ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། རིམ་ དང་ཅིག་ཅར་གྱིས་དོན་བྱེད་པར་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་རིམ་དང་ཅིག་ཅར་གྱིས་དོན་བྱེད་པར་འགལ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་གསལ་བའི་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་གྲུབ་པས་རང་རིག་ཚད་མར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ ཚད་མ་མ་གྲུབ་པས་ཚད་མ་རྣམས་ལ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པར་གསལ་བར་ཅི་ལྟར་བྱེད།དེས་ན་རྟོག་གེའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པ་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱའི་ཐ་སྙད་འཇིག་རྟེན་པ་ཉིད་ལས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚད་མ་དང་ཚད་ མ་མ་ཡིན་པའི་ཐ་སྙད་འཇིག་རྟེན་པ་ཉིད་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་རང་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བར་མཛད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།ཞར་ལ་འོངས་པས་ཆོག་གོ། སྐབས་སུ་བབ་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་རང་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་བཀག་ནས། གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པའི་དོན་དུ་ཕྱོགས་སྔ་ མ་དགོད་པ་ནི།འདིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཞན་དུ་གྱུར་པའི་རྒྱུ་རྣམས་ག་ལས་སྐྱེ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ལ་མི་རིགས་སོ། །མི་རིགས་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་ལས་སོ།།རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནོ། །དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནོ། །དེ་མ་ཐག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནོ། །བདག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ནོ། །རྒྱུའི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།འདིར་རྒྱུ་ནི་དྲུག་སྟེ། བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དང་། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུའོ།

对此，唯识宗者们说道：由于将非对境之作用执著为对境之作用，因此对于对境作用的认知是否真实产生怀疑而无法遣除，故外境之认知岂能成为量？自证又怎么会不是量呢？如是，即使对境和对境的作用不存在于识之外，但由于存在于识的自性中，故应当明显显现于彼等。若识也不存在，则将以何者之自性而显现？因此，明显显现唯一合理地成立为识的本性，故无有真实与否的怀疑，唯有自证才是量。正因如此，若无显现则不会生起的本性法，以明显显现而成立为存在性的显现不是量。
对此当作如下回答：如果自证存在，那么说此理由是合理的，但自证也是不存在的。如是，由自身令自身明显显现，称之为自证，而一者不应具有能知与所知的自性，因为会导致作者与业成为一体的过失，且对自身起作用是相违的，如同剑刃不能砍自身一样。
若说不称一个具有能知与所知自性者为自证，而是说自性明显且不依赖其他明显而明显生起者为自证。那么，如是彼亦因为将再次被遮破，故因果二者不成立。
复次，此自证是成为事物还是非事物？首先你认为因具有明显的自性故不承许为无事物，若是事物则应成为常或无常。常亦不合理，因为次第与同时作用相违故。若是无常性，也同样因为次第与同时作用相违，且因果二者不合理故。因此，不能以成立为明显事物的自性而成立自证为量。
故由于量不成立，如何能于诸量中正确明显论典的性相？因此说'宣说逻辑的性相无义'是合理的，因为量与所量的言说唯从世间而成立故。'量与非量的言说唯从世间而有'是由阿阇黎自身明显宣说的。附带说到此为止。
现当说正论：如是遮破从自生已，为遮破从他生而立前宗：'此中诸事物'等，说'从何处生起他性之因'于此不合理。为显示不合理故，说'如是他性'等。'他性'即差别性。'因'即因缘。'所缘'即所缘缘。'等无间'即等无间缘。'增上'即增上缘。
为显示因缘等之性相故，说'于此有谓'等。此中因有六种：能作因、俱生因、同类因、相应因、遍行因、异熟因。

།དེ་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་རྟོགས་ པའི་འདུས་བྱས་དང་།འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ། །གལ་ཏེ་གང་གིས་འདི་བྱེད་པ་དེ་རྣམས་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྲང་ན། གང་གིས་འདི་མི་བྱེད་པ་དེ་རྣམས་ཅི་ལྟར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ། །གེགས་བྱེད་པར་མི་ནུས་པ་ རྣམས་གེགས་མི་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་བྱེད་པའི་རྒྱུར་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། འདི་ཡང་མཐོང་སྟེ་གྲོང་གི་དཔོན་པོ་ནུས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་གྲོང་གི་མི་རྣམས་འདིས་ཁོ་བོ་ཅག་བདེ་བར་བྱས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་གཉིས་ཀ་ ལ་ཡང་གེགས་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་པས་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགལ་བ་མེད་དོ།།ཆོས་གང་དག་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་ཅན་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་རྣམས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ།སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་པས་སོ། །མཚན་ཉིད་དང་མཚན་གཞི་ཡང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་རྣམས་ མཚན་གཞིའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ།མཚན་གཞི་ཡང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་འདྲ་བ་རྣམས་ཆོས་འདྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡིན། མི་དགེ་བའི་ཆོས་ རྣམས་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དང་།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ཡང་སྔར་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ནི་རྟེན་གཅིག་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་སྟེ། དཔེར་ན་ མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་མིག་གི་དབང་པོའི་སྐད་ཅིག་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དུ་ ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཡང་དོན་གང་གིས་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་གང་གིས་ན་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེ་ན། ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། འདྲོན་པོ་རྣམས་ཕན་ཚུན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ལྷན་ཅིག་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་བཞིན་ནོ། །རྟེན་དང་། དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་དང་། དུས་དང་། རྫས་མཚུངས་པ་སྟེ་ལྔའི་སྒོ་ནས་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། འདྲོན་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཟས་ལ་སོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་པའི་བྱ་བ་ལ་འདྲ་བར སྦྱོར་བ་བཞིན་ནོ།།གཅིག་མེད་ན་ཡང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པས་འདི་ནི་དེ་དག་གི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ནི་རང་གི་ས་བོན་གྱི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་སྔར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་ནི་སྡུག་ བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་།མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྟེ། ལྟ་བ་ལྔ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་རིག་པ་ དང་།ཐེ་ཚོམ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བདུན་དང་། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྟེ་ལྟ་བ་གཉིས་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྤང་བར་བྱ་བའི་མ་རིག་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་སྟེ། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ་བཞིའོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་བཅུ་གཅིག་ནི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའོ།

对于有为法的自性未了知的有为和无为诸法的能作因。如果说由何者作此等即是能作因的话，那么由何者不作此等者如何是能作因呢？因为不障碍生起故是能作因。
如果说那些不能障碍的通过不障碍的方式如何成为能作因，如涅槃等一样呢？这也可见，譬如虽然村长无能，村中人们也会说'此人使我们安乐'。因此，对二者都有不障碍的情况，所以成为能作因并无相违。
诸法互为果者即是俱生因，因为由互相的力量而转起故。心是随心所生法的俱生因，随心所法也是心的俱生因，因为是互相随顺故。相和所相也是俱生因。
其中相是生等，彼等是所相的俱生因，所相也是彼等的因，因为互相随顺故。同类诸法是同类诸法的同类因，譬如善法是善法的因，不善法是不善法的因，无记法是无记法的因等。此亦是前已生者对后生者而言。
相应因是同所依的心和心所，譬如眼识所依的眼根刹那即是与彼相应的受等的所依，如是也应知意识与彼相应诸法的意根刹那。凡是相应因即是俱生因。
复次，以何义是俱生因，以何义是相应因呢？因为互为果故是俱生因，如同伴们由互相的力量而同行于道。由所依、所缘、行相、时、事五种相同而是相应因，如同伴们于饮食等受用事上相同运作。
若缺一者即不相应，故此是彼等的因性。遍行因是自种子的遍行法先前已生者是烦恼法的遍行因。其中遍行法是见苦所断的萨迦耶见、边执见、邪见、见取见、戒禁取见五见，以及见苦所断的无明和疑，共见苦所断七种，以及见集所断的邪见、见取见二见，以及彼所断的无明和疑，共见集所断四种。如是烦恼十一种是遍行。

།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྤྱིའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ལས་ལོགས་སུ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ཏེ། སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་པས་སོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་མི་དགེ་བ་རྣམས་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཟག་པ་དང བཅས་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དམིགས་པར་བྱ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅི་ལྟར་སྲིད་པར་དམིགས་པའི་ རྐྱེན་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ཡིན་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིན་པའི་བར་དུའོ། །ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕུང་ པོ་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཇུག་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལ་འཇུག་པའི་སེམས་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཕུང་པོ་འགགས་པས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ རོ།།བྱེད་རྒྱུ་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་རྒྱུའི་རྐྱེན་གྱི་ནང་དུ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་བརྗོད་པ་སྟེ། བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་སོ། །གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུའོ། །སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་ བྱ་བ་བཤད་པ་ནི་ས་བོན་གྱི་ངོ་བོར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་ལ་རུང་བ་ཉིད་དུ་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུའོ། །རྒྱུ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་སོ། །དམིགས་པ་གང་གིས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ།།རྒྱུ་འགགས་མ་ཐག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་འགགས་ནས་གང་སྐྱེ་བ་དེའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནོ། །གང་ཞིག་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུ་གུ་དང་མིག་གི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་ཕྱི་ནས་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་དཔེར་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཕན་ཚུན་རྒྱུར་འདོད་པ་བཞིན་ནོ། །ཕྱི་ནས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དཔེར་ན་དུས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོར་གྱུར་པའི་མ་འོངས་པ་ཤེས་པའི་རྒྱུར་འདོད་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་དག་ཀྱང་འདི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པ་སྔ་མ་ལྟར་རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་གྱི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཡིན་ལ། བཤད་པ་ཕྱི་མ་ལྟར་ན་བདག་པོའི་རྐྱེན་གྱི་ནང་དུ་ འདུས་པའོ།།དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་གཙོ་བོ་དང་བདག་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་རྣམས་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་བྱེད་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གཞན་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་བཀོད་ ནས།ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རིགས་པ་དང་ལུང་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་དང་ལུང་དང་འགལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །གཞན་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུ་གུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ།།དེ་ནི་མཐོང་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལྕེ་ལས་མུན་པ་མཐུག་པོ་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་པའོ། །རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་གནོད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མི་རིགས་པའོ།།རྒྱུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དོ། །ཐ་དད་པ་ནི་ནམ་ཡང་འཐད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།

由于是烦恼的总因，所以从等同因中分别建立，因为也是不等同因。异熟因是诸不善法和有漏善法是异熟因。
其中除了作因以外的俱生因等五种是因缘。其中所缘是指一切有为法和无为法都是所缘缘，如眼识及其相应法的色法乃至意识的一切法。
无余涅槃入定之心是指以蕴灭为相的涅槃入定之心。其入定之心不成为等无间缘，因为其后蕴灭故，心及心所不生起。
作因是增上缘，是指在因缘中未说的作因，毗婆沙师说是增上缘。'何者'是指因的性质。'由何'是指果。
'能生'的解释是指处于种子的体性，即处于能生果的状态。'彼'是指能生。'其'是指果。'从因'是指从眼等因。'以何所缘'是指由色等。
'因灭无间'等是指某法灭后某法生起的等无间缘。'若有'是指地和光等。'所生'是指芽和眼识等。
'俱生及后生等'中，俱生如心与心所等互为因。后生等如说一切有部认为实有未来法为智的因。
这些都摄入前说中，如前说摄入因缘和增上缘中，如后说则摄入增上缘中。
'自在天等非缘'等的'等'字包括胜性和我等。由于它们是常住，与生果相违故非缘。
如是安立他生宗后，为显答故说'此'等。由于违背正理和教证，即是违背正理和教证之义。
'依他'是指依种子。'若生他'是指芽生。
'非所见'是指未见从火焰生浓黑暗。'非理'是指有现量相违过。'此'是指他生。
'是故'是指他生不合理。'因果'等是指因果体性。'差别终不成'是说永不应理。

།དེ་དམ་བཅའ་བ་ཙམ་ཡིན་པས་འཐད་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་མྱུ་གུ་དེ་ས་བོན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་བ་ལ་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་རྒྱུ་གཞན་ཉིད་དུ་སྲིད་པ་མ་ཡིན ནོ།།དེ་ལྟར་འགལ་བ་ལས་འགལ་བ་སྐྱེ་བ་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་ནས། སྐྱོན་གཞན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐམས་ཅད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལྕེ་ལ་སོལ་བ་དང་ནས་ཀྱི་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ལས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་དང་བུམ་ པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་ཉིད་སྒྲུབ་བྱེད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་འདོད་པའི་མེ་དུ་བ་ལས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གཞན་དག་གི་ དོགས་པ་བསུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ངེས་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སཱ་ལུའི་ས་བོན་ཉིད་ལས་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་འབྱུང་བ་མཐོང་ལ་ནས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདི་ངེས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རབ་ཏུ་བྱ་བར་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་བྱ་བར་ནུས་པ་དེ་ལ་འབྲས་བུ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་སཱ་ལུའི་ས་བོན་གྱིས་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་ཁོ་ན་བྱ་བར་ནུས་ཀྱི། ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་ཁོ་ན་བསྐྱེད པ་ཡིན་ནོ།།གང་ཞིག་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ནུས་པ་དེ་ནི་གཞན་ཡིན་ཡང་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུད་གཅིག་རྟོགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སཱ་ལུའི་རྒྱུ་ཉིད་ལས་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་ ཡིན་གྱི།ནས་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མའི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ཁོ་ན་ལས་ཡིན་གྱི། སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ནུས་པའི་དོན་ལ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་ནུས་པའི་དོན་ལའོ།།ཏྲི་ཏའི་རྐྱེན་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་གར་སྐད་དུ་འབྲས་བུའི་མིང་ཀ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ལས་ར་ལ་ག་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལས་ཏྲི་ཏའི་རྐྱེན་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །ལྷག་མ་གོ་སླའོ། །དེ་ལ་ལན་འདེབས་པ་ནི་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཚིག་གི་དོན་ནི་གོ་ སླའོ།།འདིའི་དོན་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་སཱ་ལུའི་ས་བོན་ལས་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངེས་པ་མཐོང་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་ཁོ་བོས་དྲིས་པ་དེ་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་ངེས་པ་མཐོང་བས་སོ་ཞེས་ལན་གསུམ་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་མི་ རིགས་ཏེ།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མི་རིགས་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ངེས་པ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བཤད་ཟིན་པའི་ཉེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་ཐལ་བར་འགྱུར་བའོ། །གལ་ཏེ་ངེས་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནུས་པ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ན་དེ་ལ་ཡང་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ།གཞན་ལ་ཡང་ནུས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཡོད་པར་མི་འགྱུར། དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འོ་ན་ངེས་པ་མཐོང་བ་གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ངེས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའི་སྐྱོན་དེ་སྔར་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་ངེས་པ་མཐོང་བས་ནུས་པ་ངེས་པར་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་ཀྱི། རང་གི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེ་བས་སོ་ཞེ་ན། འོ་ན་ངེས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་དགོད་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

这仅仅是立宗,为了说明其合理性,所以说'因和'等。如果因和果是完全不同的,那么芽就不依赖种子,因为不依赖于因,果就会生起,就像瓶子和毛毯一样。这样就会与非因相同,但实际并非如此。因此,因不可能是完全不同的。
这样说明了从相违中生起相违的过失之后,为了说明其他过失,所以说'复次'等。'从一切'是指从火焰、炭、大麦种子等。'一切'是指稻芽、瓶子、毛毯等。
为了说明其成立的理由,所以说'为什么'等。就像认为能生烟的火与烟是不同的一样,因为与种子等是不同的。
为了迎接他人的疑问,所以说'于此有说'等。'因为确定所见'是指只见到从稻种生稻芽,而不是从大麦种子生。因此没有从一切生一切的过失。
为了说明这一点,所以说'此确定是'等。'能作所作'是指凡是能作的,称为果,因为稻种只能作稻芽,不能作大麦芽,所以只生稻芽。
凡是能生果的,即使是不同的也是因。因此不会有非能生者成为因的过失,因为它没有生果的能力。'了知一相续'是指从稻的因生稻芽,而不是从大麦种子的因生。
因此'从能生'是指只从前前刹那,而不是从非能生的后后刹那。'非如是'是指不生的意思。'于能力义'是指于作用能力的意义。'具有tri ta词缀'是指在梵语中果的名称kara这个词中,在ra和ga中有tri ta词缀。其余易懂。
对此的回答是'不应理'等。词义容易理解。
此中的意思是:会有从一切生一切的过失,所以只从稻种生稻芽,当问到为什么见到因果的确定性时,你回答说因为见到确定,这样说了三次,这是不合理的,因为不应该用所成立来成立。
因此说'见到确定'等。'已说的过失'是指从一切生一切的过失。如果说由于'见到确定'而说是能力的确定,对此也同样,为什么其他也不会有能力?如果说因为如此见到,那么为什么见到确定?如果说因为见到确定,那么前面的过失仍然存在。
如果说不是以见到确定来成立能力的确定,而是因为只从自因生特殊果,那么就不应该安立'因为见到确定'这个因。

།གཞན་ཡང་རང་གི་རྒྱུ་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་སྐྱེ་བ་དེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་གྲུབ པར་གྱུར་ན་འགྲུབ་པ་ཡིན་པ་ལ་དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུ་རྟག་པའམ་མི་རྟག་པ་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ཡིན། རེ་ཞིག་རྟག་པ་ལས་ནི་མི་རིགས་ཏེ། རིམ་དང་ཅིག་ཅར་གྱིས་དོན་བྱེད་ནུས་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟག་པ་ལས་ཀྱང་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། དེ་ཞིག་པ་ལས་སྐྱེ་ བའམ།འོན་ཏེ་མ་ཞིག་པ་ལས་སྐྱེ། །ཞིག་པ་ལས་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ཞིག་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཅིག་ཅར་སྐྱེས་པས་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །དེས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དག་མ་ གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རང་གི་རྒྱུ་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེ་བ་ག་ལ་ཡོད།སྔར་ནུས་པ་ངེས་པར་ཁས་བླངས་ནས་སྐྱོན་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ། ད་ནི་ནུས་པ་ངེས་པ་ཉིད་དང་མི་སྲིད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་ཡོངས་སུ་མ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ འདི་ལྟར་གཞན་དུ་མ་གྱུར་པའི་རྐྱེན་བཞི་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་གཞན་པ་ཙམ་གཏན་ཚིགས་སུ་བཀོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་འདོད་པ་ལ་གནོད་བྱེད་དུ་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སཱ་ལུའི་ས་བོན་ཉིད་ལས་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ལ་གནོད་བྱེད་དུ་འགྱུར་བའོ། །གེ་སར་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ནི་པདྨ་ལ་སོགས་པའི་ཟེའུའི་འབྲུའོ། །ཀི་ཤུ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ཏོག་གི་ཁྱད་པར་རོ། །འདྲ་བ་མ་ཡིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སཱ་ལུ་དང་ནས་དག་རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་དེ་ལའོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ བ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གྲུབ་གྲུབ་ལྟར་རྗེས་སུ་བརྗོད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་ནས་རྒྱུ་གཞན་ཉིད་མ་གྲུབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་གཞན་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་ནས་སྐྱོན་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །ད་ནི་གཏན་ ཚིགས་སུ་བཀོད་པའི་གཞན་ཉིད་ཀྱང་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།མྱུ་གུ་ས་བོན་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ས་བོན་དང་ནི་དུས་མཉམ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ས་བོན་ཡོངས་སུ་མ་གྱུར་ན། །མྱུ་གུ་མཐོང་བ་མེད་པས་སོ། །གཞན་པ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་ བ་ནི་མྱུ་གུ་མ་སྐྱེས་ན་མྱུ་གུ་ལ་ལྟོས་པའི་ས་བོན་ལས་གཞན་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་པས་ས་བོན་ལས་གཞན་པ་ཉིད་ག་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ།།ས་བོན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ཉིད་ལས་སོ། །ས་བོན་རྣམ་པར་མ་གྱུར་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་ལ་སོགས་པར་མ་གྱུར་ནའོ། །ལྷག་མ་གོ་སླའོ། ། བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་སོ། །རྒྱུའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའོ། །རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀའིའོ། །དེ་ལས་ཡང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ སོགས་པའོ།།འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཁོ་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྣམས་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་ཉིད་མེད་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་ནའོ། །རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་པའི་བདུན་པའི་ཚིག་གི་རྐྱེན་ ལ་སོགས་པར་གྱུར་ན་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ།།གང་ཡོད་པས་ཡོད་པར་མཚོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པས་སོ། །ཡོད་པ་མཚོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་མཚོན་པའོ། །འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་འདིའི་སྒོ་ནས་སོ། ། འདི་ནི་བདུན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་བདུན་པའོ། །གང་གི་ཚེ་གཞི་ཡིན་པས་དེའི་ཚེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་བདུན་པའི་ཚིག་ནི་གཞི་སྟོན་པར་བྱེད་པར་འདོད་ནའོ་ཞེས་པའོ།

再者，从自因中产生殊胜性，这个因果事物若成立则可以成立，但这也不合理。为什么呢？因为是从常因还是无常因中产生果？首先从常因中不合理，因为次第和同时作用相违故。从无常因中也不合理，为什么呢？是从已灭中生还是从未灭中生？从已灭中不可以，因为将导致果无因之过。从未灭中也不可以，因为因果同时生起将导致果无因之过。因此，由于因果事物不成立，从自因中产生殊胜性怎么可能存在？
先前承许确定功能而作过失说明，现在为了说明确定功能本身不可能存在，故说'再者'等。'未作特殊区分'是指先前如此说'未转变为他的四缘'等词，仅以他性作为因。如同对应所许有能破一样，是指如同破斥稻种子生稻芽的主张。'花蕊'是指莲花等的花蕊。'基舒迦'是一种特殊的花。'非相似性'是指稻和麦是不同种类。'于彼'是指于彼稻芽。'不以所说特殊性成为殊胜'是指以能生等特殊性成为殊胜故。
'如是首先'等中'依已成而随说'是指虽然对果而言因的他性未成立，但承许他性而说过失。现在为了说明立为因的他性也不成立，故说'芽与种子'等。'非与种子同时存在'是指若种子未变，则不见芽，怎能成为他性？'从种子'是指从他性。'种子未变'是指未成为过去等。其余易解。'已说'是指在根本慧论中。'因或'是指等无间缘。'缘'是指俱有因。'因缘和合'是指二者。'从彼亦可'是指异于彼等的瓶子、毛毯等。
'诸果无自性'是指若这些存在则是诸果的自性，若无有则是。'彼若无'是指若诸果无自性。'于缘等'的第七格词是指若成为缘等则有果存在的相。'由有而表示有'中'由有'是指由缘等有。'表示有'是指表示果有。'由此'是指由此相的方式。'此如第七'是指'于缘等'的第七格。'若时为处则'是指若认为缘等的第七格词表示处时。

།འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བདུན་པའི་དོན གཉིས་ཏེ།དེ་ཡོད་ན་ཡོད་པར་མཚོན་པ་དང་། རྟེན་གྱི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་བཤད་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རྟེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་བཤད་པ་ནི་ཕྱི་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་དཔེ་ནི་བུམ་པ་ཡོད་ན་སྣམ་བུ་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་དཔེ་ནི་འཁར་ གཞོང་དང་རྒྱ་ཤུག་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།མེད་པར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་དེ་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ནའོ། །དེ་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་ལས་སོ། །རྐྱེན་མིན་ལས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ནི། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ནི་སྐྱེ་མི་འགྱུར། །ཞེས་ པ་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་སོ། །གཞན་གྱིས་གཞན་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་ས་བོན་འགག་བཞིན་པ་ན་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགག་པ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའི་ས་བོན་དང་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའི་མྱུ་གུ་དག་དུས་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་པས་གཞན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་གང་ཁོ་ནའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ས་བོན་འགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པའོ། །མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བའོ། །གཉིས་དུས་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པ་དང་སྐྱེ་བ་དག་དུས་མཉམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཁོ་ནའི་ཚེ་ས་བོན་འགག་པ་དེ ཉིད་ཀྱི་ཚེ་མྱུ་གུ་སྐྱེས་པས་སོ།།ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་ཀྱང་དུས་མཉམ་པར་འགྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགག་བཞིན་པའི་ས་བོན་དང་སྐྱེ་བཞིན་པའི་མྱུ་གུ་དག་དུས་མཉམ་པར་འགྱུར་བའོ། །དེས་ན་གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ཉིད་དཔེའི་སྒོ་ནས་སྟོན་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་ཏེ།དུས་མཉམ་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགག་པའི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་སྐབས་སུ་བབ་པའི་དོན་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་སྟེ། དུས་མཉམ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དག་གི་སྐྱེ་འགག་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲང་མདའི་ དཔེས་འཇིག་པ་སྐྱེ་བ་དག་དུས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་འགག་བཞིན་པ་ས་བོན་དང་།སྐྱེ་བཞིན་པའི་མྱུ་གུ་དག་དུས་མཉམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་དུས་མཉམ་པ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པར་ མི་འགྱུར་བའོ།།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་གཅིག་ཚེ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་ལ་དུས་གཅིག་གི་ཚེ་ན་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དུས་གཅིག་པའི་སྒོ་ནས་དུས་གཅིག་པ་ཉིད་ཁས་ལེན་ནའོ། །དེ་ཡོད་མིན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གཅིག་པ་ཉིད་དོ།།འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་དང་མྱུ་གུའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །དུས་གཅིག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་དུས་མཉམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་སྲང་གི་དཔེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་གོ་སླའོ། ། དུས་གཅིག་པ་ཉིད་མི་རིགས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིའི་དོན་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པའི་མྱུ་གུ་དང་། འགག་བཞིན་པའི་ས་བོན་དག་དུས་མཉམ་པ་ཉིད་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ལ་སྐྱེ་བཞིན པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ་གང་དུ་མ་སྐྱེས་པ་མ་འོངས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།འགག་པ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་ལ་འགག་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་དུ་མ་འགགས་པ་སྟེ་ད་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེས་ན་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ད་ལྟར་བ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་གཅིག་པ་ཉིད་ཅི་ལྟར་ཡིན་ཞེས་ པའོ།

此义如是：第七义有二，即表示彼有则有及所依之义。其中第一义的解释如前，所依义的解释如后。其中第一例如有瓶则有毛毡。其中第一例如木盆和苹果。
'无'者，若果非依缘等而有。'从彼等'者，即从缘等。'从非缘亦不生果'者，因为于非因等亦同样是无。
'如是所说'者，出自《中论根本慧》。'阿阇黎自身'者，即龙树阿阇黎。
为证明他异性，此处所说等，即如种子灭时芽生起，意为正在灭的种子与正在生的芽同时，故成立他异性。
为显示此义，故说'如是唯'等。'种子灭'者即坏灭。'芽生'者即生起。'二者同时故'者，即灭与生同时故。'是故'者，即正当种子灭时芽生故。
'种子与芽亦成同时'者，即正在灭的种子与正在生的芽成为同时。故有他异性。
以喻显示此义，故说'如何'等。'非不同时'者，以双重否定词表达当前语境之义，即成为同时。
若问所生与能生之生灭如何，即以秤杆为喻显示灭与生同时性，正在灭的种子与正在生的芽同时。是故无过失者，因种子与芽同时，故无'未成立他异性'之过。
为答此问，故说'如是亦'等。'若是一时'者，若许种子与芽于一时中生灭同时而成一时性。'彼非有'者，即非一时性。'此中'者，即种子与芽的情况。'无同时'者，因为种子与芽非同时故。为显示此义，故说'若以秤喻'等，易解。
为显示同时性不应理，故说'如何非有'等。此义为：正在生的芽与正在灭的种子同时性不应理，因为趋向生称为正在生，即未生的未来之义。趋向灭称为正在灭，即未灭的现在之义。故有与无的现在与未来如何能同时？

།དེས་ན་སྲང་གི་དཔེ་དང་། མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་དོགས་པ་བསུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་དག་དུས་གཅིག་པ་ཉིད་མེད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགག་བཞིན་པ་དང་སྐྱེ་བཞིན་པའི་ས་བོན་དང་། མྱུ་གུ་དག་ དུས་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི།འོན་ཀྱང་དེའི་བྱ་བ་སྟེ། འཇིག་པ་དང་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དག་ལ་དུས་གཅིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་ལས་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འགག་བཞིན་པ་དང་།སྐྱེ་བཞིན་པའི་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་ལས་ཐ་དད་པའོ། །དེ་ལྟར་བྱ་བ་སྲིད་པར་ཁས་བླངས་ཏེ། སྐྱོན་བརྗོད་ནས། ད་ནི་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱང་མི་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེའི་བྱེད་པ་པོ་མྱུ་གུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་གང་གི་ཕྱིར་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་མྱུ་གུ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ཏེ།ལྷ་སྦྱིན་འགྲོ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུ་གུ་མེད་པའོ། །རྟེན་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུ་གུ་མེད་པར་རོ། །འདི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་བྱ་བའོ། །གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ།།གཞི་མཐུན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གང་དངོས་པོའི་སྒྲས་བརྗོད་པ་དེ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་ཀྱང་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་སྒྲའི་བརྗོད་བྱ་མཚུངས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །མེད་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོའི་ཁྱད་པར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེད་པ་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་ གྱུར་ནའོ།།ཅི་ཞིག་གི་སྒྲ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་དང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་འདི་ཉིད་ལ་ལུང་དང་འགལ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་སྲང་མདའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་གོ་སླའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར།ཉེ་བར་བཀོད་པ་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་དཔྱད་ན་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་སོ། །མ་བརྟགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ལ་སོགས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་གླང་པོ་ལ་སོགས་པར་མངོན་ པར་ཞེན་པ་འབྱུང་ལ།དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་བ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་ཡོངས་སུ་མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བ་ཅིག་ཅར་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་ན་སཱ་ལུ་ལྗང་པའི་མདོ་ལས་སྔར་གྱི་དཔེ་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ཡིན་པས་སྐྱོན་ གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་བསྟོད་པ་ལས་ཏེ། སྔར་བསྟན་པའི་རིགས་པས་ཞིག་པ་དང་མ་ཞིག་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་དག་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་གསུངས་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།ད་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོགས་པ་བསུ་བའི་ཕྱིར། འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་དུ་ཅིག་ཅར་བ་ཉིད་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེར་གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དུས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དུས་མཉམ་པ་ལ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡོད་ དོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ།།མིག་གི་བློ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལའོ།

因此，不能与秤的比喻相同。为了迎接他人的疑问，说'诸法'等。'诸法虽无同时性'是指正在灭和正在生的种子与芽，不是同时的，然而其作用，即坏灭和生起的特征也不会同时存在。为了对此作答，说'这也不合理'等。'异于诸法'是指异于正在灭和正在生的种子与芽。如此承认有作用后指出过失，现在为了说明作用也不成立，说'复次'等。'其作者芽'是指因为芽生起所以芽是作者，如同提婆达多行走。'彼若无'是指无芽。'无所依'是指无芽。'此不存在'是指生起的作用。'若'等是根本般若的偈颂。
'同基'是指某一事物以实体词表述，也以'彼'字词表述，因此词语所诠相同之义。'若无'是指若无作者性质的实体特征。'何者'之词应与'将生'之词相连，意思是'何者将生'。为了说明此义与经典相违，说'若秤杆'等，易懂。为了对此作答，说'所设虽然'等。
'非为显示从他生'是指以理观察时从他生不成立故。'也非为显示'是指也不是为了显示胜义自性的实体生起，因为因果不合理故，胜义中无实体。'未观察'是指如同虽无幻化大象等，世间人仍执著为大象等，同样此处虽无种子与芽同时生起，但依于世间共许的未经观察而令人愉悦的同时缘起执著，所以《稻芽经》中引用前例，故无任何过失。
'如所说'等是引用圣龙树足下的赞颂，以前说的理由破除已坏和未坏的因不生果，所以一切智者说一切生起如幻。现在为了迎接毗婆沙师的疑问，说'此中有言'等。'何处有同时性'是指眼、眼识和受等。'彼处有他性'是指由于同时性而无他性。为了说明这一点，说'譬如'等。为了对此作答，说'此不存在'等，即所说同时中有从他生是不存在的。'眼识'是指眼的识。

།འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བར་བྱའོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ གྱུར་པའོ།།གཞན་ཉིད་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་ཉིད་ཡོད་པར་འགྱུར་ནའོ་ཞེས་པའོ། །ཡོད་པ་འབྱུང་བས་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ལས་ གཞན་ཉིད་ཡིན་ན།དེའི་ཚེ་གཞན་ཉིད་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ཟིན་ཀྱང་གང་ཡོད་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་སོ། །ཅི་སྟེ་དེ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་སྐྱོན་སྤང་བའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་ཁས་མི་ལེན་ནའོ། །འདི་ལ་ཉེས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་མ་གྲུབ་པས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་པའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་གོ་སླའོ། །མཇུག་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ གཞན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀ་མི་སྲིད་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་གཞན་ཉིད་མ་གྲུབ་པའོ། །གཉིས་ཀ་ཡང་མི་སྲིད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ཉིད་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་སྲིད་ པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་གཞན་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པ་ལས། འབྲས་བུ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་རྒྱུ་གཞན་ཉིད་དུ་གྱུར་པས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་པས་གཞན་ལ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །ཕྱི་རོལ་ གྱི་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལས་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དོན་མེད་པས་སོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱིས་སྟོང་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དེ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དོན་གྱིས་སྟོང་པའོ། །སྒྲ་ཙམ་འབའ་ཞིག་ལུས་པར་འགྱུར་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ན་དོན་གཞན་གྱིས་སྟོང་པའི་སྒྲ་ཙམ་ལུས་པའོ།།དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཅིག་ཅར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་གཞན་ཉིད་མི་སྲིད་པར་བསྟན་ནས་ད་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྒྱུའི་དུས་ལ་ལྟོས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་ཡང་འབྲས་བུའི་དུས་ལ་ལྟོས་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར།།གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ད་ནི་རྒྱུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བསྐྱེད་བྱ་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུའོ། །གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡོད་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཞིག་སྐྱེད་དམ། འོན་ཏེ་མེད་པ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནམ། འོན་ཏེ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད། དེ་ལ་ཡོད་པ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་ལ་སྐྱེ་བ་དོན མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མེད་པ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་ལ་བསྟན་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་སོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་ པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་གཉིས་ཀའི་དུས་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཞི་བརྒྱ་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ།

关于'想等'一词中的'等'字，是指受等。'俱生'是指与识共同存在。
'若有异性'是说，如果眼识对于想等和眼等有异性的话。
'有何需要生起'是说，如果眼识与眼等是异性，那么既然已经存在，对于已经存在的事物，何需再生？
'若无彼'是说，如果为了避免无生的过失而不承认眼识存在。
'此过已说'是说，若无眼识，则眼等他法不成立，故无从他生。
为了解释这一点，故说'若'等，易解。
为了说明结尾总结，故说'是故如是从他'等。'彼不可能故'是说因为果不可能的缘故。'二俱不可得'是说果生不待的异性不成立。
'二俱亦不可得'是说异性和从他生都不可能，因为如果果已生，则因待果的因成为异性，但果无生故，因不成异性，因此无从他生。
'因外境不存在故'是说无从他生相的境故。'空无外境'是说从他生之声空无从他生相的境。
'唯余声音'是说若详加观察，则唯余空无他义之声。
如是已说因果不能同时存在故异性不可能，今为显示因果无故，果不待因时，因亦不待果时，故异性不存在。
为说明此义，故说'今因'等。'所生异'即是果。为显示非能生他，故说'有或'等。
此中是生已有果？抑或未有？抑或亦有亦无？抑或非有非无？其中已有不能生，因为对已有者生起无意义。未有亦不能生，如兔角般不存在故。具有二性者亦不能生，因为有上述两边的过失。非有非无者亦不能生，因为不可能存在。
因此，由于无果故，二者皆不相待。为解释此义，故说'首先'等。'如何'等是四百论偈。

། འདིའི་དོན་ནི་གྲངས་ཅན་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་རྒྱུའི་གནས་སྐབས་ན་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ། གྲངས་ཅན་པའི་གང་ཡོད་པ་དེ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་མེད་པ་སྐྱེ་བ་དང་ཡོད་པ་འགག་པ་མེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མེད་པ་བྱེད་པ་འཐད་པ་མིན་ཕྱིར དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ཏེ།འབྲས་བུ་མེད་པར་སྐྱེ་བ་ཁས་ལེན་ན་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་འཇིགས་པས་དངོས་པོ་རྣམས་དུས་གསུམ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོག་པར་བྱེད་དེ་ཚོགས་པ་ནི་གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་ཡིན་གྱི།རྫས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་པས་དུས་གསུམ་ན་གནས་པའི་རྫས་ལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པས་ད་ལྟར་གྱི་གནས་ སྐབས་ཙམ་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི།སྔར་མེད་པའི་རྫས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་པའོ། །བྱེ་བྲག་པ་དང་། མདོ་སྡེ་པ་དང་། སེམས་ཙམ་པ་རྣམས་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་སྐྱེ་ན་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ ཞེས་ཁས་ལེན་པའོ།།དེ་ལ་བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་པས་འབྲས་བུ་མེད་པར་སྐྱེ་བ་ཁས་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱང་དགེ་སློང་དག་མིག་མེད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཡོད་པ་ནི་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལུང་གིས་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་མེད་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་ལེན་ནོ། །སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་རྟེན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྐྱེན་ཉེ་བར གནས་པའི་གང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་མེད་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་ལེན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་སྨྲ་བ་པོ་རྣམས་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ལས་མི་འདའ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྨྲ་བ་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་། ཁྱིམ་གྱི་དོན་དུ་གང་ཀ་བ་དང་སྒོ་དང་སྒོ་སྐྱེས་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་ལ་རི་མོ་ལ་སོགས་པ་བཀོད་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རྒྱན་དེ་རེ་ཞིག་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ལ་མི་རིགས་ཏེ།དེའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཁྱིམ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་ཁྱིམ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན་འབྲས་བུ་མེད་པར་ཁས་ ལེན་པར་འགྱུར་བས་སོ།།གང་ཡང་འབྲས་བུ་མེད་པར་ཁས་ལེན་པ་དེ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་ཀ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱན་ཡང་དོན་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དེ་གང་གིས་ཀྱང་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ ཡང་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཁྱིམ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་སྐྱོན་དེ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་མི་ལེན་ན་འབྲས་བུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་ལྟར་ཁྱིམ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་ཀ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱན་མི་རིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ ཕྱི་དང་ནང་གི་འདུ་བྱེད་དང་།མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་བརྟགས་པས་མ་རིག་པ་དང་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་རྣམས་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དབུ་མ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་སོ། །འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ ནི་གལ་ཏེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་དེས་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཞིག་སྐྱེད་དམ་འོན་ཏེ་མེད་པ་ཞིག་སྐྱེད་གཉིས་ཀ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ།འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཡོད་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ།

这段话的含义是数论派和毗婆沙师认为在因的阶段中已有果。数论派认为凡是存在的东西在一切时中都是存在的，不存在无中生有和有中灭无的情况，这是他们的主张。因为'由于无法造作无'等论述，承认果是存在的，如果承认无果而生，就会导致一切从一切生的过失。事实并非如此，因此认为因中必定有果。
毗婆沙师由于害怕导致无法生起实法的过失，认为诸法在三世中都是存在的。他们认为和合是状态性的果，而不是实质性的果，因此认为住于三世的实法通过因缘和合仅仅产生现在的状态，而不是产生先前不存在的实法。
胜论派、经部派和唯识派则主张无果，他们认为如果果已存在而生起，则生起就没有意义，因此承认一定是无果。其中胜论派认为从地等微尘产生第二微尘等具有部分的实法，因此承认无果而生。经部派也依据'诸比丘，无者生起，有者灭去'的经文，承认从因中生起无果。唯识派也认为一切法生起的因是阿赖耶识中特殊习气的所依，当习气成熟的缘近时，所生起的转识等是无中生。
如是诸论师不出离有果生和无果生的主张。对于这两种主张，为了房屋而在柱子、门、门框等处设置绘画等装饰性的庄严，首先对于主张有果的立场是不合理的，因为作为其果的房屋已经存在。如果承认以其他方式建造房屋，就会变成承认无果。
对于承认无果的立场，如前所说的柱子等装饰也完全没有意义，因为没有果，就像石女儿不能被任何人生出一样。同样，对于主张无果的人来说，作为果的房屋也不能成立。如果为了避免这个过失而不承认果在一切方面都是不存在的，就会违背无果的主张。
如同为了建立房屋有或无而装饰柱子等是不合理的一样，对于外内诸行和芽等一切事物，通过考察有无，应当说无明和种子等诸因都是无意义的。
'从中观'是指从根本智慧论。'若果体性有'等，是说如果因能生果，那是生已有的果还是生无的果，两者都不合理。如此，果若本性存在，则不应再生，因为已经存在，如同已有的瓶子。

།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ཡང་རྒྱུས་སྐྱེད་ པར་མི་བྱེད་དེ།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པའི་ཕྱིར་བོང་བུའི་རྭ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་གཞན་དག་ནི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་ཁས་བླངས་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པར་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་མེད་ན་ཡང་རྒྱུ་ རྒྱུ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ལ་ལན་ནི་གལ་ཏེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་ན་དེ་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཡིན་པ་ལས་སྐྱེད་བྱེད་མ་ཡིན་པ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཅི་ལྟར་རིགས། གལ་ཏེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལྟར་ ཡང་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས་བུ་ཡང་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཡོད་པས་ན་རྒྱུ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པ་བརྗོད་པ་དེའི་ཚེ་རྒྱུ་ཉིད་མེད་པས་འབྲས་བུ་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར་དེས་ན་ འབྲས་བུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཉིས་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཀྱང་ངོ་། །བཤད་ཟིན་པའི་ཉེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པའི་ཕྱོགས་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་གང་བརྗོད་པ་དེ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་འདི་གཉིས་ཉིད་ཡིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཙམ་མོ། །གཉིས་ཉིད་ལ་ཡོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་དངོས་པོ་དེ་ལ་ཡོད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཁས་བླངས་ནས་སྐྱོན་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་སོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་དངོས་པོ་དང་།དངོས་པོ་མེད་པ་དག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཅིག་ཉིད་ལ་མི་སྲིད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཅི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡོད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། སྣང་བ་དང་ནི་མུན་པ་ བཞིན།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་ཁྱིམ་གཅིག་གི་ནང་དུ་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་སྣང་བ་དང་མུན་པ་དག་དུས་གཅིག་ཏུ་མི་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱེད་པ་པོར་གྱུར་པའམ་མ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྱུར་པ་ནི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའོ། །མ་གྱུར་པ་ནི་ བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པའོ།།དེ་ལ་བྱེད་པ་པོར་གྱུར་པ་དང་མ་གྱུར་པ་སྟེ། བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་དང་། བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ལས་མི་བྱེད་དེ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལས་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་བསྐྱེད་པར་ བྱ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་དང་།བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་མི་རིགས་པས་སོ། །དེས་ན་བྱེད་པ་པོར་གྱུར་པ་དང་མ་གྱུར་པའི་ལས་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིས་ནི་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཆོས་གཉིས་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཕྱོགས་བཞི་པ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་གོ་སླའོ། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་བཀག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་ བཀག་པས་སོ།།ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་བཀག་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་དངོས་པོ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས་སོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབུ་མ་རྩ་བའི་ ཤེས་རབ་ལས་སོ།

自性不存在的果也不被因所生，因为自性不存在的缘故，如同驴角。对此，如果其他人承认因能产生果的作用，则有你所说的过失，然而因不产生果的作用而是以因的自性而存在，即使没有果，因也不能成立为因，因此果也将成为存在。对此回答说，如果不产生的成立为因，则它成为因，但不产生怎么能合理成为因？即使因不产生果的作用，果也是存在的，因为无因则果不合理，由于果存在，因也将存在。对此应作如是回答：当说明不产生不合理成为因时，因不存在，果将属于谁？因此果也不存在。
即使是二者，'于彼'是指果存在与不存在。由于将导致已说的过失，即于存在方与不存在方所说的过失将成立。'此二者之事物即是二'是指仅数量。'二性中存在'是指于存在与不存在之事物中存在。如是承认存在与不存在方之事物而说过失，为了显示无有存在与不存在自性的事物，故说'存在与不存在'等。'具彼自性'是指具有存在与不存在的本性。'论中'是指《中观根本慧论》。
'涅槃'等是指相互矛盾的事物与无事物，于一涅槃中不可能存在，故涅槃如何能有事物与无事物？意思是不会存在。怎样呢？'如同明与暗'，譬如在一屋中相互矛盾的明与暗不可能同时存在。'如是'等中，'成为作者或非作者'，成为是具有作用，非成为是不具作用。其中作者之成为与非成为，即具有所生之自性与非所生之自性的业不造作，'彼'是从语言表述。为什么？因为一事物同时具有所生之自性与非所生之自性不合理。因此成为作者与非成为作者不造作业，因为不存在的缘故，此是其义。此说明相互矛盾的二法于一事物中不存在。
为了破除第四边，故说'离二者'等，易解。为了显示不存在的理由，故说'存在与不存在性'等。'由遮彼等'是指由遮遣存在与不存在。'全无差别'是指由遮遣存在与不存在，无有丝毫差别之事物。为了显示此义，故说'何时'等。'如说'等是指《中观根本慧论》。

།དངོས་མིན་དངོས་པོ་མེད་མིན་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན། དེ་བཀག་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་བརྟག་པར་མི་རིགས་པ་དང་། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པ་འགའ་ཞིག་གྲུབ་ན་དེ་བཀག་པས་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་དངོས་པོར་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ལས།གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་མ་གྲུབ་པ་དེའི་ཚེ་དེ་དག་བཀག་པ་ཡང་མེད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྟག་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་གཉིས་དང་བྲལ་བ་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། རིགས་པ་གང་དང་གང་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པ་མཐོང་བ་དང་སྲང་མདའ་ལ་སོགས་པའི་དཔེས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྐྱེ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་ བ་ནི་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་སྒྲུབ་པའི་དོན་དུའོ།།དེ་དང་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པའོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པའིའོ། །བློའི་མེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་ཉིད་མེ་ཡིན་ཏེ། ཅི་ལྟར་སྲེག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བུད་ཤིང་སྐམ་པོ་མར་གྱིས་བྲན་པ་ལྟར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་བུད་ཤིང་སྐམ་པོ་ལ་མར་ གྱིས་བྲན་པ་ལ་མེས་སྲེག་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ།།ཁྱོད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མེ་སྤོར་བ་ལྷུར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེས་ན་རིགས་པའི་བུད་ཤིང་ཉེ་བར་བསྐུལ་བས་ཆོག་སྟེ། རིགས་པ་དེ་བུད་ཤིང་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ། དབུ་མའི་བློའི་མེས་བསྲེག་པར་ བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིའི་དོན་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་རིགས་པས་མི་སྒྲུབ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་དབུ་མ་པའི་དོགས་པ་བསུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བརྗོད་པར་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བརྗོད་པར་འདོད་པའི་དོན་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་གྲུབ་པའོ།།དེ་ལ་གཞན་གྱི་ལན་ནི་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བརྗོད་པར་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །ཇི་ལྟར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དོན་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ ཤེས་པས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་སྒྲུབ་པ་ལ་རིགས་པ་བརྗོད་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པ་རང་གི་ལྟ་བ་ལ་གནས་པ་སྟེ། བདག་ཉིད་ཀྱི་མངོན་སུམ་ལ་ གནས་པ་ཚད་མར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།རང་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་ཚད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་ཀྱང་རྒྱུ་གཞན་ལས་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་གཞན་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པས་སོ། །དེས་ན་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འཇིག་རྟེན་པས་གཞན་ལས་ སྐྱེ་བ་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་ལ་རིགས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་པ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་ལས་བརླིང་བའི་ཚད་མ་མེད་པས་དེས་གྲུབ་པ་ལ་རིགས་པ་གཞན་དགོས་པ་མེད་པའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཁོ་ན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་རིགས་པ་བརྗོད་པར་འདོད་ན་དངོས་པོ་མངོན་སུམ་པ་ལ་འམ། འོན་ཏེ མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡིན་གྲང་ན།དེ་ལ་ཕྱོགས་དང་པོ་ནི་མི་འཐད་དེ། མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པ་ལ་རིགས་པ་བཀོད་པ་དོན་མེད་པས་སོ། །ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལ་རིགས་པ་བརྗོད་པ་འོས་ཀྱིས། འདིར་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པར་རིགས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། དེས་ན་ འཐད་པ་མ་བརྗོད་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ལ་སྐྱེ་བ་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའོ།

'非有非无'这句话的意思是，假如有所谓的'有'存在，那么否定它而说涅槃是'无'是不合理的；假如有所谓的'无'成立，那么否定它而说涅槃是'有'也会成立。当'有'和'无'都不成立时，否定它们也不存在，所以说涅槃是'有'或'无'都是不合理的。这也说明了涅槃离开二边也是不存在的。
'假如'等词是从世间的角度来证成从他生的。'所说的任何道理'指的是通过见到确定性和秤杆等比喻所显示的内容。'为了成立生起'是为了证成从他生。
'彼彼'指的是道理。'你的'指的是中观派的。'智火'就是智慧本身即是火。如何燃烧呢？'如同干柴涂上油'，就像干柴涂上油被火燃烧一样。'你的智慧之火勤于点燃'意思是增长智慧。
因此只需要激发理性的柴薪就够了，因为这道理如同柴薪，是要被中观智慧之火所焚烧的。这里的意思是我们不用理性来证成从他生，因为根本就不是从他生。
为了迎接中观派的疑问，说'假如'等词。'所要表达的义理成立'是指所要表达的从他生的道理成立。对此他人的回答是'这是不存在的'等，即所要表达的义理确实成立。
怎样成立呢？说'任何义理'等，是说通过世间智慧成立从他生。为了说明这一点，说'由于'等。在这里证成从他生何需说理由呢？因为世间人安住于自己的见解，即安住于自己的现量，是作为量的。意思是具有亲身体验的世间人是量。
世间也了知从其他因产生其他果的事物。因此'由于'等词说明世间人以现量成立从他生，所以从他生确实存在。因此对于世间现量所成立的事物，何需理由呢？
为了解释这一点，说'这世间人'等。'具有力量'是说没有比现量更有力的量，所以对现量所成立的不需要其他理由。为了说明这一点，说'唯从他'等。
如果想要说理由，是对现量的事物还是非现量的事物呢？其中第一种情况不合理，因为对现量成立的说理由是无意义的。第二种情况虽然可以说理由，但这里从他生是现量成立的，何需理由？因此，即使不说合理性，事物从他生是合理的，这是前主张。

།དེ་ལ་ལན་གྱི་རིམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་མ་རྟོགས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའོ།།ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་བར་དངོས་པོའི་བག་ཆགས་གཞག་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་བར་དངོས་པོ་ཡོད་དོ་སྙམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དངོས་པོའི་བག་ཆགས་གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་སྟེ།འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་གནས་སྐབས་མཐའ་མ་ཐོབ་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་མཛའ་བོ་དང་བྲལ་བ་ཐོས་པས་ཡི་མུག་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ མཛའ་བོ་ཡིན་ཏེ།ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་བར་འདྲིས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་བཀག་པས་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་བཟློག་པས་སོ། །དེ་ཐོས་པས་ནི་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་སྒོ་ནས་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་བཀག་པའོ། །ཡི་མུག་པར་ གྱུར་པ་ནི་ལན་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པའོ།།འཇིག་རྟེན་གྱིས་གནོད་པའི་རྡོལ་ཐབས་ལ་བརྟེན་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་གྲགས་པའི་གཞན་ལ་སྐྱེ་བས་གཞན་ལ་སྐྱེ་བ་འགོག་པ་གནོད་པ་དེ་ཉིད་རྡོལ་ཐབས་ཏེ། ང་རོ་འབྱིན་པ་དེ་ལ་བརྟེན་པའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱུང་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དོ།།ཤིན་ཏུ་མང་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་བ་མ་བཤད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་གི་སྒོ་ནས་སོ། །ཁྱད་པར་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་གྲགས་པ་ཉིད་དོ། །བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ།དེ་དག་གི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནོད་པའི་ཡུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་སོ། །དེ་ལ་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དངོས་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ དངོས་པོ་རྣམས་སོ།།ཡང་དག་བརྫུན་པ་མཐོང་བ་ཡིས། །དངོས་རྙེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་བརྫུན་པ་མཐོང་བ་སྟེ། དམིགས་པ་དེས་བདག་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི། དངོས་སུ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ངོ་བོ་གཉིས་ནི་འཛིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་། དོན་ དམ་པའི་རང་བཞིན་གཉིས་ཡོད་པའོ།།ཡང་དག་མཐོང་ཡུལ་གང་དེ་དེ་ཉིད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དམིགས་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་སྟེ། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། །དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་མི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མཐོང་བ་བརྫུན་པ་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པར་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མཐོང་བ་བརྫུན་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་པ་དང་། དངོས་པོ་བརྫུན་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་སོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ན་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ཡུལ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤངས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ལ། དེའི་ཡུལ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བདག་གི་རང་གི་དངོས་པོ་རྙེད་པ་སྟེ། གཉིས་མི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་གང་ཉམས་སུ མྱོང་བ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་ཡུལ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་གི་ངོ་བོ་རྙེད་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བརྟགས་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཅུང་ ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

为了说明回答的次第，所说'某者论典'等，'未能如实了解论典之义'是指未能如实通达中观论典之义。
'无始轮回中所熏习的实事习气成熟'是指在无始轮回中认为实事存在的分别念的习气所熏习，已达到最后能生果的阶段，故称为此。
'执著实事的亲友别离而闻之则生厌离'是指执著诸实事为实有的执著即是亲友，因为从无始轮回以来已经熟悉故。与彼分离即是以遮破他生而遮除对实事的执著。闻此即是通过遮破他生而遮除对实事的执著。生厌离即是无法作答。
'依止世间所破的争论方式'是指依止于以世间共许的他生来破除他生的过失，即是争论的声音。
'世间的行事方式'即是世间言说。
'未说极其广大'是指从二谛安立的角度。'殊胜'是指世间共许。
'二谛安立'即是世俗谛和胜义谛二谛的安立，由此通达世间所破的对境。
为了从境的角度说明世俗和胜义的安立，故说'诸法'等。'诸法'即是内外诸法。
'由见真妄得诸法'即是见到真实和虚妄，以此所缘而得自性，实际并不存在的意思。
'执持二自性'即是有世俗和胜义二种自性。
'真实见境即真实'即是真实无倒的所缘即是真实见，即是如实通达诸法自性的诸佛世尊。彼等之境即是真实。彼等之境与有境即是无所缘的境与有境。
'妄见即说为世俗谛'所说，妄见即是未证如实真实，及对虚妄诸法的执著。彼等之境即是世俗。
为了以释论说明此义，故说'此中二谛'等。'此中'即是在世俗和胜义的阶位中。
'以智慧差别之境性'即是断除烦恼所知二障及习气即是智慧差别，由彼境性而得自体，即是通过无二所缘而所体验的离一切戏论的自性之意。
'由彼境性而得自体'这也是随顺所化而如是说，在胜义阶位中丝毫也无境与有境。

།རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་གཉིས་ཀ་དང་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོར་མ་གྲུབ་པས་སོ། །འདི་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །གཞན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ བདེན་པའོ།།ཅི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་དུ་རང་གི་ངོ་བོས་འགྱུར་བའི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་བརྟགས་པ་ཡིན་གྱི། དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ནི་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རིགས་པས་མི་འཐད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།འཛིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་རང་བཞིན་དེ་དག་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིའོ། །རང་གི་ངོ་བོ་ནི་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རབ་རིབ་མཐུ་ཡིས་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེའི་རང་བཞིན་འཆད་པར་འགྱུར་ བས་སོ།།ད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་དབྱེ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བདེན་པ་གཉིས་རྣམ་པར་བཞག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་དང་། བརྫུན་པ་མཐོང་བའི་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་བདེན་པ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་བཞག་ནས་སོ། །མཐོང་བ་བརྫུན་པ་ རྣམས་ལ་ཡང་།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་། །མཐོང་བ་ཡང་དག་པ་དང་བརྫུན་པ་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་སླའོ། །གལ་ཏེ་མཐོང་བ་བརྫུན་པའི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པར་གསུངས་ཞེས་པའི་ཚིག་དེས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐམས་ཅད་བརྫུན་པར་མཐོང་བར་གསུངས་པས་དེ་རྣམས་ཡང་དག་པའི་ མཐོང་བ་ཅི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན།འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས་ཐམས་ཅད་བརྫུན་པར་མཐོང་བ་ཡིན་པས་སོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས་བརྫུན་པར་མཐོང་བ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལ་རབ་རིབ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་འགྱུར་གྱི་སྟོབས་དང་། དེ་དང་བྲལ་བས་བརྫུན་པར་མཐོང་བ་དང་། ཡང་དག་མཐོང་བ་དག་ཡོད་དེ། །བདེན་པ་དང་བདེན་པ་མ་ཡིན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པས་སོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས་མ་ཡིན་པས་སྐྱོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་དང་། བརྫུན་པ་མཐོང་བ་ཡོད་པའོ། །དེས་གཟུང་བར་བྱ་བའི་དོན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང དག་པར་བརྫུན་པས་གཟུང་བར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཤེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། །གཉིས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་དང་བརྫུན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །གཉིས་འདོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཉིས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དབང་པོ་གསལ་དང་དབང་པོ་སྐྱོན་ལྡན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་དབང་པོ་གསལ་བ་ནི་ནང་གི་རབ་རིབ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཕྱིའི་མགལ་མེ་མྱུར་དུ་བསྐོར་བ་ལ་སོགས་པས་མ་བཅོས་པའི་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་། བསྟན་བཅོས་ངན་པ་ལ་སོགས་པས་མ་བཅོས་པའི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་གང་ཡིན་པའོ། །དབང་པོ་སྐྱོན་དང་ལྡན་པ་ནི་དེ་ ལས་བཟློག་པའོ།།དབང་པོ་ལེགས་གྱུར་ཤེས་ལྟོས་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་གསལ་བ་ཅན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནང་གི་འཁྲུལ་པ་རྒྱུ་དང་བྲལ་བར་སྟོན་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་དང་བྲལ་བར་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་དང་ཕྱིའི་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡུལ་ཡང་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་དང་བརྫུན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གང་ཡིན་པའོ།།དབང་པོ་དྲུག་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ངོ་། །འཇིག་རྟེན་ཉིད་ལས་བདེན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདེན་ པར་མངོན་པར་ཞེན་པས་བདེན་པ་ཡིན་གྱི།དོན་དམ་པར་ནི་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།

所谓'不是由自性而成就'是指它不成立为有、无、二者皆是、二者皆非的体性。
所谓'这是自性'是指胜义谛的自性。
'其他'是指世俗谛。
所谓'不是以自体成为如是这般的自性'是指如同凡夫们所执著的事物为有、无等，但如是的自性是不存在的，因为有、无等经由正理是不合理的。
'是执著'是指通过理解而说这些自性是存在的。
'其'是指真实性的。
所谓'将说明自体'是指将要解释'由眼翳力等'等所说的自性。
现在为了显示世俗谛的分类，故说'因此如是'等。
'安立二谛'是指依据真实见和虚妄见的境界而安立二谛。
'对于虚妄见者'是指对于世间人等。
'由真实见和虚妄见'易于理解。
若问：既然说'虚妄见的世俗谛'这句话说明一切世间人都是虚妄见，那么他们如何能有真实见呢？
是因为相对于圣者而言都是虚妄见。
虽然相对于圣者是虚妄见，但对于世间人而言，由于眼翳等变化的力量及离此等而有虚妄见和真实见，因为执著为真实和非真实。
相对于圣者而言则无过失。
'有二者'是指有真实见和虚妄见。
'所取境'是指真实和虚妄所取的对境。
'识'是指能取。
'二性'是指具有真实和虚妄的自性。
'许为二'为了显示二者而说'明净根与具过根'等。
其中明净根是指内在无眼翳等，外在无快速旋转火把等所影响的眼等，以及未被不善论典等所影响的意根。
具过根是指与此相反。
'观待善根识'是指观待离根过失的识的意思。
'其中明净根者'等是显示远离内在迷乱因，'如是外境'等是显示远离外在迷乱因。
'如是外境'是指如实存在的外在事物。
'与此相反者'是指具有内外迷乱因者。
'境亦如是'是指具有真实和虚妄的自性。
'六根'是指眼、耳、鼻、舌、身、意根。
'唯世间为真'是指由世间人执著为真实而是真实，究竟义中则非真实的意思。

།ལྷག་མ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་བཅོས་པའི་དབང་པོ་དྲུག་གི་གཟུང་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ད་དུ་ར་ཟོས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ད་དུ་ར་ནི་ཐང་ཕྲོམ་སྟེ། དེའི་འབྲས་ བུ་ཟོས་ན་ཐམས་ཅད་གསེར་དུ་སྣང་བའོ།།སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རིམས་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དབང་པོ་ལ་གནོད་པའི་རྐྱེན་ཕྱི་རོལ་ན་ཡོད་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཏིལ་མར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཏིལ་མར་དང་། ཆུ་དང་། མེ་ལོང་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ བརྙན་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ།བྲག་ཕུག་ལ་སོགས་པ་ནས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ནི་བྲག་ཅ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ལྷ་ཁང་དང་། དཔངས་མཐོ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །སོགས་པའི་སྒྲ་གཉིས་པས་ནི་རྔ་བརྡུང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་བསྡུ་བར་བྱའོ། ། ཡུལ་དང་། དུས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡུལ་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་མྱ་ངན་གྱི་ཐང་ལ་སོགས་པའོ། །དུས་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་ཉི་མ་གུང་ལ་སོགས་པའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པར་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མུན་ནག་ལ་སོགས་པར གཟུང་བར་བྱའོ།།དབང་པོ་ལ་གནོད་པའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་སུ་དབང་པོ་ལ་རྣམ་འགྱུར་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཏིལ་མར་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ལ་རྣམ་འགྱུར་བྱས་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་དབང་པོ་ལ་གནོད་པའི་རྐྱེན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར།དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སྔགས་དང་སྨན་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ནོར་བུ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བར་བྱའོ། །མིག་འཕྲུལ་མཁན་ལ་སོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སྔགས་མཁན་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་དག་དང་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་དབང་པོ་ལ་གནོད་པའི་རྐྱེན་རྣམས་སོ།།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པས་བྱས་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་པས་བྱས་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལྟར་སྣང་བ་དག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གསོན་པོའི་ལུས་འདི་ཆོས་ཅན་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ།སྲོག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་གཞན་རྣམས་བསྡུ་བར་བྱའོ། །རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདེན་པ་དང་བརྫུན་པའི་ རྣམ་གཞག་གོ།།འཆད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་རྨི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཆད་པར་འགྱུར་བའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བདེན་པ་དང་བརྫུན་པའི་རྣམ་གཞག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ཉིད་ལ་ལྟོས་ ནས་ལོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པས་དེ་ལ་བརྫུན་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་སོ།།བཤད་ཟིན་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་ལོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དཔེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མི་ཤེས་པ་ གཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།མི་ཤེས་པ་ནི་གཏི་མུག་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་གཉིད་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པས་སོ། །སྐྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་རིགས་པའི་གཡོ་བར་བྱས་པའོ། །བདག་ཉིད་ཇི་བཞིན་བརྟགས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏི་མུག་གི་སྟོབས་ ཀྱིས་ཡོན་ཏན་གསུམ་ལ་སོགས་པ་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མ་ལ་གླང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུའི་རྣམ་པ་དང་། སོགས་པའི་སྒྲས་ཐག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ འཇིག་རྟེན་ལས་ཀྱང་བདེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།

所谓'其余'是指六根所缘取的对象。
关于'食用曼陀罗等'，曼陀罗即是茄类，食用其果实会使一切显现为黄金。'等'字包含发烧等。
为了说明损害根境的外在条件，说'芝麻油等'。其中芝麻油、水、镜子等是摄取影像的因，山洞等发出的声音是回声的因。第一个'等'字包含寺院、高处等发出的声音。第二个'等'字包含鼓声等声音。
关于'特殊地点、时间及邻近的阳光等'，特殊地点指悲伤之地等，特殊时间指正午等。'等'字包含黑暗等导致误认为蛇等的因。
所谓'损害根境的条件'，是指虽然这些并未直接改变根境，但由于芝麻油等的缘故而产生海市蜃楼等现象，因此从改变根境的角度来说是损害根境的条件。正因如此，说'这些'等。
关于'咒语和药物等'，'等'字包含宝石等。关于'幻术师等'，'等'字包含咒术师。'这些'指前述损害根境的诸条件。
'非正确所作的宗义'指外道所作的宗义。'等'字包含恐惧等。'似现量'指'有生命的身体是有法，因为具有生命'等。
关于'梦境等'，'等'字包含其他错误认识。'安立'指真假的安立。'将解说'指由'如何是梦'等来解说。
为了随顺世间而说明真假的安立，说'如是'等。'依世间而是错误'指世间人了知其为虚假。'已说之义'指前述影像等依世间而是错误的说明。
为了说明比喻，说'无明睡眠'等。无明即是愚痴，这就是睡眠，因为不了知事物的自性。'扰动'指非理的动摇。'如实分别自性'指由愚痴力而分别三德等。
'幻术、海市蜃楼等'指在幻术中显现象等形相，在海市蜃楼中显现水的形相，'等'字包含绳索等显现为蛇等形相，这些即使在世间也不是真实的，意思是世间人知其为颠倒。

།འདི་ལྟར་གང་མུ་སྟེགས་པའི་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་བརྟགས་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། ཕྱིའི་དངོས་པོ་ ཉིད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཕྱིའི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དེ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས་ཀྱང་བརྫུན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མུ་སྟེགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པར་འདོད་པས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པར་འདོད་པས་སོ།།སྐྱེ་བོ་མ་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་གང་དང་མ་འདྲིས་པའོ། །གནག་རྫི་དང་བུད་མེད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་བྱིས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་གྲགས་ པའི་དངོས་པོ་ནི་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའོ།།སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །ངེས་པར་མ་བཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མེད་པ་སྐྱེ་བ་ཡོད་མིན་ཞིང་། །ཡོད་པ་འཇིག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བས་རང་བཞིན་གྱིས་ཁུག་ མིའི་ནང་ནས་འབྱུང་བ་དང་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་བ་དང་།འཇིག་པར་བརྗོད་པས་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པར་ངེས་པར་མ་བརྗོད་པའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་ཡན་ལག་ཅན་དུ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ངེས་པར་མ་བཟུང་བའོ། །ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་འགྲོ་བར་འདོད་པས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པས་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བས་འགྲོ་བར་འདོད་པས་སོ།།ཡལ་ག་སྔ་མ་བཏང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་དོར་ནས་སོ། །ཡལ་ག་ཕྱི་མ་བཟུང་བ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཡལ་ག་ཕྱི་མ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ལྟ་བ་ངན་པའི་རི་སུལ་དག་ཏུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་ངན་པའི་ཡོན་ཏན་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་ལྟ་བའོ། །དེ་ཉིད་རི་སྟེ་གཞིག་པར་དཀའ་བས་སོ། །སུལ་ནི་ལྟ་བ་ངན་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། ། ལྟུང་བ་ནི་ལྟ་བ་ངན་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་པོ་དེ་ལ་ཞེན་པའོ། །འབྲས་བུ་མི་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་མི་ཐོབ་པས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི་ཅི་ལྟར་ཤིང་ཐོག་དོན་དུ་གཉེར་བའི་སྐྱེས་བུ་ཤིང་ཐོག་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ཤིང་ཐོག་དང་བཅས པའི་སྡོང་པོ་ལ་འཛེག་ཅིང་ཡལ་ག་སྔ་མ་བཏང་ནས་ཡལ་ག་ཕྱི་མ་མ་བཟུང་ན་ཤིང་ཐོག་མ་ཐོབ་པར་གཡང་ས་ཆེན་པོར་ལྷུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་པའོ།།ཡོན་ཏན་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། བཏང་སྙོམས་ ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྡུལ་དང་།མུན་པ་དང་། སྙིང་སྟོབས་གསུམ་ནི་ཡོན་ཏན་ནོ། །དེ་རྣམས་ཆ་མཉམ་པ་ལ་རང་བཞིན་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཇི་ལྟར་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སོ།།དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་དབྱེ་བའི་རྣམ་གཞག་བྱས་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་མངོན་སུམ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ འགོག་པ་ལ་གནོད་བྱེད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འཕགས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དོན་དམ་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་བྱས་ནས་སོ། །འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་ དམ་པའི་བདེན་པའི་རྣམ་གཞག་གི་སྐབས་སུའོ།།ཇི་ལྟར་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་དམིགས་པ་ཡིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་སྣང་བའོ། །རབ་རིབ་མེད་ཤེས་ལ་གནོད་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་སྐྱོན་དང་མི་ལྡན་པའི་ཤེས་པ་སྐྲ་ཤད་ ལ་སོགས་པ་མི་སྣང་བ་ལ་མི་གནོད་པ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་པ་ལ་དེ་ལྟར་མ་གྲགས་སོ།

如是，凡是外道所遍计的大自在天等诸事物，仅是分别而已，并非外在事物的本身，因为不显现为外在事物的本身。因此，即使对世间人而言，这些也是虚妄的。
为了解释这个道理，说'外道'等。'欲入真实'是指欲入现证真实。'未经历的众生'是指未熟悉任何论典者。'牧牛人和妇女等'中的'等'字，是包括儿童等。对他们极为显著的事物是种子、芽等。'生灭等'中的'等'字，是包括事物的体性。
'未确定'是指，如说'无中不生有，有亦不会灭'，从自性中出入的角度说生灭，未确定说生灭。由于观想色等之外另有支分，故未确定事物的体性。
'欲求超胜'是指由通达真实而欲求超越一切世间。'舍弃前枝'是指舍弃世间共许的如实安住的世俗谛。'如同未握后枝'是指未握后枝即胜义谛。
'堕入恶见山谷'是指执著三德等存在的恶见。此即为'山'，因难以摧毁。'谷'是恶见的一分。'堕入'是执著于恶见的那一分。'不得果'是指不得通达真实本性的果。
此义如同为求得果实的人为得果实而攀登有果之树，舍弃前枝未握后枝，不得果实而堕入大悬崖，外道们亦复如是。
'三德等'中，乐、苦、舍性的尘、暗、力三者是功德。彼等平等称为自性。'等'字包括大自在天等。'彼等即使在世间世俗中也非有'是指因为不如外道们所计那样显现于世间人，故仅是分别而非有。
如是随顺世间而建立世俗谛的差别后，世间现量不是遮破他生的能破，为此而说'是故'等。'故'是指依圣者和世间而建立胜义和世俗。'此中'是指在世俗谛和胜义谛的建立处。
'如同翳眼所缘'是指具根病者的识中显现发丝等。'不害无翳识'是指不具根病的识中不显现发丝等，不害彼，因为世间人不如是承许。

།དེ་བཞིན་དུ་དྲི་མེད་ཡེ་ཤེས་སྤངས་པའི་བློ་སྟེ། དྲི་མ་མེད་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་སྤངས་པའི་བློ་གང་ལ་ཡོད་པ་སྟེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་པས་ཞེས་པའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་ པས་དྲི་མེད་བློ་ལ་སྟེ།ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནོད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་གཞན་ལ་སྐྱེ་བ་གྲུབ་པས་འཕགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་གནོད་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟིགས་པ་ཁས་བླངས་ནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་བདེན་པ་ཉིད་དུ་མ་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་དགག་པ་འདི ཁྱད་པར་དུ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སྐྱེ་བ་དགག་པ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི། འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཡུལ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །གཞན་ལ་སྐྱེ་བོ་བརྗོད་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པས་གཞན་ལ་སྐྱེ་བ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པས་གནོད་པ་ནི་གནོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ ངེས་ཚིག་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཀུན་རྫོབ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་།འཕགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་དབྱེ་བའི་རྣམ་གཞག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཏི་མུག་ཀུན་རྫོབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ བ་སྨོས་ཏེ།གཏི་མུག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་སྣང་བ་དང་། མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་བྱ་བ་ནི་གཏི་མུག་གི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་སོ། །གང་བཅོས་མ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པའོ།།བདེན་པར་སྣང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཞེན་པའོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཞེན་པའི་དངོས་པོའོ། །ཀུན་རྫོབ་བདེན་ཞེས་ཐུབ་པ་དེས་གསུངས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དངོས་པོ་དེ་ ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པ་དེ་ལྟར་ཞེན་པས་སོ། །བཅོས་མར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུའོ་ཞེས་པ་ནི་གང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གཟུགས་བརྙན་དང་བྲག་ཅ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གཏི་མུག་གིས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྣང་བ་དང་ བཅས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་གྱི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་གཏི་མུག་གི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་གང་སྣང་བ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐུབ་པས་གསུངས་ཀྱི།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་དང་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཅི་ལྟར་ རིགས་པར་དེ་དག་ལ་བདེན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་ཡིན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིའི་དོན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་གཉིས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཙམ་མོ། །ཀུན་རྫོབ་ཙམ་ལ་ཡང་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ ལྟོས་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང་།འཕགས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཀུན་རྫོབ་བོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་ནི་དཔེར་ན་བྲག་ཅ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །འཕགས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་ནི་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་སྣང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཉིད་ འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་ལ་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་ལའོ། །ཇི་ལྟར་གནས་པའི་དངོས་པོ་ལྟ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མཐོང་བ་ལའོ།

同样地，远离无垢智慧的心识，即无垢是指无漏，远离此的心识即是有漏的世间人。他们的智慧对无垢心识，即对无漏智慧并无损害。因此，世间现量虽然成立他生，但并不能损害圣者境界中的不从他生，这是其意义。
为了解释这个意思，说'从他生'等，是因为承许圣者所见，因为圣者们未见到从他生为真实。'此破生是特殊的'是说，破除生是就圣者而言，而非就世间人而言。'如是境'是指圣者们的境界。'说他生'是指世间智慧成立他生的说法。
如此通过说明世俗谛和胜义谛的本质差别，显示世间智慧的损害并非真实损害后，现在为了通过解释世俗的词义来说明世俗对于世间人和圣者的差别安立，故说'因此此'等。配合'无明即世俗'。为什么呢？说'因为遮蔽'，由于无明的力量使得离有无等的真实性不显现，并且将无自性妄执为有无等。'由此'是指由具无明自性的世俗。
'所有假'是指缘起的事物。'显为真'是指执著为真实的自性。'此'是指执著为真实自性的事物。'圣者说此为世俗谛'是指佛陀说此事物是世俗谛，因为世间人如此执著。
'假法唯世俗'是说，凡是世俗中缘起的影像、回声等，对于具有烦恼性无明的人，以及同样地对于具有显现的境界的圣者们来说，所显现的蕴等为所知障性质的无烦恼性无明，这些是世俗，而非世俗谛。因为对于世间人和圣者们来说，他们各自都不执著这些为真实。
因此，这只是世俗而非世俗谛。此中的意思是，世俗有两种分类：世俗谛和唯世俗。唯世俗又分两种：相对世间人的世俗和相对圣者的世俗。其中相对世间人的唯世俗，例如回声等。相对圣者的唯世俗是指具有显现的圣者们所显现的一切。
为了解释这个意思，说'其中此'等。'其中'是指偈颂中说无明等处。'见如所住事'是指见空性的事物。

།དངོས་པོ་ནི་རང་གི་ངོ་ བོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པའོ། །རང་བཞིན་མཐོང་བ་ལ་སྒྲིབ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་ སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ལ།མི་དམིགས་པའི་སྦྱོར་བས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། གཏི་མུག་ཡོད་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཀུན་རྫོབ་དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གཏི་མུག་གིས་ཞེས་པའོ། །བདེན་ པར་སྣང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ལ་ཡོད་པ་དང་།རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་ལིང་ཐོག་གིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཞེས་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདེན་པས་ཞེས་བྱ་ནི་གཏི་མུག་གི་ བདེན་པ་ཡིན་གྱི།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང་བ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དག་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བརྟེན་ ནས་བྱུང་བ་གཟུགས་བརྙན་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་དང་། སེམས་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བར་བྱའོ། །རང་བཞིན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་ པ་དང་བྲལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ།།མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་གཏི་མུག་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལའོ། །མི་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གེགས་སུ་གྱུར་པའི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།གཏི་མུག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་བརྫུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་བརྙན་དང་བྲག་ཅ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། བདེན་ པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཏི་མུག་གི་དབང་གིས་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་གྱི་རྣམ་གཞག་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་གང་བརྗོད་པ་དེ་ནི་མ་རིག་པའི་ནང་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་སྲིད་པའི ཡན་ལག་ཏུ་གང་གསུངས་པ་དེའི་སྒོ་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རྣམ་གཞག་བྱས་ནས།ད་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་མ་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་གྱི་རྣམ་གཞག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་ཏེ།དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་མ་རིག་པ་མེད་པས་སོ། །དེ་ཡང་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བར་གཟིགས་པས་སོ། །གཟུགས་བརྙན་ ལ་སོགས་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་བརྫུན་པར་འདོད་ལ་དེ་དང་འདྲ་བའི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་གཟིགས་པ་ཡིན་པས་སོ།

所谓'增益非自性之事物'，是指将常、无常、乐、苦等非事物自性增益为事物。
'遮蔽见真实性之自性'是指离有无等的自性即是真如，以无所缘修习而见，对此起遮蔽作用，意思是说若有愚痴则不能见真如。
'世俗谛'是指烦恼性愚痴。
'显现为真实'是指于无自性显现为有及常等自性之意。
'世间颠倒'是指被无明黑暗所颠倒。
'世俗谛'是指愚痴之谛，而非自性之谛。
'此'是指世间世俗谛。
为显示此于世间显现为颠倒，及胜义谛非世俗谛故，说'缘起如影像'等。'色、心、受'等，等字包含想等。
'自性'是指离有无等的真如。
'具无明者'是指具有烦恼性及非烦恼性愚痴者。
'不显现'是因有障碍性愚痴故。
'无世俗谛'是指自性既非世俗亦非世俗谛，因愚痴力故不显现。
'于世俗亦虚妄'是指影像、回声等非世俗谛，因无执著为真实故。亦非胜义谛，因由愚痴力显现故。故仅是世俗。
由烦恼性无明力安立唯世俗之建立，此为总结。
'如是首先'等，'有支所摄'是指无明缘行等十二有支中所说烦恼性无明为有支，依此安立世俗谛后，今为显示依非有支之非烦恼性无明安立唯世俗建立故。
说'彼亦声闻'等。'彼亦'是指色、受等。
'断烦恼性无明'是指无轮回因之无明。
亦见一切行如影像等。如世人不执著影像等为真实而认为虚妄，同样见色受等诸行。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བདག་དང་བདག་གིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་འཁོར་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ།།བཅོས་མའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་གྱི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།བདེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྫུན་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་ཡིན་གྱི་བདེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་ཡིན་ན། ། བྱིས་པ་རྣམས་ལ་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེ་ན། བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ནི་སླུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་འདིས་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་བདེན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བདེན་པར་ཞེན་པས་སླུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་བདེན་པ ནི་མ་ཡིན་ཏེ།སྔར་བསྟན་པའི་རྣམ་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །དེ་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ ཏེ།དེ་ལས་གཞན་པ་ཞེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ནི་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་སྣང་བས་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་ལོག་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་སྒྱུ་མ་ལ་ སོགས་པ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་ཅི་ལྟར་སྣང་ཞེ་ན།དེ་ལ་ལན་ནི་དེ་ཡང་ཤེས་བྱའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་མ་ རིག་པ་ཙམ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་ཤེས་བྱ་ཡིན་ལ།དེའི་སྒྲིབ་པ་ནི་གང་གིས་དེ་མི་སྣང་བར་བྱེད་པའོ། །དེའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཙམ་ཞིག་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་མི་ཤེས་པ་གང་བདག་དང་བདག་གིའོ་སྙམ་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་འཁོར་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན མ་ཡིན་པ་ནི་གང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བདེན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་ན་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་པ་ཙམ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་སྣང་བ་ཡིན་ནོ།།སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པ་ ཉམས་སུ་མྱོང་བ་རྣམས་ཀྱིའོ།།སྣང་བ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མངའ་བ་རྣམས་ལ་ནི་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མི་མངའ་བའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་སྣང་བ་མེད་པའོ།

正因为如此，由于没有'我'和'我所'的执著，所以不会引发贪欲等烦恼的集聚，因此不是轮回的因，所以称为无烦恼的无明。
'是有为法的自性'这句话的意思是说是缘起的。
'不是真实的'这句话的意思是说，因为了知是虚妄的，所以仅是世俗谛而非真实，这是其词义。
为了证成仅是世俗谛，所以说'对于凡夫们'等。如果仅是世俗谛，那么凡夫们为何会生起执著为真实的想法呢？因此说'对于凡夫们是欺惑'等。因为这世俗谛使凡夫们对非真实执著为真实而产生欺惑，但并非胜义谛真实，因为如前所说的方式，因果是不合理的。因此，对于凡夫们来说仅是世俗谛。对于其他人来说则成为仅是世俗。
为了说明这一点，所以说'其他'等。'其他'是指声闻、独觉和菩萨们，对他们来说如幻等缘起显现为仅是世俗。
如果烦恼性的无明已断除，那时如何显现如幻等缘起呢？对此回答说'那也是所知'等。'那也'是指显现为如幻等缘起的。'由于仅有所知障性的无明在运行'是说，离有无等的真实性是所知，其障碍是使其不显现的。具有其特征的无明仅是那样在运行。
这里的意思是：无明有两种：有烦恼的和无烦恼的。其中有烦恼的是指无知，通过产生我和我所的执著而成为轮回的因。无烦恼的是指仅是色等显现的因，而不是执著为真实的因。
由于没有执著为真实，所以不会产生贪欲等烦恼，因此称为无烦恼。因此，由于仅有无烦恼的无明在运行，所以对声闻等来说，如幻等缘起显现为仅是世俗。
'有显现的境界者'是指具有青等行相的觉知体验者。'无显现的境界者'是指不具有青等行相的觉知体验的佛世尊们，对他们来说没有仅是世俗的显现。

།གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ རྣམས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་སྣང་བ་མི་མངའ་བ་ཅི་ཞིག་སྣང་ཞེ་ན།དེ་ལ་ལན་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་།ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟེ། ཅི་ཡང་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་པའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་བ་གཏན་ལོག་པར་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སེམས་དང་ཚོར་བ་ ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་སྟེ་འཇུག་པ་ལོག་པར་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེས་ན་ཅི་ཡང་སྣང་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདིར་སྒྲིབ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་མ་རིག་པའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་ནི་འཁོར་བའི་རྒྱུན་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་པ་ནི་གཟུགས་ལ སོགས་པ་སྣང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་ནི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀ་མི་མངའ་བས་རྒྱུ་མེད་པས་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་སྣང་བར་འགྱུར། དེས་ན་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ལོག་པར་འདོད་པ་ཡིན་ ཏེ།དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ལས། སྟོང་ཉིད་བག་ཆགས་གོམས་པ་ནི། །དངོས་པོའི་བག་ཆགས་སྤོང་འགྱུར་ཞིང་། །ཅི་ཡང་མེད་ཅེས་གོམས་པས་ན། །དེ་ཡང་ཕྱི་ནས་གྲོལ་བར་འགྱུར། །གང་ཚེ་གང་ཞིག་མེད་དོ་ཞེས། །བརྟག་བྱའི་དངོས་པོ་མི་དམིགས་པ། །དེ་ཚེ་ དངོས་མེད་རྟེན་བྲལ་བ།།བློ་ཡི་མདུན་ན་ཇི་ལྟར་གནས། །གང་ཚེ་དངོས་དང་དངོས་མེད་དག་།བློ་ཡི་མདུན་ན་མི་གནས་པ། །དེ་ཚེ་དམིགས་པ་གཞན་མེད་པས། །དམིགས་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་ཞི། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དང་སེམས་ བྱུང་ལོག་པར་འདོད་ན་སྐུ་གསུམ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་རྣམ་གཞག་བྱེད་པ་མི་འཐད་དེ།འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་བ་ལོག་པས་ལྷག་མ་འགའ་ཞིག་ཀྱང་མེད་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མི་འཐད་དེ། དེ་ལ་ཆོས་ནི་སྟོབས་ དང་།མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཡིན་ལ། སྐུ་ནི་རང་བཞིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཆོས་མེད་པས་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྐུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ལོག་པས་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་ཆོས་ཀྱི་བདུད་རྩི་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ པ་མེད་པས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡང་མི་རིགས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལོག་པས་སྤྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡང་ཇི་ལྟར་རིགས། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་སྟོན་པའི་རྒྱུ་ཡེ་ཤེས་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་རྣམ་གཞག་ཀྱང་མེད་ པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་བ་ལོག་པ་ཅི་ལྟར་འདོད་ཅེ་ན།དེ་ལ་ལན་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སྐུ་གསུམ་གྱི་བསྟོད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་སློབ་དཔོན་རང་ཉིད་ཀྱིས་འཆད་པར་འགྱུར་བས་འདིར་མ་བརྗོད་དོ། །མཇུག་བསྡུ་བ་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པར་ཞེན་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་དང་། སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས་སོ།།ད་ནི་དོན་དམ་པ་ལ་ཡང་ལྟོས་པའི་དབང་གིས་རྣམ་གཞག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་གནས་སྐབས་ལའོ།

如果有人问：'若诸佛世尊不具有世俗谛的显现，那么有什么显现呢？'对此回答说：'关于诸佛'等。由于证悟一切法的一切相，即是说，由于证悟远离有无等一切相的蕴、界、处等一切法，以无所通达的方式而证悟，所以认为心与心所的活动完全止息，即认为以体验为特征的心与受等心所的一切行为即活动都已止息，心与心所都不再活动。因此意思是无有任何显现，因为一切分别念都已灭尽。
此中的含义是这样的：此处有两种障：烦恼障和所知障。其中烦恼障是轮回相续的因，所知障是色等显现的因。诸佛世尊由于断除二障，因无因即无果的缘故，轮回和色等都不显现，那么怎么会有世俗谛的显现呢？因此认为心与心所已止息。
如《入行论》中说：'由修习空性习气，能断诸法习气，由修习无所有，彼亦终得解脱。若时于所观境，不见有所得，尔时无所得，离所依如何住？若时有无二者，不住心前时，彼时无余境，无所缘寂灭。'
若认为诸佛世尊的心与心所已止息，则三身和利益众生的建立不应理。如是，由于诸佛世尊的心与心所活动完全止息，无有任何余留，故法身不应理。其中法即是力、无畏等功德，身即自性，是空性，因无法故无自性，故法身不存在。同样，由于心与心所止息，无有相续不断受用法甘露，故受用身亦不应理。同样，由于心与心所止息，无有化现，故化身如何应理？同样，由于无有说法之因即智慧，故利益众生的建立也不存在，那么如何能认为诸佛世尊的心与心所活动已止息呢？
对此回答：在佛地时，关于世尊三身的赞颂时，将由论师自己解释，此处不说。为显示总结，故说'如是暂且'等。世俗谛是就执著为真实的世间而言。说仅是世俗是就世间的迷乱认识和具有显现的圣者而言。现在为显示依胜义谛的建立，故说'其中'等。'其中'是指世俗和胜义的情况。

།དོན་དམ་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དེ་རྣམས་ལ་བདེན་པར་ཞེན་པ་ཡོད་པས་བརྫུན་པར་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར།དེའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དེའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་སྣང་བ་མ་ལོག་པས་སོ། །དོན་དམ་པ་ནི་རང་ བཞིན་ཉིད་ཡིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་རྣམས་ལ་སྣང་བ་འཇུག་པ་མེད་པས་སོ། །དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའོ། །སླུ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པ་དེ་ལྟར་ཡོད་པས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དམ་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ལ། དོན་ནི་དེའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་བདེན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། མི་སླུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ལྷག་པའི་དངོས་པོ་མཆོག་ཏུ་གྱུར པ་མེད་པས་སོ།།བདེན་པ་ནི་སྔར་བཞིན་དུའོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སོ། །སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དམིགས་པ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ རྟེན་པས་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་མི་རིགས་པས་སོ།།ད་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་ པ་བརྗོད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་གཏི་མུག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་བདེན་པ་གཉིས་སུ་བརྗོད་ནས་སོ།།དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེའོ།།དེ་རྣམས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པས་སོ། །དངོས་སུ་བསྟན་པར་མི་ནུས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་སྒྲ་མེད་པར་གཞན་ལ་བསྟན་པར་མི་ནུས་པས་སོ། །རང་གིས་མྱོང་བ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ རྟེན་པ་རང་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དཔེའི་སྒོ་ནས་སོ།།ཉན་པར་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉན་པར་འདོད་པ་རྣམས་ལའོ། །དེའི་རང་བཞིན་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིའི་དོན་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་སྒྲ་ དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་སུ་བསྟན་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དཔེའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།རབ་རིབ་མཐུ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རབ་རིབ་མཐུས་གང་སྣང་བའོ་ཞེས་པའོ། །སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ སྦྲང་བུ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བར་བྱའོ།།ངོ་བོ་ལོག་པ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིས་ཀྱི་དུས་སུ་བརྫུན་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོའོ། །བདག་ཉིད་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་བྲལ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །མིག་དག་པས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་མ་བཅོམ་པའོ།།དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་བཞིན་འདིར་ཤེས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ལ་སྦྱར་བ་ཡིན་ཏེ། ཅི་ལྟར་རབ་རིབ་ཅན་ལ་སྣང་བའི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མིག་དག་པས་མཐོང་བ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་སྣང་བའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དེ་སྤྱན་དག་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ཉིད་གང་གིས་གཟིགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།

所谓'胜义谛'，是因为对它们执著为真实，所以没有虚妄显现。所谓'其自性空性'，是指仅仅世俗谛的自性空性。'这些的胜义'是指因为对圣者们显现未颠倒。'胜义是自性'是指空性的意思。
因为对它们没有显现趣入。'彼亦'是指胜义。'无欺'是指如何通达就如何存在。因此说'是胜义谛'，殊胜是出世间智慧，境是其对境，故为胜义，彼亦是谛，因为无欺。或者说，最胜之义是胜义，彼即空性。因为没有比空性更殊胜的事物。谛如前所说。
'彼'是指胜义谛。'彼等'是指世尊。'应自证知'是从无所缘的方式。'非胜义谛'是指世间人执著的有无等相，因为是世间智慧的对境，所以经观察不合理。
现在为了显示胜义谛，说'如是'等，'说世俗谛已'是指由世间愚痴力说二谛已。'彼'是指胜义谛。'因不可说'是指非一切言语的对境。'因非知识对境'是指非分别知识的对境。
因为它们趣入有无等境。'不能直接显示'是指离开分别和言语不能向他人显示。'自己体验'是指以世间人自身经验的比喻方式。'对欲闻者'是指对欲闻真实性者。'为明其自性'是指为明胜义自性。
此义是：胜义谛虽因非言语和分别的对境而不能直接显示，但应以比喻方式显示。'以翳力'等是指以翳力所显现。'发丝等'等字包括蚊虫等。
'本性颠倒者'是指后来了知为虚妄。'彼'是指发丝等的本性。'以何自性'是指离有无的自性。'以净眼'是指未被翳等所损害。
'彼'是指发丝等。'如是于此应知'是应用于义理，即如同对有翳者显现的发丝等的真实性是由净眼所见，如是对世间人显现的世俗谛，以何自性为清净眼的诸佛世尊所见，即是真实性的意思。

།དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རབ་རིབ་ཀྱི་མཐུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རབ རིབ་མེད་པས་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཐོབ་པར་རིགས་ཏེ།སྐྲ་ཤད་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་དག་མི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བསེ་རུ་ལ་སོགས་པའི་སྣོད་ཀྱི་ནང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་དངུལ་དང་གསེར་ལ་སོགས་པའི་སྣོད་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེས་བསལ་བར་འདོད་ ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་ཚོགས་བསལ་བར་འདོད་ནས་སོ།།སྣོད་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྣོད་ལའོ། །འདྲེ་ལྡོག་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་སྦུབ་པས་བཟློག་པའོ། །དེ་ཅི་བྱེད་པ་ཞིག་སྙམ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་འདི་སྣོད་འདྲེ་ལྡོག་བྱེད་པ་འདི་ཅི་ཞིག་ཡིན་སྙམ་ནས་སོ། ། དེའི་གན་དུ་ཕྱིན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་གྱིའོ། །སྐྲ་ཤད་ཀྱི་ཡུལ་དེར་མིག་གཏད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་ཀྱི་ནང་ན་ཡོད་པའི་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་མིག་གཏད་ཀྱང་ངོ་། །རྣམ་པ་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་ལ་སྣང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །སྐྲ་ཤད་དེའི་རྟེན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲ་ཤད་ལ་དམིགས ནས་སྐྱེས་པའོ།།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་འདི་དངོས་པོའམ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་སྙམ་པའི་སྤྱིའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྐྲ་ཤད་དང་སྐྲ་ཤད་མ་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ནག་ པོ་བསྡུ་བར་བྱའོ།།དེའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསལ་བར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་རྟེན་ཅན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསལ་བར་འདོད་པས་སོ། །རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་དམིགས་པའི་ངོར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་ལ་སྐྲ་ཤད་དུ་སྣང་བ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཏེ།རབ་རིབ་མེད་པ་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་དེའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཆེད་དུ་རབ་རིབ་མེད་པ་འདི་ལ་སྐྲ་ཤད་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་འདི་ན་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ དགག་པ་ལྷུར་བྱེད་པའི་ཚིག་གི་ཐ་སྙད་དག་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་སོ།།འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་ལས་ཏེ། རང་ཉིད་ཀྱིས་སྐྲ་ཤད་དམིགས་ནས་སྐྲ་ཤད་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐུར་པ་འདེབས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། སྐྲ་ཤད་དག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། སྐྲ་ཤད་དང་། སྐྲ་ཤད་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའོ། །ཅིག་ཤོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་ཏེ། དེ་ལ་རབ་རིབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་དུ་དཔྱོད པས་སོ།།དེ་ལྟར་དཔེ་བསྟན་ནས་དོན་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་དཔེའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ཉིད་རབ་རིབ་ཡིན་ཏེ། ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་ཤེས་པས་སོ།།དེའི་བློའི་མིག་ལ་གནོད་པ་བྱས་པས་སོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།ཕུང་པོ་ནི་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་སྟེ་ལྔའོ། །ཁམས་ནི་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་དྲུག་ དང་།དེ་བཞིན་དུ་དེའི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་དྲུག་ཡིན་པས་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །སྐྱེ་མཆེད་ནི་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡིན་པས་སྐྱེ་ མཆེད་བཅུ་གཉིས་སོ།

为了解释其义，故说'以翳力'等。无翳者得到有翳者的对境是合理的，应当加上'不见彼等发丝相'的语词。
'在犀角等器皿中'等词，应当包括银器、金器等器皿。'欲除彼'是指欲除发丝聚。'于彼器'是指有发丝聚的器皿。'倒转'是指倒置翻转。'思维此为何'是指有翳者思维此倒转器皿是何物。
'往其处'是指往有翳者处。'虽注视发丝境'是指虽注视器中所有发丝之境。'彼等相'是指于有翳者所显现者。'以发丝为所缘'是指缘发丝而生。
'有与无'是指思维此发丝等聚是有还是无的总分别。'发丝与非发丝'是指别分别。'等'字应当包括黑色。
'欲除彼分别'是指欲除以发丝为所缘的有无等分别。'依有翳者所见'是指依于有翳者所见发丝显现，因为无翳者自性中不见发丝等，故随顺有翳者为除其分别，而说'此中无发丝等'的否定言词。'此'是指无翳者。
'于彼诽谤'是指对发丝等，并非自己见到发丝后说'无发丝'而诽谤。'发丝真实性'是指离有无、发丝非发丝等。'另一者则不然'是指有翳者，因为他以翳力而观察发丝等分别。
如是显示譬喻已，为了应用于义，故说'如是'等。'如是'是指以有翳者譬喻之理。'无明翳'是指无明即是翳，因为不知如实安住的事物真实性，损害其慧眼。
'未见真实者'是指因未见真实而颠倒增益事物自性。'蕴、界、处等'中，蕴是色、受、想、行、识五蕴。界是眼、耳、鼻、舌、身、意界，如是眼识等六界，及其境色等六界，共十八界。处是眼、耳、鼻、舌、身、意六处，如是彼等境色等六处，共十二处。

།དེ་ལ་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་བྱས་པའི་སྐབས་སུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཁམས་དྲུག་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཏེ་བདུན་གང་བསྟན་པ་དེ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ནང་དུ་མི་འདུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཕུང་པོའི་དོན་ནི་སྤུངས་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་མིང་ བཏགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།ཁམས་ཀྱི་དོན་ནི་རིགས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རིགས་ཅིག་ལ་ཟངས་དང་། དངུལ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་དུ་མ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུད་གཅིག་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རིགས་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །སེམས་དང་ སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དོ།།རྒྱས་པར་ནི་མངོན་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའོ། །དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིའོ།།ངོ་བོ་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏི་མུག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་བཅོམ་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་སྣང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །རང་བཞིན་གང་གིས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། དེ་རྣམས་སྣང་བའི་རྒྱུ་མ་རིག་པ་མེད་པས་སོ། །མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་བག་ཆགས་མེད པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིའོ། །འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདིར་སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་ལ་རབ་རིབ་ཀྱི་མཐུས་སྣོད་ཀྱི་ནང་ན་གནས་པའི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་དེ་ལ་རབ་རིབ་མེད་པའི་སྐྱེས་བུ་འགའ་འོངས་ནས་འདི་ན་སྐྲ་ཤད་མེད་དོ་ཞེས་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཇི་སྲིད་ དུ་མ་བརྗོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྐྲ་ཤད་ལ་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་ལ་གང་གི་ཚེ་རབ་རིབ་མེད་པའི་རིགས་པའི་ཚིག་གིས་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་བདེན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་དེས་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་དོན་དམ་པ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རབ་རིབ་ཀྱི་མཐུས་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་ པ་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོན་ཀྱང་བདེན་པ་ཙམ་དུ་ཞེན་པ་ལོག་པའོ། །གང་གི་ཚེ་རབ་རིབ་ལ་སོགས་པས་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ལོག་པ་དེའི་ཚེ་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་ནི་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་ པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པའི་མིག་ཅན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་མ་རིག་པའི་མཐུས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྣང་བ་ཡིན་ལ། དེ་རྣམས་ལ་མ་ རིག་པའི་རབ་རིབ་དང་བྲལ་བའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་རིག་པའི་སྒོ་ནས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་སྲིད་དུ་མ་གསུངས་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེ་རྣམས་ལ་བདེན་པར་ཞེན་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ།གང་གི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་འདི་ རྣམས་ནི་འགའ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེའི་ཚེ།རྣམ་པ་དུ་མ་དང་། ཐབས་དུ་མ་དང་། དུས་ཡུན་རིང་པོར་སྟོང་པ་ཉིད་གོམས་པ་ལས་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་གོམས་པའི་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལྡོག་པ་ཡིན་གྱི། བརྫུན་པར་སྣང་བ་ནི་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚེ་ ཡང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་པས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བའི་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པས་སོ། །འོན་ཀྱང་བདེན་པར་ཞེན་པ་ལས་ལོག་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ།

在安立界的场合中，眼识等六界以及意界这七种所说的界，在安立处的场合中由意处所摄，因此眼识界等不是不摄于处中。
其中蕴的含义是积聚的意思，即对过去、未来等色等的聚集，安立色蕴等名称的意思。
界的含义是种类的意思，比如在一类中有铜、银等多种类一样，在一相续中有心和心所的十八种类的意思。
处是使心和心所广大的缘故。广大的含义应当从阿毗达磨中了知。等字所摄的是补特伽罗等。'彼'即是显现为蕴、界、处等。'彼等'即是诸法。
'世俗自性'即是由无明力所生。'即彼等蕴等'即是为被无明翳所损的具慧者们所显现。'以何自性'即是离蕴、界、处、有、无等的自性，因为无彼等显现之因的无明。'离无明习气'即是因为无染污和不染污习气。
'彼等'即是诸法。此中含义是：譬如某人因翳力而见器中有发丝等显现，有无翳之人来到此处说'此处无发丝'，以理门如是宣说时，执著发丝为真实，当由无翳理语了知发丝等非真实时，彼时仍未证得发丝等的胜义，因为由翳力有发丝等错乱的缘故。然而，仅仅是遣除执著为真实。
当由翳等所生发丝等显现遣除时，了知发丝等本来无生，其境有无等一切分别念皆无所行时，即是证悟发丝等的真实自性。
如是，对于为无明翳所障的具眼凡夫们，由无明力显现诸蕴等，对彼等，离无明翳的诸佛世尊以理门宣说'此等蕴等非有'时，对彼等有执著为真实，当诸世尊宣说'此等蕴等皆非有'时，由多种行相、多种方便、长时修习空性，遣除无始以来串习的执著为真实，然而虚妄显现并未遣除。
彼时仍未遍知蕴等自性，因为由不染污无明有蕴等显现的错乱。然而，仅仅是从执著真实中转。

།གང་གི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མ་ རིག་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལོག་པས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྣང་བ་དེའི་ཚེ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ།གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལོག་པས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་ བཞིན་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་དུས་ན་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅི་ལྟར་སྣང་བ་དེའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་དེ་བྱས་ནས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་བ་གཏན་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་ པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་བ་གཏན་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། །གལ་ཏེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཏན་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ན། དེ་ཅི་ལྟར་མཐོང་ ཞེ་ན།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མཐོང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སོ།།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདེན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དམིགས་པ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དོན་དམ་པར་ན་ ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་སྨོས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་སོ།།ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱིས་རེག་པར་བྱ་བ་ཉིད་དང་། ངག་གིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དང་། ཡིད་ཀྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་ནའོ། ། དེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་མི་འགྲོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་མི་རིགས་པས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱི་ཐ་ སྙད་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་སོ།།བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་མི་ལྡན་པས་སོ། །མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མ་འགགས་པའོ། །ཐ་སྙད་གཉིས་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།སྨྲ་བར་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྒྲ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་བར་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། སྟོབས་ དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ།མུ་བཞི་དང་བྲལ་བ་ལ་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་མི་རིགས་པ་དང་། གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་བརྟགས་ པ་ཡིན་པས་སོ།།ཅི་ལྟར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་དོན་དམ་པའི་སྒྲས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པ་དེ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ།

当烦恼性和非烦恼性的一切种类无明完全消除时，诸蕴等一切都不显现，那时就是通达诸蕴等的自性，因为已经领悟本来无生之故。那时由于一切分别念都已消除，所以通达诸蕴等的自性。此时诸蕴等的自性如何显现，那就是胜义谛。这也是依世俗言说的力量，说是心与心所的活动完全止息的特征，而不是从胜义的角度来说心与心所的活动完全止息的特征，因为心与心所本来就无生之故。
如果问：若是心与心所完全止息的特征，那如何能见到呢？为了说明这一点，所以说'如果是这样的形相'等。'无所见'是指由于无心与心所，所以超越了见到离蕴等的真如。'彼等'是指诸佛。为了对此作答，所以说'虽然如此'等。为了以不缘取的方式成立所缘，为了引经据典，所以说'如所说'等。说'就胜义而言'这一限定语，是因为这是在世俗言说中表述。
'若成为身语意境的自性'是指若成为身所触、语所说、意所缘的对境。'不能归入所谓胜义谛的范畴'是指因为因果事物不合理，所以离有无等的真如不应成为境的自性，因为能取它也不合理之故。'即成为世俗谛'是指由于无明的力量而显现为所取能取的事物之故。
'超越一切言说'是指就胜义而言，不是真如、胜义、空性、实际等词语言说的对境。'无差别'是指不具有青黄、常无常等差别。'无生'是指无有生起。正因为如此所以'无灭'。为了说明超越二种言说的理由，所以说'所说及'等，意思是不是声音和分别念的行境。
超越具足一切种相最胜的一切智智的境界，即离开具足力、无畏等功德的一切智智的境界，因为离四句不应有境的事物，以及所化众生观想一切智者证悟真如是境的事物之故。'不如所说胜义谛那样'是指不像以真如、实际、胜义的词语所说的那样，因为真如不是言语和分别念的对境之故。若问为何，因为空性与一切法无别之故。

།ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བརྫུན་ཏེ་སླུ་བའི་ཆོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །བརྫུན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་མ་ཡིན་ པའོ།།སླུ་བའི་ཆོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སླུ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སླུ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་བརྫུན་པ་ཡིན་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་གཅིག་དང་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པའོ། །སྨྲ་བར་བྱ་བ་དང་སྨྲ་བ་དང་ ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དེ་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ལྷའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་སྟོན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པའོ། །ཅི་སྟོན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་གི་ཡུལ་གང་ཡིན་པའོ། །གང་ལ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་པ་པོ་གང་ལའོ། །རབ་ཏུ་མ་སྐྱེས་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེར་ཟུག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ཆད་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །རྟག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་ཡོད་པས་སོ། །མི་རྟག་པ་ དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སོ་སོ་ལ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་སོ།།སྟོང་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་བ་དང་བྲལ་བས་སོ། །མི་སྟོང་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །མཚན་ཉིད་དང་མཚན་གཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ སར་སྣང་བ་ནི་མཚན་གཞི་ཡིན་ལ།སྲ་བ་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །སྲིད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་སླའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་རང་གི་ངོ་བོ་མ་དམིགས་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།རིགས་པའི་སྒོ་ནས་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསམ་པ་ལས་འཕགས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ཚད་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་མ་ཡིན་ པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་པའོ།།དེས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསམ་པ་ལས་འཕགས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ཚད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་འཇིག་རྟེན་པས་གནོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་ཡུལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནོད་པ་ བརྗོད་པར་འདོད་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚད་མ་ཁས་ལེན་ན།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཡིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡུལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇིག་རྟེན་ཚད་མ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན་དེའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །འདིའི་དོན་ནི་འདིར་མི་སླུ་བ་ཉིད་ ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ཚད་མ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ།མི་སླུ་བ་ཉིད་ཀྱང་དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡིན་ལ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེས་ན་འཇིག་རྟེན་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་ བར་འགྱུར་ལ།དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བླུན་པོ་ཚད་མར་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དངོས་པོ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དངོས་པོར་སྒྲོ་ བཏགས་པ་ལ་བླུན་པོ་ཞེས་བྱ་ལ།དེ་ཅི་ལྟར་ན་ཚད་མ་སྟེ་མི་སླུ་བར་འགྱུར། དངོས་པོ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན་མ་རིག་པ་སྤངས་པ་ཡིན་པར་ངེས་པར་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་སོ། །དེས་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་གཞན་ དུ་གྱུར་པའི་ལམ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ།འཇིག་རྟེན་ཉིད་ལམ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果问'是否一切法都成为真实性'，对此回答是'一切法都是虚妄的、具有欺诳性'等所说的。'一切法'是指蕴等诸法。'虚妄'是指非真实。'具有欺诳性'是指能够欺骗，因为一切法都能欺骗，所以是虚妄的，不是胜义谛，这是其意。正因为如此，胜义谛是不可说为一或异的。
为了广说'所说、能说'等词，说到'天子'等。'何所说'是指能说者。'何所说'是指声音和分别的对象。'对谁说'是指对何听者。'完全未生'是指因为因果事物不成立的缘故。'因此'是指因为完全未生的缘故。'恒常'是指非断灭。'常'是指一切时中都有此自性。'无常'是指刹那刹那具有坏灭自性。
'空'是指离我所。'不空'是指由我所性。关于'相和所相'，例如显现为色和形的自性的地是所相，而坚性是能相。'生灭等'等字包含来去等。'非有'易懂。若问'为何如此'，说到'因为未见其自性的缘故'，从理门中不成立无实事，因为未见其自性的缘故。
'唯有诸圣者是真实性思维的量'是指因为他们以不可得的方式见到的缘故。'非圣者则不是'是指凡夫不是量。因此，由于唯有诸圣者是真实性思维的量，所以世间不能破坏他们的境界，这是其义。
如果想说世间能破坏真实性境界而承许世间量，为了对此作答，说到'若如是'等。如果承许世间对真实性境界是量，那么世间将见到真实性。此义是，此处若成为不欺诳性则成为量，不欺诳性也是以如实安住的事物遍知为因相，而那遍知也是遍知离有无的事物。
因此世间将见到真实性，所以将断除无明。为了说明这点，说到'愚者成为量也不合理'。不如实了知事物安住的方式，增益有无等颠倒事物称为愚者，他如何能成为量即不欺诳？因为没有如实遍知事物。因此若承许是量，必须决定承许已断除无明。
因此，除世间外显示道路的诸圣者有何必要？因为世间自身能显示道路。

།གཞན་ཡང་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། འཇིག་རྟེན་པའི་མིག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་འཇིག་ རྟེན་གྱི་མིག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བར་མ་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་འཕགས་པའི་ལམ་དགོས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ།འོན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་མིག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བས་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་པའོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ཚད་མ་ཉིད་དུ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་ལའོ། །གང་གི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཡུལ་ཅན་ནོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུའོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་ལའོ། །ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རས་ ཡུག་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ།།འཕགས་པའི་ལམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚུལ་གནས་ཐོས་དང་བསམ་ལྡན་པས། །བསྒོམ་པ་ལ་ནི་ རབ་ཏུ་སྦྱོར།།ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཉིད་མཐོང་བས་འཕགས་པའི་ལམ་དགོས་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་འདི་ཁོ་ན་ཉིད་ མཐོང་བ་མ་ཡིན་པས་སོ།།དེ་ཉིད་སྐབས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་སྟེ། སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཚད་མ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནོད་པ་ཡོད་པར་ མི་འགྱུར་ཏེ།རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་རབ་རིབ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ལ་མི་གནོད་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་འདི་ལས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དགོས་པ་མེད་པ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བས་འཕགས་པའི་ལམ་དགོས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ པའི་ཚུལ་ལས་སོ།།དེ་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་འཇིག་རྟེན་ཚད་མ་མ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནོད་པ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ནས། འཇིག་རྟེན་གྱི་གནོད་པའི་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་ན།འོ་ན་གང་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གནོད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་དོན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པས་རྟོགས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་གྲགས་ པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་དོན་གྱིས་སོ།།དེ་ཉིད་ལ་དཔེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱིས་རྟོགས་པའི་དོན་ནི་གཉིད་སད་པའི་མཐོང་བའི་བུམ་པའོ། །དེ་རྨི་ལམ་གྱི་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་ པའི་བུམ་པ་དང་།དཔེར་བྱས་ནས་གང་གི་ཚེ་སད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བུམ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་མཐོང་བའི་བུམ་པ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་བདེན་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ལ། རྨི་ ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་མི་བདེན་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་དེས་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་མཐོང་བ་ལ་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་རྗོད་པར་བྱེད་དེ།དཔེར་ན་རབ་རིབ་མེད་པ་ལ་བསེ་རུ་ལ་སོགས་པའི་སྣོད་སྐྲ་ཤད་དང་མི་ལྡན་པར་མཐོང་ལ། རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་བསེ་རུ་ལ་སོགས་པའི་སྣོད་སྐྲ་ཤད་དང་ ལྡན་པར་མཐོང་བས་མི་གནོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་བདེན་པར་རྟོགས་པས་གནོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ངོ་། །དེས་ན་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་བུམ་པ་བདེན་པར་རྟོགས་པས་བུམ་པ་མེད་པ་ཉིད་སེལ་བ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གནོད་པར་འགྱུར་བའོ།

再者，圣道又有何必要？因为以世间眼即可见到真实。若以世间眼不能见到真实，那时圣道才有必要，然而既然以世间眼即可见到真实，圣道又有何用？
为了说明此义，说'世间是量'等。'于何'是指补特伽罗。'何境之'是指实事自性境。'彼'是指补特伽罗。'于彼'是指实事自性。'宝珠'等词包括布匹等。'通达圣道'是为了通达见道。'戒、闻、思、修等'是依'住戒具闻思，精进修习'之理。'等'字包括布施等。
'然实不然'是说以眼等见真实故而圣道无用是不对的。'是故'是因为世间非见真实。'于彼时'是指真实之时，因为于非境不应是量故。因此，于真实时非世间境故，世间之破除不成立，如同有翳者不能破除无翳者之智。
从如是所说之理，即从圣者无用及以眼等见真实故圣道无用之理。如是于真实时世间非量故，世间之破除不成立已说明后，为说明世间破除之境差别故，说'若尔云何'等。若于真实时不为世间所破，那么于何为世间所破？为答此问故说'说'等。
'世间义'是世间所了解。'以世间共许'是以世间共许之义。为说明此义之譬喻故说'譬如'等。此中世间所了解之义是觉醒时所见之瓶。以彼与梦中识境之瓶为喻，当说觉醒状态之瓶不存在时，则为世间所破。因为觉醒状态所见之瓶为世间所了知为真实，而梦中状态则见为不真实，故说觉醒状态所见非真实如何说得？
譬如无翳者见犀角等器无毛发，有翳者见犀角等器有毛发，此不能破除，然而以真实了知而破除，此处亦然。因此，以觉醒状态瓶为真实了知而遮遣瓶不存在性，故为世间所破。

།དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའི་སྒྲས་ནི་གསེར་འདི་རྫས་མ་ཡིན་ཏེ་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་གྱི་གསེར་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྡུ་བར་བྱའོ།།གང་གི་ཚེ་འཕགས་པའི་གཟིགས་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་གཟིགས་པ་ཁས་ལེན་ན་སྟེ། འཕགས་པའི་གཟིགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྐྱེ་བོ་མཁས་པ་ཚད་མར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཚད་མར་ཁས་ལེན་པ་དེའི་ཚེའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་གནོད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་མེད་པས་མཐོང་བ་ལ་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་གནོད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཕྱོགས་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་འགོག་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གནོད་པ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་བའི་རིགས་པས་སོ། །གཞན་ཡང་དཔྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བ་དེས་གཞན་ཡང་མི་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་མིག་གིས་ཀྱང་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་སྟེ། རང་གི་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་མིག་གིས་གཞན་མཐོང་བར་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་གཞན་མཐོང་བས་མིག་གིས་གཞན་མཐོང་བ་འགེགས་པ་དེ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཟེར་ན། དེ་ལ་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ལན་བརྗོད་པར་བྱ སྟེ།གང་མིག་གིས་གཞན་མཐོང་བའི་འགོག་པ་དེ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟིགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ཡང་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་གནོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནོད་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཁས་བླངས་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནོད་པ་སྤང་བ་བསྟན་ནས།ད་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་གྲགས་པས་ཀྱང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ལྟ་བ་ལ་གནས་ནས་ཀྱང་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་མཐོང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་ངོ་།།ས་བོན་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་མི་གཙང་བ་ཙམ་མོ། །བདག་གིས་བུ་འདི་བསྐྱེད་ཅེས་སྨྲ་བྱེད་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མའི་མངལ་ནས་བཙས་པའི་དབང་པོ་ དང་ལྡན་པ་མཐོང་ནས་བུ་འདི་བདག་གིས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཨ་མྲ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ཙམ་བཙུགས་ནས་ཨ་མྲ་སྐྱེས་པ་ན་ཨ་མྲ་གང་གིས་བཙུགས་པ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་མི་གཙང་བ་དང་། བུ་དག་དང་། ས་བོན་དང་། ཨ་མྲའི་རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དག་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གཅིག་ཉིད་དུ་ངེས་པ་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྟོགས་པས་གཞན་ལ་སྐྱེ་བར་མི་འགྲུབ་སྟེ། གཅིག་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། གཞན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ལ་འགལ་བས་སོ། །གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་འཇིག་རྟེན་ལས་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པས་སྐྱེད་པར བྱེད་པ་དང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དག་གཅིག་ཉིད་དུ་ངེས་པ་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕོའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཕོའི་དབང་པོས་ མངོན་པར་གསལ་བར་བྱས་པའོ།།དེའི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུའི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པའོ། །གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་གང་ཟག་གཞན་ལྟར་དེ་ཡང་ཉེ་བར་སྟོན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པས་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་གཞན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ན་ནི་ཅི་ལྟར་ས་བོན་དེ་ལ་ རང་གི་བུ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་བུ་ལས་གང་ཟག་གཞན་ཡང་རང་གི་ས་བོན་ལས་གཞན་ཡིན་ལ།དེས་ན་གཞན་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཅི་ལྟར་གང་ཟག་གཞན་རང་གི་བུ་ཉིད་དུ་མི་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ཉིད་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་བུ་ཡང་བུ་འདི་ཕས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་ པར་མི་འགྱུར་བའོ།

诸如此类的'境'等词，是说这金子不是实物，因为是所量故，如梦中的金子等等应当摄入。'当住于圣者见时'是说若承许圣者见时，意思是依据圣者见。'当智者以量为准时'是说承许圣者以量为准时。'无世间相违'是说如同无眼翳者所见对眼翳者所见，同样也无世间相违。'以此方式'是说以遮遣他生无世间相违的道理。'其他也应观察'是说不见自体者也不见他，如瓶子，眼也不见色，因为不见自体故。
对此，有人说：'因为世间共许眼见他物，所以以世间共许见他来遮破眼见他物。'对此应如前所说回答：遮遮眼见他物是依据圣者见，对此如前所说方式无世间共许相违故，应知不会有世间相违。
如是显示承许他生后遮除世间相违后，为了显示即使以世间共许也无他生，故说'彼见'等。'住于彼见'是说依于世间见。'唯种子'等是说生成羯罗蓝等的不净物。'说我生此子'是说见从母胎生出具诸根者后说'此子是我所生'，同样，仅种下芒果等种子，长出芒果时说是谁种下的芒果。
因为世间对不净与子、种子与芒果的因果确定为一体，所以以世间认知不能成立他生，因为一体认知与他体认知相违故。'他生于世间亦无'是说因为世间确定能生所生为一体，所以从世间角度也不成立他生。
为了解释这个意思，故说'男根'等。'如是相'是由男根明显显示。'成为彼种子'是成为子的种子。'若是他体，则如其他补特伽罗般也不会指示'是说若世间认知种子和苗芽为他体，则如何对种子，自己的儿子是他体，如同自己的儿子异于其他补特伽罗一样，既然是他体，如何不像其他补特伽罗的儿子一样不指示为自己的儿子，因为他体无差别故，自己的儿子也不会说'此子是父所生'。

།དེ་བཞིན་དུ་ས་བོན་དང་ལྗོན་ཤིང་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ལྗོན་ཤིང་ཉེ་བར་སྟོན་ཞིང་ལྗོན་ཤིང་འདིའི་ས་བོན་བཙུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ལ། ལྗོན་ཤིང་དེ་བཙུགས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་དེའི་ས་བོན་ཙམ་མོ། །དེས་ན་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་ལྗོན་ཤིང་དེ་གཞན་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་ཉེ་བར་སྟོན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་། གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་རིགས་པ་ལས་སོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་མེད་པར་གྲུབ་པའི་སྒོ་ནས ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་ས་བོན་དང་།མྱུ་གུ་དག་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ན། གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པས་གཞན་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་མྱུ་གུ་བཞིན་དུ་ས་བོན་ཡང་ཆད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཆད་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་ དུ་རང་ལས་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ།དེ་མེད་པས་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མྱུ་གུ་མ་ཡིན་པས་ས་བོན་འཇིག་པ་མེད་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྟག་པ་མ་ཡིན་ པའི་ཆོས་ཉིད་དོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མྱུག་ཚེ་ས་བོན་ཞིག་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ཉིད་མེད་པས་མྱུ་གུ་ཡོད་པ་ཉིད་ས་བོན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མྱུག་ཚེ་ས་བོན་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་མི་བྱ། །ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཉིད་མ་ཡིན་པས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་ན་ས་བོན་ཞིག་པ་སྲིད་པས་སོ།།འདིའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་ཐ་དད་པ་ཉིད་རིགས་པ་ལས་འོན་ཀྱང་རང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་རང་བཞིན་བཀག་པ་ཡིན་པས་གཅིག་དང་བདག་ ཉིད་ག་ལ་སྲིད།དེ་མེད་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མྱུ་གུ་ཡོད་བཞིན་དུ་ཡང་ས་བོན་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ཞིག་ནས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་ བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་དཔེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་གོ་སླའོ། །ས་བོན་ཡོད་ན་མྱུ་གུ་འབྱུང་འགྱུར་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ཡོད་ན་མྱུ་གུ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཆོས་ཅན་ནོ། །ས་བོན་གང་ཡིན་མྱུ་གུ་དེ་ཉིད་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ དང་མྱུ་གུ་དག་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའོ།།དེ་ལས་གཞན་མིན་དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དམ་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཕྱོགས་ གཉིས་ཆར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་དག་གོ།།དོན་འདི་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་དོན་དེ་ཉིད་དོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདུ་བྱེད་དེ་དག་ཉིད་དུ་ཡོད་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།གཡོ་བ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་སྟེ། མ་རིག་པ་ཡང་ངས་འདུ་བྱེད་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་མེད་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱང་ནི་མ་རིག་པས་བསྐྱེད་དོ་སྙམ་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་སོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་ བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྟོན་པའི་གནས་སྐབས་ལས་སོ།།གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་གང་འབྱུང་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་གང་འབྱུང་བ་སྟེ། དཔེར་ན་སཱ་ལུའི་ས་བོན་ལ་བརྟེན་ནས་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ།

同样地，对于种子和树木也应当如此运用，即是说，有人指示树木并说'这棵树的种子已经种下'，但并非种下了那棵树，而仅仅是它的种子。因此是同一性。若是他性，则如同其他树木一样，也不会指示那棵树。
如前所说的方式，即是从遮遣自生和他生的道理。通过缘起无常无断的成立方式，此处若是他生，种子和芽成为他性时，因为无有他生，故由于他性不成立，如同芽一样种子也不会断灭。如是缘起法性无有断灭。
同样，若是自生，种子和芽将成为非他性，由于无有此性，故因无自性，种子之所是即非是芽，由于遮遣种子不灭，故不会成为常性。如是缘起法性非是常性。
为了显示此义，故说'由于'等，'故芽时种子无坏灭'是说由于无有他性，芽之存在即是种子之存在。'芽时不应说有种'是说由于非一性，芽生时种子坏灭是可能的。
此义是说，若种子和芽有自性，则此时一性和异性应当合理，然而由于遮遣自生他生而遮遣自性，一性和异性怎么可能存在？由于无有此性，故缘起是无常无断的法性。
为了以注释显示此义，故说'若芽'等。'虽有芽而种子断灭'是说因为种子灭后芽生的缘故。为了显示其喻例，故说'由于'等，易于理解。
'若有种子当生芽'是说若有种子则生芽，此为有法。'种子所是非即芽'是说种子和芽非是非他性，此为所立。'非异亦非即故'是说由于无自性故，不可说是一性或他性，此为能立。
'如是二边皆'是说他性和非他性二边。'此义'是说由于他性和非他性不合理故即是此义。关于'诸行'等，'彼等非有'是说由于无有自生他生的缘故。
'离动'是说无有作用，即无明也不会想'我当生行'，诸行也不会生起'被无明所生'的想法。'说'是指经中所说。'论中亦'是指根本慧论中说明世俗谛相的章节。
'何依何所生'是说依于何因生何果，例如依稻种生稻芽。

།དེ་ཉིད་རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མྱུ་གུ་མ་ཡིན་ཏེ།བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དག་གཅིག་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ནི་ཕ་དང་བུ་དག་ཀྱང་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མྱུ་གུའི་གནས་སྐབས་ན་མྱུ་གུ་བཞིན་དུ་ས་བོན་ཡང་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ས་བོན་བཞིན་ དུ་མྱུ་གུ་ཡང་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་ས་བོན་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། མི་འཇིག་པར་ཁས་བླངས་པས་སོ། །དེས་ན་སྐྱོན་ཆེན་པོ་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མྱུ་གུ་ཡིན་ པར་རིགས་པའོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ས་བོན་མེད་པར་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། མྱུ་གུའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ས་བོན་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་སོ། །དེས་ན་འཆོལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེས་ན། དེའི་ཕྱིར་རྟག་མིན་ཆད་ པའང་མིན།།ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་གང་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་དེ་ལས་འབྲས་བུ་དེ་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་རྒྱུ་དེ་ཆད་པ་དང་རྟག་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་ནུས་སོ། །ད་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཁས་བླང་ བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་སྐྱེ་བར་ཁས་ལེན་ནའོ། །གལ་ཏེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་བརྟེན་གྱུར་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །དེ་ལ་སྐུར་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པས་སོ།།དངོས་པོ་འཇིག་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་དངོས་པོ་འཇིག་པའི་རྒྱུར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་སྐྱེས་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་བཀག་པས་སོ། །དེ་ནི་རིགས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ ཡོད་པར་གྱུར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བྱ་བར་མི་རིགས་ཏེ།མེ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེའི་རང་བཞིན་ཚ་བ་ཉིད་གཞན་དུ་བྱ་བར་མི་ནུས་པས་སོ་ཞེས་པས་སོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་ སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བར་བྱའོ།།རང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་རང་གི་ངོ་བོ་དང་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་མ་གོང་མ་འོག་མ་འོག་མས་བཤད་པར་བྱ། ཅི་ལྟར་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པས་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དངོས་པོ་རང་གི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བས་སྐུར་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཏབ་པའི་སྒོ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ནི་རུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བྱ་བར་མི་རིགས་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ལོག་པའི་ཤེས་པར་ཐལ་བར་ འགྱུར་བས་སོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་སྐྱེ་བས་ཁས་བླངས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་ཏེ། བཅོས་མ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྐྱེ་བ་ཉིད་མེད་པས་སོ། །དབུ་མའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ དང་བྲལ་བའི་ལམ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་བཤད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར།གང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་སེམས་ཙམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་དང་གཞན་དབང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་བརྗོད་ལ། དེ་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་སྟེ།རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།

'暂时非彼自性'这句话是说，种子本身并非是芽，因为如果能生和所生是一体的话，就会导致父与子也成为一体。由于非是他性，在芽的阶段应该如同芽一样也能见到种子，如同种子一样也能见到芽，这样的话种子就会成为常住，因为承认其不灭。因此会有成为常住的大过失，也会导致业果等不存在的过失。如此，暂时种子本身不应成为芽。
'也非是他'这句话是说，芽也不是异于种子的他性，因为这样的话会导致无种子也能生芽，在芽的阶段种子也应存在。这样就会有混乱的过失。因此说'是故非常亦非断'。因为任何依靠某因而生某果时，因本身非是果，而果也非异于彼因，所以不能安立彼因为断或常。
现在为了显示必须承认无生，而说'云何'等。'非如是'是说若承认胜义中事物自性生。'若依自相'是说依靠因缘。'诽谤'是说诽谤事物自性。由于事物会灭，'若空性能坏诸法'是说若在胜义中自性已生，而空性否定事物自性。'此不应理'是说若事物自性存在，则空性不应令事物成为空性，如同火若存在，其自性热性不能改变为他性。
为了解释此义，而说'若'等。'色受等'中'等'字包含想等。'自相即自体与自性'这些词，前前由后后解释。'如何能以诽谤已生自性而证悟空性'是说对从自因所生的事物以见空性而诽谤成空性的方式来证悟空性。'此亦不应理'是说不应将自性变成空性，而且见空性会成为错误的认识。
'一切时不应承认生'是说必须承认本来无生，因为非造作的事物本无生性。'中道'是说远离实有、实无等分别的道。其解释即'正观察'等，是如实遍知诸法。为广说'正观察'而说'以空性'等。此处唯识宗说遍计、依他、圆成三自性。其中从阿赖耶识生起显现为青等的识，即是依他起性，因为随顺因缘而转。

།དེ་ཉིད་དོན་དམ་པར་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡིན་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོར་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བའི་ ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ལ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གང་ཞིག་སྣང་བ་འདི་གཞན་དབང་། །ཅི་ལྟར་སྣང་བ་འདི་ཀུན་བརྟགས། །རྐྱེན་གྱི་དབང་དུ་ འཇུག་ཕྱིར་དང་།།བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་ཕྱིར་རོ། །སྣང་བ་དེ་ལ་ཇི་ལྟ་བར། །སྣང་བཞིན་རྟག་ཏུ་མེད་ཉིད་གང་། །དེ་ནི་ཡོངས་གྲུབ་ངོ་བོ་ཉིད། །ཤེས་བྱ་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་ཕྱིར། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །དེ་ལ་སེམས་ཙམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བའི་གཞན་གྱི་ དབང་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་བྱེད་ལ།དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པས་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་ བའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སོ།།ཆོས་རྣམས་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །སྟོང་པར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དང་ལྡན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཁོ་ན་གདོད་མ་ནས་ སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་དེ་ཉིད་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ལས་ཞི་བའི་རྣམ་པར་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་མའི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་རྩེ་ གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཆོས་རྣམས་མཚན་མ་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི།འོན་ཀྱང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གདོད་མ་ནས་ཆོས་རྣམས་མཚན་མ་དང་བྲལ་བའོ། །གང་སྨོན་པ་མེད་པས་ཆོས་རྣམས་སྨོན་པ་མེད་པར་མི་ བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་མཐོང་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་ཉེ་བར་བསྐྱེད་ནས་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྨོན་པར་རབ་ཏུ་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཆོས འདི་རྣམས་ལ་སྨོན་པ་དང་བྲལ་བར་མི་བྱེད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་ཆོས་རྣམས་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྨོན་པ་དང་བྲལ་བའོ། །གང་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པར་རྣམ་པར་ རྟོག་པའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རྟོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ཡིན་ལ་དེས་ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་མི་བྱེད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པའོ། །འདིར་འགའ་ཞིག་ན་རེ་སྐྱེ་བས་དངོས་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་སྐྱེ་བ་མེད་ན་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གང་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགའ་ཞིག་ན་རེ་སྐྱེ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། མ་བྱུང་བས་དེ་རྣམས་མི་འབྱུང་ བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས།གང་མ་བྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

虽然彼等真实义上无二，但是将其执为二体性的分别即是遍计性，因为仅是分别而存在。在显现蓝等的彼识中，任何时候都是离所取能取的空性，即是圆成实性，因为一切时中都如是安住。因此说道：'此中显现为依他，如何显现为遍计，因随缘力而转故，及唯分别而有故。于彼显现如所见，恒时无性即是彼，此即圆成实自性，因所知不成他故。'对此，唯识宗以蓝等显现的依他起性空离所分别的所取能取空性，依此而说'以空性'等。以空性即以空性修观一切法空的专注心相的空性三摩地。诸法即依他起性的法。不令空，即不令具足空性法，然而唯依他起相的法本来无生故是空性，此为语义。无相即如虚空离一切相的空性，即彼离一切戏论故，修观寂静相而生起离相行相的专注心相的无相三摩地，不令诸法离相，然而诸法自性无生故本来诸法离相。'以无愿不令诸法无愿'者，即见三界无实相已，于一切法生起不顺想，于彼不应极为希求，由修此而生起专注心相的无愿三摩地，不令此等诸法离愿，然而诸法自性无生故离愿。'以无功用'等，即无功用空性、无相、无愿分别。因分别体性无生故，了知一切法非成为空性、无相、无愿分别境，由此生起专注心相的无功用三摩地，不令诸法无功用，然而因分别体性无生故诸法无功用。此中有人说生能生事物，若无生则诸事物不生，依此而说'以无生'等，因诸事物无自性故。有人说诸事物非由生力而生，然由因力而生，无生令彼等不生，依彼等而说'以无生'等，因自性无生故。

།དེ་ལྟར་དབུ་མ་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པས་ཆོས་རྣམས་སྟོང་པ་ ཉིད་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་སེམས་ཙམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྟོང་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གང་ཞིག་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ཐ་དད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་གཟུང་བ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་གྲོལ་བ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དུས་ ཐམས་ཅད་དུ་གྲོལ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་།སྟོང་པ་ཉིད་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ཐལ་བ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའི་སྒྲས་བྱས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་ཆོས་ཅན་དེ་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ན་ཆོས་ཅན་དང་ཆོས་དག་གི་དབྱེ་བ་མེད་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པར་ཐལ་ བར་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་པ་ལའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་འབྲེལ་པས་སྟོང་པའོ།།རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དབང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་བརྒྱ་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བདག་གིར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ པའི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་དང་ལྡན་པར་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལོག་པར་ལྟ་བས་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། གཞན་དུ་གནས་པའི་དངོས་པོ་གཞན་དུ་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་བ་ཡིན་ལ། གལ་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་ སྟོང་པ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་མཐོང་བར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ལས་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་རྣམ་གཞག མཛད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་རྣམ་གཞག་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཁོ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པས་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དཔེར་ན་མཚན་མོ་དགེ་ཚུལ་བཏུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུ་མི་གོ་བ་བཞིན་དུ་སྟེ། དགེ་ཚུལ་འགའ་ཞིག་སློབ་དཔོན་གྱིས་མཚན་མོ་བཏུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུ་ཡང་དང་ཡང་དུ་མངགས་པ་དང་། དེས་དེ་ལ་འདི་ དགེ་སློང་རྣམས་ལ་མི་འོས་པས་ཁྱེད་ཅི་ལྟར་གསོལ་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་།དེས་སྨྲས་པ་འདི་ཆུ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་ཁོ་བོས་འཐུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་། དེས་ཀྱང་ཉི་མ་གཞན་ལ་ཆུ་ཉིད་ཁྱེར་ཏེ་འོངས་སོ། །དེས་སྨྲས་པ། ཅིའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་གཞན་ཉིད་ཁྱེར་ཏེ་འོངས། དགེ་ཚུལ་གྱིས་ སྨྲས་པ།གང་གི་ཚེ་ཁྱེད་ཀྱིས་ཆུ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་གསོལ་ན་དེ་དག་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད། ཅི་ལྟར་འདིར་ཆུའི་སྒོ་ནས་ཆང་གི་སྲེད་པ་མི་ལྡོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལོག་པར་ལྟ་བས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསྟན་བཅོས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་བའི་ ཤེས་རབ་ལས་སོ།

如此，不是依据中观派而以空性等使诸法成为空性，而是为了显示依据唯识宗诸法以空性而成为空，故说'所谓依他起自性'等，如前已说。
'不可说为一体或异体'是说，如果空性与依他起是异体，则了知异体的空性时，依他起的所取和分别不会遮止，将导致无解脱之过。
若非异体，则将导致一切时皆解脱之过，空性成为实体之过，以及依他起成为空性之过。因此说'不可说为一体或异体'。
'如无常性等'中的'等'字包含所作性等。若一切法与无常性等是异体，则有法体将成为常住；若是一体，则有法与法性无差别，以及无常性将成为现量所成之过。因此不可说为一体或异体。
'于此'是指唯识宗。'唯以空性'是指以所取能取空性的法性。'一切法是空性'是说依他起相的诸法与空性相关而空。
'非以自性'是因为承许依他起是实有。
关于'四百论'等，不应见到非空性的事物与空性相应而想要证得涅槃。为什么呢？诸如来说邪见不能证得涅槃，因为将一种状态的事物见为另一种状态即是颠倒见。
若见非自性空的事物是自性空，则将以邪见而得涅槃，但诸佛世尊并未安立具邪见者能得涅槃，因为安立以正见为先而得涅槃。
因此，一切法如幻缘起，故唯是自性空，因为是自性空，故世尊说非使非空成为空性。
如同夜晚沙弥不解'不应饮'之义一样：某沙弥被上师一再嘱咐夜晚不应饮，他对此说：'这对比丘不适合，您为何饮用？'上师说：'我想这是水而饮用。'他又在另一天带来酒。上师说：'你为何带来别的？'沙弥说：'当您想是水而饮用时，这些有何差别？'
如同在此以水不能止除对酒的贪著，同样以邪见也不能证得涅槃。
'论中亦'是指《根本慧论》。

།སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཇུག་པ་སྟེ། ལོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ལོག་པ་ཙམ་ནི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་གྱི། གང་སྟོང་པ་ཉིད་ ལ་ཡང་དངོས་པོར་ཞེན་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མེད་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གདམས་ངག་ལས་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལོག་པས་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཐར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།གང་དག་ཁྱོད་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ རིན་དུ་སྦྱིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ན་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་ཁོ་བོ་ལ་བྱིན་ཅིག་ཅེས་བརྗོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ལ་ཐབས་གང་གི་སྒོ་ནས་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་རིན་དུ་སྦྱིན་པར་ནུས།དེ་བཞིན་དུ་གང་དག་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་ལ་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་ཐབས་གང་གིས་དངོས་པོ་ལ་ མངོན་པར་ཞེན་པ་འགོག་པར་བྱེད།དེས་ན་སྨན་ཆེན་པོ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྐྱོན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་འཚོ་མཛད་སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པའི་མདོ་ལས། འོད་སྲུངས་རི་རབ་ ཙམ་གྱི་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པ་བླའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འོད་སྲུངས་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། གང་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ནར་ལྟ་བར་གྱུར་པ་དེ་གསོ་བར་བྱ་བ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་ང་སྨྲའོ།།འོད་སྲུངས་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་ནད་པར་གྱུར་པ་ལ་དེ་སྨན་པས་སྨན་བྱིན་ན། དེ་ལ་སྨན་དེས་ནད་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་བསལ་ནས་སྨན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཞེན་ནས་འབྱུང་བར་མ་གྱུར་ན། འོད་སྲུངས་དེ་ཅི་སྙམ་དུ་སེམས། སྐྱེས་བུ་དེ་ནད་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རམ། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ། །གང་ལ་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་པའི་སྨན་དེ་ཉིད་ཁོང་དུ་ལུས་ནས་ཕྱིར་མ་བྱུང་ན་སྐྱེས་བུ་དེ་ལ་ནད་ཤིན་ཏུ་ལྕི་བར་འགྱུར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འོད་སྲུངས་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར འབྱིན་པར་བྱེད་ལ།གང་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ནར་ལྟ་བར་གྱུར་པ་དེ་ཁོ་བོས་གསོ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་ནས། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་སྔ་མ་འགོད་པ་ནི། འདིར་སྨྲས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་སྐབས་སུའོ། །གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ་ནི་དོན་དམ་པར་བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་འདོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གིས་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་དངོས་སུ་ ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་རུང་བ་རྣམས་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་པ་ཡིན་ལ།དངོས་སུ་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་རུང་བ་མ་ཡིན་པ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་རྗེས་དཔག་གིས་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་ པ་ཡིན་ལ།གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གདོན་མི་ཟ་བར་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་དེ་ལྟར་མི་འདོད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་ནའོ།།བདེན་པ་གཉིས་ཅི་སྟེ་བརྗོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པས་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ལུས་པའི་ཕྱིར་བདེན་པ་གཉིས་མི་འཐད་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཅིག་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་གང་གི་ཕྱིར་བདེན་པ་གཅིག་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའོ།།འདི་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལན་ནོ།

关于所谓的空性等，所谓一切见就是一切执著。所谓出离是不入，颠倒即是空性。一切见仅仅是颠倒并非实有，对于那些执著空性为实有的人们，我们无话可说，因为从我们的教诫中一切分别都已远离，为何他们能获得解脱呢？不能获得解脱的意思。
如果有人说'我将给你无物作为价值'，而对方说'请将无物给我'，那么以何种方法能将无物之物给予作为价值？同样，对于那些执著空性为实有的人，以何种方法能遮止他们对实有的执著？
因此，即便是大药，诸如来以过患想而舍弃了这殊胜的医王大医如来。正因如此，《圣宝积经》中说：'迦叶，宁可依止须弥山般的我见，不可具有增上慢而执著空性见。为什么呢？迦叶，空性是一切见的出离，但对于执著唯空性见的人，我说是不可救药的。'
'迦叶，譬如有人生病，医生给他药，若此药能除去一切病，但药留在体内不出，迦叶，你认为如何？此人能否脱离疾病？'（迦叶）答道：'世尊，不能。若能除一切病的药留在体内不出，此人的病会更加严重。'世尊说道：'迦叶，同样，空性能出离一切见的形态，但对于执著唯空性见的人，我说是不可救药的。'
如是说明了胜义中无从他生后，为了说明世俗中也无生，安立前宗说：'此中所说'等。'此中'是指无生的场合。其他人所说即是认为胜义中无从自他生的意思。
'以现量和比量所缘'是指：其中能直接生起认识的是现量所缘，不能直接生起认识而通过他法了知的是比量所缘。同样，属于自相续的感受等是现量所缘，属于他相续的是比量所缘。
'必定从他生'是指因为以世间现量等了知从他生。'若不如是承许'是指若不承许从他生。'何必说二谛'是指世俗中无从他生，故唯留本来无生自性的空性，因此二谛不合理，将成为唯一胜义谛。'因此'是指由于不是唯一谛，所以有从他生，这是前宗。'对此当说'等是回答。

།འདི་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཅི་སྟེ་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་དེའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རིགས་པས་དཔྱད་ན་རང་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ནར་གནས་པས་དོན་དམ་པར་བདེན་པ་གཉིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཉིད་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དགེ་སློང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །བརྫུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །གལ་ཏེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ན། འོ་ན་བདེན་པ་གཅིག་ཁོ་ན་བརྗོད་པར་རིགས་ཀྱི་བདེན་པ་གཉིས་ཞེས་ཅི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན། ལན་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ན དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཅིག་ཏུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དོན་དམ་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་བྱ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། རྗོད་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཁས་མ་བླངས་ན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བསྟན་པར་ མི་ནུས་ལ།མ་བསྟན་ན་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ལུགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་སོ། །བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མ་དཔྱད་པར་ཁས་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔྱད་པར་ གྱུར་ན་བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་སྟེ་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དཔྱད་ན་སྟེ། ཅི་བདག་ལས་སྐྱེའམ་འོན་ཏེ་གཞན་ལས་སྐྱེ་ཞེས་དཔྱད་པར་གྱུར་ ན་དེ་ཉིད་བདག་ཅན་དངོས་པོ་ལས་སྐྱེ་སྟེ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པ་རྙེད་པ་མ་ཡིན་པ་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་གནས་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་བདེན་པ་ལ་སྟེ་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ པའི་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དོན་བདེན་པ་ལ་བདེན་པ་ཞེས་བརྗོད་པས་རྣམ་པར་དཔྱད་པར་མི་བྱའོ།།དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཚུ་རོལ་ཏེ་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཆ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་ པའི་དངོས་པོ་ལའོ།།གཞན་ལ་རག་ལས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སོ། །འཕགས་པའི་ལྷས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བརྒྱ་པ་ལས་སོ། །ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདི་ལྟར་ཀླ་ཀློ་རྣམས་ཀྱིས་སྐད་གཞན་མི་གོ་བས་རང་གི་སྐད་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་ དུ་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་པོའི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པར་ནུས་ཀྱི།མཁས་པ་འགའ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ལ་མ་ཞུགས་པར་བདག་དང་ཆོས་དག་ལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་བརྗོད་དུ་མེད་པར་རྟོགས་པ་སྐྱེད་མི་ནུས་སོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཀུན་རྫོབ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞུགས་པར་གྱུར་ན་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་སྐྱེད་ནུས་པ་ཡིན་ལ།སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་ཞུགས་པར་གྱུར་ན་དོན་དམ་པ་ཤིན་ཏུ་བརྗོད་པ་མེད་པའི་ཆོས་གཟུང་བར་བྱ་བར་ནུས་པའོ། །དེས་ན་ཇི་ལྟར་བསྟན་པའི་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ངེས་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། བྱིས་པ་བརྡ་ལ་མ་ བྱང་བ་རྣམས་བཞིན་ནོ།

这虽然是真实的，是指为何说二谛。为了说明这个意思，所以说'就胜义而言'等。以理观察，因为不成立从自他生起，所以是无生的自性，唯住于空性，胜义中二谛是不存在的，这是其义。
为了说明这一点引经据典，所以说'诸比丘'等。涅槃是指一切分别寂灭为相的空性自性。'一切行'是指蕴等。'虚妄'是因为无中显有。因此是具有欺诳法性。
若胜义谛唯一，那么应当只说一谛，为何说二谛呢？答案是'因此'等。'因此'是指经观察推理，胜义谛成立为一。'因为是趣入胜义的方便'是指若不承认世间智、所知、所诠、能诠为相的世俗谛，则不能宣说胜义谛，若不宣说则不能了悟，所以世俗谛是了悟胜义谛的方便。
'依世间规则'是指依世间言说。'不观察自他生而承许'是指若经观察则不成立从自他生故。
为了说明这一点，所以说'如是'等。因为诸法如色受等经观察，即观察是从自生还是从他生时，即从彼自性诸法生起，无生灭为相的胜义自性之外，不能找到其他立足之处，唯住于胜义自性故。
于世间言说谛，即'此有故彼生'仅是世间言说，于世俗中说为谛实，不应作观察。
为了以注释说明这一点，所以说'如是'等。'此岸即他分'是指生等自性的世俗谛诸法。'依他'是指随顺世间言说。'圣天'是指《四百论》。
'如何'等是指如同野蛮人不解他语，以自语教导，同样对世间人也要通过安立世间事物的方式才能教导真实义。某些智者若不趣入世间世俗，则不能生起对我法如幻的胜义自性不可言说的证悟。
若能如实趣入世间世俗，则能生起如幻的证悟，若趣入如幻，则能领受极不可言说的胜义法。因此应当确定如是所说的趣入次第，如同未熟习语言的婴儿一般。

།དཔེར་ན་བྱིས་པ་ཆུང་བ་རྣམས་སྐད་གཞན་གྱིས་གོ་བར་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱང་ངོ་། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་འཇུག་པའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བཀའ་སྩལ་པ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་བདེན་པ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ལ།མ་དཔྱད་པར་འཇིག་རྟེན་འཇུག་པའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་འདི་ཉིད་ལ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་དོན་དམ་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ཡོད་དུ་ཆུག་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ནི་དོར བར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དོར་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན།བཤད་པར་བྱ་སྟེ་བདེན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། ཤེས་པ་དང་། ཤེས་བྱ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འཇིག་རྟེན་པའི་དོན་དམ་པའི་ཁས་མ་བླངས་ན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བསྟན་ པར་མི་ནུས་ལ།མ་བསྟན་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མ་ནུས་ལ། དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐ་སྙད་ལ་ནི་མ་བརྟེན་པར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཐབས་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་ཏེ།དཔེར་ན་ཆུ་དོན་དུ་གཉེར་བས་སྣོད་བཞིན་དུའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ལེགས་པར་མ་བཟུང་བའི་སྦྲུལ་བཞིན་དུའོ། །རྣམ་པར་ དཔྱད་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་དཔྱད་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་མི་གྲུབ་པས་སོ། །དེ་ཉིད་མདོའི་ཁུངས་ཀྱིས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྦྲེང་བར་བྱ་བའི་སྲད་བུའི་ཁྱད་པར་རོ། །ཤིང་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གང་ལ་སྲད་བུ་འབྲེལ་བའོ།།གསུམ་ཚོགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་དང་རྒྱུད་དང་ལག་པས་བཙལ་བའོ། །སྒྲོགས་བྱེད་པི་ཝང་གླིང་བུ་ལ་སོགས་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པས་རོལ་མོའི་ཆ་རྐྱེན་ལས་སོ། །དེ་དག་ལས་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་གསུམ་པ་ལ་སོགས་ པ་ལས་བྱུང་བའོ།།དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་བྱུང་བའི་དེ་མ་ཐག་ཏུའོ། །མཁས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་དང་ལྡན་པ་འགའ་ཞིག་གིས་སོ། །ཕྱོགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤར་ལ་སོགས་པའོ། །ཕྱོགས་མཚམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤར་ལྷོ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་ནས་འོངས་ལ་ གར་སོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་གང་ནས་འོངས་ཤིང་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་གར་སོང་སྙམ་དུ་བརྟགས་ནས་སོ།།འོང་བའམ་འགྲོ་བ་རྙེད་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་རྣམས་སུ་སྒྲའི་འོང་བའམ་འགྲོ་བ་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་ ཏེ།དེ་ལྟར་མ་དམིགས་པས་སོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་དག་དང་ནི་རྐྱེན་དག་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པས་སོ། །འདུ་བྱེད་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་ རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་སྟེ།ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བས་འདུ་བྱེད་སྟོང་པ་སྟེ་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རོ། །ཡོ་བ་མེད་པ་སྟེ་བྱ་བ་མེད་པར་མཐོང་བའོ། །དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་ཏེ།ནང་ཡང་སྟོང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམས་སྟོང་པ་སྟེ། རྣམ་པར་དཔྱད་ན་མི་འཐད་པས་སོ། །ཕྱི་རོལ་སྟོང་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྟོང་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བདག་ཉིད་ཀུན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་སོ།།གནས་མེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་མེད་པའོ།

比如小孩子们无法用其他语言理解一样，世间凡夫众生也是如此。正因为如此，为了世间趣入的方便，世尊宣说有和无。
由此说明，胜义谛唯一是真实的，为了不加观察而趣入世间的方便，所以宣说世俗谛。
为了说明此义，引用《根本慧论》的教证而说'论中亦'等。如果胜义是无戏论的自性，且承许其存在，那么宣说蕴、界、处、圣谛、缘起等非胜义有何必要？非真实性是应当舍弃的，对于应当舍弃的东西宣说有何必要？
解释道：虽然如此，但若不承许能诠、所诠、能知、所知等性相的世间胜义，就无法宣说胜义谛。若不宣说则无法通达，若不通达胜义就无法获得涅槃。为了说明这一点，所以说'若不依世俗'等。
为了现证涅槃的方便，首先必须如实承许世俗，如同求水者需要容器一样。因此，不依世俗的空性就如同没有善巧把握的毒蛇一样。
若加以观察，世间言说将会毁坏，因为经过观察世间言说不成立。为了以经教说明这一点，所以说'如说'等。
'弦'是指用来连接的线的特殊种类。'木'是指与弦相连的物体。'三者和合'是指木、弦和手的寻求。'发声琵琶笛等'是指由三弦等乐器的条件。'从彼生'是指从三弦等产生。'尔时'是指声音产生的刹那。'智者'是指某些具有智慧者。'方'是指东等方位。'方隅'是指东南等方位。
'从何来去何处'是指观察从哪个方位和方隅而来，又去往哪个方位和方隅。'来去不可得'是指在诸方位和方隅中找不到声音的来去，因为如是不可得故。
'如是从因缘'是指业和无明等。'诸行皆生起'是指色、受等生起。瑜伽师们如实见到无明等，由见到如实安住的真实性，所以诸行是空的，本来无生。'无所作'是指见到无有作用。
为了广说这一点，所以说'蕴等'。'内亦空'是指眼等内在自性是空的，因为经观察不合理故。'外亦空'是指外在的色等是空的。因此说'一切自性空且'。'无住'是指无有境。

།དེ་ཉིད་དཔེའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེས་ན་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་བྱས་པ་དེའི་ཚེ་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པར་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཀུན་རྫོབ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་འགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་སྔ་མ་སྟོན་པ་ནི་ཅི་སྟེ་ཡང་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་གཅོད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་དེ་དེ་ལ་ལྷག་པར་མངོན་པར་ཞེན་ པ་ཡོད་པས་སོ།།ཀུན་ནས་གཅོད་པ་ན་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་རྫས་སུ་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་བརྗོད་པ་ནའོ། །དེས་བྲེད་ཤ་ཐོན་པ་སྟེ་ངས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྙམ་ནས་བྱ་བ་ལ་རྨོངས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བའོ། །གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དཔེར་ན་སེམས་ཙམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་ཞེན་པ་ཡོད་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པ་ཡིན་ལ།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དག་ལོག་ན་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་སྟེ་ཕྱོགས་སྔ་མའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལ་སྐྱེ་བར་རྟོག་ནའོ། །ཚིག་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཀུན་རྫོབ་རྫས་སུ་ཡོད་ལ་སྐྱེ་བ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཚིག་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་སྐྱེ་བར་བརྗོད་པ་ལའོ། །དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ཙམ་ཡིན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་སྐབས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་སྐབས་སུའོ། །རིགས་པ་གང་ཞིག་གིས། བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་རིགས་མིན་པའི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་སླར་ཡང་སྐྱེ་བར་རིགས་པའང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་དང་།གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་གལ་ཏེ་གཞན་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ནི་འོ་ན་མེ་ལྕེ་ལས་ཀྱང་མུན་པ་སྟུག་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པས་ཅི་ལྟར་དོན་དམ་པར་བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་པའི་རིགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་སྙད་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་ རིགས་པས་ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱེ་བ་གང་གིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ་རིགས་པ་མེད་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བས་བདེན་པ་གཉིས་ཀར་དུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གང་གི་ཕྱིར་བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མ་གྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀར་ལ་ཡང་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གང་དག་བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་བརྟགས་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་བཀག་པ་ཡིན་གྱི་སྔོན་པོར་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ནི་བཀག་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དེ་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བརྟགས་པ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྨྲས་པ་དག་གོ།།འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟགས་པ་ལ་སྐྱེ་བ་བཀག་པར་འདོད་པའོ།

为了通过比喻来说明这个道理，'诸法的性相如同虚空的本性'，意思是说一切法都与虚空相同。因此，如果进行观察分析时，若观察一切法都具有虚空的性相，那么世间的言说将会毁坏。
如此依据观察的角度宣说了世俗的建立后，现在为了遮破世俗实有，提出前宗说：'假使'等。'断除一切对事物的执著'是指对色、受等事物在世俗中实有的执著，这就是一切所有，因为对此有强烈的执著。'断除'即说'即使在世俗中也无实成'之语时。由此感到恐慌，即迷惑于'我该如何做'。因此执著名言谛，即执著世俗谛的意思。
'此'是指主张世俗实有。'某者'等是指比如唯识宗认为，如同他们所许实有的识生起那样，对识本身有所取能取的执著时是杂染，若所取能取二者消除则是清净，这是前宗。为了对此作答，说'即便如此'等。'即便如此'是指若认为世俗实有中有生起。'仅是言说'意思是因为世俗实有中生起不成立，所以是空无意义的仅仅言说。
'对如是说者'是指对说实有生起者。为了广说此义，说'何以故'等。'何以故'是问为何是仅仅言说。'于彼时'是指胜义时。'以何正理，从自他生不应理'是指已生者再生不应理等，以及若依他而有他生起，则从火焰中也应生起浓密黑暗等正理，如同以此正理胜义中从自他生起不应理一样，世俗言说中也不应理，故你的立场中以何成立生起，因为无有正理。
为了以释论说明此义，说'如何'等。'因此自相的生起于二谛中皆无'是说因为从自他生起不成立，所以事物自相的生起于二谛中都不成立。因此，有些人认为龙树尊者仅仅遮破了所取能取分别的自性，而并未遮破如青色显现等识的性相——依他起性，这也不应理。为了说明这点，说'有些'等。'彼等'是指说分别无生者。'许'是指许可遮破分别中的生起。

།འདི་ཡང་གཏན་ཚིགས་མེད་པར་མི་འགྲུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པར་མི་འགྲུབ་པས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་རིགས་པ་ལ་བརྟགས་པ་འགོག་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ བཞིན་དུ་གཞན་དབང་འགེགས་པའི་ནུས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའམ།སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པས་ཁྱད་པར་བརྟེན་ནས་བཀག་པ་མཛད་པ་མ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་རིགས་པ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ རིགས་པ་ལ་བརྟགས་པ་འགོག་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་གཞན་དབང་འགོག་པ་ལ་ནུས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་།བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པས་དངོས་པོ་སྤྱིའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ཡིན་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མ་ཡིན་པས་སློབ་དཔོན་ ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བཀག་པ་ཡིན་ཞེས་ཅི་ལྟར་བརྗོད།དེས་ན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བཀག་པར་འདོད་པ་དེ་དག་ནི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །ད་ནི་གཞན་དག་གི་དོགས་པ་བསུ་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་ན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཅི་ལྟར་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ངོ་བོ་མི་དམིགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ནའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་སྒྲ་བརྙན་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །ཚོགས་ལ་ལྟོས་ནས་མ་གྲགས་པ་ཡང་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོང་དང་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ལ་ལྟོས་ནས་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་འབྱུང་ བའི་ཕྱིར།ཚོགས་པ་ལ་ལྟོས་པར་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ད་ནི་མ་བརྟགས་མ་དཔྱད་པར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ལ་བརྟེན་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི། རིགས་པའི་སྒོ་ནས་མ་ཡིན་ཏེ་སྔར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཅི་ལྟར་གཟུགས་བརྙན་ལ་ སོགས་པ་སྟོང་པ་ལས་གཟུགས་བརྙན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུའོ།།འདིས་ནི་རང་གི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་པའི་དཔེ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། དོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དཔེ་དེ་བཞིན་དུའོ།།དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་ན་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པས་སྐྱེ་བ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ངོ་། །སྟོང་ཉིད་དག་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ།།དེས་ན་དམིགས་པ་ཙམ་ལས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པས་སོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་སྣང་བར་འགྱུར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྣང་ཞེ་ན། འདི་ནི་ཁྱོད་ལ་ཡང་མཚུངས་ཏེ། ཅི་ལྟར་གཟུགས་བརྙན་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་ཀྱང་སྣང་ལ།རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྣང་། ཁྱོད་ཀྱིས་ལན་ཅི་ལྟར་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁོ་བོས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་སྐྱོན་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་པའོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ཐམས་ ཅད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་པར་གནས་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གནས་པའོ། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ། ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པས་སོ། ། གཟུགས་བརྙན་རང་བཞིན་མེད་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་སྟོང་པ་མེ་ལོང་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ནང་དུ་མཐོང་བ ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།

此外，说'无有理由则不能成立'是指没有原因则不能成立。这其中的含义是，如果对于观察所依的正理有遮遣的能力，而对于依他起却没有遮遣的能力，或者龙树尊者所说'非从自生起，亦非从他生'等正理并非是针对特殊情况作遮遣的话，那时就是正理。然而，由于对于观察所依的正理有遮遣的能力，同样对于依他起也有遮遣的能力，并且'非从自生'等正理是就诸法总体而遮遣生起，而非就个别情况而言，因此怎能说龙树尊者仅遮遣遍计所执性？所以，那些认为只遮遣遍计所执性的说法是无有理由的。
现在为了回应他人的疑问，说'若是如此'等。如果无生，怎么能见到无自性？就像兔角等无生故而不可见一样。因此，由于见到自性，所以是有生的，这是他人的疑问。
为了回答这个问题，说'解释'等。'影像'等词包含回声等。'非不依缘而显现'是说由于依赖面容、镜子等诸缘而生起影像等，所以是依缘而显现的意思。现在是就未经观察分析的世间言说而言，并非从正理的角度，因为前面已经说明过了。'如何'等是说如同从空性中生起具有影像相的认识一样。
这是显示即使无有自生也可见到自性的比喻。为了说明其义，说'如是'等。'如是'是指如同比喻那样。'一切法空性'是说由于以正理不成立生起，所以识等诸法是空性。'从空性中生'是说从色等中生起。因此，仅从所缘不能成立自相的生起。
如果说无生之法也能显现，那为何兔角等不显现呢？这个问题你也同样要回答：为何影像等虽无自相的生起却能显现，而兔角等为何不显现？你如何回答，我也同样可以回答，有什么过失呢？
为了解释这个道理，说'一切法'等。'与因果无别而住'是说安住于因果的自性中。'一切法'是指色等，因为虚空等是无实法。'影像无自性的安立'是说作为认识的因。为了引经据典，说'如经中'等。在极为清净的镜中见到一切法的影像是空性的，如是缘起诸法成为认识的对境。

།དེ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀར་ཡང་ཆད་པ་དང་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་ རང་བཞིན་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་དུས་ཇི་སྲིད་དུ་གནས་ནས་ཕྱིས་འཇིག་པར་འགྱུར་ན་ཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པར་གྱུར་ན་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་པ་རྟག་པ་ དང་ཆད་པར་ལྟ་བ་དག་ག་ལ་ཡོད།ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་བཅོས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་སོ། །གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གང་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པར་བརྗོད་ན། ངོ་བོ་ཉིད་ནམ་གྱི་ཚེ་ཡང་མེད་པར་མི་འགྱུར་བས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ན་རྟག་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་ ལ།སྔོན་གྱི་གནས་སྐབས་ན་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཁས་བླངས་ནས། ད་ལྟར་བའི་དུས་ན་དེ་ཞིག་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཕྱིས་དེ་ལྟར་ཁས་ལེན་ན་ཆད་པའི་ལྟ་བར་འགྱུར་ལ། དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་རིགས་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པར་འགྱུར་ བ་མ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་ལེན་ན་དངོས་པོ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྟག་པར་ལྟ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། ངེས་པར་ཆད་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ་གང་སྔར་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ ཁས་བླངས་ནས་ཕྱིས་དེ་ཞིག་པ་ལས་དམིགས་ན་དེ་ལ་སྔར་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་ཆད་པར་འགྱུར་ལ།གང་ཞིག་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་དམིགས་པའི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རབ་རིབ་མེད་པས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་དམིགས་ལ། དེ་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་ཅི་ཞིག་མེད་པར་ བརྗོད་དེ།དགག་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས་སོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་བསལ་བའི་དོན་དུ་རབ་རིབ་མེད་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཁོ་བོ་ཅག་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་ལ་ཆད་ པར་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཡང་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཞིག་གིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཁས་བླངས་ཏེ། ཕྱིས་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ན་དེའི་ཆད་པར་སྨྲ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།གང་གཞན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་ཙམ་ཁས་བླངས་ནས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་མེད་པས་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ཡིན་ལ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་ གྱུར་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་དངོས་པོ་ཙམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མེད་པར་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ།འདི་ལྟར་དེའི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་དབང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་། མེད་པའི་ལྟ་བ་གཉིས་ཉེ་བར་གནས་ པས་ཅི་ལྟར་མཐའ་གཉིས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་འགྱུར།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་བཤད་པའི་དོན་མི་འཐད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པའོ། །དེས་ན་དབུ་མ་པའི་ལྟ་བ་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། སེམས་ཙམ་པ་ལ་ སོགས་པའི་ལྟ་བ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་བུའི་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་དང་རྗེས་སུ་བསྟུན་པའི་ཕྱིར་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མཐོང་བའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་དབང་གིས་དྲང་བའི་དོན་ཉིད་དུ་སེམས་ཙམ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། མང་པོས་བཀུར་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཟག་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་ངེས་པའི་དོན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

为了说明在二谛中都不是断灭和常见，所以说'正因为如此'等。如果诸事物有自性，那么它存在一段时间后灭去就成为断灭，同样，如果事物的自性一直存在就成为常见。然而，由于在两边都不成立生起，无自性故，哪里会有常见和断见。'如论中所说'是指《根本中论》。关于'若某'等，若说某物以自性而有，因为自性任何时候都不会成为无，所以承认有自性就会成为常见。
先前承认事物有自性，而现在说因为它已灭故不存在，如此后来承认就成为断见。在事物无自性的立场上不会有常断的过失，因为未见到事物的自性。如果承认诸事物无自性，有人说因为未见到事物故不会成为常见，必定成为断见。这是不对的，因为先前承认事物自性后来见其灭去，由于否定先前生起的事物故成为断见。
就像无眼翳者完全不见眼翳者所见的毛发等，说'它不存在'时否定什么呢？因为根本没有所要否定的东西。如同为了遣除颠倒者的错误理解而说无眼翳一样，我们说一切事物都不存在，因此我们这样说并不会成为断见。
如经中广说：'世尊，若有人先承认一切事物，后来说从贪、嗔、痴所生的事物不存在，他将成为断见论者'等。有人说仅承认依他起的心和心所事物，由于遍计所执的事物不存在故能断除实有见，又因为作为染净因缘的依他起事物存在故能断除无有见，这也不对。
因为这样一来，由于遍计所执不存在和依他起存在，有无二见仍然存在，如何能断除二边？因为由因缘所生的事物自性不合理，所说的义理完全不成立。因此应当了知，唯有中观见不会落入有见和无见，而唯识等见则不然。
为了随顺如是根机的所化众生，以及因为这是见到胜义谛的方便，世尊以大悲心方便说唯心，应当了知这是不了义，如同对犊子部等说有补特伽罗一样，并非了义。

།ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ལས། གང་དུ་བདེ་བར་གཤེགས་པས་སྟོང་ཉིད་གསུངས་པ་ཡི། །མདོ་སྡེ་ངེས་པའི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཤེས་ཀྱིས། ། གང་དུ་གང་ཟག་སེམས་ཅན་སྐྱེས་བུ་རྣམས་བསྟན་པའི། །ཆོས་དེ་ཐམས་ཅད་དྲང་བའི་དོན་དུ་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་བཅོས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དངོས་པོ རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཤེས་པར་འདོད་དགོས་ཏེ་གཞན་དུ་གང་མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བའི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་ལས་གལ་ཏེ་དངོས་པོར་ལྟ་བ་ཁས་ལེན་ན་ནི་དེ་ལ་ངེས་པར་ལུང་དང་ཤིན་ཏུ་འགལ་བའི་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བརྟག་ པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེ་རྟག་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་གམ།འོན་ཏེ་མི་རྟག་པ་ཞིག་།གལ་ཏེ་རྟག་པ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རྟག་པར་སྨྲ་བར་འགྱུར་ལ། གལ་ཏེ་མི་རྟག་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཆད་པར་སྨྲ་བར་ངེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་དང་བྲལ་བའི་བདེན་པ་གཉིས་བསྟན་ནས། ད་ནི་སྟོང་པའི་དངོས་ པོ་ལས་སྟོང་པ་སྐྱེ་བ་ལ་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དཔེ་འདིའི་སྒོ་ནས་རང་བཞིན་མེད་པ་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྟོན་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྫུ་འཕྲུལ་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མཐུས་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་ན་གང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་དེས་ཀྱང་སྤྲུལ་པ་གཞན་སྤྲུལ་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་གང་སྤྲུལ་པ་གཞན་སྤྲུལ་པར་བྱེད་པའི་སྤྲུལ་པ་པོ་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །གང་སྤྲུལ་པ་པོས་སྤྲུལ་པའི་སྤྲུལ་པ་གཞན་དེ་ ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཅི་ལྟར་འདིར་རང་བཞིན་མེད་པ་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའི་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་ཉིད་དང་། ལས་དང་བྱེད་པ་པོར་བརྗོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ལས་ཀྱི་བྱེད་པ་ པོ་ནི་སྤྲུལ་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ།རང་བཞིན་སྟོང་པའོ། །རང་བཞིན་སྟོང་པའི་བྱེད་པ་པོ་དེས་ལས་གང་བྱེད་པ་དེ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྤྲུལ་པ་པོས་སྤྲུལ་པ་གཞན་སྤྲུལ་པ་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྨྲ་བའི་དབུ་མ་པ་རྣམས་ལ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ ག་ལ་ཡོད་ཅེས་པའོ།།སྤྲུལ་པའི་དཔེ་འབའ་ཞིག་གིས་རང་བཞིན་མེད་པར་ལྟ་བར་རིག་པར་མ་ཟད་ཀྱི་གཞན་ཡང་དཔེ་འདི་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསལ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གྱིས་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་ལས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པས་སོ། །ལས་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ལས་སོ། །བྱེད་པ་པོ་ནི་སེམས་དང་ལུས་སོ། །འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་དང་། བདག་ པོའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པ་རྣམས་ཁོ་ནས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བ་སྤངས་ནས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ལ་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པར་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དགེ་བའི་ལས་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ལྡོག་པའོ། །མི་དགེ་བའི་ལས་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའོ།

如同在《圣三摩地王经》中所说：'如来所说空性之处，应知是了义经典的特点。凡是宣说补特伽罗、众生、士夫之处，应知那些法都是不了义。'
为了说明中观论典的依据，如论中所说：应当了知诸法无生，否则若不观察而接受令人愉悦的诸法建立，如果承认实有见解，则必定会与经教相违，而堕入常见和断见。为什么呢？因为所要观察的事物，要么成为常住，要么成为无常。如果是常住，那时就会成为常见论者；如果是无常，那时就必定会成为断见论者。
这样宣说了远离常断的二谛之后，现在为了说明从空性事物中空性生起的中观论典依据，所以说'如何'等。通过这个比喻确定无自性者能产生果实，例如导师即佛世尊具足神通，以神通力变化幻身时，佛世尊的幻身也能变现其他幻身。其中能变现其他幻身的幻化者是空性即无自性。被幻化者所变现的其他幻身也是空性，即离如来自性。
'如是'等词的含义是：如同此处无自性者有无自性的作用、作者性、业和作者的说法，同样在此处业的作者如同幻化相，自性空。由彼自性空的作者所作之业也是自性空，应当了知如同幻化者变现其他幻身一样。因此，对于说无二的中观师们怎么会有邪见呢？
不仅仅通过幻化的比喻了知无自性见，而且还应通过这些比喻清楚地理解诸法无自性。为了说明这点，所以说'烦恼业'等。其中烦恼是贪等，因为令众生相续烦恼。业是善业、不善业和不动业。作者是心和身。果是异熟果、等流果、增上果等。应当了知这些烦恼等如同干闼婆城等无自性。
因此，应当了知唯有中观师们因为不承认诸法自性，所以不会有常见和断见的过失。这样远离常见和断见后，应当了知在无自性中善业和不善业的因果关系是合理的。为了说明这点，所以说'因此如是'等。关于善业和不善业，善业是远离杀生等，不善业是杀生等。

།འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་ནི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་བདེ་འགྲོར་ཡིད་དུ་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་ནི་ངན་སོང་དུ་ཡིད་དུ་མི འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པའོ།།འགགས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དུས་གཞན་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བས་སོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་དང་ཆུད་མི་ཟ་བ་དང་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ རྟོགས་པ་མེད་པ་ཡང་འཐད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་མེད་དུ་ཟིན་ཡང་འབྲས་བུ་འཐད་པ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྒོས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་སྐྱེ་བ་དག་ལས་དུས་གཞན་དུ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་གཞན་གྱིས་བརྟགས་པ་དེ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཆོས་མེད་པས་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱིས་ཇི་ལྟར་བརྟགས་པ་བཞིན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དག་ན་རེ་དགེ་བའི་ལས་ནི་སྐྱེས་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཆུད་ཟ་བ་ཡིན་ན་དེ་འགགས་པས་འབྲས་བུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་གང་གི་ཚེ་ལས་དེ་བྱས་པའི་དུས དེ་ཉིད་དུ་ལས་དེ་ལས་ཆུད་མི་ཟ་བར་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་བྱེད་པ་པོའི་རྒྱུད་ལ་བུ་ལོན་གྱི་ཡི་གེ་ལྟ་བུ་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ།དེ་ལྟར་ན་ཡི་གེ་བཞིན་དུ་ཆུད་མི་ཟ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་ལས་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཆོས་སྐྱེ་བའི་ལས་དེ་བུ་ལོན་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ བུ་ལོན་གྱི་ཡི་གེ་ཡོད་པས་བུ་ལོན་དེ་སྤྱད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ནོར་གྱི་བདག་པོའི་ནོར་ཆུད་ཟ་བར་མི་འགྱུར་བར་སྐྱེད་དང་བཅས་པའི་ནོར་གྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལས་ཟད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་ཡོད་པས་དེའི་སྒོ་ནས་འབྲས་བུ་དང་བྱེད་པ་པོ་དག་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། ། གང་གི་ཚེ་བུ་ལོན་གྱི་ཡི་གེས་ནོར་ཁུགས་ཏེ་ལོངས་སྤྱད་ནས་ཕྱིས་ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རུང་ནོར་འོང་བའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱས་ནས་ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རུང་ནོར་སྤྱད་པའི་ཡི་གེ་བཞིན་དུ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པར་ནུས་པ མ་ཡིན་ནོ།།ཐོབ་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་གིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཞིག་ཡོད་པ་ལ། གང་ཐོབ་པ་ལས་ཞིག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱང་ལྡན་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་དུས་ གཞན་དུ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པའོ།།སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་བསྒོས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྡུ་བར་བྱ་སྟེ། དེས་ཀྱང་དུས་གཞན་དུ་འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་ པ་མེད་ན་ལས་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་པར་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ནའོ།།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ལས་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་མི་འགག་སྟེ། ལས་དེ་ནི་ཐོག་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་ལས་དེ་འཇིག་པ་མེད་པས་ ལས་དེ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་འོངས་པ་ཡིན་ནོ།།འདིའི་དོན་ནི་དཔེར་ན་ད་ལྟར་བའི་གནས་སྐབས་ན་དེ་ལ་རང་བཞིན་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ལས་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་པ་མེད་པ་ལས་མ་ཞིག་པ་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་སུ་ཞིག་གིས་འགོག་།དེའི་ཕྱིར་འཇིག་ རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་པོར་ལོན་པ་ལས་ཀྱང་མིའི་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འདི་ནུས་པ་སྟེ།མཐུས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་གང་གི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་འགག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་འགག་པར་སྨྲ་བ་ལའོ།

果报的关联是指善业与善趣中悦意的果报相关联，不善业与恶趣中不悦意的果报相关联。所谓'灭尽经过很久'是指受生后所感受等业的果报在其他时间感受的缘故。
阿赖耶识相续、不失法、得等的遍计执不存在也是合理的，意思是即使没有阿赖耶识相续，果报也是合理的。并非如他人所计执的那样，由熏习习气的阿赖耶识相续产生，在其他时间产生果报。
同样，即使没有不失法，果报也会产生，并非如他人所计执的那样。其他人说：'善业一产生就会消失，那么由于已灭就会导致无果报的过失。因此，当造作业时，即刻会在造业者相续中产生一个名为不失法的法，如同借据一样。如是应知不失法如同借据。应知产生不失法的业如同债务。'
就像有借据，即使已经使用了债务，债主的财物也不会消失，而是具有连本带息的财物。同样，即使业已耗尽，由于有其他所谓不失法的存在，通过它使果报与造业者相关联。
当借据收回财物并使用后，无论是否存在，都不再有获得财物的能力。同样，不失法在异熟果报感受后，无论是否存在，如同已用的借据，也不能再产生异熟果报。
即使没有得也是合理的。其他人说有一个名为得的不相应法存在于善不善业中，即使得已毁坏，也说善不善业相应。并非如他们所说的那样在其他时间产生果报。
'等'字包括熏习业习气的意识，它也不会在其他时间产生果报。
如何是指：如果没有阿赖耶识等，业果如何相关联？为了回答这个问题而说'由于'等。由于该业不是本性灭，因为该业从最初就无生，无自性故无灭，因此从该业中果报生起是合理的。
这的含义是：比如在现在时虽然无自性，但从中生果，同样，由于业无自性故无灭，从未灭的业中生起果报，谁能遮止？因此，以世间名言，即使灭后经过很久，在某些人道等中，虽然没有阿赖耶识等，也应知由此力量产生乐苦性质的果报。
为了解释这个意思而说'如某些'等。'某些'是指主张业的自性灭的人们。'对此'是指对主张业灭者而言。

།འགགས་ཟིན་པའི་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་གཞག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགགས་ཟིན་པའི་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་སྟེ། མཐུ་ གནས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྟེ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དུས་གཞན་དུ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷག་མ་གོ་སླའོ། །ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་བཅོས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་སོ། །གང་ཕྱིར་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་ཅེ་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས་སྨྲས་པ། གང་གི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ། །གལ་ཏེ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ལས་རྣམས་བསྐལ་པ་བརྒྱར་ཡང་ནི། །འཇིག་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཚོགས་ཤིང་དུས་ལ་བབ་པ་ན། །ལུས་ཅན རྣམས་ལ་འབྲས་བུར་སྨིན།།ཞེས་ཇི་ལྟར་གསུངས་ཤེ་ན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཕྱིར་དེ་ནི་མ་སྐྱེས་པ། །དེ་ཕྱིར་ཆུད་ཟར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགོངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་དེ་སྐད་ཟེར་བས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་གནོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། ལས་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་ན་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ ངེས་པར་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཅན་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ལས་དེ་མ་བྱས་ཀྱང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། གང་ཡོད་པ་དེ་ནི་བྱ་བར་མི་རིགས་པས་རྒྱུ་ལ་ ལྟོས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་མི་དགེའི་ལས་མ་བྱས་སུ་ཟིན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་མ་བྱས་ཀྱང་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ།།ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་འབྱིན་ན་མ་བྱས་པས་མྱོང་བར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཁོ་བོས་འཇིག་རྟེན་ གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ལས་གང་བྱས་ནས་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པས་དེ་ལ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི།འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་དུ་མ་བྱས་ཀྱང་འབྲས་བུ་མྱོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སྐྱོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་ལས་ཆུད་མི་ཟ་བ་ལ་མདོའི་ ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།མདོ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མིའི་ཚེའི་ཚད་ལོ་བརྒྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ལོའི་ཚད་ནི་ལོ་བརྒྱ་ཡིན་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱང་མ་གྲུབ་པས་ལོ་བརྒྱ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ལོ་ལ་ཕུང་པོར་སྤུངས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། སྒྲུབ་པ་འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམ་པ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཅན་མི་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡང་དེ་དང་མཚུངས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །འདིས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཟད་པ་མེད་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཟད་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས པ་གསུངས་ཏེ།ངས་ལས་ཟད་པ་མེད་པ་དང་ཟད་པ་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་སྟོང་པའི་རྣམ་པ་ལས་དེ་ཟད་པ་མེད་པ་ཡིན་ལ། ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་པས་ཟད་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཅི་སྐད་བསྟན་པའི་དོན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་། འབྲས་བུའི་འགྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །སད་ཀྱང་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ངོ་།།རང་བཞིན་ཡོད་མིན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རོ། །འགགས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་སོ། །དོན་འདི་ཉིད་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་སྐད་དུ་སྲིད་པ་འཕོ་བའི་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡུལ་ གྱི་བུད་མེད་བཟང་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ན་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་མཛེས་པའོ།།མ་མཆིས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་དམིགས་པ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་དཔྱད་ན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕོངས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །དུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པའོ།།འཆི་དུས་དང་ཚོད་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་ཁ་ནའོ། །དེ་དང་སྐལ་བ་འདྲ་བའི་ལས་སད་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ལས་སད་ནས་སོ།

为了安置已灭业的功能力量而言，即已灭业的功能力量，为了使其力量安住，若非如此，则于其他时间不可能生起果报。其余易懂。
所谓'如论中所说'是指根本慧论。关于'由于业'等，为何业不生？论师说：由于无自性故无生。
若由于无自性故无生，那为何世尊说：'诸业纵经百劫，亦不会灭失，因缘和合时，必于众生成熟'？对此应答：'由于彼未生，故不会虚耗。'此乃世尊密意，因此你如此说于我等并无损害。
若业有自性，则业的自性必定不会变异，将成为常住，如同虚空性般不变。因此即使不造业也将成为存在，因为所谓常住即是存在，凡是存在者不应造作，因不依赖因缘，即使不造善不善业也将于世间生起异熟，故不造也将感受。
若问：在你的立场，以未生而出生果报，为何不造也不会感受？因为我说在世俗谛中，对已造而灭的业加以观察时无生无灭，于彼生起果报，而非在世俗谛中未造也感受果报。因此无过失。
为了引经证成胜义中业不虚耗，故说'经中亦'等。'人寿百岁'是说人类寿命为百年，因为因果不合理故，时间也不成立，故百年性质的年中无蕴聚。
'此修行亦'是说五蕴相的人蕴亦同彼，即是空性之义。此说由自性空故无生。
为显示无尽，故说'无尽'等。我所说业无尽与尽，是从空性方面说无尽，从世俗方面说尽，此为其义。
'如所说义'即是业与果报关系的性质。'醒时'即是醒着的状态。'无自性'即是胜义中。'已灭'即是世俗言说中。
为引经证成此义，故说'如转有经中'等。'国中美女'即是国中最美者。'无有'为何？说'不可得'，因为观察时不可得故。'贫穷'即是不悦意性质。'疲惫'即是具身苦。'临近死时'即是临终时。'感受与彼相应业'即是感受与所生人等趣相应的业。

།དཔེར་ན་ཉལ་ཉལ་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ དཔེར་ན་རྨི་ལམ་ན་མཐོང་བའི་བུད་མེད་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དྲན་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱང་དོན་དམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འཇིག་པ་མེད་པ་ཡིན་ལ།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞིག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ཡིད་ལ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་དོན་དུ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་འགྱུར་ བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་དང་སྐལ་བ་འདྲ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་གང་ཡང་འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་འཕོ་བ་ཡང་མེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །ལྷག་མ་གོ་ སླའོ།།འདིས་ནི་ལས་འགག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱི་དོགས་པ་བསུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཅི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ལའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་བྱས་ཟིན་པ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ཟིན་པ་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཟད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་ཡང་ལས་དེ་ལ་ཟད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་ནོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དཔེར་ན་རབ་རིབ་ཅན་ལ་ཡུལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་ཀྱང་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས པ་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ།རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་སྣང་ངོ་། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དངོས་གཞན་རྣམ་པར་མ་ཡིན་ལྟར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་དཔེ་བསྟན་ནས་དོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་སྨིན་ནས་སླར་སྨིན་མིན་ཤེས་ཀྱི། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མེད་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་ ཀྱང་ཐམས་ཅད་མི་སྣང་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་མ་སྨིན་པ་དག་གི་དུས་སུ་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་འཇིག་པ་མེད་པར་མཚུངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལས་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལན་གཅིག་འབྱིན་པ་ལ་ངེས་པར་འགྱུར་བའོ། །དཔེ་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་དཔེའི་སྒོ་ནས་སོ། །ལས་རྣམས་མ་ངེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་ པ་ལ་ལན་གཅིག་འབྱིན་པ་ལ་ངེས་པའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཉིད་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་དཔེས་སོ། ། ནག་པོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལས་སོ། །རྣམ་སྨིན་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་འགྲོར་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །རྣམ་སྨིན་དགེ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་འགྲོར་ཡིད་དུ་འོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །དགེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ ནི་དགེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལས་སོ།།མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་གི་སྒོ་ནས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །དགེ་མི་དགེ་མེད་བློ་ཅན་ཐལ་འགྱུར་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་ ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཐར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ།

例如'睡眠'等词，就像在梦中所见的女子，虽然在醒来时已不存在，但仍能成为产生记忆的因。同样，从胜义谛的角度来说，业是不灭的，从世俗谛的角度来说，虽然已经消失，但为了在心中产生果报而显现。这是词义。
'与彼相应'是指与感受异熟果报相应。'任何法从此世间转至他世间都不存在'是指以我等为特征。其余易懂。
这是说明业虽然灭去但不会失坏。为了回应他人的疑问而说'若是'等。'自性不生'是指业。'从已成熟的异熟中'等是说从已产生异熟果的业中又生异熟果，因此将成无穷。为什么呢？说'因为彼无尽'，即使感受异熟果报，但该业无有穷尽的缘故。
为了对此作答，说'此非有'等。'此'指无穷过失。为了说明这一点，说'如何'等。例如，对于眼病者来说，虽然同样是无实境，但会显现发丝等，而不会显现兔角等。因此说'如非余事相'。
如是说明比喻后，为了说明义理，说'如是成熟已不复熟当知'。如同在无实性上相同却并非一切都显现一样，业的自性在成熟与未成熟时虽然同样是不灭的，但已成熟的业不会再生异熟果。
为了以注释说明这一点，说'例如'等。'异熟决定'是指因为不再有异熟功能，所以决定只产生一次异熟。'以此喻'是指通过眼病者的比喻。'诸业非不定'是指决定只产生一次异熟。'异熟亦决定'是指善业产生悦意性质的异熟果，不善业产生不悦意性质的异熟果。
'因此'是指通过眼病者的比喻。'从黑业'是指不善性质的业。'异熟不善'是指恶趣中不悦意的异熟果性质。'异熟善性'是指善趣中悦意的异熟果性质。'从善业'是指善性质的业。'见'是指通过教理而了知。
'具慧善不善皆无成'是指通过了知一切法无自性，不执著善业与不善业，从而获得远离烦恼障和所知障等性质的解脱。

།ལས་འབྲས་རྣམས་ལ་སེམས་པའང་དགག་པར་མཛད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་དཔེའི་སྒོ་ནས་ལས་དང་འབྲས་བུ་མ་ངེས་པ་དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཅིའི་ཕྱིར་ལས་འདི་ལ་ འབྲས་བུ་འདི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་སེམས་པ་དགག་པར་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ།ནོར་བུ་དང་སྔགས་དང་སྨན་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་རིགས་པས་སོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ངེས་ཤེ་ན། དེ་ལྟ་ནའང་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་ངེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམས་ལ་སེམས་པ་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་གང་གི་སྒོ་ནས་དགག་པ་མཛད་ཅེ་ན། ལས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པོ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ།།གལ་ཏེ་དཔྱད་པར་གྱུར་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུ་འདི་ལས་འབྲས་བུ་འདི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དང་མི་དམིགས་པ་དག་གི་ཁོང་དུ་ ཆུད་པ་ཡིན་ལ།ལས་དང་འབྲས་བུ་དག་ནི་ཚུ་རོལ་མཐོང་ན་དུས་ནམ་ཡང་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལས་དང་འབྲས་བུ་དག་ཅི་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བརྟག་ཅིང་དཔྱད་ན་ཆད་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་བས་ཆད་བ་མེད་པའི་འཁོར་བའི་རྒྱུན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་འཇིག་པར་འགྱུར་ དུ་འོང་བས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལས་དང་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་སེམས་པ་དགག་པར་མཛད་དོ།།གལ་ཏེ་དེ་ནི་སེམས་ཙམ་པའི་རྒོལ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པ་རྣམ་ པར་གཞག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཡང་ལས་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ལས་ཞིག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ལས་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་བྱེད་ནའོ།།ཆོས་མཐའ་ཡས་པའི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་མཐའ་ཡས་ཏེ་སྔོན་པོ་དང་ སེར་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་རྣམས་སོ།།དེ་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་ནི་བག་ཆགས་ཏེ། དཔེར་ན་ཏིལ་མེ་ཏོག་དང་ཉེ་བ་ལས་དྲི་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བག་ཆགས་བསྒོས་པའོ། །བག་ཆགས་དེ་རྣམས་ཀྱི་གཞི་སྟེ་རྟེན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་སྟེ། ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་དཔེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རླབས་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར རོ།།འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཟབ་ཅིང་ཆ་ཕྲ་ལ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་འབབ། །བདག་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་འགྱུར་སྙམ་ནས། །བྱིས་པ་རྣམས་ལ་བདག་གིས་འདི་མ་བསྟན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་སོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་མེད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ དགོངས་པའི་དབང་གིས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་སྐད་དུ་ཉེ་བར་བསྟན་པས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་བསྟན་པས་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ བསྟན་པས་སོ།

对于'业果也要遮止思维'这句话，是说由于以发丝等比喻说明业果不确定的缘故，世尊为何要遮止思维'此业会产生此果'，这是因为如同宝珠、咒语、药物等的功效不可思议的道理。为了解释这个意义，说'假使'等。为何确定呢？说'即便如此，由于见到发丝等确定的缘故'等。
世尊以何种方式遮止思维业果呢？是以'诸业异熟不可思议'的教言。为了说明若加以观察则会损坏世俗谛，说'正因如此'等。'从此因生此果'是通过现量和不可得而了知的，而业果是凡夫永远也见不到的，因此若观察推究业果如何成立，就会堕入断见，从而会破坏无间断轮回相续之相的世俗谛，所以世尊遮止思维业及业的异熟。
为了说明唯识宗的论点，说'如果这样'等。'若安立诸业果关系'是说虽然没有阿赖耶识，由于诸业无自性，即使在世俗中业已灭，仍可安立业能产生果。'无量法之功能差别之基'中，无量法即是显现为蓝色、黄色等的诸识。这些的功能即是习气，如同芝麻靠近花朵会产生香气一样，蓝等诸识在阿赖耶识中熏习习气。习气的所依即是阿赖耶识。因此称为一切种子，意思是说是一切识的因。
为了说明这个比喻，说'如波浪'等。'一切事物生起之因'是说因为是产生显现为蓝色的识等的因。'在楞伽经等中'是说：'阿赖耶识甚深细，一切种子如暴流，我怕凡夫执为我，是故不为彼宣说。'等。
'在一切方面都不存在吗'是问是否完全不存在。为了回答这个问题，说'并非如此'等。'并非如此'是说不是不存在，而是说世尊以密意说为存在。'以如是开示令所化众生了知其存在'是说通过开示阿赖耶识的存在，使所化众生了知阿赖耶识确实存在。

།དོན་དམ་པར་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར། བདག་ ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ཀུན་གཞི་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་སྦྱོར་བས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ སྒྲས་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཅི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགོངས་པའི་དབང་གིས་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་ཀྱང་དགོངས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཡོད་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་སོ།།དེས་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གི་སྒོ་ནས་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལའོ། །དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་ཟག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་སོ། །རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས་སོ། །གང་ ཟག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འགའ་ཞིག་ལ་གང་ཟག་བཀག་ནས་ཕུང་པོ་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པར་མཛད་དོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཁ་ ཅིག་ལ་ནི་སེམས་ཞེས་བྱ་བའམ།ཡིད་ཅེས་བྱ་བའམ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས། །དེ་དག་དོན་ཉིད་གཅིག་པ་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་པས་སོ། །སེམས་ཙམ་པ་རྣམས་ན་རེ་སེམས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཡིན་ལ།ཡིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོགས་དྲུག་སྟེ། ཐ་དད་པར་འདོད་ལ་དེ་དགག་པའི་ཆེད་དུ་དོན་གཅིག་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དད་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སོགས་པའི་སྒྲས་ཐོས་པ་ལ་ སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ།།གོང་དུ་འགྲོ་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་ནའོ། །ཕྱི་མ་ལ་མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པ་སྟེ། འཆི་འཕོས་ནས་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ད་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་དགོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། གང་ཟག་དང་། ཕུང་པོ་རྣམས་སོ། །དགོངས་ པ་དངོས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་སྟོང་པ་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཟབ་མོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བ་ལས་སོ། །འབའ་ཞིག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གདུལ་བྱ་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གདུལ་བྱ་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཀྱི ལྟ་བ་ལ་ལྷག་པར་གོམས་པར་བྱ་བའོ།།ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་བཞི་དང་བྲལ་བའོ། །འཇུག་པར་མི་ནུས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཡུན་རིང་པོར་མུ་སྟེགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ལ་གོམས་པར་བྱས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལྷག་པར་མོས་པར་མི་ནུས་པའོ། །དེ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་དུས་ཡུན་རིང་པོར་མུ་སྟེགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ལ་གོམས་པར་བྱས་པས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།

为了说明胜义中所谓阿赖耶识即是空性，故说'一切诸法'等。'随顺一切诸法自性'是说，由于'非从自生亦非从他'等所说，随顺诸法空性，故唯空性是阿赖耶，而彼即是识，因以无所缘修习而遍知一切法，故应知以阿赖耶识之名诠释空性。
为了说明如世尊依密意而说阿赖耶识，如是补特伽罗亦是依密意而说有，故说'阿赖耶识'等。'于所化众生'是说对通过补特伽罗门而所化之众生。'说彼为有'是说宣说补特伽罗为有。'为随顺'是说依后面将要解释的方式。
为了说明宣说补特伽罗为有，故说'如是'等。为了说明对某些人否定补特伽罗而仅说蕴，故说'于某些'等。'于某些声闻'是说心或意或识是异名，如说：'心意与识，彼等义即一。'唯识师们说心是阿赖耶识，意是染污意，识是转识六识，认为是不同的，为破除此说而说义一。
关于'信戒'等，等字包括闻等。'上升'是说教示。'后世往生善趣'是解释，意思是死后于未来时往生善趣。
现在为了明显说明阿赖耶识等是有密意，故说'此等一切'等。'此等一切'等是指阿赖耶识、补特伽罗和诸蕴。为了说明真实密意，故说'当说'等。'如是'是说通过'非从自生亦非从他'等方式，即使唯识亦空、本来无生之义。
'于彼'是说于不能通达甚深法者。'唯'是说离补特伽罗。为了以注释说明此义，故说'何等所化'等。'何等所化'是说极为习惯于外道见解者。'甚深法性'是说离四边即有无等边。'不能趣入'是说由于长时习惯于外道见解而不能深信空性。因此说'由于长时习惯于外道见解'。

།བདག་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་རྣམ་པས་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཐོས་པས་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ལ་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དོན་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་ཐར་པ་ ཐོབ་པའི་དུས་ན་ཐམས་ཅད་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་བདག་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྐྲག་པ་རྣམས་ལའོ།།ཐོག་མ་ཁོ་ནར་སྟོན་པའི་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ལ། གཡང་ས་དང་འདྲ་བར་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ རུང་བ་ཉིད་མ་མཛད་པར་དབུ་མའི་དོན་བསྟན་པར་འགྱུར་ན་ཆད་པའི་ལྟ་བར་ལྟུང་བས་གཡང་ས་དང་འདྲ་བར་སེམས་པའོ།།དེ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་ཕྱིར་ཕྱོགས་པས་སོ། །དོན་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མངོན་པར་ ཞེན་པ་དེ་རྣམས་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་ལྟུང་བས་དོན་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཉིད་སྒྲུབ་པར་མི་འགྱུར་གྱི།དོན་མེད་པ་ཁོ་ན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དུས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་བདག་ལ་ལྷག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ལ་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ལ་ གཞུག་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ཐོག་མར་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ལ་དོན་མེད་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཆེས་ཐོག་མར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ན་དོན་ཆེན་པོ་འདྲེན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཆེས་ཐོག་མར་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཆེས་ཐོག་མར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོན་པའི་ཐོག་མར་རོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །མུ་སྟེགས་ཀྱི་ལུགས་བསལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་བཟློག་ནས་སོ།།དེ་དག་གི་དོན་ཆེན་པོ་འདྲེན་པར་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བའི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་སོགས་པ་བཟློག་པས་ཆོས་བསྟན་པ་དེ་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་སོ། །འདི་ལྟར་མུ་སྟེགས་པས་འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་ འགྲོ་བ་དང་བཅིངས་པ་གྲོལ་བའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་བདག་རྟག་པ་ཁས་ལེན་པར་བྱེད་ལ།དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུངས་པ་ལ་གང་གི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་འགྲོ་བ་དང་བཅིངས་པ་གྲོལ་བའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཅི་སྲིད་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་འཇུག་པ་དེ་སྲིད་དུ་བཅིངས་པ་ཡིན་ལ། གང་གི་ཚེ་ལམ་བསྒོམས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ལོག་པ་དེའི་ཚེ་རྟེན་ཡོངས་སུ་གྱུར་པས་གྲོལ་བ་ཉིད་དོ། །འོན་ཀྱང་ཁྱད་པར་ནི་བདག་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ལ། ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུངས་པས་བདག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུངས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་མངོན་ པར་ཞེན་པ་ཡང་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྟན་པས་དོན་ཆེན་པོ་འདྲེན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུང་རབ་ཀྱི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་རིག་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་སོ།།དེ་དག་སྤོང་བར་འགྱུར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་འདོར་བར་འགྱུར་བས་སོ། །ཡོན་ཏན་ཁོ་ན་འབྱུང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་གསུངས་པས་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཁོ་ན་འབྱུང་བས་སྐྱོན་མེད་དོ།།ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པའི་ལྷས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བརྒྱ་པ་ལས་སོ།

'所谓不会有我'等这些话，是针对那些听闻前面所说的法性空性之后，由于不理解法性空性本来无生的意义，认为获得解脱时一切都将成为虚无，因此在理解空性义理后害怕'我将成为无'的人们而言。
'最初听闻导师的教诲时，视为悬崖'是指若不通过说明有情等方便而直接宣说中观义理，会因堕入断见而视之如悬崖般。
'对此背离'是指背离甚深法。
'不能成就大义'是指那些对空性产生颠倒执著的人们，因堕入地狱等而不能成就佛果大义，只能成就无义。这是因为对于长期执著我的人们，通过随顺其见解的方式教导才能引导他们趣入佛法。
如是说明最初宣说空性会导致无义之后，现在为了说明最初宣说阿赖耶识等会引生大义，故说'最初'等。
'最初'是指在宣说空性之前。'通过宣说阿赖耶识等'中的'等'字包含补特伽罗等。
'遣除外道见解'是指遮遣对我的执著。
'引生他们的大义'是指通过遮除对所取对境的执著等，使所说之法成为佛果之因。
如是，外道承许从此世到他世往来以及作为束缚解脱所依的常我，与此相应而说阿赖耶识。因为阿赖耶识也是从此世到他世往来以及作为束缚解脱所依，即只要阿赖耶识中有烦恼习气，则为束缚；当修道遣除烦恼习气时，依止转依而得解脱。
然而差别在于：我是常，而阿赖耶识是无常。如是，宣说阿赖耶识能遣除对我的执著，又因宣说阿赖耶识而无外境执著，故能遣除对外境的执著。
因此，宣说阿赖耶识能引生大义。'其后'指在宣说阿赖耶识之后。
'通达教义无误者'是指通过'非从我'等理解阿赖耶识等的义理也是空性。
'他们将舍弃彼等'是指也将舍弃阿赖耶识等。
'唯生功德'是指由宣说阿赖耶识而趣入教法的功德，故无过失。
'如圣天所说'是出自《四百论》。

།གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕན་པ་སྟོན་པ་ན་ཡང་གཞན་གྱི་བསམ་པ་སུན་མ་ཕྱུང་བར་དང་བ་འཕེལ་བར་བྱེད་ པའི་གཞན་གྱི་བསམ་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དེ་ནི་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་སེར་སྣ་ཅན་ལ་སྦྱིན་པ་གཏོང་བའི་གཏམ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཏམ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་བཟོད་པའི་གཏམ་གྱིས་དགའ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། འོན་ཀྱང་ལོངས་སྤྱོད་འདོད་པ་ ལ་སྦྱིན་པའི་གཏམ་དང་།མཐོ་རིས་འདོད་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཏམ་དང་། གཟུགས་བཟང་བར་འདོད་པ་ལ་བཟོད་པའི་གཏམ་གྱིས་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་གཏམ་དང་པོར་བསྟན་ནས། ཕྱིས་སྣོད་དུ་གྱུར་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། ཟབ་མོའི་གཏམ་བརྗོད་པར་ བྱ་དགོས་སོ།།དང་པོ་ཉིད་དུ་མི་མཐུན་པའི་གཏམ་གྱིས་སུན་ཕྱུང་ནས་དེ་ལས་ཕྱིར་ལོག་ཅིང་ཕན་པ་བསྟན་པའི་དོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཞི་བརྒྱ་པ་ལས། དང་པོ་བསོད་ནམས་མིན་ལས་བཟློག་།བར་དུ་བདག་ལས་བཟློག་པ་དང་། །ཕྱིས་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་བཟློག་པ། །གང་གིས་ དེ་ཤེས་བློ་ལྡན་ཡིན།།དམན་པ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པ་བརྗོད། །བར་མ་ལ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྗོད། །མཆོག་ཏུ་གྱུར་ལ་ཞི་བ་བརྗོད། །དེ་གསུངས་རྟག་ཏུ་མཆོག་ཏུ་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་། བསོད་ནམས་འདོད་པས་སྟོང་པ་ཉིད། །རྣམ་པ་ཀུན་དུ་བརྗོད་མི་བྱ། །གང་ཕྱིར་ གནས་མིན་པ་ལ་སྨན།།བྱིན་ན་དུག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གདུལ་བྱ་རྣམས་གཞུག་པའི་དོན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གཞུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་བསྟན་པ་ལ་གཞུག་པའི་ཆེད་དུའོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་བྲལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བ་དང་བྲལ་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ང་དང་ ངའི་བསྟན་པ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འོག་ཏུ་ངའི་བསྟན་པ་དུས་འདི་སྲིད་གཅིག་ཏུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཅི་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་མེད་པའི་དངོས་པོ་ རྣམས་ཡོད་ཅེས་བསྟན་པར་མཛད་པ་ནི་དྲང་བའི་དོན་དུ་སྟེ།དངོས་པོ་ལ་བདེན་པར་ཞེན་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཞི་བརྒྱ་པ་ལས། དེ་ཉིད་ཚོལ་བ་རྣམས་ལ་ནི། །ཐོག་མར་ཐམས་ཅད་ཡོད་ཅེས་བསྟན། །ཕྱི་ནས་དོན་རྣམས་རྟོགས་ པ་ལ།།སོམ་ཉི་མེད་ལ་དབེན་པ་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མཐའ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའོ། །ང་དང་ངའི་སྒོ་ནས་གསུངས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ང་དང་ངའི་ཞེས་ བསྙད་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།སྔོན་གྱི་སྐྱེས་རབས་ལ་སོགས་པའི་གཏམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་ཉིད་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཐབས་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ནས་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལྡོག་པ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་ཁོ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི། འདིར་བདག་ནི་འགའ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལོག་པ་དེའི་ཚེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་བཟློག་པའི་དོན་དུ་ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་ཁམས་གསུམ་པ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཙམ་དུ་བཀའ་ སྩལ་ཏོ།

所谓'何者'等，是指在宣说利益时，不违背他人的心意而增长信心，随顺他人心意，这是应当宣说的。比如对吝啬者谈论布施的话语，对破戒者谈论持戒的话语，对愤怒者谈论忍辱的话语，他们都不会欢喜。然而对想求受用者谈论布施的话语，对想求生天者谈论持戒的话语，对想求端正容貌者谈论忍辱的话语，他们就会欢喜。
像这样等等的话语首先宣说后，之后了知其成为法器，就应当宣说甚深的话语。如果一开始就用不相应的话语使其厌烦，他就会退却而不能获得所说的利益。因此《四百论》中说：'初时遮非福，中时遮我见，后时遮一切，知此为智者。对下根说布施，对中根说持戒，对上根说寂静，如是说永胜。'
又说：'求福德之人，不应说空性，因为对非处所，施药成毒故。'
不仅仅是为了摄受所化众生而说阿赖耶识等是存在的，而且也说一切法都是存在的。为了显示这一点，所以说'为了摄受'等。'为了摄受'是指为了摄受外道进入佛法。'虽离我见'是指虽然远离我执和我所执，'如我和我的教法'是指在某时某处会成为某人，以及我涅槃后我的教法会住世多久等，像这样从我和我所的角度宣说佛法。
同样地，说无自性的诸法存在是权巧说，目的是为了使执著事物为真实的世间人趣入中观。因此《四百论》中说：'对求真实者，初说一切有，后于已悟者，无疑说离性。'
为了解释这个意思，所以说'我见'等。'一切'是指连同习气。为什么要从我和我所的角度宣说呢？说'因为我和我所的言说是世间了解的方便'，是指前世因缘等故事是理解的方便。'说彼等存在'是指说一切法存在。'因为是世间了解的方便'是指因为是世间人了解空性的方便。
比如，通过宣说蕴界等来遣除我执，认为只有蕴存在，这里根本没有我，以此来遣除我执。当我执遣除时，为了遣除对外境的执著，诸佛世尊对诸菩萨说：'善男子，此三界唯是心'，如是宣说唯心。

།གང་གི་ཚེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་ཞེན་པ་ལོག་པ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ཡོད་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཆེད་དུ། གང་ཞིག་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་འགྱུར་བ། །དེ་ནི་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ། །ཡོད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དབུ་མའི་ལམ་ གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བཀའ་སྩལ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཉིད་ལས་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་རྣམ་ པར་འདྲེན་པ་རྣམས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་ལ་ལམ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་པོ་རྣམས་གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པར་མ་ཞུགས་ན་སུས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་དེས་གསུངས་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་ལ། འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པར་མ་ཞུགས་ན་གདུལ་བྱ་ རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉན་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་།སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དག་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བས་སོ། །ད་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པར་འཇུག་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་དག་དང་ཁམས་རྣམས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕུང་ པོ་དང་།ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་རང་བཞིན་གཅིག་པ་ཉིད་དེ། ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སྟོན་པར་མཛད་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་ འཇིག་རྟེན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།།མིང་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བརྗོད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ལ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་བསམ་དུ་མེད་པའི་མིང་གི་ཚོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གང་ཡོངས་སུ་བརྗོད་པ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འཇུག་པའོ། །དངོས་མེད་ཉེ་བར་སྟོན་མཛད་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པའི སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་མེད་པ་སྟེ།དངོས་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པར་མི་སྡོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཉེ་བར་སྟོན་པར་མཛད་ཅིང་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པར་མི་སྡོད་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་མེད་པ་དེ་འགའ་ཡང་འདིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་ པོ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་མི་རྟག་པ་ཉིད་བསྟན་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་རྗེས་སུ་བསྟུན་པ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པ་དེ་ནི་དམ་པའི་དོན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ལ། དམ་པའི་དོན་དེ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། །དེ་ལ་དོན་ཞེས་ཀྱང་ནི་ གསུངས།ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་དེ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དོན་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །དོན་དང་དོན་མིན་མི་གཟིགས་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་དེ་ཡང་དོན་དམ་མ་ཡིན་པ་དག་ཏུ་མི་གཟིགས་པ་སྟེ། དེ་དག་བརྟགས་པ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ཡིན་ཡང་འགོག་པ་གསུངས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཞིག་པ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་འཇིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རབ་རིབ་ཅན་ལ་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་བཞིན་དུ་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་མཉམ་གྱུར་ཀྱང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་མེས་བསྐལ་པའི་མཐར་བསྲེག་པར་སྟོན་པར་མཛད་པ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པར་འཇུག་ པའོ།།དུས་གསུམ་དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདས་པ་དང་། ད་ལྟ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་དམིགས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཏེ་རིགས་སྟོན་པར་མཛད་པ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པར་འཇུག་པའོ།

当远离对外境的执著时，为了断除唯识的执著，说'凡是因缘所生法，彼即非是生，彼中无有自性生'等中道之理。因此，由于是世间了知的方便，故说一切皆有。此为语义。
为了说明经典依据，故说'如是'等。若世间导师们，即引导世间者，若不随顺世间，则任何人都不能了知佛世尊，也不能了知他所说之法。若不随顺世间，由于与所化众生的意乐不相应，故不会听闻佛法，也不会了知佛和法。
现在为广说随顺世间，故说'蕴及诸界'等。蕴、界、处等本性是一，因为一切皆无自性。虽然如此，宣说蕴、界、处等差别自性，以及欲界、色界、无色界等，这是随顺世间。
'无名诸法'等，由于无自性故，非分别言说境界，因此一切蕴、界、处法皆不可言说。对众生宣说不可言说法，以不可思议名称聚，这是随顺世间。
'显示无实'等，安住空性自性的诸佛世尊，显示诸法无实，即诸法刹那不住相的无常性，而刹那不住的诸法实无所有，因为事物本身未成立。宣说无常性，这是随顺世间。
'灭即胜义'，彼灭是涅槃相，'彼亦说为义'，彼灭也是求涅槃者所求，故称为义。'不见义非义'，彼灭也非胜义，因为彼等是假立。虽然如此，宣说灭，这是随顺世间。
'无坏'等，诸趣非生非灭，如同眼翳者见毛发等显现，因为本来无生。因此说'等同法界'等，意为是空性自性。虽然如此，宣说劫末为火所烧，这是随顺世间。
'于三世中'等，虽然过去、现在、未来三世中未见众生自性，但宣说众生界即种性，这是随顺世间。

།དེ་ལྟར་ ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུངས་པ་དེ་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ནས།ད་ནི་སེམས་ཙམ་པའི་ལུགས་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་སྔ་མ་སྟོན་པ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དབུ་མ་པའི་ལུགས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ གང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ལུགས་གང་ཡིན་པའོ།།མི་བཟོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཚུགས་པའོ། །རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་སྦྱོར་བའི་ལུགས་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རང་གི་རྣམ་པར་ རྟོག་པས་བརྟགས་པའི་རྣམ་གཞག་གང་ཡིན་པ་དེས་བསལ་བར་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་སོ།།དོན་དག་འཇོག་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་འཇོག་པར་བྱེད་པས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ལུགས་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མངོན་དུ་ཕྱོགས་པས་མཉམ་གཞག་སེམས་གནས་ཏེ། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལ་མངོན་ཕྱོགས་ཤིང་། །འདི་རྟེན་འབྱུང་བའི་དེ་ཉིད་མཐོང་བ་དེ། །ཤེས་རབ་གནས་པས་འགོག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའི་སྔར་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསལ་ བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གཟུང་བ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ས་དྲུག་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྲིད་གསུམ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་པ་རྣམ་ཤེས་ཙམ་དུ་སྟེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ཅི་ལྟ་བུས་ཤེ་ན།ཤེས་རབ་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་ལ་གནས་པས་སོ། །ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རྣམ་ཤེས་ཙམ་དུ་དེ་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཞན་གྱི་དབང་གིས་སེམས་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་བརྟགས་ པས་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་རྟོགས་པ་སྟེ།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཡང་ཅི་ལྟར་རྟོགས་ཤེ་ན། །གཟུང་བ་མེད་པར་འཛིན་པ་མ་མཐོང་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཟུང་ བར་བྱ་བའི་དོན་མེད་པས་ཤེས་པ་གང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོན་ཐ་དད་པར་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་མ་མཐོང་ཞིང་རང་གསལ་བ་ཙམ་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདིའི་དོན་ནི་སེམས་ཙམ་པ་རྣམས་ན་རེ་ཤེས་པ་ལ་སྐུར་པ་གདབ་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཤེས་པ་མེད་ན་སྣང་ བ་ཡང་མི་འགྲུབ་པས་སོ།།དེས་ན་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པ་ཉིད་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །གནོད་བྱེད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གནོད་པར་བྱ་བའི་ཤེས་པ་དེ་ལ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གནོད་དམ། གཞན་གྱིས་གནོད། དེ་ལ་ཕྱོགས་ དང་པོ་ལྟར་ནི་མི་རིགས་ཏེ།ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་གི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ལ་གནོད་པར་མི་ནུས་ཏེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་མི་གནོད་དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་འགགས་པ་ལ་གནོད་པར་མི་རུང་སྟེ་བུམ་པའི་ཤེས་པ་འགགས་པ་ལ་སྣམ་བུའི་ཤེས་པས་གནོད་པར་ མི་འགྱུར་ཏེ།རང་གི་དུས་སུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་དང་། སྣམ་བུའི་ཤེས་པའི་དུས་ན་དེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སྒྲུབ་བྱེད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་གནོད་བྱེད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་དེ་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོག་མ་མེད་པའི་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་སྟོབས་ ཀྱིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་བརྟགས་པ་དེ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དྲུག་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་སེམས་ཙམ་དུ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གནས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་གོ་སླའོ།།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ལ་རྟོགས་པའོ།

这样宣说阿赖耶识是具有密意的之后，现在为了破斥唯识宗的观点，首先显示对方的观点说'因此'等。'中观宗的观点如前所说'是指本来无生、以任何自性也不存在的观点。'不能忍受'是指不能接受。'以自己分别安立的观点来说'是指以一切法都是识的自性而存在这样由自己分别所安立的体系来破除。'安立义理者们'是指将色等对境安立为识的自性者。
为了明显地说明如前所说的观点而'说'，即为了破除前面所安立的，说'无所取'等。住于第六地的菩萨了知三有即三界唯是识，即外境不存在。什么样的菩萨呢？说'住于般若'，即住于修习般若波罗蜜多。又是什么样呢？说'了知唯识真实性'，即了知依他起的心离所取能取分别的空性自性，也就是了知离所取能取的唯心与心所。
又如何了知呢？说'无所取时不见能取'，即由于无所取境，故不见能取的识以了别异境为相，而通达唯自明而已。此中的意思是，唯识宗说不能否定识，因为若无识则显现也不成立。因此，通过具有识自性的显现本身而成立识。
也没有能破，因为能破所破的识是由该识自身破除还是由他者破除？其中第一种情况不合理，因为二月显现的识自身不能破除自身，因为是所经验的缘故。其他识也不能破除，因为对已灭的经验不能破除，如瓶识已灭时毛毯识不能破除，因为在自身时位是所经验，而在毛毯识时已不成立。
因此，由于有能立而无能破，识是存在的，但是凡夫由无始无明习气力而执著所取能取，了知无此执著，菩萨于第六地现证事物本性唯识。为了解释这一点，说'住的声音'等易懂。'真实性'是指空性，即离所取能取。'唯识'是指于唯识中了知彼空性。

།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་གང་གི་དོན་དུ་སྟོན་པ་ ནི།གཟུགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ངོ་། །རྒྱུ་མཚན་ཉིད་རྩ་བའི་ཚིག་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ སོ།།འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་རླུང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རིམ་པ་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་མེད་པར་འཛིན་པ་མ་མཐོང་ཞིང་ཞེས་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །ད་ནི་གཟུང་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་པ་ཙམ་སྐྱེ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་ སྔ་མ་འགོད་པ་ནི།གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཅི་ལྟར་རླུང་གིས་བསྐུལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུའི་ཡན་ལག་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པ་ལས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཙམ་སྟེ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ།།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅི་ལྟ་བུ་ལས་ཤེ་ན། ཀུན་གྱི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །རང་གི་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་ནུས་པས་སོ།།དེ་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་རྙེད་ནས་ས་བོན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་པའོ། །འདིའི་དོན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་འདོད་ ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱས་ནས་ས་བོན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ།།དེ་ཡང་ས་བོན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་སྒོ་ནས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ས་བོན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ནི་ གང་སྐྱེ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ།།དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ལ་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ཉིད་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་དེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ས་ བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མི་རིགས་པས་སོ།།དེ་རྣམས་རྟག་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་སྐྱེ་བ་འགག་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལྟར་ཡོད་པར་ཅིས་གྲུབ་ཅེ་ན། དེ་ལ་ལན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ན་གཉིད་སྟུག་པོ་ལོག་པའི་སད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར།གཉིད་སྟུག་པོ་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོགས་དྲུག་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཀུན་ གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།གང་ལས་སད་པའི་དུས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གནད་དུ་དྲག་པོ་བསྣུན་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལས་ལངས་པའི་དུས་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་པའི་ཚེ་གལ་ཏེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འདོད་ན་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་གང་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར།དེས་ན་གང་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་ལྟར་རྒྱ་མཚོའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྒྱ་མཚོ་ལས་རྦ་རླབས་ཏེ་ཆུ་རླབས་ ཡོངས་སུ་རྒྱུག་པ་སྟེ།ཕན་ཚུན་འགྲོ་བར་རྟོགས་པ་སྟེ་ངེས་པའོ། །རྦ་རླབས་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གཉིད་ལོག་པ་ལྟ་བུའི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རླུང་མེད་པའི་དུས་ན་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིད་ལོག་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁྱད་པར་གཞན་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འགྲན་པའི་སྒོ་ནས་བདག་གི་ ལུས་རྙེད་པ་ལྟར་ཞེས་གསུངས་ཏེ།འདིས་ལང་བཞིན་དུ་ཁོ་བོ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་ལང་སྙམ་དུ་འགྲན་པ་ལྟ་བུའི་སྒོ་ནས་བདག་གི་ལུས་རྙེད་པ་ལྟར་རོ།

通过阐述仅仅了知为识的原因而说明其目的，即说'无色'等。仅仅是缘起的事物即是依他起。为了通过解释根本句的性相而说明，故说'复次如何'等。'以将要解释的道理'即是'如风'等。'以此次第'即是以前所说'无所取则能取不见'的方式。
现在为了成立无所取的方式唯识生起，安立前宗说'若'等。为了对此作答，说'答'等。'如为风所动'即是水的部分被风所动。如是从阿赖耶识中生起唯识，即是转识等。
若问从何种阿赖耶识中生起，说'一切种子'，即是成为一切识的因。'自功能'即是由阿赖耶识的自功能。
其中阿赖耶识的自相是获得一切杂染法的习气后，通过执持种子而成为生起之因。此义即是与杂染分贪等同时生灭，反复经历后通过执持种子而成为彼等生起之因。
此亦是通过执持种子，其中执持种子即是与生起同时生灭的经历。如是具有者合理有习气之称的执持种子。由具有此而成为彼等之因，而非胜论等，因为不合理有如前所说的执持种子。因为彼等是常法故，无有与同时生起者的生灭经历。
若问如是阿赖耶识如何成立为有？对此当答：若无阿赖耶识，从熟睡醒来的识从何生起？熟睡时无有转识六识及染污意，因为不可得故。故有阿赖耶识，从彼生起醒时之识。
如是从重击要害及从昏迷醒来时，以及从灭尽定出定时，若不许阿赖耶识，识从何生？故有阿赖耶识，从彼生起识。
为了由注释说明此义，说'如海'等。如从海中波浪即水波周遍流动，即是了知互相运动。若问何种波浪，说'如睡眠'，即是无风时因无动故如睡眠。若问有何其他差别，说'如竞争获得自身'，即是如此起时想'我为何不起'以竞争方式获得自身。

།ཅིའི་ཕྱིར་རྙེད་ཅེ་ན། རླུང་ཙམ་གྱི་རྐྱེན་ཉེ་བར་ལྷགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་རླུང་དང་ཕྲད་པས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆུའི་ཡན་ལག་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱ་མཚོ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་སོ། །འདིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། གཉིད་ལོག་པ་ལྟ་བུ་ནི་བག་ཆགས་ཡིན་ཞིང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྐྱེན་ནི་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུར གྱུར་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཆུ་རླབས་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་དཔེ་བསྟན་ནས་དོན་དང་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། འདིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་ཡང་ངོ་། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་བརྒྱུད་པའོ།།ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བ་འདི་ནི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་ལ།དེའི་བག་ཆགས་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ནུས་པའི་[(]ཁྱར་[,]ཁྱད་[)]པར་རོ། །དེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།དེ་ལས་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འགག་བཞིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བའོ། །རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པས་གང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་གང་གཞག་ པ་དེ་ལས་སོ།།དེ་ཡང་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་རང་གི་རྣམ་པ་སྟེ། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པའོ། །དེ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་པ་གཞན་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྒོས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་སོ། །རིམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྐྱེན་ལ་རག་ལུས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྐྱེན་ལྷགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྐྱེན་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཡོད་ནའོ། །དཔེར་ན་སྒོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ན་ནང་རོལ་གྱི་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པ་དང་། དུ་བའི་ཤེས་པ་མེར་ཤེས་པའི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། གང་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་གཞན་གྱི་དབང་ཙམ་ཞིག་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་ལ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་གཞན་དབང་ཙམ་ཅིག་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་ཀུན་དུ རྟོག་པར་བྱེད་ཀྱི།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་གཟུང་བ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཔེར་ན་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རང་བཞིན་ལ་སོགས་པར་བསྡུ་བར་བྱའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ རྒྱུར་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བློ་དང་ལྡན་པའི་བྱེད་པ་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན། ཤིང་དང་རི་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་ཞེས་དབང་ཕྱུག་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཙམ་པ་རྣམས་ ཀྱིས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།

若问为何得知？说道'仅由风的缘近来'，因为是与俱生缘的风相遇之故。正因如此，以'由风动摇水的支分'来特别区分于大海。此中阿赖耶识如大海，习气如睡眠，圆满成熟之缘如风的动摇，作为果的识如水波。
如是显示譬喻后，为了与义相配，说'于此亦'等。'于此亦'是指在识生起之时。'识从一转至一'是指从青色、黄色等识的相续。'从无始时安住'是因为轮回无始故。
若问其如何？说'所取能取'等。对'此是所知，此是能知'如是分别，称为执著所取能取，其习气是与所取能取分别相顺的识生起之功能差别。其圆满成熟是指立即产生果。从彼获得自体之存在。'正在灭'是指现在。
如是行相的识从一转至一相续，于阿赖耶识中建立能生起青等识之功能。若问其如何？说'与自识相随系属'。从青等识一转至一相续是自相，即青等与所取能取之相。与彼相随系属是指生起具有青等及所取能取的其他识。是其因的差别。'从彼'是指被习气熏习的阿赖耶识。'渐次'是因为依赖圆满成熟之缘故。
'圆满成熟缘来临'是指有圆满成熟之俱生缘时。例如有眼识时，内在识是圆满成熟之缘，烟识是火识的圆满成熟之缘等。'生起唯是不清净依他起'是指由所取能取分别之因而不清净，因为离外境之义故唯是依他起生起，愚者们于此执著所取能取，而离识外无丝毫所取存在的意思。
'譬如自在等'中的'等'字应当摄集自性等。如是主张自在等为因者说：凡是果必有具智慧作者为先导，如瓶等。此等树木山岳等亦是果，故许自在为因。如是唯识者们说阿赖耶识为因。

།དབང་ཕྱུག་ཏུ་སྨྲ་བའི་འདོད་པ་དེ་ཉིད་དཔེའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དཔེར་ན་བ་ནི་བརྒྱ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། ཆུ་ཤེལ་ཆུ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། བླག་ཤ་ཡལ་ག་ རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དབང་ཕྱུག་ནི་ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དབང་ཕྱུག་སྨྲ་བ་དང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨྲ་བ་དག་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་ཕྱུག་སྨྲ་བ་བཞིན་ དུའོ།།དངོས་པོ་མཐའ་དག་གི་དམིགས་པའི་ས་བོན་གྱི་རྟེན་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པར་དམིགས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྟེན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །དེ་ནི་སྨྲ་བ་པོ་གཉིས་མཚུངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་མི་འདྲ་བའི་ཆ་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གང་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ད་ནི་སེམས་ཙམ་པའི་ལུགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་འདི་ཡིན་ པས་དེས་ན་གཞན་གྱི་དབང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་ལེན་དགོས་སོ་ཞེས་པའོ།།གྲག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་པས་གཞན་དབང་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་མི་འདོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་སོ་ ཞེ་ན།དེ་ལ་ལན་ནི་དངོས་པོ་བརྟགས་པར་ཡོད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་དངོས་པོ་བརྟགས་པར་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་ལ། སེམས་ཙམ་པ་རྣམས་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚོགས་ལ་དངོས་པོ་བརྟགས་ པར་ཡོད་པ་ཞེས་བརྗོད་ལ།དེ་རྒྱུ་ནི་རྟེན་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་ངོ་། །སྔོན་པོར་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་མེད་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚོགས་གང་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར། དེས་ན་གཞན་གྱི་དབང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཕྱི་རོལ་གཟུང་བ་མེད་པ་འབྱུང་འགྱུར་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་དེ་སྔར་བསྟན་པའི་རྣམ་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་དེ་ཤེས་བྱ་མེད་ཀྱང་རང་གི་བག་ཆགས་ལས་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ པ་ཡིན་ནོ།།ཡོད་དང་སྤྲོས་ཀུན་ཡུལ་མིན་རང་བཞིན་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཇི་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གང་བརྟགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དག་ཡིན་ལ། གཉིས་སུ་མེད་ པའི་རང་བཞིན་གྱི་གཞན་དབང་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་སྤྲོས་ཀུན་ཡུལ་མིན་ནོ། །འདིས་ནི་གཞན་དབང་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་དབང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐག་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་རོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་དོན་མེད་ནའོ། །ཅིའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དབང་དེ་མེད་པར་གྱུར་ན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་ དེ་ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཚན་དུ་འགྱུར་ཞེས་པའོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལོག་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

为了通过比喻说明主张大自在天的观点，所以说'牛'等词。譬如牛是百种的因，水晶是水的因，树枝是枝叶的因，同样地，大自在天是有情众生的因，这就是其义。
为了说明大自在天论者和阿赖耶识论者相同，所以说'如是'等词。'如是'是指如同大自在天论者一样。
'一切事物所缘种子之所依'是指以青黄等所缘习气之所依。'具一切种子'是指成为一切的因。
为了说明虽然两种论者相同但有不同之处，所以说'若大自在天'等词。
现在为了说明唯识宗的建立，所以说'由于'等词。由于将要解说唯识论者的建立方式是这样的，因此必须承许依他起是存在的，这就是其义。
'相传'是指由将要解说的正理未能成立依他起存在，所以表示不承许。
若问为何必须承许依他起的本性？
对此回答说'成为遍计所执事物的因'等词。仅是名言有而非胜义有，这称为遍计所执事物。唯识宗者称所取能取分别的集合为遍计所执事物。
其因即是所依，也就是依他起。若无显现为青色的特征，所取能取分别的集合将依于何处？因此依他起是存在的，这是其语义。这表明了依他起确实存在。
'将生起无外境所取'是指依他起的本性如前所说的方式，将生起无外在青等的情况。这表明了依他起的本性即使无所知也从自己的习气中生起。
'有及一切戏论非境而有自性'是指依他起不是一切分别的对境的自性。因为只要是一切分别所执著的，那就是所取能取二者，而无二的自性的依他起中并不存在所取能取的自性。
因此非一切戏论的对境。这表明了依他起不是一切戏论的对境。
为了通过注释说明这一点，所以说'依他起'等词。
'不依于彼'是指不依于绳子。'若无外境'是指若无离开心识的青等外境。'将成何因相'是指若无彼依他起，青等分别将以何为因相？
'因为是杂染和清净的因'中，由于是分别的所依故为杂染之因，由于是离分别的所依故为清净之因。

། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་ལེགས་པར་གཟུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་བཞིན་དུ་ཆོས་ཡིན་པས་ཆོས་ལ་ཡང་ཆོས་ཅན་ཁས་ལེན་དགོས་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་གཞན་དབང་ཁས་ལེན་པར་བྱ་དགོས་ལ། དེས་ན་གཞན་དབང་ལ་ཡོད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད གང་གི་ཚེ་རྟོག་པ་དེའི་ཚེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཆོས་སུ་ལེགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དོན་འདི་ལ་ལུང་གི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གང་ལ་གང་མེད་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཇུག་པར་གསུངས་པ་དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་ལེགས་པར་གཟུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དབང་ལའོ། །གང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དབང་ངོ་། །དེས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ།།ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་སོ། །གང་ཞིག་འདི་ལྟར་ལྷག་མ་ལུས་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པས་སྟོང་པའི་ཤེས་པའོ། །འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །འདི་ ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཇུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་སོ།།སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོའོ།།གང་གི་ཕྱིར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་བརྟགས་པའི་རྣམ་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ་གཞན་གྱི་དབང་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཡུལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཇི་སྲིད་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་སོ།།མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་མདོར་བསྡུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པར་རོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོར་བརྟགས་པར་ཡོད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱང་དོན་བཞི་པར་ གསུངས་པས་གསུམ་ཞེས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན།དེ་ལ་ལན་ནི་བཏགས་སུ་ཡོད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡོད་པ་ཉིད་ལས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་གདགས་སུ་ཡོད་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དག་གི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ལོགས་སུ་མ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཁྱོད་ཀྱི་ཤེས་པ་མེད་ན་སྣང་བ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རང་རིག་གི་སྒོ་ནས་ཤེས་པ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དོན་མེད་ན་དོན་དུ་སྣང་བ་མི་རིགས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡང་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཙམ་དུ་ཇི་ལྟར་གྲུབ། གལ་ཏེ་རྨི་ལམ་ན་དོན་མེད་ཀྱང་དོན་དུ་སྣང་བའི་སྒོ་ནས་དོན་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས། ཕྱི་རོལ་མེད་སེམས་དཔེར་ན་གང་དུ་ཡོད། །ཅེས བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལན་འདེབས་པར་འགྱུར་བས་ལན་མི་བརྗོད་དོ།།དེས་ན་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་འགྲུབ་པར་འདོད་ན་གཉིས་ཀ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་ཁས་ལེན་དགོས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་མི་འདོད་ན་གཉིས་ཀ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་མི་འགྲུབ་པོ། །ཁྱོད་ཀྱི་གནོད་བྱེད་མེད་པའི་ ཕྱིར།།ཞེས་གང་བརྗོད་པ་དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སྔོན་པོ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྣང་བ་དེ་ལ་གང་གིས་གནོད། ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སམ། འོན་ཏེ་གཞན་གྱིས་གནོད་རེ་ཞིག་སྔོན་པོ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་དུས་ན་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་ཡོད་པ་དང་། གནོད་བྱེད་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡང་འདོད་དགོས་སོ།

所谓'空性也将被善加把握'是指空性如同无常性一样是法，对于法也必须承认有法之所依，因此必须承认空性的所依他起性，因此当思维依他起上的空性时，空性将成为善妙之法，这是其义。
为了说明此义的经证根据，所以说'因此为何'等。由于以'于何者中何者不存在'等说明了不颠倒趣入空性，因此空性也将被善加把握，这是其义。
'何者不存在'是指在依他起中。'何者不存在'是指所取能取的自性。'彼'是指依他起。'由彼'是指由所取能取的自性。'如实随见'是指瑜伽行者。'如是遗留者彼'是指空无所取能取的识。'此中'是指胜义的阶段。'此是不颠倒趣入空性'是指如实通达空性法的本性。
为了说明一切戏论的非境因由，所以说'彼'等。'彼'是指依他起的本性。因为言说是说明所取能取分别的相，而依他起是无二的自性，所以不是言说的对境。正因如此，所以说'乃至言说'等。
为了说明总结，所以说'因此总之'等。'此中'是指在偈颂中。如果说虽然分别有事的因性也在第四义中说了，为何说三？
对此回答说'假立所有'等。'由有性成就故'是指因为依他起存在，所以了知它是假立的所取能取的因，因此未另外说明。
为了对此作答，所以说'对此应解释'等。你所说的'若无识则显现不成立，故由自证门识得成立'这是不合理的，因为若无境则不应显现为境，由此外境也得成立，如何成立唯识？如果说如同梦中无境却显现为境一样，对此上师自己以'无外境心如何有'等作答，故不再答。
因此若认为由体验成立，则应承认二者都由体验成立。如果不如是承认，则二者都不由体验成立。你所说的'因为无有能破'也不合理，因为蓝色显现为外境时，什么能破？是由彼识本身破还是由他者破？首先不是由彼蓝色识本身破，因为不应理解为非所经验。也不是由其他识破，因为彼时彼不存在。因此由于外境有能立且无能破，如同心识一样也应承认外境。

།ཡང་ན་གཉིས་ཀ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བསྒོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་དོན་དུ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་པས་སོ། །རྨི་ལམ་ཇི་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་ཀྱང་དོན་དུ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སད་ པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།དེའི་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཁང་མིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁང་མིག་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བའི་ནང་དུ་ཉལ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁང་པ་ཤིན་ཏུ་མིག་ཆུང་བའི་ནང་དུ་ཉལ་ནས་སོ། །ཅུང་ཟད་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིད་སྟུག་པོ་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྨི་ལམ་མཐོང་བ་མི་སྲིད་པས་ཅུང་ཟད་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པས་ཞེས་གསུངས་སོ།།གླང་པོ་ཆེ་མྱོས་པའི་ཁྱུ་རྨིས་པ་ནི་ཅི་ཞིག་ལྟར་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་སྲིད་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གླང་པོ་ཆེ་མྱོས་པའི་ ཁྱུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་རྨི་ལམ་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་མེད་ཀྱང་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་མེད་ཀྱང་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་འདོད་པ་འདི་ལའོ། །སྙིང་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རིགས་པ་ཉིད་དུའོ། །དེ་བསམ་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་རྨི་ལམ་ན་དོན་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་བསམ་པར་བྱའོ།།ཡང་དེ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསམ་པར་བྱ་བ་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའོ། །གང་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབུ་མ་གང་གི་ཚེ་རྨི་ལམ་ན་ཡང་སེམས་མེད་པ་དེའི་ཚེ་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེ་དེ་མ་གྲུབ་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཚེ་ཁྱོད་ཀྱི་དཔེ་ཡོད་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཙམ་པ་ཁྱོད་ཀྱི་དཔེ་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བ་གླང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།ཡུལ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་བཞིན་དུའོ། །མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀ་ལས་གྲུབ་པའི་དཔེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་པ་དང་དབུ་མ་པ་དག་ལ་གྲུབ་པའོ། །སེམས་ཙམ་ པའི་དོགས་པ་བསུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཅི་སྟེ་རྨི་ལམ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞན་གྱི་བསམ་པ་ནི་གཉིད་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྨི་ལམ་དྲན་པ་ཡོད་ལ། དྲན་པ་དེ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་ན་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་བས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། ཤེས་ པ་དག་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ནའོ།།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ཡང་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཉིད་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་གལ་ཏེ་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ན།ཕྱི་རོལ་ཡུལ་ཡང་དེ་བཞིན་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དྲན་པ་བཞིན་དུ་དོན་ཡང་དྲན་པའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ན་ཡང་དོན་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་ཁས་མི་ལེན། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཅི་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་ནི་ངས་མཐོང་ངོ་སྙམ་པའི་དྲན་པ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡུལ་ཡང་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་སོ། །ཡང་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཡུལ་དྲན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཡུལ་ཁས་མི་ལེན་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་ཁས་བླང་བའི་ཕྱིར་ཁོ་བོའི་ཕྱོགས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།རྨི་ལམ་ན་དོན་མེད་པའི་སྒྲུབ་པའི་གཞན་གྱི་དོགས་པ་བསུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།དེ་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཟུང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ།

或者二者皆非，所谓'此'是指由于外境不存在，故从阿赖耶识中熏习的习气差别而生起显现为对境的意识，这是唯识宗的观点。'如梦'是指如同在梦中虽无外境却生起显现为对境的意识一样，在醒时也是如此的意思。
为了解释这个意思，说'房间'等，'在极小房间内睡眠'是指在极小的房间内睡着。'稍微入睡'是指因为深度睡眠时不可能见梦，所以说'稍微入睡'。
'梦见发狂大象群是完全不存在的'是为了表示极不可能而说'发狂大象群'。因此，在梦中虽无外境但意识确实存在。'对此'是指对于认为无对境而有意识生起这一特征的观点。'无实质'是指不合理。'应当思维这个'是指应当思维在梦中无对境而有意识这一点。
若问'这是什么'，即是问应当思维什么。'当时'等是指中观认为当梦中也无心识时，则梦的比喻不成立的意思。为了说明这点，说'尔时汝喻不存在'，意思是说你唯识宗的比喻不成立。
为了解释这点，说'牛'等。'如境'是指如同外境。'因为未生'是指以'非从自生'等已遮破生起之故。'二者共许的比喻'是指唯识宗和中观宗都承认的。
为了迎接唯识宗的疑问，说'若于梦中'等。他人的想法是：在醒时能忆念梦境，而忆念若无经验是不可能的，因为经验和意识是同义词，所以梦中确实有意识。
为了对此作答，说'这也不对'等。若依据醒时的忆念而承认梦中有意识，'外境亦应如是'，意思是如同忆念经验一样也忆念对境，为何不承认梦中也有对境存在？若问'为什么'，即是问为何说外境也不存在。
为了对此作答，说'如何'等。如同对于经验有'我见到了'的忆念一样，对境也应当承认。'或者意识也不存在'是说如果即使忆念对境却不承认对境，那么即使忆念意识也可以不承认意识存在，因此我方观点成立。
为了迎接他人关于梦中无对境的证成的疑问，说'于此有说'等。'为了取彼'是指为了取大象等。

།དེ་ནི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།གཉིད་ལོག་པས་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ཕྱིར་འཇུག་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་མེད་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་ཉིད་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་ཀྱང ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་འདོད་ནའོ།།འདིའི་དོན་ནི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་མེད་ན་དེ་ལ་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་ལ་དོན་དུ་ཞེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཡིན་པས་དཔེ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྨི་ལམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་གོ་སླའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་རྨི་ལམ་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་ལ་དོན་དུ་ཞེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལན་ནི་རྨི་ལམ་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྐྱེ་བ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ཁྱོད་ཀྱི་རྨི་ལམ་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མ་སྐྱེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁོ་བོའི་ཡང་རྨི་ལམ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི དོན་དུ་ཇི་ལྟར་ཞེན་པ་ཡིན་ཞེས་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་དབང་པོའོ། །ཡུལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །དེས་བསྐྱེད་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་དབང་པོས་བསྐྱེད་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའོ།།གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །བརྫུན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །གསུམ་པོ་འདི་དག་ཅི་ལྟ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་མ་ཐག་པ་རྣམས་སོ། །རྣ་སོགས་གསུམ་ པོ་ལྷག་མ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་རྣ་བ་དང་སྒྲ་དང་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།འདི་དབུ་མ་པ་གཞན་དག་རྨི་ལམ་ན་ཡུལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟེན་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཙམ་པའི་འདོད་པ་སུན་འབྱིན་པ་ནི། གང་ཞིག་ཆོས་ ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་སྟེ། དེས་ནི་སད་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡུལ་དུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པས་གཟུང་བར་བྱ་བའོ།།དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱོགས་འདི་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྨི་ལམ་ན་ཡུལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ དེ་མི་རིགས་པའོ།།དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གསུམ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།

所说'那也不是存在的'是指眼识不存在。为了说明它不存在的理由，说'由于睡眠'等。由于睡眠阻碍了眼、耳、鼻、舌、身五识向外运行，所以五识聚不存在。
'因为'等是说因为在梦中眼识不可能存在，所以只有意识以大象等形相生起，而世人对那大象等形相执著为外境。同样，在醒时状态中，虽然没有外境，但对于蓝色等形相的识的自性也执著为外境。
这个意思是说，作为境的色等是被眼识等的境所遍摄的，若无彼则彼中无义，所以如同只对意识的形相执著为义，醒时状态也是如此，因此比喻成立。为了解释这个，说'在梦中'等，容易理解。
为了说明对此的回答，说'不是这样'等。'不是这样'是说在梦中并非只对意识的形相执著为义。为什么呢？答案是因为在梦中意识的生起是不可能的。由'非从自'等说明生起不成立。
为了说明这点，说'如此'等。就像你唯识论者所说的梦中外境不生，同样，我方认为梦中识也不生。因此，怎么会只对意识的形相执著为外境呢？
为什么呢？因为意识没有生起。'眼'是指眼根。'境'是指蓝色等。'所生心'是指由眼根所生的眼识。'三者皆'是指眼根、蓝色等境和眼识。'虚妄'是指非真实。'如是三者'是指刚才所说的。
'余耳等三者亦无生'是说梦中的耳、声音和耳识等也是空性。这是其他中观派通过承认梦中有境来破斥唯识宗的主张，说'若法'等。
'属于法处'是指被法处所摄，这表明不是醒时眼识的对境，因此不被色处所摄。正因如此，它是意识所取境。
'因此'是说因为梦中有属于法处的色。为了说明这个观点不合理，说'这也不合理'，即说梦中有境是不合理的。
为了说明其理由，说'在梦中也'等。'三者'是指根、境和识。

།ཅི་སྟེ་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གལ་ཏེ་གཞན་དག་ན་རེ་ ཁོ་བོས་རང་གི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དོན་དུ་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་གྱི།འོན་ཀྱང་སེམས་ཙམ་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་རྨི་ལམ་ན་དོན་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲུབ་མཐའ་དེ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ཡོད་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཁས་ལེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ནའོ།།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ན་ཡུལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ནའོ། །རྨི་ལམ་གྱི་དཔེ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྒྲུབས་པ་ལ་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལན་ནི་དེ་བརྫུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་མོ། །བརྫུན་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་ མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་གཟུགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དཔེ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སད་པའི་དུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་མོ། །དངོས་ཀྱི་དོན་བརྫུན་པའི་དོན་ཅན་དུ་བསྟན་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ན་ཡང་གཟུགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ནི་འདིར་ལན་འདི་མི་རིགས་པའོ། །གང་ གི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ན་གསུམ་ཆར་ཡང་མ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ་ཁོ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་དཔེ་འདི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རབ་ཏུ་གྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེ་རང་བཞིན་མེད་པར་གྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །མ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སད་པའི་དུས་ན་གསུམ་པོ་འདི་རང་བཞིན་མེད་པར་མ་གྲུབ་པའོ།།བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྨི་ལམ་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་ན་གསུམ་ཆར་ཡང་བརྫུན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སད་པའི་དུས་ན་ཡང་ དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་བརྫུན་པའོ།།མཇུག་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་དེ་ཡོད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་བརྫུན་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྱུ་མའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དམིགས་པ་སྟེ་སྣང་བ་ཡིན་གྱི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤིང་དང་བོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བདེ་བར་གཤེགས་པས་ཆོས་ ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་གསུངས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྲིད་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། འགྲོ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཡིན་ལ། །དེ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར། འདི་ ལ་སུ་ཡང་མི་སྐྱེ་འཆི་བ་མེད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་འདི་རྣམས་ནི་དབུ་བ་ཆུ་ཤིང་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ན་ཆུ་ཤིང་བཞིན་དུ་སྙིང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལེགས་པར་བཤད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རྨི་ལམ་ན་ཆོས་ ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་གཟུགས་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ན་མདོ་ལས་བསྟན་པའི་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེ་དང་འགལ་ཞིང་ཁོ་བོའི་ཕྱོགས་ལྟར་ན་ནི་འགལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།གང་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེ་ལས་གསུམ་མ་སྐྱེས་པར་བརྗོད་པ་དེ་སད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡིན་གྱི། རྨི་ལམ་ གྱི་དུས་ལ་ལྟོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེའི་ཕྱིར་སད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །རྨི་ལམ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ལས་མ་སད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནི་དེ་ལ་གསུམ་པོ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།

关于'为了阐明他人的宗义'等这些话，如果有人说：'我不是为了建立自宗而这样说的，而是为了破斥唯识宗所说的梦中无境而有识的宗义，才承许梦中有法处所摄的色法'。
为了回答这个问题，所以说'此时'等。'此时'是指为了破斥他宗而承许梦中有境的时候。'梦的比喻将变得无意义'是指中观宗用以证明一切法无自性的梦的比喻将变得无意义。
为什么呢？回答说'彼为虚妄'等。'彼'指的是梦。'以非虚妄义故'是指因为梦中也有法处所摄的色法。'所喻'是指醒时的根等三者。'不能说正体是虚妄义'是指因为彼处也有色法。由此说明这个回答是不合理的。
为了说明由于梦中三者都未生，所以这个比喻在我方是合理的，因此说'由于'等。'以成就门'是指通过梦的比喻成就无自性。'未成'是指醒时这三者未成就无自性。'为成立'是指无自性。
为了说明这一点，所以说'如梦'等。如同梦中三者都是虚妄的，同样在醒时根等三者也是虚妄的。
为了总结，所以说'彼心非有'等。为了解释这个，所以说'如于梦中'等。为了引经据典，所以说'是故'等。因为梦等一切都是虚妄的缘故。幻化众生是所缘即显现，而非真实存在，因为是木头和石块等的缘故。如是如来说一切法如幻如梦。
为了说明轮回诸趣也是如此，所以说'如是'等。轮回简言之，即是五趣，这也如同梦境，因此'此中无人生死'等。为什么呢？说'此等诸法如水泡水草'，因为观察推究时如同芭蕉树一样无有实质。
'将善说'是指如果承许梦中有法处所摄的色法，则与经中所说的梦的比喻相违，而按我方观点则无相违。
为了说明所说梦的比喻中三者未生是就醒时而言，不是就梦时而言，所以说'是故醒时'等。'于梦中'等是说只要未从梦境状态中醒来，对他来说就有这三者。

།འདི་ཅི་ལྟར་ན་སད་བཞིན་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སད་པའི་གནས་སྐབས་མ་རིག་པའི་གཉིད་ལོག་པ་ན་གསུམ་པོ་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་དུ་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་འགྲེལ་བས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་མི་ཤེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལ་དུས་རྟག་ཏུ་མ་རིག་ པའི་གཉིད་སྟུག་པོ་ཡོད་པས་སོ།།དེ་ལས་ཐ་དད་པའི་གཉིད་སད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་གཉིད་དང་ལྡན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལས་ཐ་དད་པའི་ཐ་མལ་པའི་གཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གཉིད་གཞན་གང་ཡིན་པ་དེ་སད་པའོ། །མ་རིག་པའི་གཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་མལ་པའི་གཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ ལས་སད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མ་རིག་པའི་གཉིད་དང་མ་བྲལ་བས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་མལ་པའི་གཉིད་སད་པའི་གནས་སྐབས་བཞིན་དུའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་དང་མཚུངས་པའོ། །ད་ནི་ཐ་མལ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་གཉིད་སད་པ་ ན་ཅི་ལྟར་གཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་སྣང་བ་གསུམ་པོ་དེ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པའི་གཉིད་སད་པ་ན་ཡང་གསུམ་པོ་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།སད་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སད་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དཔེ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། གཏི་མུག་ གཉིད་ཅེས་བྱ་བས་དོན་བསྟན་པའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་། །ཡང་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་ གྱི་དོན་མེད་ཀྱང་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པ་ནི་འོ་ན་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པའི་ ཕྱིར་ཡུལ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་དེ་ཡང་ངོ་།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་མེད་ཀྱང་ཤེས་པ་ཡོད་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་སྙམ་པའོ། །དེ་ལ་ལན་ནི་དབང་པོ་རབ་རིབ་བཅས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རབ་རིབ་དང་བཅས་པའི་མིག་གིས་རབ་རིབ་ཀྱི་ སྟོབས་ཀྱིས་ཤེས་པ་གང་གིས་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་མཐོང་བ་དེ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སྐྲ་ཤད་དང་ཤེས་པ་གཉིས་ཀ་བདེན་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་བདེན་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་རིབ་མེད་པར་གསལ་བར་མཐོང་བ་ལ་ལྟོས་ནས་ཤེས་པ་དང་། སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་ པ་གཉིས་ཀ་ཡང་བདེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ཁོ་ན་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཅི་ལྟར་རྨི་ལམ་ན་གཉིས་ཀ་བདེན་ཞིང་གཉིད་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་གཉིས་ཀ་ཡང་མ་སྐྱེས་ པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །རབ་རིབ་ཅན་ལ་ལྟོས་ནས་གཉིས་ཀ་བདེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡུལ་མེད་པར་ཤེས་པ་ངེས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡུལ་མེད་པའི་ཤེས་པ་མ་མཐོང་བས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིའི་དོན་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱ་དགོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་མེད་པའི་ཤེས་པ་མེད་པར་ངེས་པར་འདོད་དགོས་ཞེས་པའོ། །དེ་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཤེས་བྱ་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་གལ་ཏེ་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་བློ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། སྐྲ་ཤད་དེའི་ཡུལ་དང་མིག་གི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་རབ་རིབ་མེད་པ་ལའང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་མཐོང་བའི་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་ཞུགས་པའི་རབ་རིབ་དང་བྲལ་ བ་ལ་ཡང་ངོ་།།སྐྲ་ཤད་བློར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲ་ཤད་མེད་ན་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ།

关于'如何是醒时'这句话，是说如同醒时状态中有无明睡眠时存在的三种情况，在梦境状态中也同样存在。为了解释这一点，说'如同不知'等等。因为一切凡夫都恒时具有浓重的无明睡眠。
'异于彼之醒来'是说虽然具有无明睡眠，但从异于彼的普通睡眠特征的其他睡眠中醒来。'以无明睡眠'是说虽然从普通睡眠状态中醒来，但未离无明睡眠。'如是'是说如同普通睡眠醒来的状态。'具有如是自性'是说与醒时状态的自性相同。
现在为了说明如同在普通特征的睡眠醒来时，梦中所现的三种情况不存在一样，在无明睡眠醒来时，那三种情况也不存在，所以说'若醒来'等等。'若醒来'等是显示比喻，'愚痴睡眠'是显示义理。
为了解释这一点，说'如何'等等。'即使是现证法界者'是说即使是现证空性者。又唯识论者为了证成虽无外境但有识的存在，说'那么有翳眼者'等等。为了对此作答，说'此亦不应理'等等。'此亦'是说有翳眼者虽无所缘而见毛发等，因此有无境之识的这种说法。
'为何'是说虽无毛发等而有识，有何过失之意。对此回答说'具翳根'等等。具翳眼者以翳力所见毛发相的那个识，对于有翳者的识而言，毛发和识二者都是真实的，因为他认为是真实的缘故。对于无翳清净见者而言，识和毛发等二者都不真实，因为他无毛发等的识的缘故。
为了解释这一点，说'如同梦中'等等。如同在梦中二者皆真实，而在醒时状态中二者都未生，在此也应如是了知。为了广说此义，说'有翳者'等等。为了说明对有翳者而言二者真实的理由，说'因难以确定无境之识'。意为未见无境之识。
'此义必须'是说必须确定无有无境之识。为了广说此义，说'若非如此'等等。若无所知毛发等而有毛发等的心识，则于无有与彼毛发境相关之翳者，'毛发成为心识'是说若无毛发则会生起毛发的心识。

།དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་མཐོང་བའི་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་མ་ཐག་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་སོ།།དེ་ཡོད་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་མེད་ཀྱང་བློ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་དེ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་རབ་རིབ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་བཞིན་ དུའོ།།ཡུལ་མེད་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་དང་རབ་རིབ་ཅན་མེད་པ་དག་ལས་སྐྲ་ཤད་མེད་པར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་གང་གི་ཕྱིར་རབ་རིབ་ཅན་ལ་སྣང་ལ་རབ་རིབ་མེད་པ་ལ་མི་སྣང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ ཡུལ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།མཐུན་པར་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། ཡུལ་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དངོས་པོ་གང་ལ་མཐོང་བའི་མཐུན་རྐྱེན་གང་ཡོད་པ་དེ་མཐོང་བ་ཡིན་ལ། དེ་མེད་ན་མི་མཐོང་བ་ཡིན་པས་རབ་རིབ་མེད་པ་ལ་ཡུལ་མཐོང་བའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་རབ་རིབ་ མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་མི་མཐོང་བ་ལ་འགལ་བ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་འགའ་ཞིག་སྨྲ་བར་གྱུར་ན་དེ་ལ་ལན་ཇི་ལྟར་འདེབས།དེས་ན་ལན་དེ་ཡང་མི་རིགས་པའོ། །ཡང་སེམས་ཙམ་པས་ཡུལ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ནི་འདིར་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་མེད་ན་བློ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་སྔར་བཞག་པ་སྨིན་པ་དང་མ་སྨིན་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བག་ཆགས་གཞག་པ་དེ་སྨིན་པ་ལས་སྐྲ་ཤད་ཀྱི རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་།མ་སྨིན་པ་ལས་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་བག་ཆགས་སྨིན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལའོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ ཆགས་སྨིན་པ་དང་མ་སྨིན་པ་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་འདོད་པའོ།།མི་རིགས་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མཐོང་བ་དག་པ་རབ་རིབ་མེད་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བློ་མི་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་སྟེ། བག་ ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་རབ་རིབ་མེད་པ་དེ་ལ་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་བློ་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི།ཤེས་བྱ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་རྗེས་སུ་བརྗོད་པའོ། །དེ་ལ་ལན་ནི་ནུས་པ་མེད་པས་འདིའི་ནི་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནུས་ པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བློའི་ནུས་པ་སྨིན་པ་དང་མ་སྨིན་པས།རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་མི་སྐྱེ་བ་དག་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཤེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་སྨིན་པ་དང་མ་སྨིན་པ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པ་སྨིན་པ་ དང་མ་སྨིན་པ་དག་ལའོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྨིན་པ་དང་མ་སྨིན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་དང་མི་འབྱུང་བ་དག་ཏུ་མི་འགྲུབ་བོ། །ནུས་པ་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྐྱེས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྐྱེས་པ་སྟེ་ད་ལྟར་བའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ལ་ནུས་པ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་པའོ།།མ་སྐྱེས་ངོ་བོ་ལ་ཡང་ནུས་ཡོད་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་ནུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅི་ལྟར་ནུས་པ་མེད་པ་དེ་ལྟར་ནི་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་ལས་བཤད་པར་འགྱུར་ རོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདིར་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།

'不是这样的'是指不是对于无眼翳者，会生起如同有眼翳者所见发丝境相的发丝分别。
'因此'是指由刚才所说的理由。
'非彼有'是指并非虽无对境而有分别。
为了解释这个意思，说'若有眼翳者'等。'与此相似'是指如同眼翳者。
'因为对境相同的缘故'是指有眼翳者和无眼翳者都同样无发丝的缘故。'因此'等是承接语。
对此，有人说：'因为有眼翳者能见而无眼翳者不能见，正因为这个缘故，是无对境，因为不能共同显现的缘故。'
这也不合理。即使对境是共同的，但对于某事物，谁具有见的顺缘，谁就能见；若无顺缘则不能见。因此，对于无眼翳者，因为缺乏见对境的俱有缘即眼翳，所以不能见，这有什么矛盾呢？如果有人这样说，对此该如何回答？因此这个回答也不合理。
又，唯识宗为证明无对境的识是存在的，说'此中若'等。'应如是'是指若无对境则应无分别。
'识的习气成熟与未成熟'是指先前由发丝等识在阿赖耶识中熏习的习气，从其成熟产生发丝的识，从未成熟则不生。
'于他则不然'是指对于无成熟习气者而言，这是词义。
为了对此作答，说'此亦不应理'等。'此亦'是指承认习气成熟与未成熟是识生与不生的因。
为了说明不合理，说'因为'等。'因为见清净无眼翳的阿赖耶识中无生起分别的功能，即无圆满成熟的习气，所以无眼翳者不生发丝分别，而非因为无所知'，这是重述前说。
对此回答说'因无功能故此不成'，意思是因为阿赖耶识的功能不成立，所以不能成立由分别的功能成熟与未成熟而有识的生与不生，这是词义。
为了以注释说明这点，说'所知'等。'于彼成熟与未成熟'是指于功能成熟与未成熟。
'因此此不成'是指因为无功能，所以不能成立由成熟与未成熟而有识的生起与不生起。
为了说明无功能，说'已生'等。对已生即现在识果，功能是不可能的。
'于未生体性亦无功能'是指对未生体性即过去、未来的识也无功能，如何无功能，将由阿阇黎自身在注释中解释。
为了以注释说明这点，说'此中功能'等。'此中'是指阿赖耶识。

།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ད་ལྟར་བའི་འགྲེལ་པ་ཅན་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་དེ་དང་ འབྲེལ་པ་ཅན་ཞིག་ཡིན་ནམ་ཞེས་པའོ།།མ་སྐྱེས་ངོ་བོ་ལའང་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་འབྲེལ་པ་ཅན་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་སྐྱེས་པ་ལ་ནུས་པ་མི་སྲིད་པ་བསྟན་པ་ལ་ཕྱོགས་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་པ་ལ་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་ནུས་པ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ད་ལྟར་བར་སྐྱེས་པ་དེ་ནུས་པ་ལ་ལྟོས་པ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཕྱོགས་དང་པོ་འགོག་པ་ནི། དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ནུས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་དྲུག་པ་ཡིན་ལ་དེའི་ཚེ་ནི་རྣམ་པར ཤེས་པ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་ནུས་པ་ཅན་སྲིད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུའི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བའི་ཤེས་པའོ། །རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཡོད་པའོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་རྒྱུ་ ཉིད་དུ་འདོད་ན་དེའི་ཚེ་འབྲས་བུ་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནུས་པ་ཕྱིས་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་ནུས་པ་མེད་པར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་ ན་ཡང་ས་བོན་མི་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཅི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་མེད་པ་ནུས་སུ་ཟིན་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མྱུ་གུ་ཡང་ས་བོན་མེད་བར་སྐྱེ་བས་ས་བོན་མི་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། དྲུག་པའི་ཕྱོགས་མི་འཐད་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་ད་ལྟར་བར་སྐྱེས་པ་དེ་ནུས་པ་ལ་ལྟོས་པ་འདོད་པ་འགོག་པ་ནི། གང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ནུས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལྔ་པ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ལྔ་པའི་ཚིག་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་ནི་དོན་འདིར་འགྱུར་ཏེ། ནུས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ལ།དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི། དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་རིགས་ཤེ་ན། ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཡོད་པ་ལ་ནི་ནུས་པས་དགོས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེས་ པར་གྱུར་པ་སླར་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་མ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །ཕྱོགས་གཉིས་པ་ཡང་མི་རིགས་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །མ་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའོ། །དེ་ལ་ མ་འོངས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ནུས་པ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།མ་སྐྱེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མ་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཏེ། མ་འོངས་པ་ལ་ནུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་ པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེས་ནུས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འབྲེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་མེད་ན་ཁྱད་པར་དེ་མེད་པས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་དང་འབྲེལ་པའི་ནུས་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ནུས་པ་ཁས་ལེན་ན་མེད་པ་ཙམ་དུ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་ཡང་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་ཁས་མི་ལེན། དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མོ་གཤམ་བུ་ ཡང་དེ་ནི་ཡོད་པར་ཐལ།།ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཁྱད་པར་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁྱད་པར་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་རོ། །ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ པ་ཉིད་དོ།

所谓'是否有现在识的关联'是指从阿赖耶识中所生起的现在识是否与之有关联之意。'未生自性也'的解释是说，是否会与过去识和未来识有关联，因为过去和未来都是未生的缘故。对于已生起的功能不可能存在的论证有两个方面：已生起的不可能有关联的功能，以及现在所生起的不可能依赖功能。
其中否定第一方面说：'首先'等，当'功能的'是第六格时，意思是不可能存在与识有关联的功能。'成为识果的自性'是指现在识。'也是因'是指是功能的因。再者，如果承认该识是因，则果将成为无因，因为由于与识有关联，功能是后生的，而具有识相的果是无功能而生，所以果也将成为无因。
'芽生时种子也将不坏'是说，如同具识相的果虽无功能仍能生起一样，芽也将无种子而生，因此种子将不会坏灭。'因此'等是总结第六格的观点不合理。
现在否定承许现在所生起的依赖功能的观点：说'当'等。'从功能'是第五格之意，即若是第五格词，则其义为：是从功能生起，这也不合理，如'尔时'等所说。为何不合理？说'因为存在'，对于已存在的，功能毫无用处。'前已说过'是指由'已生不复生'等。为显示第二方面也不合理的总结，说'如是'等。
未生有二种：过去和未来。其中为否定对未来的功能，说'未生的'等，即未生自性的未来无有功能。为何？说'因为'等。'差别'是指未来识，因为由于该识使功能与识关联，若无未来识，则无此差别，故无差别者，因为若无未来识，如何有与未来识关联的功能？若承认无识仍有识的功能，则由于同样是不存在，为何不承认石女儿也有功能？
为显示此义，说'石女儿也应成有'。为以注释显示此义，说'无差别'等。'无差别'是指无识。'所差别不存在'是指功能不存在。

།ཁྱད་པར་ཅི་ལྟར་མེད་ཅེ་ན། གང་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དགག་པ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ངོ་བོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགག་པའི་ངོ་བོས་སོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྟན་པར་མི་ནུས་པས་ནའོ།།གང་གི་ནུས་པ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནུས་པ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །འདི་ནི་འདིའི་ནུས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ནུས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གང་ གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ།།ཁྱད་པར་དུ་མ་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་མ་གྲུབ་པས་སོ། །འདིས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་བསྟན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལས་གང་སྐྱེ་ བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་རྟོགས་པས་སོ།།ཡང་གལ་ཏེ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ནུས་པ་འདོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ནུས་པ་འདོད་ན་ཞེས་པའོ། །མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་ཡང་འདོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་པར་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་མོ་ གཤམ་གྱི་བུ་ལ་ཡང་ནུས་པ་ཡོད་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ནུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །གཞན་དག་གིས་ཁྱད་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི་ཅི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་སྙིང་ལ་ བསམས་ནས་གཞན་ཕྱོགས་སྔ་མ་འགོད་པའོ།།འདི་ལས་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ནུས་པ་འདི་ལ་མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ གཞིའི་དངོས་པོ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་སྙིང་ལ་བཞག་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ།།སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལ་ལྟོས་པའི་དཔེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་བརྟེན་ནས་འབྲས་ཆན་ཚོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་འབྲས་ཆན་འཚོད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་འབྲས་འཚོད་པ་ཡིན་ལ། ཅི་ལྟར་འདིར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་འབྲས་ཆན་གྱི་མིང་འབྲས་ལ་བཏགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ངོ་། །སྣལ་མ་འདི་ལ་རས་ཡུག་ཐོགས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་བཏགས་ཟིན་པའི་རས་ཡུག་ཇི་ལྟར་འཐག་།འོན་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ལ་ལྟོས་ནས རས་ཡུག་ཐོགས་ཤིག་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གཞིའི་དངོས་པོ་ལ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་དཔེ་བསྟན་ནས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དཔེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཛོད་ཀྱི་རྩ་བ་ལས་སོ། །མངལ་དུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་མངལ་དུ་འཇུག་པ་མེད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འབྱུང་བར་ འགྱུར་བའི་མིང་ལ་ལྟོས་ནས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང་རང་འབྱུང་གཉིས་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཡིན་པས་ཉེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་ བར་འགྱུར་བའི་མིང་ལ་ལྟོས་ནས་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ལ་ཡང་ངོ་།།སྙིང་པོ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་བསྙད་འདོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དུས་གཞན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་གྱི་གཞིའི་དངོས་པོའི་ མཚན་ཉིད་ཅན་བརྗོད་པར་འདོད་ན་སྟེ།འདིས་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་རྗེས་སུ་བརྗོད་པའོ།

如果问及有何差别，就说'未生'等。以遮遣和成立的体性，即是说以识为成立，以非识为遮遣的体性。'当如是时'是说当无法显示识的时候。'何者能力成为差别'是说由于无识，故无法对能力作差别。'此是此之能力'是说此是识的能力。'当如是时无有差别'是说无有以识为相的差别。'未说差别'是说未成立以识为相的差别。'此不能显示任何'是说不能了知何者从何生的任何差别。
'又若于未生认为有能力'是说即使无差别也认为有能力。'于石女儿亦应承认'是说由于无差别故，为何石女儿上不也应有能力。'是故未生无有能力'是总结。'他人成立差别'即'何故'等所说，是指思及将生之识而安立他人前宗。
'此从此生'是说依于将生之识，此识之能力中将生此未来识。'如是差别与所差别之事物得以成立'是说依于所思维的将生。为显示依于将生的比喻，故说'如说依此煮饭'等。其中并非煮熟饭，而是煮米，如此处将成熟饭之名安立于米上，此处亦然。
'织此经线为布'是说此处已织好的布如何织？然而是依于将生而说织布，同样此处也是依于将生之识而成立差别与所差别之事物的体性。为显示世间比喻后显示论典比喻，故说'论中亦'等。'论中亦'是指俱舍根本颂。'入胎'等是说转轮王、独觉、正等觉佛无有入胎，然而依于将生之名而说'转轮王与自生二者'，此处亦然故无过失。
为显示对此的回答，故说'彼亦'等。'彼亦'是说对于依将生之名而欲说者。'无实质'是说因空无义故。'若欲依将生而说'是说若欲说以将于他时生起之识为差别与所差别事物之相，此是重述前宗。

།དེ་ལ་ལན་ནི། ནུས་པ་མེད་པར་འདི་ཡི་འབྱུང་འགྱུར་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྐྱེ་བའི་ནུས་པ་མེད་པར་མ་འོངས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་མེད་པའོ། །འདིའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་མ་འོངས་པའི་ དུས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་ན་དེའི་ཚེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གཞིའི་དངོས་པོ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ལས།ད་ལྟར་བའི་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མེད་པས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མིང་ལ་ལྟོས་ན་བརྗོད་ པ་ནི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རེས་འགའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འགྱུར་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་ཤེས་པ་འབྱུང་ནའོ། །དེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་དེ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བརྗོད་པའོ། །དེ་ལྟར་ སྤྱིར་བསྟན་ནས།ཁྱད་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དཔེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གྲུབ་པས་ནུས་པ་མ་ གྲུབ་པར་བརྗོད་པའོ།།འབྲས་ཆན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་ཡང་ནུས་པ་གྲུབ་ན་འབྲས་ཆན་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གྲུབ་པ་ཡིན་པ་ལས་སོ། །འོན་ཀྱང་མ་འོངས་པའི་འབྲས་ཆན་ལ་སོགས་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ལྟོས་པའི་ནུས་པ་ཡང་མ་གྲུབ་པས་འབྲས་ཆན་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་ འགྱུར་བ་མེད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྲིད་པས་ནུས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ནུས་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དོན་དམ་པར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕན་ཚུན་དོན་ལ་བརྟེན་པའི་གྲུབ་པ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ནུས་པ་གྲུབ་པ་དང་ནུས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྲུབ་བོ། །གྲུབ་མིན་ཉིད་ཅེས་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས། །ཞེས་བྱ་ བ་ནི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་བརྟེན་ནས་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ།།གང་གི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བཅོས་མ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལྟོས་པ་ཅན་དེ་ནི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། བཅོས་མ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་ཕན་ཚུན་བརྟེན་ནས་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕན་ཚུན་གྱི་དོན་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ན། རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ནུས་པ་ཡོད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པས་ཕན་ཚུན་གྱི་དོན་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་མོད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་གྱི་དོན་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་དུ་ཆུག་ཅེས་པའོ། །ཕན་ཚུན་གྱི་དོན་ལ་བརྟེན་པ་ལ་རང་ བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་དཔེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དཔེར་ན་རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རིང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། ། དེས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་རང་བཞིན་མེད་པས་ལྟོས་པ་ཅན་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་པ་ཁོ་ནར་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

对此回答说：'无有能力则无有未来'。意思是说，没有生起的能力就不会有未来的认识生起。这里的意思是，如果未来时有识将要生起，那么依据将要生起的识，差别和所差别的基础事物将会成立，但由于现在没有能力，所以不会生起，因此依据将要生起的名称来说是不合理的。
为了解释这个意思，说'有时'等等。'若生起'是指未来的认识生起。'将会生起'是说从那个认识将会生起的意思。这样总的说明之后，为了说明特殊情况，说'因此这个'等等。为了说明与所成立的比喻相同，说'由此'等等。'由此'是说由于未来识不成立而说能力不成立。
'熟饭'等等是说在这里如果能力成立，熟饭等将要生起就会成立。但是由于未来的熟饭等不成立，所以依此的能力也不成立，因此熟饭等不会生起，这与所要成立的相同。
这样说明了识不存在故无有能力之后，现在为了说明即使有能力，依他起相的识也不是胜义谛中成立的，所以说'复次'等等。'互相依止义成立'是说依识而成立能力，依能力而成立识。'非成立此圣者说'是说智者们说互相依止而成立的就不是成立。
因为任何自性都不依赖他者，因为不是造作的。任何依赖的都不是自性，因为是造作的。因此互相依止而成立的就不是成立。
为了解释这个意思，说'识'等等。'互相依止义'是说如果有识就有识的能力，如果有识的能力就会生起识，这就是互相依止义。'假使如此'是说且让它互相依止好了。
为了说明互相依止中没有自性的比喻，说'譬如'等等。譬如长短等，自性中没有长短等，而是互相观待而有，这里也是如此。因此自性中无自性，所以依赖的没有成立为有自性，所以只承认无自性。为了说明这个意思，说'如是则'等等。

།ཇི་སྐད་དུ་བཞི་བརྒྱ་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཅུང ཟད་ཀྱང་མི་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར།རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་འགའ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་དང་འབྲེལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་རྒྱུ་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ན་རང་གི་འབྲས་བུའི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར། འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་ནི་མྱུ་གུ་ ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་རྟག་པ་ཉིད་ག་ལ་ཡོད།དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོའི་རྣམ་གཞག་མ་ངེས་པས་གཉིས་ཀ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་གྲུབ་པའོ། །གལ་ཏེ་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ཡོད་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ས་བོན་ཡོད་ན་མྱུ་གུ་སྐྱེའི་མྱུ་གུ་ཡོད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འབྲས་ བུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་ན་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཞིག་གམ། དེ་རྒྱུར་མ་གྱུར་པ་ཞིག་ཅེས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་གཉིས་ལས་མི་འདའ་སྟེ། ཕུང་པོ་གསུམ་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ རེ་ཞིག་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མེ་ལ་སོགས་པ་ལས་བཞིན་དུ་འདི་སྐྱེ་བ་ནི་མི་རིགས་སོ།།རྒྱུ་ཉིད་དུ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ནས་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ་དེས་ན་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་དུ་མི་སྲིད་པས་སོ། །འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བྱ་བ་ཁས་བླངས་ནས་འགའ་ཞིག་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་མི་ཐོབ་ན་དེའི་ཚེ་ཐམས་ཅད་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ལས།དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་རྒྱུ་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བ་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ནི་མེད་དོ། །དེས་ན་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ནི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱོན་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། ། བསྟན་བཅོས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་སོ། །དེར་ཡང་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པ་ཡིན་གྱི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ཉིད་ལ་ཡང་ལྟོས་ནས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་ཞེས་པའོ། ། ལྟོས་བྱ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པའོ། །དེ་ཉིད་ལ་ཡང་ལྟོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། །ད་ནི་གཉིས་ཀ་མ་གྲུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གོ། །གང་ལ་ལྟོས་ནས་གང་ཞིག་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ འགྲུབ་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ནུས་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའོ། །དངོས་པོ་ལྟོས་གྲུབ་གང་ཡིན་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གང་ཡིན་པ་ནུས་པ་ལྟོས་ནས་འགྲུབ་པ་དེའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའོ།།དེ་ལྟར་མ་འོངས་པ་ལ་ནུས་པ་མེད་པར་བསྟན་ནས། ད་ནི་འདས་པ་ལ་ཡང་ནུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་འགགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དངོས་པོ་འགགས་པའི་ ནུས་པ་སྟེ་བག་ཆགས་ཡིན་ལ།དེ་སྨིན་པ་ལས་ཏེ། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ལས་གལ་ཏེ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེའི་གཞན་གྱི་ནུས་པ་ལས་ཏེ། སྔོན་པོའི་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་ནུས་པ་ལས་སྔོན་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་འབྱུང་བར་འགྱུར་ བ་ལས།དེ་ལྟར་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྐྱེས་ནས་འགག་བཞིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བས་སོ། །འབྲས་ བུའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་སྐྱེ་བའི་དོན་དུའོ།

如《四百论》中所说等，因为完全不作为就不可能成为因，所以自性成立的因一个也不存在，因此由于果生起相关的理由而获得因性，诸事物怎么会不成为自果的果呢？若成为果，则如同芽等，这里哪有常性？如是，因果事物的建立不确定，所以二者也都不是自性成立。
若说若有果的因则是存在的，如是有种子则生芽，而于芽存在时则不是。因此不成为果性。这也不对，因为种子这一事物在芽生起之前若加以观察，是已成为因还是未成为因，不出此二种观察，因为不可能有第三种。
其中，首先从非因如火等生起是不合理的。成为因性是通过果生起而成，因此在果生起之前是不存在的。若承认无果生起而某些不得因性，则一切将成为一切之因，然而并非如此。
因此，因成为无因，则不依赖于果生起而自性成立是不存在的。因此一切因将成为果的过失是存在的。
论中所说是指《根本慧论》。彼中也说是依缘而成，而非自性。
若说某事物等，'即彼亦依于'是指即依于彼识。所依何者是指功能。'即彼亦依于'是指依于识。'今二者皆不成'是指功能与识二者。'何依于何成'是指依于功能而识成立，还是依于识而功能成立。'事物依缘成'是指具识事物相而依功能成立者。'是故如是'等是总结。
如是说明未来无功能后，今为说明过去也无功能，故说'今'等。若说已灭的等是指已灭事物的功能即习气，从其成熟，即从果生起转变的差别，若生起青等识，则从他的功能，即从青识他的功能生起其他青识，然而这是不合理的，因为将导致一切生起一切的过失。
为解释此义，故说'若'等。'生已正灭识'是指现在识。'为果义'是指为生起其他青识。

།ནུས་པའི་ཁྱད་པར་གང་གཞག་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་པའི་ནུས་པ་སྨིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་དོན་དུ་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་གང་གཞག་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དེ་ལས་ སོ།།གཞན་གྱི་ནུས་པ་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་གྱི་སྔོན་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ནུས་པ་ལས་སོ། །གཞན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་སྔོན་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། །གལ་ཏེ་སྔོན་པོ་ཤེས་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་གཅིག་པ་ཡིན་ པས་གཞན་གྱི་ནུས་པ་ལས་གཞན་འབྱུང་བ་ཅི་ལྟར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་ལ་བཞག་ནས་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུན་དེར་རྒྱུན་ཅན་རྣམས་ཐ་དད་པར་ཡོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ནུས་པ་གཞན་ ལས་གཞན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་འདིར་རྒྱུན་རྟོགས་པར་བྱེད་ན་རྒྱུན་དེ་རྒྱུན་ཅན་ལས་ཐ་དད་པར་རྟོག་གམ། ཐ་མི་དད་པར་རྟོག་།རེ་ཞིག་ཐ་དད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཐ་དད་དུ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ན་ནི་རྒྱུན་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེ་ རྣམས་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་གཞན་གྱི་ནུས་པ་ལས་གཞན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱོན་དེ་ཉིད་སོ་ན་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཏ་ནུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཏ་ནུ་ནི་རྒྱལ་པོ་ལའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དབྱིངས་ འདི་ལ་རྐྱེན་བྱིན་པའི་སྒོ་ནས་བརྒྱུད་པས་ན་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུན་དེ་ཡང་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་པར་འཇུག་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གང་གནས་པའོ། །འདི་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ བཞིན་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མ་གྲུབ་པ་རྣམས་ལ་རྒྱུན་གཅིག་པ་ཉིད་བཀག་པ་ཡིན་ནོ།།བར་མེད་པར་རིམ་པར་རྣམ་པར་མ་ཆད་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བར་མེད་པ་ནི་སྐད་ཅིག་གཞན་གྱིས་བར་མ་ཆད་པས་སོ། །རིམ་པར་ནི་ཅིག་ཅར་དུ་མ་ཡིན་པས་སོ། །རྣམ་པར་མ་ཆད་པར་གནས་ པ་ནི་རྒྱུན་ཆད་པ་མེད་པས་སོ།།འོ་ན་ནི་རིམ་པར་རྣམ་པར་མ་ཆད་པར་གནས་པ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་བརྒྱུད་པས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལུས་གཅིག་དོར་ནས་ལུས་གཞན་ལན་པའི་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་དུས་གསུམ་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཅན་ལ་བྱ་ བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བའི་སྐད་ཅིག་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་རྒྱུན་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །རླུང་གི་རྒྱུན་ལྟར་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཆུ་བོའི་ སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའི་ཆུའི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་རྣམས་ལ་ཆུ་ཀླུང་གི་རྒྱུན་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུའོ།།དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ནོ། །རྒྱུན་གྱི་ཆ་ཤས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ལ་ཡོད་པའི་སྔོན་པོའི་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་སོ། །དེས་ན་རྒྱུན་གྱི་ཆ་ཤས་ཏེ། སྔོན་པོའི་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་གོ། །རྫས་ ཀྱི་སྐད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོའི་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་གོ།།རྒྱུན་ཅན་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ལ་རྒྱུན་ཡོད་པ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ལའོ། །གཞན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་པས་སོ། །དེས་ན་གཞན་ཉིད་གྲུབ་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ།།གལ་ཏེ་རྒྱུན་ཅན་ཐ་དད་པར་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྒྱུན་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་རིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་རྒྱུན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཟིན་པས་སོ། །ཅི་འདོད་པའི་ཕྱིར། འདིར་སྐྱོན་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་ནུས་པ་ ལས་གཞན་འབྱུང་བར་འདོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནའོ།

对于所说的'对于已灭识的成熟功能差别所安立的'是指为了生起随顺的认识而安立的功能差别已经成熟。
'从其他的功能'是指从前面的蓝色识的功能。
'将生起其他'是指将生起未来的蓝色识。
如果认为由于两个蓝色识都相似，因此是同一因，那么如何从其他功能生起其他呢？带着这样的想法而说'为什么'。
为了回答这个问题，说'因为'等。因为在相续中诸相续者是各别存在的，所以从其他功能生起其他。
这里的意思是：如果在此理解相续，是将相续理解为与相续者异还是不异？首先，不是异，因为不显现为异。如果是不异，则仅是相续者，当它们彼此各别时，从其他功能生起其他的过失仍然存在。
为了解释这一点，说'tanu'等。tanu是指'王'的词根，通过加词缀的方式延续，所说的是具有相续本性。
这相续是什么样的呢？说'当因果相续运行时'，即安住于因果体性。这是如同色声等非成立因果者遮遣相续一性。
'无间隔次第不间断安住'中，'无间隔'是指未被其他刹那间隔。'次第'是指非同时。'不间断安住'是指相续不断。
那么，次第不间断安住又是如何呢？说'通过生死相续'，即通过舍弃一身而取得另一身的相续。
'对于诸行三时刹那的所依'是指诸行的过去、未来、现在刹那是所依，因为依此而施设言说。这遮遣了相续是异体。
'如风相续般相续'是指如同河流前后水的刹那前后称为水流相续一样。
'彼'是指相续。'相续的部分'是指相续中存在的蓝色识的诸刹那。因此是相续的部分，即蓝色识的支分。
'实体刹那'是指蓝色识的刹那。
'称为相续者'是因为它们具有相续。'彼等'是指诸实体刹那。'由他'是指唯识师。因此成立为异体。
即使相续者是各别存在，相续也是一性，这样说是不合理的，因为前面已经说明没有异于彼的相续。
如果认为因为所欲求，此处并非过失

།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་འདོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་ནུས་པ་ལས་གཞན་སྐྱེ་བར་འདོད་ནའོ། །ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གཞན་གྱི་ནུས་པ་ལས་གཞན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།བཤད་ཟིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གིས་སོ། །དེ་ལས་གཞན་གྱི་དོགས་པ་བསུ་བ་ནི། འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ ཏེ་རྒྱུན་ཅན་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཡང་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ཡང་དེ་དག་གི་རྒྱུན་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ཅན་རྣམས་ལའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་ནུས་པ་ལས་གཞན་འབྱུང་བ་མེད་པས་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་ བྱའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུན་འདི་ནི་གཅིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རྣམས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལན་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རྒྱུན་གཅིག་པ་ཡིན་པར་གྲུབ་ནའོ།།འདི་ཉིད་མ་གྲུབ་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །འདི་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་ཞིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་གཅིག་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་གཅིག་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ ཡིན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ནའོ།།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐ་མི་དད་རྒྱུན་སྐབས་མི་རིགས་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུན་ཐ་མི་དད་པའི་གོ་སྐབས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྐབས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ ཏེ།བདག་གི་དངོས་པོ་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོའི་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་སོ། །རྒྱུན་ཐ་མི་དད་པའི་རྟེན་ཅན་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་མི་འོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་མི་དད་པའི་རྒྱུན་གྱི་རྟེན་ཉིད་དུ་གང་བརྟགས་པ་དེ་མི་རིགས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་རིགས་ཤེ་ན། ལན་ནི་གཞན་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།རྟེན་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་བྱམས་པ་དང་ཉེར་སྦས་ཀྱི་ཆོས་དག་རྒྱུད་གཅིག་ལ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་ཐ་དད་པ་ལ་བརྟེན་པའི་རྒྱུན་གཅིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར།བྱམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བྱམས་པའི་ཆོས་ནག་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་། ཉེར་སྦས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱམས་པ་དང་ཉེར་སྦས་ཀྱི་རྒྱུད་དག་གཞན་དག་གིས་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ ན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།གང་དག་རང་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་སྔོན་པོའི་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོར་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་ན་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བས་སོ། །དེས་ན་ཐ་དད་ པ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་རྒྱུན་གཅིག་གི་རྟེན་དུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོའི་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་། །དེས་ན་ནུས་པ་སྨིན་པ་དང་མ་སྨིན་པ་དག་གིས་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་མི་སྐྱེ་བ་དག་ཡིན་པར་མི་རིགས་པའོ། །ཡང་སེམས་ཙམ་པའི་འདོད་པ་ སྟོན་པ་ནི།དེ་སྐད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་གི་ལུགས་བརྗོད་པ་ལྷུར་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ལ་མིག་གི་དབང་པོའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རང་གི་ལུགས་བརྗོད་པ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལྷུར་བྱས་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེས་སོ།

为了说明对此的回答，故说'并非如此'等。'如果这样认为'是指如果认为从他者的功能生起他者。'一切将从一切生起'是说如果从他者的功能生起他者，则一切将从一切生起。'已经说过'是指以'一切将从一切生起'的语词。
为了迎接其他疑问，说'此处有人说'等。虽然相续者是不同的，但如果是这样，则它们的相续是一个。'对它们'是指对相续者们。'如果说因此无过失'是说从他者的功能不生起他者，故无'一切从一切生起'的过失。
为了以注释说明这点，故说'如果'等。'此相续确实是一'是指具有蓝色识等特征者。'如果是这样'等是表示回答，'如果是这样'是指如果成立相续是一。'此即未成立'是指相续一性。'这是所立'的意思是相续一性是所要成立的。'为什么'是问为什么相续一性是所要成立的。
为了说明对此的回答，说'因为不合理无差别相续'。意思是相续无差别的机会是不存在的。为了以注释说明这点，说'机会'等。'相互差别的自性诸法'是指蓝色识的诸刹那。'不应成为无差别相续的所依'是说所设想的无差别相续的所依是不合理的。
如果问为什么不合理，回答说'因为是他者'，因为所依的诸刹那是差别的。'如相续'是说如同慈氏和近护的法不依于一相续，同样依于不同刹那的一相续是不存在的。为了说明这点，说'慈氏'等。慈氏的黑色等法和近护的诸法不属于一相续，因为诸论师承认慈氏和近护的相续是相互差别的。
因此说'因为是他者'。'以自相各别'是说蓝色识的诸刹那以各自的特征分别存在，否则诸刹那将成为一体，将成为一刹那。因此是差别的，而且这不合理作为一相续的所依。'同样在此'是指对蓝色识的诸刹那也是。因此功能成熟与未成熟产生识与不产生识是不合理的。
又表示唯识宗的主张说'彼刹那'等。'以自宗陈述为主'是指对产生眼识的功能施设眼根的名言，以及对识的行相执著为外境，凡是以这样陈述自宗为主者。

།མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྲུབ་པར་རོ། །མིག་བློའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་འདི་ནི་སྔར་བསྟན་དུ་ཟིན་ཀྱང་མིག་གི་དབང་ པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གཞག་སྔར་མ་བསྟན་པ་དང་།རྣམ་པ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་སྔར་བསྟན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞིབ་ཏུ་མ་བསྟན་པས་ཟློས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་ནུས་པ་གང་ཞིག་ལས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ བའི་ནུས་པ་དེ་ལ་མིག་གི་བློ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡོད་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ནུས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་མིག་གི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡོད་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ ནུས་པ་སྨིན་པ་ལ་མིག་གི་དབང་པོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི།བག་ཆགས་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་མིག་གི་དབང་པོ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེའི་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མིག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་སོ།།འཇིག་བཞིན་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བའོ། །དེའི་རྣམ་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་འོ། །ནུས་པའི་སྐད་ཅིག་མར་མེད་པ་གང་ཞིག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡོད་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་ སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནུས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ལས་སོ།།རྒྱུར་གྱུར་པའི་ནུས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དེ་ལ་གཏི་མུག་གི་མིག་གི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རྟོགས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་གཞན་ལ་ཡང་ངེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་བ་ལ་ སོགས་པའི་དབང་པོ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་པ་ནའོ། །ཕྱི་གཟུང་བ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་ཀྱང་ངོ་། །རང་གི་ས་བོན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡོད་པའི་བག་ཆགས་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ས་ བོན་ལས་སོ།།སྔོ་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་ལ་ཕྱི་རོལ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་ནས་སེམས་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མངོན་པར་རྟོགས་ པ་ཡིན་གྱི།ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དམར་པོའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་སྐྱེ་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དམར་པོ་ཡིན་པས་སོ། །ནོར་བུ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ནི་ཇི་ལྟར་ནོར་བུ་ཆུ་ཤེལ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཉེ་བར་སྒྱུར་བ་ཚོན་རས་དམར་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་གྱི།དེ་བཞིན་དུ་བན་དུ་ཀ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །འོན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བན་དུ་ཀ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གང་གི་ས་བོན་དེས་བན་དུ་ཀ་དམར་པོ་བསྐྱེད་ པའི་ནུས་པ་འཕངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་ལྡན་པའི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་ལས་སོ།།རྣམ་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་དམར་པོའི་རྣམ་པ་གཞན་ལ་མ་ལྟོས་པར་རོ། །སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ ཅན་ནོ།།དེའི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་དཔེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ངོགས་མཐར་སྐྱེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚོའི་འགྲམ་དུ་སྐྱེས་པའོ། །ཡོད་པ་ལྟ་བུར་དམིགས་མོད་ཀྱི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུའི་ནང་ན་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་སྣང་བའོ།

所谓'成就所欲求义'是指即使没有眼根和外境，识也能成立。关于'眼识'等，虽然此义已经说明，但眼根等的安立前未说明，以及'于相执著为外境'等虽已说明但未详细阐述，因此并无重复之过。从某种自身功能中立即生起眼识的功能，就是眼识的生起。因此，应知阿赖耶识中作为眼识所依的刹那功能称为眼根，意思是说阿赖耶识中能生眼识的成熟功能称为眼根，除习气外并无另外的眼根存在。
为了解释这个意思，说'眼'等。'其他识'是指其他眼识。'正在坏灭'是指现在。'随顺其相'是指随顺眼识。'从何刹那功能'是指从阿赖耶识中习气成熟相的刹那功能。对作为因的刹那功能执著为愚痴的眼根。因此说'作为所依'等。同样应当确定其他根也是如此，是说耳等根也应如是了知。
'此中'是指在外境的言说中。'无外所取'是指即使无外境。'从自种子'是指从阿赖耶识中具有习气成熟相的种子。'青等'等是指由于不了知眼识生起为青等相，而对识的相执著为外在，认为有异于心的外境存在，而实际上外境并不存在的意思。
为了以注释说明这个意思，说'如何'等。'生起红色相时'是指自性为红色。'如宝等'是指如水晶等外在的宝石需要依赖红色染料等，而斑兔花等则不是这样。'然而'等是指从具有能生红色斑兔花等种子功能的苗等相续中。'生起特殊相'是指不依赖非自因的其他红色相。'显现为青等'是指具有青等相。'其青等显现'是指显现为青等相。
为了说明这个譬喻，说'譬如'等。'生于岸边'是指生于湖边。'似有所见'是指如同在水中存在一般显现。

།དེའི་ནང་ན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པདྨ་རཱ་ག་ལ་སོགས་པ་དེ་ཆུའི་ནང་ན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུའི་ནང་ན་ཡོད་པའི་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་པ་རིན་པོ་ཆེར་སྣང་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན ལ་ཕྱི་རོལ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་ལ་ཕྱི་རོལ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ དོན་གཞན་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པར་རོ།།དེའི་རྣམ་པ་ཅན་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སེམས་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་སོ། །རང་ནུས་སྨིན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རང་གི་རྒྱུ་སྨིན་པ་ལས་སོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར།དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྨི་ལམ་གྱི་དཔེའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ལ་ཕྱི་རོལ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་འདོད་པ་དེ་མི་འཐད་པའོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་འདྲི་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ལན་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མིག་མེད་པས་ནི་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་རྨི་ལམ་ན་མིག་གི་བྱ་བ་མེད་པས་སོ།།རྨི་ལམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་སྟེ། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། །འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ལོང་བ་ལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་ བ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བའོ། །གང་ལས་སྐྱེ་ཞེ་ན། རང་གི་ས་བོན་ནོ། །སྨིན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡོད་པའི་བག་ཆགས་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྐྱེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཆེས་གསལ་བར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བར་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཆེས་གསལ་བར་སྔོན་པོའི་རྣམ་པར་སྐྱེ་ནའོ། །དེ་ལྟ་བུ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་རོ།།འདིའི་དོན་གལ་ཏེ་ཅི་ལྟར་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེ་དོན་མེད་ཀྱང་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སེམས་སྐྱེ་བ་ཅན་དུ་སྒྲུབ་ན་དེ་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེས་ལོང་བ་ལ་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་མི་ འགྱུར་ཞེས་པའོ།།གང་གིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམས་སོ། །གཉིས་ཀར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་དང་སད་པའི་གནས་སྐབས་དག་གོ། །ཅི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོགས་པ་བསུ་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ།།དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པ་སྨིན་པའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་ལྟོས་ནས་དྲུག་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ ཀྱིས་རྨི་ལམ་ན་ནུས་པ་སྨིན་པ་ཡོད་ལ།སད་པ་ན་གཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་མེད་པས་ནུས་པ་སྨིན་པ་མེད་པར་གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་འདོད་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་རྗེས་སུ་བརྗོད་པའོ། །ཅི་ལྟར་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ལོང་བ་ལ་དྲུག་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ནུས་པ་སྨིན་པ་མེད་པ་དེ་ བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་གྱི་ཚེ་ཡང་དྲུག་པ་ནུས་པ་མེད་ཅེས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་རྟོགས་ཞེས་པའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དྲུག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཚིག་གི་ཚུལ་ཙམ་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ཙམ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་རིགས་པ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ངེད་ཅག་གིས་ཚིག་གིས་ཀྱང་འདོད་པར་བྱ་དགོས་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ།

其中'不在其中'的意思是，红宝石等不在水中。同样也应当应用于识，意思是如同水中显现的珍宝形相被执著为外在的珍宝一样，仅仅是识的形相被执著为外境，这是其含义。
如是，识之外无外境对象，这是总结。'另一方面'等是从另一角度显示仅仅是识的形相被执著为外境，'无其他色法对象'是指无外境对象。'具有其形相的心'是指生起具有蓝色等形相的心。'从自力成熟'是指从具有功能性质的自因成熟而来。
为了对此作答，说'此非如是'，是说通过梦境的比喻来说明识的形相被执著为外境的观点是不合理的。问其原因说'为何'。对此回答说'如何'等。'因无眼'是指在梦中无眼的作用。'在梦中'等是指显现为蓝色等，即生起显现蓝色等形相的意识。
'此处'是指在清醒状态下，盲人为何不生起显现蓝色等的意识，为何不生起。从何处生起？从自种子。说'成熟'，意思是从阿赖耶识中的习气。
为了解释这点，说'若'等。'若生起与眼识形相相应'是指如同眼识非常清晰地显现蓝色等而生起那样，如果意识也非常清晰地以蓝色的形相生起。'如是'是指与眼识相等。
此义若如同在梦境比喻中无对象却能生起具有对象形相的心识，同样以梦境的比喻，对盲人来说为何不能生起与眼识相应的意识？'以何'是指与眼识相应的意识。'二者'是指梦境和清醒状态。
'若'等是迎接他人的疑问，'如是形相'是指与眼识形相相应。'彼亦'是指功能成熟。为了对此作答，说'此亦不应理'，是说对于五种眼等识，第六意识在梦中由于睡眠缘的力量而有功能成熟，而在清醒时因无睡眠缘而无功能成熟，如果你这样认为。
如同在清醒状态下盲人无第六意识的功能成熟，同样在梦中为何不理解第六识也无功能？为了解释这点，说'第六'等。'仅仅是言词'是指除了言词之外没有其他理由的意思。我们也必须以言词承认。

།ཅི་འདོད་ཅེ་ན། འདི་ན་ཅི་ལྟར་སད་པ་ལ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སད་པ་བཞིན་དུའོ། །དེ་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་ནུས་པ་སྨིན་པའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་ པའི་རྐྱེན་ནི་གཉིད་ཡིན་ལ།དེས་ན་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་དེ་མེད་པས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་ཡིན་ལ། རྨི་ལམ་ན་ནི་རྐྱེན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་ལྟར་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཅི་ལྟར་ལོང་བ་འདི་ལ་གཉིད་ལོག་པའི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་དུ་མིག་གི་བྱ་བ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མིག་མེད་པ་དེ་ནི་དེའི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་བག་ཆགས་སྨིན་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་ན་གཉིད་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་རྣམ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐྱེ་བའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ངེས་པར་བགྱིས།འདིའི་དོན་ནི་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་མིག་མེད་པར་མཚུངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་གཅིག་ལ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ།གཅིག་ལ་ནི་མི་འགྱུར་བས་མིག་མེད་པ་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་གཉིད་ཡོད་སད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་གཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གྱིས་ཞེས་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།རྨི་ལམ་མཐོང་བས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྨི་ལམ་མཐོང་བས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་ནོ། །སད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལོང་བ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་གཉིད་སད་པའི་ལོང་བ་ལ་མིག་གི་བྱ་བ་མེད་པས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ བ་སྟེ་དཔེ་དེ་བཞིན་དུའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་རྟེན་དབང་པོའི་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་རྟེན་མིག་གི་དབང་པོ་ཡིན་ལ་དེའི་བྱ་བ་མེད་པ་སྟེ། མིག་གི་དབང་པོའི་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་གཏན་ཚིགས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་མིག་གི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དབང་པོ་མེད་པས་ནུས་པའི་མིང་ཅན་གྱི་མིག་གི་དབང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེའི་རྣམ་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པའོ།།དེའི་ནུས་པ་ནི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་བག་ཆགས་སོ། །དེ་སྨིན་པ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའོ། །དེ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པའི་ཡིད་ཀྱི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ།།དེས་ན་ཅི་ལྟར་ལོང་བ་ལ་མིག་མེད་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུར་མིག་མེད་པ་དེ་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་ན་ཡང་གཉིད་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །རྨི་ལམ་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ངོ་། །དེ་དངོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ གཟུགས་མཐོང་བའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པའོ།།མིག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བརྫུན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་བརྫུན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པའོ།

如果问及为什么，这里说'如同醒时那样'等等。'如是'是指如同醒时。对此，其他人说：'睡眠是成熟功能的俱有缘，因此在醒时状态下没有这个缘，就没有那样的意识；而在梦中也没有这样的意识的缘。'为了回答这个问题，说'如何'等等。
就像盲人虽然没有眼睛的作用，但缺少眼睛并不是产生那样意识的习气成熟之缘；同样，在梦中虽然有睡眠，但它也不是产生与眼识相似的意识习气成熟之缘，应当如此确定。
这个意思是：虽然两者都同样没有眼睛，但一个会产生与眼识相似的意识，另一个则不会，所以缺少眼睛不是原因；同样，虽然有睡眠和清醒，但如果能产生那样的意识，就不是由睡眠所致，应当如此确定。
为了解释这一点，说'见梦者'等等。'见梦者'是有法。'如同醒时的盲人'是指如同醒着的盲人因为没有眼睛的作用而产生那样的意识，这是比喻。'因为离开了彼识所依根的作用'是指因为没有作为眼识所依的眼根的作用，这是理由。
'眼根识'等等是指依靠外在根不存在的具有功能名称的眼根的识，即眼识的意思。随顺其行相的意识是与眼识相似的意识。其功能是作为因的习气。其成熟是趋向于产生果。其圆满转变是由此产生的意识，具有这种情况的称为'具有'，即不会具有与眼识相似的意识，这是所要证明的。
因此，就像盲人虽然没有眼睛，但缺少眼睛不会成为产生那样意识的原因；同样，在梦中虽然有睡眠，但也不会成为产生那样识的原因。
因为如此，所以说'由于如此'，是指因为睡眠不是产生那样意识的原因。'在梦中也'是指在梦的状态中也是。'其事'是指在梦的状态中见到色的原因。如果问是什么样的眼睛，说'了知虚妄境的原因'，是指相对于醒时而言，能了知虚妄境界色的原因。

།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་ཏེ།རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡུལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡུལ་ལོ། །ཤེས་པ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་ན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་ཀྱི།གཞན་དུ་ན་ལོང་བ་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ན་གསུམ་ཆར་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའོ། །འདི་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབུ་མ་ལ་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་ བས་ལན་གང་དང་གང་བཏབ་པ་དེའི་ལན་དེ་དང་དེ་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་འདིའི་དམ་བཅའ་དང་མཚུངས་པར་མཐོང་བས་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་འདི་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་དབུ་མ་པའི་ ཐལ་འགྱུར་ཡིན་ཏེ།སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་གསུམ་ཆར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྨི་ལམ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དབུ་མ་པའི་བརྗོད་པ་ལ། སེམས་ཙམ་པ་ན་རེ་སད་པའི་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དོན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། རྨི་ལམ་གྱི་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་དང་།དེ་བཞིན་དུ་སད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་དམིགས་པའི་ཡུལ་ནི་བརྫུན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་གྱི་ཡུལ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དག་ཆོས་ཅན་གཞན་གྱི་དབང་མེད་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ།རྟེན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ལ། རུས་སྦལ་གྱི་སྤུའི་གོས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་དཔེ་དག་གིས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སད་པའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དོན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།།རབ་རིབ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དོན་གྱིས་སྟོང་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བས་ལན་གང་དང་གང་བརྗོད་པའི་ལན་དེ་དང་དེ་དབུ་མ་པས་དམ་བཅའ་བ་དང་མཚུངས་པར་མཐོང་ནས་རྩོད་པ་འདི་ ཟློག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་སྔར་བསྟན་པའི་རྣམ་པས་རྨི་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དོན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། བརྫུན་པའི་ཡུལ་ཅན་དུ་མ་གྲུབ་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རུས་སྦལ་གྱི་སྤུའི་གོས་ཀྱང་བཏགས་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པས་ མེད་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་།རབ་རིབ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་ཡང་སྔར། དེ་བློ་ལ་ལྟོས་གཉིས་ཀར་བདེན་པ་སྟེ། །ཞེས་གསུངས་པས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡུལ་མེད་པར་མ་གྲུབ་པས་ལན་ཐམས་ཅད་དམ་བཅའ་བ་དང་མཚུངས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལུང་གིས་གནོད་པ་ལ་སོགས་ པའི་ཉེས་པ་ཡང་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ།།ལུང་གི་གནོད་པ་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སྲིད་པ་གསུམ་ནི་བཏགས་པ་ཙམ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ ཅད་ཐ་སྙད་ཙམ་མོ།།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ལ་འཇིག་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ལ་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཏགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་ ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི།འོན་ཀྱང་བཏགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་རྟོག་གེ་བ་ངན་པ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོགས་ནས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །རང་བཞིན་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ལ་ཅི་འགོག་པའོ། །རྣམ་རིག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ལ་འགོག་པའོ།

为了由注释来阐明这个道理，所以说'因此'等等。'如是行相的境'是指在梦中所经验的境。'如是行相的识'是指在梦中所经验的识。'如是行相'是指成为梦中眼识所依的那个，必须承认这个，否则盲人为何不生起眼识呢？'因此'是指由于在梦中必须承认这三者，所以。'由此'等等是说，唯识论者对中观所作的任何回答，这些回答都与此唯识论者的宗旨相同，因见到这一点而破除此唯识论。
为了由注释来阐明这个道理，说'醒时'等等。这是中观的应成，即：醒时状态中三者都是自性空的，因为是所缘故，如同梦中。对于中观的这个论述，唯识论者说：醒时的识是空无外境的，因为是识的缘故，如同梦中的识；同样，醒时状态中所缘境是虚妄性的，因为是境的缘故，如同梦中的境；同样，染污和清净诸法是有法，若无他缘则不存在，这是所立；因为无所依故，这是因；如同龟毛衣，这是喻。
同样也应当以翳眼者的比喻来说明，即：醒时的识是空无外境的，因为是识的缘故，如同翳眼者的识。等等，为了成立识空无外境，唯识论者所说的任何回答，中观见到这些回答与其宗旨相同而遮破此诤论。即如前所说的方式，梦中识未成立为空无外境性、虚妄境性，且应成立为依他起性；又因为龟毛衣也是假有的事物故未成立为无；又因为如前所说'于彼智前二谛皆真'，故翳眼等识对一切境未成立为无，因此一切回答都只是与宗旨相同。
同样，也不可能有经教所破等过失，'等'字包含比量所破。为了说明无经教所破，故说'因为'等等。'三有唯是假立'是说三界一切都只是言说。'无自性之事物'是说从自性的角度没有事物存在，因为自性无有坏灭。'假立'等等是说，暂且事物是不存在的，然而对于假立本身，恶劣的论理学者颠倒地理解为事物的自性，而执著为事物的自性。'无自性且'是遮遣事物。'无唯识'是遮遣具有依他起相的识。

།ཀུན་གཞི་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགོག་པའོ། །དངོས་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཉིད་དུ་བཏགས་པ་འགོག་པའོ། །བྱིས་པ་ངན་པ་རྟོག་གེ་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་ པོ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་བཏགས་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྙིང་པོ་མེད་པར་སྤྱོད་པས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་སྲིད་པ་གསུམ་ནི་བཏགས་པ་ཙམ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་བཀག་པ་དེ་ནི་གཞན་དབང་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ དངོས་པོ་བཀག་པ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ལུང་དང་འགལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཅིག་ལ་སྟེ་གཞན་དབང་ལ་གཅིག་མེད་པ་སྟེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་དག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གལ་ཏེ་བརྗོད་ན་དེ་ཡང་མི་རིགས་པའོ། །དེ་ལ་ལུང་གི་སྒོ་ནས་མི་རིགས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ནི་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་ཤལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་དམན་པ་སྟེ། དེས་ འཁོར་བའི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་དང་།དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་བས་སོ། །གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་རིགས་པ་དང་འགལ་བར་སྟོན་པ་ནི། བ་ལང་རྟ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཅི་ལྟར་བ་ལང་རྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ པ་ན་བ་ལང་རྟ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་ཀྱི།བ་ལང་རྟ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། བ་ལང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ནི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དབང་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་བཀག་པས་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ནི་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ན་དེའི་ཚེ་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་རིགས་པ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན བཀག་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་དེ་ཅི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཡང་ལུང་གི་སྒོ་ནས་མི་རིགས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་ པ་ཉིད་སྟོན་པའི་གནས་སྐབས་ལའོ།།དབང་པོ་ལ་འཇུག་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དབང་ པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཏེ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དབང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྟན་པའོ། །མིག་གི་དབང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་གཟུགས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་ བ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྔར་ཤེས་པར་བྱའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་འགགས་པའི་དེ་མ་ཐག་པ་འདས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ། །མདོམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་པོའི་ཆ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མོའི་དབང་པོ་དང་པོའི་དབང་པོའོ། །གང་དྲོད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པའི་ རྒྱུ་དེ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོའོ།།རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོའོ། །གནོད་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོའོ།

所谓'无阿赖耶'是否定阿赖耶识。'无实'是指否定所执能执的自性。'愚劣分别者'是指颠倒分别自性的愚者们所执著的这些事物等。
因此说'如同尸体'，因为无有实质而空。如果说'三有唯是假立，无有自性之实'等否定实有，这是针对依他起性中否定所取能取的实有而说的，因此与经典并无矛盾的话。
为了回答这个问题，说'一中无一'等。'一中'即依他起中，'无一'即无有所取能取相的实有。
如果说这些是空性的无实，那也不合理。从经典角度说明不合理，说'大慧'等。'一切中最劣'是指在一切中最低劣，因为不能遮除轮回种子的实有和无实分别。
说明'一中无一'空性与理相违，说'如牛非马'等。就像说'牛非马'时，成立牛非马性，而不会成为牛的无实性，因为牛的自性是存在的。同样，在依他起中否定所取能取，由于依他起的自性存在，不能成立无实性等。
'等'字表示，如果成立识的自性，那时以一中无一空性说诸法无自性是合理的，但是由于'非自生非他生'等已否定诸法自性，因此依他起不存在，怎么能说一中无一空性的无实性呢？
为了再从经典角度说明不合理，说'如是'等。'彼中'是指宣说空性的场合。'通过诸根悟入法界'是指通过了悟诸根空性而了悟一切法空性。
为了说明悟入诸根，说'二十二根'等。'二十二根'是总说。'眼根'等是广说。作为眼识等五识所依的色微尘等，应知即是眼根等五根。
六识灭后的刹那过去相续即是意根。生殖器官部位的根即是女根和男根。
作为暖和识住处的因即是命根。与五种能取识相应，以及与第三禅以上意识相应的感受即是乐根。与五种能害识相应的感受即是苦根。

།བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལས་གཞན་པའི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་ཡིད་ཀྱི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ་གཞན་ན་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པའི་ཚོར་བ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ དབང་པོའོ།།བདེན་པ་དང་དཀོན་མཆོག་དང་ལས་དང་འབྲས་བུ་དག་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་ནི་དད་པའི་དབང་པོའོ། །དགེ་བའི་ལས་ལ་སྤྲོ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོའོ། །དམིགས་པ་མི་བརྗེད་པ་ནི་དྲན་པའི་དབང་པོའོ། །སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོའོ། །ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའོ།།མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཡིད་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བཏང་སྙོམས་ཏེ་དབང་པོ་བཞི་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་ནི་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དགུ་པོ་དེ་རྣམས་ བསྒོམ་པའི་ལམ་དུ་ནི་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ།བསྒོམ་པའི་ལམ་ན་སྔར་མེད་པའི་ཤེས་པར་བྱ་བ་མེད་པས་དེ་ཉིད་ཕྲ་རྒྱས་ལྷག་མ་རྣམས་སྤང་བའི་ཆེད་དུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་དགུ་པོ་དེ་རྣམས་མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ ཤེས་པ་ཐོབ་པའི་ཚེ་ངས་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་སོ།།ཡང་ཤེས་པར་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་བསྟན་པའོ། །དབང་པོའི་མིང་གི་དོན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་རང་གི་དོན་དམིགས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་དབང་པོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་ན་ཚོར་བ་རྣམས་དབང་པོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་མདོ་ལས་ཚོར་བ་བདེ་བ་ལ་ནི་ཆགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་མ་རིག་པའོ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །དད་པ་ལ་སོགས་ པ་ལྔ་པོ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་དབང་བྱེད་པས་ན་དབང་པོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཅིང་ལམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་སོ། །གོང་མ་གོང་མ་ཐོབ་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་ན་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་རྣམས་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ནི་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ཐོབ་པ་ལ་དབང་བྱེད་ལ། ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ནི་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཐོབ་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་དང་། ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ལ་དབང་བྱེད པས་སོ།།རྒྱས་པར་མཛོད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དུས་གསུམ་དུ་ཡང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པས་སོ། །དེ་ནི་མིག་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པས་སོ། །དབང་པོ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོའི་དོན་མེད་པས་ སོ།།དེའི་ཐ་སྙད་ཅི་ལྟར་འཚལ་བར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དང་དབང་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དོ། །ཆང་པ་སྟོང་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆང་པའི་ནང་སྟོང་པའོ། །བརྫུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་སྟོང་པས་སོ། །མ་མཆིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོར་མོ་ལ་སོགས་པའི་བཀོད་པ་ཡང་མེད་པས་སོ། །མ་ མཆིས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།ཡང་དག་པ་མ་ལགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིང་དུ་གདགས་པར་བས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོང་པ་ཡང་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆང་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་ མི་དམིགས་པས་སོ།།ཆང་པ་ཡང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོར་མོ་ལ་སོགས་པའི་བཀོད་པའང་མི་དམིགས་པས་སོ། །དོན་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆང་པ་སྟོང་པ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྟན་པའོ།

除第三禅以外的欲界、初禅、二禅相应的意识俱生的感受是意乐根，因为其他地方没有意乐根。
与意识相应的不随顺的感受是意苦根。
与五识相应以及与意识相应的非苦非乐的感受是舍根。
对于谛、三宝、业果的信心是信根。
对善法的精进是精进根。
不忘所缘是念根。
心一境性是定根。
分别诸法是慧根。
见道中的意根、意乐根、苦根、舍根这四根，以及信等五根是未知当知根，因为它们趣入见道的未知当知。
这九根在修道中是已知根，因为修道中没有新的所知，为了断除剩余的随眠而了知的缘故。
这九根在无学道中是具知根，因为获得尽智与无生智时，通达'我已知苦，再无所知'的缘故。
这是诸根的自性的宣说。
诸根名义是：眼等五根各自对其境具有主权故为根。
诸受因为对烦恼具有主权故为根，如经中说:'于乐受生贪，于苦受生嗔，于不苦不乐受生无明'。
信等五根因为对清净具有主权故为根，因为它们能够降伏烦恼并生起道。
未知当知等三根因为对获得上上位具有主权故为根，即未知当知根对获得已知根具有主权，已知根对获得具知根具有主权，具知根对获得涅槃具有主权。
详细内容应当了知《俱舍论》。
所谓'于三时中亦不可得'是因为非从自生等而无生。
'彼非眼'是因为无自性。
'非根'是因为无根义。
'其名言当如何知'是指眼与根的名言。
'如拳是空'是指拳内空。
'虚妄'是因为内空。
'无所有'是因为连指等排列也无。
为何无所有？说'非真实'，因为以非从自生等的理由无生的缘故。
'但假立名'是因为义空的缘故。
'空亦不可得'是因为拳的空性也不可得。
'拳亦不可得'是因为连指等排列也不可得。
为了应用于义理，所以说'如是'等，'如拳空'是总说。

།བརྫུན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ།།འདིར་འོག་མ་འོག་མས་གོང་མ་གོང་མ་བཤད་པར་བྱའོ། །བྱིས་པ་འདྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་སླུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་བདག་གིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གནས་པའོ། །གཟུང་ བའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞུག་པའི་ཆེད་དུ་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་ལའོ།།གཞན་དུ་ན་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ན་སྐྲག་པར་འགྱུར་བས་སོ། །དོན་དམ་པར་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་སླའོ། །དོན་དམ་པར་མ་ལགས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི། དབང་པོ་ནི་རང་བཞིན་དང་ བྲལ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དབང་པོ་ནི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་ཞིང་དབང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིར་དགག་པའོ། །དེ་ལ་མིག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགེགས་པའོ། །འདི་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཙམ་ཡིན་པས་རྒྱུ་མཚན་འདྲི་བ་ནི་དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ སོ།།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མིག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མིག་གི་རང་བཞིན་བཀག་པས་སོ། །དེ་ལ་སྔར་མིག་གི་དབང་པོ་དུས་གསུམ་ཡང་མ་དམིགས་སོ་ཞེས་གང་བསྟན་པ་དེ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་གང་ ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།འདིར་ཡང་འོག་མ་འོག་མ་གོང་མ་གོང་མའི་བཤད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྨི་ལམ་ན་ཡང་དེས་དེ་དག་མ་རྙེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་བསམ་གཏན་དང་ཚད་མེད་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྡུ་བར་བྱའོ།།དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལའོ། །དེས་ན་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ སྟོང་པས་སོ།།མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེའི་ཕྱིར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བའི་ཁྱད་པར་ནི་སྟོན་པའི་གསུང་རབ་མ་དཔྱད་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་རབ་གང་བསྟན་པ་དེའི་དགོངས་པ་ནི་ བཞེད་པ་ཡིན་ལ།དེ་གང་གིས་མ་དཔྱད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྩལ་མེད་པར་སྦྱར་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཡང་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བས་ཡུལ་མེད་པའི་ཤེས་པ་སྒྲུབ་པ་ནི། འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འོ་ན་གང་བླ་མའི་མན་ངག་ལས་ རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ས་གཞི་ཀེང་རུས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གང་བར་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པའི་སྐྱེས་བུ་ལ་བླ་མས་མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པའི་གདམས་ངག་ཕོག་པ་དེའི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པ་ན་རྒྱ་མཚོ་ལ་ཐུག་པའི་བར་དུ་ས་གཞི་ཀེང་རུས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གང་བར མཐོང་གི་ཀེང་རུས་དེ་ནི་དེ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ།འོན་ཀྱང་ཀེང་རུས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཡུལ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ནའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཤད་པ་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་གོ་སླའོ། །ཏིང་ངེ་ འཛིན་དེ་ནི་ལོག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པས་སོ། །མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཏེ། དངོས་པོ་ལ་ཀེང་རུས་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་སོ། །དེས་ནི་ཡུལ་མེད་པས་ཤེས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི ཐ་ཚིག་གོ།

所谓'虚妄'等是广说。此处应以下下解释上上。'诱惑愚者'是指欺骗愚者的意思。'住于颠倒的众生'是指住于我和我所颠倒的众生。'为了摄受'是为了引导，即引导至空性。否则若一开始就说一切法空性，他们会恐惧。'胜义中非是'易懂。若问为何非是胜义，答案是：'诸根离自性'等。'诸根离自性且以根性空'是总遮遣。'其中眼'等是别遮遣。这只是立宗，因此问其理由说'为何如此'。为了回答，说'眼的'等。以'非从自生'等遮遣眼的自性。其中为了明显前说眼根三时皆不可得，说'于何法'等。此处也应知下下是上上的解释。'若于梦中亦不得彼等'是因为以'非从自生'等成立无生。'缘起等'等声包含禅定、无量、无色等。'彼等'指蕴界处等。因此不是以一一相互为空的空性为空，而是以自性空为空。
为显示总结，说'是故导师'等。唯识宗的特点说'未观察导师教法者'，即未观察导师佛世尊所说教法的意趣者称为如是。因此说'无慧力所作'。又唯识宗成立无境之识，说'此中所说'等。'若尔，从上师教授瑜伽师见大地遍满白骨'是说当贪欲者被上师授予不净观教授时，瑜伽师修不净观时见到直至大海的大地遍满白骨，然而彼处并无白骨，但因生起缘白骨的识，故成立无境识生起。对此回答说'说瑜伽师'等，易懂。'彼三摩地示为邪作意'是因为此处三摩地有二种：以真实性作意为自性者与非真实性作意为自性者。其中修空性等是以真实性作意为自性，因为如实修诸法。修不净观等是以非真实性作意为自性，因为诸法中无白骨等。由此说明无境则识亦不存在。

།འདི་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དེ་ལྟར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་མ་གྱུར་ནའོ། །ཁྱོད་ཀྱི་དབང་བློའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཅི་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་སེམས་ཙམ་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པ་ལ་ཡང་ཀེང་རུས་ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ནའོ།།དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པ་བཞིན་དུའོ། །ཡུལ་དེར་བློ་གཏད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཀེང་རུས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་ཡིད་ གཏད་པ་ལའོ།།ཅིག་ཤོས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པར་མི་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ངོ་། །རྟོགས་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀེང་རུས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ནི་བརྫུན་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀེང་རུས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པའོ། །སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟློས་གར་གྱི་ལྟད་མོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟ་བ་ན་སྔོན་པོ་ལ་ སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐུན་མོང་དུ་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཀེང་རུས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀེང་རུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པས་ སོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡུལ་མེད་པའི་བློ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་འབབ་པའི་ཀླུང་ལ་ཡི་དགས་རྣམས་རྣག་གི་བློ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་ལ་སྐྲ་ཤད་སྣང་བ་དང་མཚུངས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། རབ་རིབ་ཅན་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་སྟོན་པ་ནི། རབ་རིབ་མཐུ་ལས་སྐྲ་ཤད་གང་མཐོང་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི། དབང་པོ་རབ་རིབ་བཅས་པའི་བློ་གང་གིས། །རབ་རིབ་མཐུ་ལས་སྐྲ་རྣམས་གང་མཐོང་བ། །དེ་བློ་ལ་ལྟོས་གཉིས་ཀར་བདེན་པ སྟེ།།ཞེས་བྱ་བ་སྔར་བཞིན་གསུངས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རིགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་བློའི་རིགས་ཅན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་དགས་ཀྱིས་རྣག་གི་བློ་ལ་སོགས་པའོ། །འདིའི་དོན་ནི་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡུལ་མེད་པས་གསུམ་ཆར་ཡང་མ་ སྐྱེས་པ་ཡིན་ལ།འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པས་ངེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ནི་གསུམ་ཆར་ཡང་བདེན་པ་ཡིན་ལ། འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་གསུམ་ཆར་ཡང་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །སྤྲོས་པས་ཆོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པ་དང་དེ་ འགེགས་པར་བྱེད་པའི་སྤྲོས་པས་ཆོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དོན་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མདོར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མདོར་ན་ཅི་ལྟར་ཤེས་བྱ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་བློ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་པའོ། ། དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཤེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་བློ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་རྣམས་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དཔྱོད་པས་ན་ཤེས་བྱ་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་བློ་ཞེས་བྱའོ། །རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་རང་བཞིན་མེད པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤེས་བྱ་ཡང་མ་སྐྱེས་པས་སོ།

这是必须如此承认的说法，即是非真实性的作意。'不是如此'是指未成为真实性作意。关于'你的根识'等，如同眼识等对色等的行相你唯识宗认为是存在的那样，修不净观时骸骨也将不成为意识对境。'如是'是指如同修不净观。'专注彼境'是指专注于骸骨等境。'另一方'是指即使是不修不净观的人们。'了知'是指了知骸骨。'这不会成为虚妄'是指此等持不会成为非真实性作意。
为了解释这个意思，说'如何'等。'生起具有彼相的识'是指具有骸骨相的识。'如同蓝等识'是指如同观看舞台表演等时共同生起蓝等行相识那样，非瑜伽行者也会生起具有骸骨相的识。'等持也不会成为非真实性作意'是因为一切都是骸骨的分别。
同样为了说明其他情况下也不存在无境之识，说'如是'等。如是饿鬼们对流水河生起脓血的认识，应知与眼翳者见毛发相似。为显示与眼翳者相似性而说:'由眼翳力所见毛发'等。'等'字包含前说:'具眼翳根识何所见，由眼翳力见诸毛发，对彼识而言二者皆真'。'如是类'是指眼翳识之类。'其他'是指饿鬼见脓血的认识等。
此义是：一切错乱识都无有对境故三者皆非生起，就错乱识的决定而言三者皆是真实，对无错乱识而言三者皆非真实。'言说已足'是指关于无境之识存在与遮遣的言说已足。为略说其义，说'总之'等。总之，应知如同所知无有，缘彼之识也不存在的道理。
为解释这个意思，说'所知'等。'具所知相的识'是指由于观察诸所知是如此而称为具所知相的识。'以自性未生'是指因为所知无自性故所知也未生起。

།ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་བསྟོད་པ་ལས་ཏེ། མ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་བྱ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཤེས་པས་ཡུལ་དུ་མ་བྱས་པ་དེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན། དེས་ན་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བར་འགྱུར་ རོ།།དེ་མེད་རྣམ་པར་ཤེས་མེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་མེད་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་ལ། དེས་ན་ཤེས་བྱ་ལ་ལྟོས་ནས་ཤེས་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཡིན་པས་རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་དག་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་དག་ཀྱང་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁྱེད་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཉི་མའི་གཉེན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་མའི་རིགས་ལས་འཁྲུངས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཉི་མའི་གཉེན་ཡིན་ལ། ཁྱེད་ཀྱིས་ཀྱང་བདག་ལས་མ་ཡིན་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བར་གསུངས་པའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ངེས་པར་སྒྱུ་མའི་དངོས་པོ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ནི་ཤེས་པས་དམིགས་ པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ལ།དེས་ན་དམིགས་པ་ནི་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་པས་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པས་སྒྱུ་མའི་དངོས་པོ་དང་འདྲ་བའོ། །ད་ནི་སེམས་ཙམ་པ་ལ་ཅོ་འདྲི་བའི་སྒོ་ནས་མཇུག་བསྡུ་བ་སྟོན་པ་ནི། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི།ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་མེད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ཁས་ལེན་པས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྫས་སུ་སྨྲ་བའི་བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་གདོན་གྱིས་བཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲ་བ་དེ་ནི་བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་གདོན་ཡིན་ཏེ། རིགས་པའི་དྲན་པ་ཉམས་ པར་བྱེད་པས་སོ།།དེས་གཟུང་བ་ནི་དེའི་དབང་དུ་གྱུར་པས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་དེ་ནི་དམ་པའི་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་ལྟར་དངོས་པོ་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་གཡང་སར་མི་ལྷུང་བ་དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་དམ་པར་གཟུང་བར་བྱའོ། །ཅི་ལྟར་གཟུང་བར་བྱ་ཞེ་ན། ལུང་དང་ རིགས་པའི་གསང་སྔགས་བཟང་པོ་བཏབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ལུང་དང་རིགས་པ་ཉིད་སྔགས་བཟང་པོ་ཡིན་ལ་དེ་བཏབ་པས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི་ཅི་ལྟར་བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་གདོན་གྱིས་གཟུང་བ་ལ་སྔགས་བཏབ་པས་ཞི་བའི་སྒོ་ནས་གཡང་སར་ལྷུང་བ་ལས་འཛིན་པ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་འདི་ཡང་ལུང་དང་རིགས་པའི་གསང་སྔགས་བཟང་པོ་བཏབ་པས་དམ་དུ་གཟུང་བར་བྱ་བའོ་ཞེས་པའོ།།ད་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ཡོད་པ་ཉིད་གང་བསྟན་པ་དེ་ཡང་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དག་གིས་སྟོང་པའོ།།འདི་ནི་ཡོད་པར་གང་གིས་ཤེས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་འདི་ཡོད་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །གལ་ཏེ་ཤེས་པས་མ་ཤེས་ཀྱང་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ལན་ནི་མ་བཟུང་བར་ཡོད་ཅེས་བྱར་མི་རུང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་གིས་ཀྱང་ མ་ཤེས་པ་དེ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་འགྲུབ།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་ལ་གང་གིས་བྱ་བ་བྱེད་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དཔེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་ནི་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་འཛིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་རིགས་པའོ། །རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བཤད་པ་ནི་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའོ།།གལ་ཏེ་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་ཤེས་པ་གཞན་ཡུལ་དུ་བྱེད་ན་ཡུལ་གྱིས་སྟོང་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་པ་གཅིག་ལ་ཤེས་པ་གཞན་ཡུལ་ཉིད་དུ་ཡོད་པས་སོ།

'如是说'等是引用龙树论师所作的赞颂。'不知者非所知'是说凡是未被认知所缘取的对象就不是所知。因此，所知是依赖于认知而成立的。'无彼则无识'是说若无所知就不会有认知，因此认知是依赖于所知而存在的。所以由于互相依赖，如同长短一样，认知和所知也都无自性，这是世尊您所说的。
'如是'等中，'日亲'是指佛世尊因为出生于日种族而称为日亲。您也以'非从我'等说明识在胜义中不成立，说识如幻。识所缘取的对象也如同识一样必定如幻事，因为所缘是被识所缘取，因此所缘依赖于识而无自性故如幻事。
现在以质问唯识宗的方式作结语：'是故'等，'诽谤外境'是指承许唯识而无外境。'为说识实有的忘魔所执'是指说识在胜义中存在的人为忘魔所执，因为使人失去正理的忆念。'所执'是指被其控制。
对于如此的唯识论者，具有殊胜悲心者应当如何使其不堕入执著实有相的深渊，应当如此坚固地守护。如何守护呢？'以善咒语之教理'是说以教证和理证作为善咒。其义是如同对忘魔所执者以咒语使其平息而不堕深渊般守护，同样对此唯识论者也应以教理善咒坚固守护。
现在为了破除所说的依他起有，故说'是故如是'等。'由离二故'是说离能取所取二者。'此有谁能知'是说谁能知此依他起是有。若说虽未被识知仍成立，答曰'未取说有不应理'，即未被任何识知怎能成立为有？
为了解释此义，说'若谓'等。'于自体作用相违故'是说于自身作用不应理故。为了说明此例，说'如是'等。'亦非为他识所取'是说此依他起也不应被其他识所取。'违自宗故'的解释是'若谓'等。若说其他识以其他识为对象，则'离境唯识'的自宗将被破坏，因为一识对另一识有对境性故。

།ཇི་ལྟར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཤེས་པ་གཞན་ཡིན་ པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཤེས་པ་ལ་འཛིན་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པ་ནི། འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡང་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་ཤེས་པ་གཞན་འཛིན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རང་རིག་པ་ཡིན་པས་གཞན་དབང་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་རིག་པ་ཁོ་ནས་འཛིན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོས་སོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གཞན་དབང་ངོ་།།མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རང་རིག་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་རང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ། དེ་ཡང་གཅིག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བྱ་བ་མི་འཐད་པས་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་གཞན་ དག་གི་ཕྱོགས་སྔ་མ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འདིར་ཁ་ཅིག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་གི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མེའི་བདག་ཉིད་དོ། །འོད་འཇུག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེའི་འོད་ཟེར་རྣམས་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །སྒྲས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུམ་ པའི་སྒྲ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ན་བུམ་པའི་སྒྲ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་དང་།བུམ་པའི་དོན་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུའོ། །དེ་ལྟར་དཔེ་བསྟན་ནས། དོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་གི་ བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དོ།།གལ་ཏེ་རང་རིག་མི་འདོད་ན་མེ་ཡང་རང་གིས་བདག་ཉིད་གསལ་བ་ཉིད་ཅིའི་ཕྱིར་འདོད། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །དེ་ལྟར་དཔེའི་སྒོ་ནས་རང་རིག་གྲུབ་པར་བསྟན་ནས། དྲན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འབྲས་བུའི་རྟགས་ཀྱི་ སྒོ་ནས་རང་རིག་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གང་ཞིག་མི་འདོད་པ་དེས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞན་དུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རང་རིག་ཁས་མི་ལེན་ནའོ། །མཐོང་ངོ་ཞེས་དུས་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་དྲན་པས་ཡུལ་དྲན་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། དེའི་བཤད་ པ་ནི་ངས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།འདིའི་དོན་ནི་མཐོང་ངོ་ཞེས་མཐོང་བས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཡུལ་དྲན་པ་ཡིན་ལ། དྲན་པ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དྲན་པ་ཡིན་གྱི། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་མཐོང་བ་ལ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་གྲུབ་པས་རང་རིག་གྲུབ་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དབུ་མ་པའི་ལུགས་ལྟར་ན། ཤེས་པ་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རང་རིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཤེས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འདོད་ན། ཤེས་པ་རང་གིས་སམ་འོན་ཏེ་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས། དེ་ལ་རེ་ཞིག་རང་རིག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་རང་རིག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་སུན་འབྱིན་པ་ནི་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ གསུངས་སོ།།དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོའི་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་གཞན་གྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་ན་དེ་ཡང་གཞན་གྱི་ཡིན་པས་ཐུག་པ་མེད་ པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་བརྗོད་ནས་སྐྱོན་གཞན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཤེས་པ་ཡུལ་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཚིག་སྔ་མ་དང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། སྔོན་པོ་ལ་ལྟོས་པའི་ཡུལ་གཞན་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའོ།

如同认知对象是另一个认知一样，外境也应该是如此，这就与自宗的观点相违背。关于证明认知中存在能取，此处所说的等等，虽然一个认知不能被另一个认知所把握，但由于本性是自证的缘故，所以依他起性得以成立。为了对此作答，所说'彼亦'等等，'彼亦'是指仅由自证而有能取性。'由彼自性'是指依他起的本性。'彼'是指依他起。'不成立'是指因为自证是自性的自我体验，而在同一事物上能作与所作不合理，所以不合理。为了解释这一点，所说'正因此'等等。
为了说明他人的前宗，所说'此处有人'等等。'自体性'是指火的本性。'光明进入'是指通过火光的进入。'声亦'是指如同瓶声生起时，能生起缘取瓶声的认知，也能生起缘取瓶子对象的认知。如是显示譬喻后，为了说明义理，所说'识亦'等等。'自体性'是指认知的本性。若不承认自证，为何承认火自身能照明自体？'是故'等等是总结。
如是通过譬喻说明自证成立后，为了通过具有忆念性质的果相来证成自证，所说'即使不许者亦'等等。'若非如是'是指若不承认自证。'以后时生起的忆念不会成为对境的忆念'是所说的内容，其解释即'我见'等等所说。此义是说'见'是以见为特征的对境的忆念，而忆念是忆念所经验的，而非经验本身。因此见也由经验而成立，所以自证得以成立。
为了说明其原因，所说'何以故'等等。按照中观派的观点，为了说明认知无有能立，所说'由无自证故'等等。此处若认为认知是所经验，是由认知自身还是由其他认知？首先不是由自证，因为在你的立场中无有自证故。以其他认知经验的过失是说'由他识'等等。
为了说明其理由，所说'若由他识所经验'等等。'将成无穷过失'是指若第一刹那的蓝色认知由他识所经验，彼亦需要他识，故成无穷过失。为了广说此义，所说'如是'等等。说明由他识经验有无穷过失后，为了说明其他过失，所说'识于余境'，与前句'将成过失'相连，即对于蓝色而言，将不能遍计黄色等其他对境。

།དེའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔོན་པོའི་ཤེས་པ་སྐད ཅིག་མ་དང་པོའི་ཡུལ་སྔོན་པོ་ཉིད་ཡིན་པ་ལ།ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་ཤེས་པ་སྔ་མ་སྔ་མ་ཡིན་པས་སོ། །གལ་ཏེ་ཤེས་པ་གཉིས་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་ཞིང་དེ་ལ་ཤེས་པ་གཅིག་གིས་ཡུལ་གཞན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་ལ། གཉིས་པས་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་ པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུད་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུད་གཅིག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཅིག་ཅར་ཤེས་པ་གཉིས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བའོ། །གལ་ཏེ་ གར་མཁན་གྱི་ཁང་པ་ལ་སོགས་པར་ཞུགས་པའི་ཚེ་ཤེས་པ་ཅིག་ཅར་དུ་སྐྱེ་བ་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དེར་ཞུགས་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་གར་མཁན་གྱི་གདོང་ལ་དམིགས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། གླིང་བུ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ལ་དམིགས་པའི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ག་པུར་ལ་ སོགས་པའི་དྲི་ལ་དམིགས་པའི་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།སོ་རྩི་ལ་སོགས་པའི་རོ་མྱོང་བའི་དམིགས་པ་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། གོས་ལ་སོགས་པ་ལ་རེག་པས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་ཅི་ལྟར་ཅིག་ཅར་དུ་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཨུཏྤ་ལའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཅིག་ཅར་དུ་འཇུག་པ་ལྟ་བུར་མངོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚིག་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇུག་པ་མྱུར་བས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ མྱུར་དུ་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ།།ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཨུཏྤལའི་འདབ་མ་བརྒྱ་འབིགས་པ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཅི་ལྟར་ཁབ་ཀྱིས་ཨུཏྤལའི་འདབ་མ་བརྒྱ་འབིགས་པ་ལྟར་དེ་ལ་ཁབ་ཀྱིས་རིམ་གྱིས་འབིགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཅིག་ཅར་འབིགས་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཤེས་པ་རྣམས་ཅིག་ཅར་དུ་ འཇུག་པ་ལྟ་བུར་མངོན་པ་ཡིན་གྱི།ཤེས་པ་རྣམས་ཅིག་ཅར་དུ་འཇུག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མི་རིགས་པའོ། །ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉིད་ཀྱང་མི་རིགས་ཏེ། དྲན་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །དེས་ན་རང་རིག་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེའི་ཕྱིར་ཐུག་པ་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་ཅིག་ཅར་དུ་མི་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་རིག་ཁས་བླངས་ནས་སོ། །གཉིས་ཀའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་དག་གིའོ། །གཉིས་ ཀའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་དྲན་པའི་རྣམ་པ་སྟོན་པ་ནི།ངས་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡུལ་ཅན་གྱིའོ། །མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར།དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ངས་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་དུས་ཕྱིས་དྲན་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ལས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་ཡང་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རང་གི་བདག་ཉིད་དང་ཡུལ་གྱི་བདག་ཉིད་མྱོང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རང་ དང་གཞན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རང་བཞིན་ཅན་གང་ཡིན་པའོ།།ཁྱད་པར་གཞན་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གང་ལ་དུས་ཕྱིས་གཉིས་ཀའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་དྲན་པ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རང་གི་བདག་ཉིད་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་གང་ལས་རང་གི་བདག་ཉིད་དང་གཞན་གྱི་ ཡུལ་ཅན་གྱི་དྲན་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་པའོ།།རང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་རིག་ཡོད་པར་གྱུར་ནའོ། །གཞན་གྱི་དབང་ཡོད་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་རིག་གི་སྒོ་ནས་གཞན་དབང་གྲུབ་པས་སོ།

为了说明其原因，故说'识之相续'等。青色的第一刹那识的对境是青色本身，而其他诸刹那识的对境是前前诸识。若有人说：'二识同时生起，其中一识遍知其他境，第二识遍知识'，为了回答此问题，故说'由于有情是一识相续'。因为有情是一识相续，所以不会同时生起二识。
若有人说：'当进入舞者之房等处时，可见同时生起诸识。如此，刚进入时，缘取舞者面容的眼识，缘取笛等声音的耳识，缘取龙脑香等香的鼻识，缘取齿香等味的舌识，以及经由触及衣服等而体验的身识，如何不是同时生起诸识？'
为了回答此问题，故说'识如刺青莲'等。应当这样理解：诸识虽次第生起，却似同时运行。为什么呢？说'由于运行迅速'，因为诸识迅速运行之故。如何迅速？说'如刺穿百片青莲花瓣'。如同针刺穿百片青莲花瓣时，虽然是次第刺穿，却似同时刺穿一般。此处诸识也是如此，看似同时运行，实则诸识并非同时运行。
因此，由其他识来体验是不合理的。体验本身也不合理，因为会导致无法忆念的过失。因此必须承认自证。为了说明这一点，故说'是故无穷尽'等。'是故'是指由于诸识不同时运行之故。'如此则'是指承认自证之后。'二者境之'是指识与所知二者。显示二者境之念的形态即是'我见'。
为了广说此义，故说'识之自性'等。'其境之'是指识自性之境。为了总结，故说'是故'等。由后来生起'我见'的忆念识，可以确定曾生起体验识。什么是体验识呢？说'体验自性与境性'，即具有体验自他的自性。还有什么其他特征呢？说'后时生起二者境之念'，即从体验自性与他性的识中，生起缘取自性与他境的忆念。'若有自体验'是指若有自证。'由有他依'是指通过自证成立依他起性。

།འདི་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དབང་གིས་ཡོད་པར་རྟོགས་པ་དེ་རང་ རིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་རིག་གིས་གཞན་དབང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་རིགས་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་རིག་གིས་གཞན་དབང་ཡོད་པར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་གྱི་དོགས་པ་བསུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཕྱིས་བྱུང་བའི་དྲན་པས་རང་གི་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས ན།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་རང་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པས་རང་རིག་དང་དྲན་པ་དག་མ་གྲུབ་པས་རང་རིག་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་མ་གྲུབ་པའི་དྲན་པ་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་འགོད་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །འཇིག་ རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་རང་རིག་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པ་འགལ་བས་རང་རིག་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་པའི་རང་གི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་དུ་དྲན་པ་ཡང་མ་གྲུབ་པས་དྲན་པས་རང་རིག་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།རྫས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་སུ་གྱུར་པ་དོན་དམ་པའི་རང་རིག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སམ། འོན་ཏེ་རྫས་སུ་གྱུར་པ་དོན་དམ་པའི་དྲན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཡིན་ཞེས་པའོ། །དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་ན་ནི་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕྱི་དུས་དྲན་པ་ལས་འགྲུབ་ན་ཞེས་བརྗོད་ནའོ།།དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ལའོ། །དྲན་པ་མི་སྲིད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། རང་རིག་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་སྲིད་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་པའི་དྲན་པས་མ་གྲུབ་པའི་རང་རིག་ སྒྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།འོན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་དུ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་སུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཁས་མི་ལེན་ནའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་རང་རིག་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་དྲན་པ་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཡང་ རང་རིག་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་རྒྱུ་མཚན་འདྲི་བ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ལན་ནི། གལ་ཏེ་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་མེ་དེ་དང་མེ་དེའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་དུ་བ་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་རང་རིག་པ་ གྲུབ་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་དེའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་དྲན་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ལས་འོན་ཀྱང་རང་རིག་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་པས་དེའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་དྲན་པ་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་རང་རིག་ཅི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་ཅེས་པའོ།།དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་དཔེའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་དག་མེད་པར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནོར་བུ་ཆུ་ཤེལ་དང་ནོར་བུ་མེ་ཤེལ་དག་གོ། །ཆར་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་གངས་ཞུ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །གཙུབ་ཤིང་གཙུབས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ལྕགས་ ཀྱི་གོང་བུ་བརྡུངས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར། གང་གིས་ཡུལ་མྱོང་འགྱུར་དེ་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །དེ་མེད་པར་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་རིག་མེད་པར་དེའི་རྒྱུ་ཅན་དྲན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མིག་གི་གཟུང་ བྱ་ཉིད་བཞིན་ནོ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་སྒྲ་ལ་མིག་གི་གཟུང་བྱ་ཉིད་མ་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་དྲན་པ་ཡང་རང་རིག་གི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པས་རང་རིག་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་པའོ།

所谓'这是近显'的意思是，说明依他起性存在的认知即是自证。为了回答这个问题，说'这也不合理'等。'这也不合理'的意思是，以自证来证成依他起性的存在是不合理的。
为了说明不合理的原因，说'以此彼'等。意思是自证不能证成依他起性的存在。为了迎接他人的疑问，说'假如'等。假如认为后来生起的忆念能证成自证的话。
为了回答这个问题，说'不成立'等。首先，以'非从自'等理论，自证和忆念都不成立，因此用不成立的忆念来作为能立因以证成自证是不合理的。在世俗言说中，自证与作业相违故自证不成立，因此以不成立的自证为因的忆念也不成立，所以不能以忆念来证成自证，这是其结论。
为了以注释来说明这点，说'其中假如'等。'就实体能立而言'是指就作为实体的胜义自证的能立而言，或者是指就作为实体的胜义忆念的能立而言。
'如果这样说'是指如果说由后时的忆念而成立。'此时'是指在实体能立的立场。'忆念不可能'是仅仅举例说明，因为自证本身也是不可能的。因此说'不成立的忆念不能证成不成立的自证'。
'如果是就世俗言说而言'是指不承认实体能立的立场。'如此则自证为因的忆念也不可能'是指即使就世俗言说而言，由于自证不成立的缘故。
问其原因说'为什么'。对此回答说'假如此中'等。'如同火'是指如同火与以火为因的烟由现量成立那样，如果自证成立的话，那么以其为因的忆念也应成立，然而自证本身既然不成立，则以其为因的忆念也不成立，因此怎么能通过忆念来推知自证呢？
为了通过比喻说明其不确定性，说'如是'等。'无彼等亦'是指水晶宝珠和火晶宝珠。'雨等'中的'等'字包含冰雪融化等。'钻木生火等'中的'等'字包含铁块锻打等。
'如是将说'是指由'由何经验境'等来说明。'无彼则无'是指没有自证就没有以其为因的忆念。'如眼所取性'是指如同声音上没有成立眼所取性那样，忆念也没有成立为自证的果，因此怎么能作为证成自证的能立呢？

།ད་ནི་རང་རིག་ཁས་བླངས་ཀྱང་དྲན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་སྟེ་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་བཏང་ནས་ཀྱང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་དོར་ནས་ཀྱང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་རིག་ཁས་བླངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དྲན་པ་མི་རིགས་ཏེ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་སྟོན་པ་ནི། གཞན་ཕྱིར་མ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་ཤེས་ པའི་རྒྱུད་ཡིན་པས་ན་ཤེས་པའི་རྒྱུད་དེ་བྱམས་པའི་ཤེས་པའི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མ་ཤེས་པའི་རྒྱུད་ནི་ཤེས་པའི་རྒྱུད་མ་ཡིན་པ་སྟེ་ཉེར་སྦས་ཀྱི་རྒྱུད་ཡིན་ལ། དེ་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྟེ། ཅི་ལྟར་བྱམས་པའི་ཤེས་པའི་རང་རིག་པ་དེ་ཉེར་སྦས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པའི་དྲན་པ་མ་དྲན་པ་བཞིན་དུའོ། །དྲན་པ་པོའི་དྲན་པ་མི་རིགས་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ ལ་ལན་ནི།གཞན་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་ལས་དྲན་པའི་ཤེས་པ་གཞན་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཉེར་སྦས་ཀྱི་དྲན་པས་བྱམས་པའི་ཤེས་པ་མི་དྲན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དྲན་པས་ཀྱང་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་དྲན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། །གལ་ཏེ་ཉམས་ སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་དང་།དྲན་པའི་ཤེས་པ་དག་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡང་ཡིན་ལ། བྱམས་པ་དང་ཉེར་སྦས་ཀྱི་ཤེས་པ་དག་ནི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཡིན་པ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་ དྲན་པ་མེད་པར་ཅི་ལྟར་སྒྲུབ་ཅེ་ན།དེ་ལ་ལན་ནི། གཏན་ཚིགས་འདིས་ནི་ཁྱད་པར་དག་ཀྱང་འཇོམས། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་འདིས་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་དག་ འཇོམས་པར་བྱེད་པའོ།།འདིའི་དོན་ནི་ཇི་ལྟར་བྱམས་པ་དང་ཉེར་སྦས་ཀྱི་ཤེས་པ་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཉིད་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་གཞན་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཡོད་པས་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་ པོར་ཅི་ལྟར་འགྱུར།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་རང་རིག་མི་རིགས་པས་རང་རིག་ཁས་བླངས་པ་ཙམ་དུ་སྟོན་པའོ། །དེ་དག་དྲན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་རིག་དང་ཡུལ་ལའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དྲན་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔར་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེར་སྦས་ཀྱི་ཤེས་པས་བྱམས་པའི་ཤེས་པ་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བས་སོ། །མ་ཤེས་པའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེར་སྦས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། ། ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པའི་ཤེས་པས་སྔར་ཤེས་པ་དང་དོན་དག་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བས་སོ། །དྲན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་དང་དོན་དག་གོ། །ཅི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོགས་པ་བསུ་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས པོ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་རྣམས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཏན་ཚིགས་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་སོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུད་གཞན་དུ་གཏོགས་པའི་ ཤེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བསྡུ་བར་བྱའོ།།ཁྱོད་ཀྱི་ལྟར་ན་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཁོ་བོ་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དྲན་པའི་ཤེས་པས་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་དྲན་པར་མི་རིགས་ན་ཁྱོད་ཀྱི་འདོད་པ་ལྟར་ན་ཅི་ལྟར་རྗོད་པར་བྱེད་ཅེ་ནའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བརྗོད་པར་བྱ་ སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་གང་གིས་ཡུལ་མྱོང་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོའི་ཤེས་པ་གང་གིས་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ།

现在为了证明'即便承许自证，也不会有忆念'而说'如是'等。
'如是舍弃观察'是指舍弃道理。'如是'是指即便承许自证，忆念也不合理，为说明其原因而说'因他故不知'等。由于是知的相续，故知的相续即是慈氏的知的相续之义。
非知的相续即非知的相续，是近护的相续，从彼所生亦复如是。如同慈氏的知的自证不能忆念近护相续中生起的忆念一样。
若问为何忆念者的忆念不合理？对此回答说'因他故'，即经验的知与忆念的知是他者，如同近护的忆念不能忆念慈氏的知一样，忆念也不能忆念所经验的知，因为是他者之故。
若说经验的知与忆念的知属于同一相续，同样也是因果事物，而慈氏与近护的知既不属于同一相续，也无因果事物关系，如何仅从他性的角度证成无忆念？
对此回答说'此因亦能破诸差别'。'因他故'此因能破属于同一相续性及具有因果事物性的差别。
此义为：如同慈氏与近护的知虽是他性，但不属于同一相续性及因果事物性，同样此处也有他性，如何能成为同一相续及因果事物？
为了解释此义而说'若又'等。'如是'是指若观察则自证不合理，表明仅是承许自证。'彼等忆念'是指自证与境。
为说明其原因而说'忆念的知'等。'先前未经验'是指近护的知未经验慈氏的知。'如生于非知相续'是指如同生于近护相续的知。
'因未经验'是指忆念的知先前未经验知与境。'不能忆念'是指知与境。'若说'等是迎接他人的疑问，'因果事物安住故'是指前后刹那安住为因果事物性。
'此因'是指'因他故'。'等'字所包含的'因果事物'等也应包括'因他故如属于他相续的知'。
'依你所说如何'是指若依我说因他故忆念的知不能忆念未经验的知不合理，则依你的主张如何表述？
为说明对此的回答而说'当说'等。'以何经境'是指以何青色的知经验境。

།འདི་ལས་དྲན་པ་འདི་གཞན་ངལ་ཡོད་མིན་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཤེས་པ་དེ་ལ་དྲན་པའི་ཤེས་པ་གཞན་མ་ཡིན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ང་ཡིས་མཐོང་ སྙམ་དྲན་འགྱུར་ཏེ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དྲན་པ་ལས་དྲན་པའི་ཤེས་པ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་གང་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པས་གང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་ཉིད་དྲན་པའི་ཤེས་པས་ཀྱང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་པས་ངས་མཐོང་སྙམ་དུ་དྲན་པར་འགྱུར་བའོ། །གལ་ཏེ་ཤེས་པ་ རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་དང་རང་རིག་མེད་པས་ངས་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་ཇི་ལྟར་དྲན་ཞེ་ན།དེ་ལ་ལན་ནི། འདི་ཡང་འཇིག་རྟེན་ཐ་སྙད་ཚུལ་ལུགས་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་བརྟག་དཔྱད་ཀྱི་གོ་སྐབས་མེད་པས་ན་འཇིག་རྟེན་ན་ཅི་ལྟར་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་ པས་སོ།།དེས་ན་འཇིག་རྟེན་པས་རང་རིག་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མཐོང་ངོ་སྙམ་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པས། ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་དག་གཅིག་ཏུ་ཞེན་པ་ཡིན་པས་སྐྱོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །འདིའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་དྲན་པའི་ཤེས་པ་དག་ཐ་དད་དུ་ཁས་ལེན་ན་དེའི་ཚེ་རྒྱུད་གཞན་དུ་གཏོགས་པའི་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ དྲན་པར་མི་རིགས་སོ།།གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་དྲན་པའི་ཤེས་པ་དག་ཐ་མི་དད་པ་དེའི་ཚེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་གང་མཐོང་བ་དེ་དྲན་པས་ཀྱང་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ངས་མཐོང་ངོ་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་དྲན་པ་རང་རིག་གི་འབྲས་བུར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་པས་རང་རིག་གི་སྒོ་ནས་ཐ་སྙད་མི་བྱེད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་སྒོ་ནས་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་རང་རིག་པ་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར།གང་གིས་ཡུལ་མྱོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཞན་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་རྒྱུད་ལས་སྐྱེས་པ་བཞིན། །གཏན་ཚིགས་འདིས་ནི་ཁྱད་པར་དག་ཀྱང་འཇོམས། །ཞེས་བྱ་བས་སོ། །དྲན་པ་དང་ཡུལ་དང་ལྡན་པར་འབྱུང་ལ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡུལ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་དྲན་པའི་ཤེས་པ་དག་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཉམས་སུ་མྱོང་ བའི་ཤེས་པ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་དྲན་པས་རང་རིག་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཁྱོད་ཀྱི་གཞན་དབང་གིས་འཛིན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་རང་རིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་དབང་གང་གིས་འཛིན་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་རང་རིག་མི་འགྲུབ་པར་བསྟན་ནས། རང་རིག་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་མི་རིགས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱེད་པ་པོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་འདིར་རང་རིག་ནི་བདག་ཉིད་རིག་པ་ཡིན་ལ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་ན་བདག་ཉིད་བྱེད་པ་པོར་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ལ། བདག་ཉིད་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་བདག ཉིད་བྱ་བར་ཡང་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་དང་ལས་དང་བྱ་བ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ཉིད་ལས་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་དག་འགལ་བའི་ཆོས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ འཛིན་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདག་རིག་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནའོ། །དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིའོ། ། བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །འདི་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱིས་ཟོར་བས་བརྔའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདིར་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དང་བྱ་བ་རྣམས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'此外没有其他的记忆'，是指对于对境的认识，没有其他的记忆认识。
所谓'因此会想到我见过'，是因为既然经验的记忆与记忆的认识不是其他，那么当时任何被经验认识所经验的，也会被记忆认识所经验，所以会记得'我见过'。
如果有人问：如果诸识是刹那性的且无自证，怎么会记得'我见过'呢？对此回答是：'这也是世间言说的方式。'这是说，世间言说没有观察分析的机会，所以必须按照世间如何存在那样来承认。
因此，即使世间人没有自证，也会有'见过'这样的言说，因为他们执著经验的诸识为一体，所以没有过失。
这个意思是，如果承认经验和记忆的认识是不同的，那么就像属于其他相续的认识一样，不应该能够记忆。
如果对于世间人来说经验和记忆的认识是不分的话，那么经验认识所见到的，记忆也见到，因此会产生'我见过'的想法，正因为如此，记忆不会成为自证的结果。
而且，世间人不是通过自证来言说，而是通过经验对境来言说，所以从世间的角度来说，不能通过记忆来成立自证。
为了解释这一点，说到'由何经验对境'等等，这就如前所说：'因为不从他生，如从他相续所生，此因亦能破诸差别。'
'记忆与对境相应而生'是说记忆与经验认识所经验的对境相应。
为了总结，说到'因为'等等，因为经验和记忆的认识是不分的，所以为什么除了经验认识之外的其他记忆不能成立自证性。
'你将为他所控制'是说在你的立场上因为没有自证，将被什么他者所控制。
这样通过记忆门来说明不能成立自证之后，为了说明从自证本性的角度来看也不合理，说到'从作者'等等。
这里自证是自己了知自己，如果承认是由自己，就承认自己是作者，因为自己是所了知的，所以也承认自己是所作，而且。
因为了知这个词也没有差别，所以作者、业和作用合为一体也不合理，因为会导致同一个东西既成立又不成立这样相违的性质。
正因为如此，说'以彼执彼不应理'。
为了解释这一点，说到'自己了知自己'等等，'彼亦是作者'是说如果自己是作者的话。'彼之'是说自己的。'作用'是说具有经验的本性。
'这些未见为一体'是说像'提婆达多用镰刀收割'等等，在这里作者、业和作用是被看作有差别的。

།དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཅི་ལྟར་རལ་གྲིའི་སོ་ལ་གཅོད་པར་མི་བྱེད་པ་དང་ཅི་ལྟར་སོར་མོ་རང་ཉིད་ལ་རེག་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱིས་ཀྱང་རང་གི་བདག་ཉིད་རིག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེས་ན་གཞན་དབང་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི ཚད་མ་མེད་པ་དང་།གནོད་བྱེད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཞན་དབང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའོ། །གལ་ཏེ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་མེད་པ་དང་། གནོད་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་ཡོད་ཀྱང་གཞན་དབང་ཁས་ལེན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་སྐྱོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་བྱེད་མེད་པ་དང་།གནོད་བྱེད་ཡོད་པའོ། །མི་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྐྱེ་བ་མ་གྲུབ་པས་གནོད་བྱེད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་དབང་ངོ་བོའི་དངོས་ཡོད་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཡོད་པར་གྱུར་ནའོ། །གཞན་ལ་མོ་གཤམ་བུས་གནོད་པ་ཅི་ཞིག་བསྐྱལ། སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་གཞན་ལ་མོ་གཤམ་གྱི་བུས་གནོད་པ་ཅི་ཞིག་བྱས་ཏེ། དེ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད དུ་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་པའོ།།གང་གིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པ་བྱས་པས་སོ། །འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོ་གཤོམ་གྱི་བུའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གོང་དུ་སྤྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལས་མ་ ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྤྱིར་སྐྱེ་བ་བཀག་པའོ།།མ་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་ཡང་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་ན་ནི་གཞན་དབང་ལས་ཤེས་བྱེད་མེད་པ་ཉིད་སྟོན་པའོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་ཆོས་མཚུངས་ཀྱང་ངོ་། །འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོ་ གཤམ་བུ་ཡང་ངོ་།།སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའོ། །བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲའི་ཡུལ་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་ཡོད་པ་ཉིད་བཀག་ནས་དངོས་པོར་བཏགས་པར་ཡོད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོར་བཏགས་པར་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པ་ཡང་ངོ་། །ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་། གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡོད་པས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྒྱུར་ནི་གང་ ཞིག་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བས་ཁས་བླངས་པའི་དངོས་པོར་བཏགས་པར་ཡོད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་གཞན་དབང་མེད་པས་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཡོད་དེ།གཞན་དབང་ལས་མ་གཏོགས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ པའི་དོན་ཏོ།།དེས་ན་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྒྱུན་འཆད་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུ་གང་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་སྟེ། གཞན་དབང་རྣམས་ལ་རྟོག་པ་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལའོ། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དབང་མེད་པས་སོ། །ཀྱེ་མ་ཀྱི་ཧུད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཉམ་ཐག་པའོ། །རྫས་ལ་ཆགས་པ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྫས་ལ་ ཆགས་པས་སོ།།གཞན་གྱི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ནའོ། །རྣམ་གཞག་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུག་ཤིག་སོང་ཤིག་བྱོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བརླག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་གཞན་གྱི་དབང་མེད་པས་སོ།

为了说明经典的出处，说'在《楞伽经》中也'等等。就像剑刃不能自割，就像手指不能自触，同样的，心也不能认知自己的本质。
因此，依他起性既无能立量又有能破量，所以依他起性的存在性未得成立。
如果虽然无能立量且有能破量，仍然承许依他起性的话，为了说明其过失，所以说'因此如是'等等。'如是'是指无能立且有能破。'无知的本质'说明无能立，'无生'说明以'非从自生'等说明生不成立而有能破。
如果说'依他起性实有自性'，是说如果青等显现本质的依他起性存在的话。'石女之子对他人有何损害'，是说对其他唯识宗者，石女之子有什么损害，那么它也应当承许为存在。
'由何'是指由损害。'此'是指石女之子。为了由注释说明这点，说'由依他起'等等。'上面总说'是指以'非从自生'等总遮生起。'也说是无知的本质'是指如此则说明依他起无能知。'此'是指与无知本质相同。'此亦'是指石女之子也是。
'远离一切戏论'是指超越一切分别。'不可言说的自性'是指超越言语境界。
如此否定依他起性存在后，为了否定假立为实在的因，说'任何'等等。'彼亦'是指假立为实在的因。'若全无'是指对此无能立且有能破。
'世俗因为何'是指唯识宗承许的假立为实在的因的依他起不存在，则青黄等分别有何因，除依他起外无有丝毫其他因的意思。
因此，对唯识宗者世俗谛将成为断灭。为了由注释说明这点，说'于诸世俗'等等。'以何因'是指依他起，因为承许依他起是一切分别的因。'于此'是指对唯识宗者。'不存在'是指依他起不存在。'呜呼'是指极为可怜。
'由执实'是指由执著依他起相的实体。'依他见'是指按照唯识宗者的见解。'一切安立'是指'坐''去''做'等等。'毁坏'是指无有作为分别因的依他起。

།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཤེས་རབ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྫས་ཆ་ཤས་ཙམ་ལ་ཆགས་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དབང་ཙམ་གྱི་ཆ་ཤས་ལ་ཆགས་པའོ། །གཞན་གྱི་དབང་གིས་བུམ་པ་སོ་མ་བཏང་བར་ཆུ་དང་འདྲ་བ་བླུགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་བུམ་ པ་སོ་མ་བཏང་བར་ཆུ་བླུགས་ན་ཆུ་དང་བུམ་པ་གཉིས་ཀ་བརླག་པར་འགྱུར་ལ།དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་གཞན་གྱི་དབང་ཁས་ལེན་ན་གཞན་གྱི་དབང་མེད་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡང་ཉམས་པར་འགྱུར་བའོ། །རང་གི་བློ་གྲོས་ཀྱི་ཚུལ་ངན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་ཚུལ་ཞན་པས་སོ།།རྒུད་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱོན་འབའ་ཞིག་གོ། །མངོན་པར་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའམ་ཤིས་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་རྣམས་ལ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པས་སོ། །སློབ དཔོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་སོ།།རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་སྦྱར་བའི་ལུགས་ཀྱི་ལམ་ཁོ་ནར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བརྟགས་པའི་ལུགས་ཀྱང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ ལས་སོ།།སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་ལམ་ལས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྫས་ཡོད་དུ་ཁས་ལེན་པས་སོ། །ཞི་བའི་ཐབས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐར་པའི་ཐབས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐར་པའི་ཐབས་མེད་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ནའོ།།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་དེ་ཉིད་བདེན་པས་ཉམས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དག་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའོ་ཞེས་པའོ། ། དེ་ལས་ཉམས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལས་ཉམས་པའོ། །ཐར་པ་གྲུབ་ཡོད་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལས་ཉམས་ནས་ཐར་པ འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐར་པ་མི་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་འདྲི་བའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐ་སྙད་བདེན་པ་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཐར་པ་ཐོབ་པའི་ ཐབས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ།དེ་མེད་ན་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་སོ། །དོན་དམ་བདེན་པ་ཐབས་བྱུང་གྱུར་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞུགས་པ་སྟེ། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་བྱང་ ཆུབ་ཐོབ་པས་སོ།།དེ་གཉིས་རྣམ་དབྱེ་གང་གིས་མི་ཤེས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་གང་གིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ལས་འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །འདི་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མི་ཤེས་པའོ། །དེ་ནི་ རྣམ་རྟོག་ལོག་པས་ལམ་ངན་ཞུགས།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་དོན་དམ་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་ལམ་ངན་པར་ཞུགས་པའོ། །བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ལུང་གི་ སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སོ།

为了解释这个意思，所以说'无智慧'等等。'执著于事物部分'是说执著于依他起性的部分。'如同未烧制的瓶子盛水'是说就像未烧制的瓶子盛水时水和瓶子都会毁坏一样，同样地，如果承认作为分别念因的依他起性，由于无有依他起性就无有分别念，世俗谛也会损坏。
'由于自己智慧方式低劣'是说唯识宗智慧方式低劣。'只有衰损'是说只有过失。不是见到。善或吉祥是不存在的。
这样对唯识宗显示了世俗谛也不存在之后，现在为了显示他们胜义谛也不存在，所以说'因此如此'等等。'颠倒'是说一切法无自性，却承认识是实有。'论师'是指唯识宗诸师。
'仅入自分别安立的道路'是说唯识宗以自己分别念执著无二智胜义有的道路。'远离龙树论师道路'是说远离空性之道的人们，因为承认识是实有。'无寂静方便'是说无有解脱方便的意思。
'为什么'是问为什么无有解脱方便。为了回答这个问题，所以说'如此'等等。'世俗真实性衰损'是说远离世俗谛和胜义谛。'由此衰损'是说远离世俗谛和胜义谛。
'解脱不能成就'是说不能证得涅槃，因为远离了菩提心、波罗蜜多行等本性的世俗谛就不能成就解脱。'又为什么'等等是问不能成就解脱的原因。
为了回答这个问题，所以说'说'等等。'世俗谛成为方便'是说世俗谛成为获得解脱的方便，因为若无此则无说法等。'胜义谛是方便所生'是说通过说法而趣入发菩提心等，由断除一切障碍而获得法界极清净相的菩提。
'不知此二分别'是说唯识宗不知世俗谛和胜义谛二谛中何者是世俗谛、何者是胜义谛的分别。'彼以邪分别入邪道'是说由于承认识的本性为胜义，唯识宗未如实通达二谛的本性而入邪道。
为了以经教显示二谛安立，所以说'如说'等等。'世间智者'是说世尊。

།མ་གསན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་སློབ་དཔོན་མེད་པར་རང་འབྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་མངའ་བས་སོ། །གཞན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདུལ་བྱའི་ སེམས་ཅན་རྣམས་ལའོ།།བདེན་པ་གཉིས་ཀ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི། གང་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་དེ་བཞིན་དོན་དམ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །བདེན་པ་གཉིས་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི། བདེན་པ་གསུམ་པ་གང་ཡང་མ་མཆིས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ ཀྱི་བདེན་པ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལས་གཞན་པའི་བདེན་པ་གསུམ་པ་མེད་པ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདེན་པ་གཞན་གསུངས་པ་དེ་རྣམས་བདེན་པ་འདི་གཉིས་སུ་འདུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་བཅོས་མཁན་པོས་སོ། །འདིས་ནི་བདེན་པ་གཉིས་མདོར་བསྟན་པ་ ཡིན་ནོ།།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་བསྟན་པའི་དགོངས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གིས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་བསྟན་པས་སོ། །དད་པ་སྐྱེ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འགྲོ་བ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ བསྟན་པས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་བདག་ཅག་རྣམས་ལ་ཕན་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རྟོགས་ནས་དད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །གང་གི་དོན་དུ་དད་པ་སྐྱེ་ཞེ་ན། བདེ་བའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་། ངེས་པར་ལེགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་བདེ་བ་ཐོབ་ པའོ།།འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་སླད་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ཕན་པའི་དོན་ཆེད་དུའོ། །དེའི་བཤད་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་ཕན་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འགྲོ་བ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ལས་དགེ་བ་ལས་ནི་བདེ་འགྲོ་དང་མི་དགེ་བ་ལས་ནི་ངན་སོང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་མི་ དགེ་བའི་ལས་སྤོང་ཞིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ལས་ལ་འཇུག་པས་འཇིག་རྟེན་ལ་ཕན་པ་མཛད་པས་སོ།།དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་བསྟན་པའི་དགོས་པ་བསྟན་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་ཚོགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་དྲུག་གང་བསྟན་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཏགས་པ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །འགྲོ་བ་དྲུག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །མཚུངས་མེད་ཁྱོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མིའི་འགྲོ་བའི་བྱེ་བྲག་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།རིགས་དམའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འགྲོ་བའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མཚུངས་མེད་ཁྱོད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དང་མཚུངས་པ་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ རྣམས་ཀྱིས་སོ།།མི་ལ་དེ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །དེ་ནི་འགྲོ་བ་དྲུག་གི་སྐྱོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལ་དགའ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་དྲུག་པོ་རྣམས་ལའོ། །འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་དྲུག་གི་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པའོ། ། འཁོར་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་ནས་འགྲོ་བར་འཁྱམས་པའོ། །འགྲོ་བའི་ཆོས་བརྒྱད་ལ་ནི་འཇུག་འགྱུར་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་བརྒྱད་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན་ཐོབ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྙན་པ་དང་མི་སྙན་པ ནི་ལྐོག་ཏུའོ།།བསྟོད་པ་དང་། སྨད་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུའོ། །ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐོབ་པ་རྙེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྙེད་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ན་མི་རྣམས་ལ་སྟོད་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་བའོ། །མ་ཐོབ་པར་གྱུར་ན་དེས་ཀྱང་འཁྲུག་པར་ འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྙེད་པ་མ་ཐོབ་པར་གྱུར་ན་མི་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་འཁྲུག་པར་འགྱུར་བའོ།།གང་གཞན་མ་བསྟན་ཚུལ་འདིས་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་དྲུག་གི་འབྲས་བུ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

'未闻'是指诸佛世尊无师自通，具有自然智慧。'他人'是指所化众生。
若问是否为二谛，答曰：'某者为世俗谛，如是为胜义谛。'
若问为何仅为二谛，答曰：'无有第三谛。'即除世俗谛与胜义谛外，无有第三谛。如先前论师所说，世尊所说其他诸谛皆摄于此二谛中。
此为略说二谛。为显示世俗谛之密意，故说'由何'等。'由何'即指由说世俗谛。
'生起信心'是指通过善恶业道显示六道等。由了知诸佛世尊利益我等而生起信心。
若问为何生起信心，答曰：'为得安乐'，即为获得增上生与决定胜的安乐。
'为诸众生利益'是为利益众生之故。其解释为'为利世间'，即通过显示六道等，了知善业得善趣，不善业得恶趣，从而断除不善业，趣入菩提心等善业，故利益世间。
如是显示世俗谛之必要后，为令知晓世俗谛之自性，故说'众生聚'等。即佛世尊所说众生聚之六道，是世俗假立。
为显示六道，故说'地狱等'。'无与伦比者'是为显示人道差别，故说'低贱种姓'等。为总结差别之显示，故说'诸趣差别'等。'无与伦比者'即无与他者相等之诸佛世尊。
'为人显示此'即世俗谛。为显示六道过患，故说'于此喜乐'等。'于此'即指六道。'诸趣'即六道差别。'轮回中'即于诸趣中流转。
'趣入八法'即趣入世间八法。若问何为世间八法，即说'得'等。称赞与诽谤是背后言说，赞扬与贬低是当面言说。
为显示得与未得之果，故说'若得'等。若得利养，则赞扬他人。'未得则生嗔'即未得利养则对他人极为愤怒。
'余未说者以此理解'即其他六种世间法之果，总之应知是贪欲与嗔恨之相。

། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ནད་རྣམ་བརྒྱད་ཀྱིས་དེ་རྒྱུན་གཅོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ནད་དེ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་རྣམས་ཀྱིས་དུས་རྟག་ཏུ་འགྲོ་བ་རྣམས ལ་གནོད་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་བའོ།།དེ་ལྟར་འགྲོ་བ་དྲུག་གི་སྐྱོན་བསྟན་ནས། །ཀུན་རྫོབ་ལ་དོན་དམ་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པའི་སྐྱོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་དེ་ལ་དོན་དམ་དུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གིས་ཀུན་རྫོབ་ལ་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་དེ་ནོར་བའི་བློ་གྲོས་ དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོག་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མི་སྡུག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མི་སྡུག་པ་སྟེ་མི་གཙང་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་ལ་སྡུག་པ་སྟེ། གཙང་བ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བདེ་བའོ་ཞེས་སྨྲ་ བ་དང་།བདག་མེད་པའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བདག་གོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དང་། མི་རྟག་པའི་ཆོས་ལ་རྟག་པའོ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་དགའ་སྟེ་མཚན་མར་གང་གནས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དེ་ལྟར་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དགའ་བ་དེ་ནི་མཚན་མ་ལ་གནས་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ལ་གཤེ་བས་འབྲས་བུ་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་ལ་དགའ་བའོ། །བདེ་གཤེགས་གསུང་ནི་ཐོབ་འགྱུར་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དངོས པོ་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་།སྐྱེ་བ་མེད་པར་གསུངས་པ་ཐོས་པར་གྱུར་ན་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་འཇིགས་ཤིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཇི་བཞིན་མི་རྟོག་པ་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དོན་མ་རྟོགས་པས་ཆད་པའི་དོན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཚུལ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སྒོ་ནས་ཏེ། ཐབས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བདེ་བ་ཚོལ་བགྱིད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་མཐོ་དང་ངེས་ལེགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱིའོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་བསྟན་ནས། བསྟན་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པའི་བློ་ གྲོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འཇིག་རྟེན་ཕན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མ་ལོག་བློ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་དབྱེ་བ་ཤེས་པས་སོ། །ཆོས་འདི་ཐམས་ཅད་རང་ བཞིན་དབེན་པ་སྟེ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་འདི་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི། མཚན་མས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པའི་རྒྱུ་དང་བྲལ་བ་བརྗོད་དུ་མེད་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ལྟ་བུ་ཐོས་ནས་ཞེས་གང་བསྟན་པ་ལ་དགའ་བ་སྐྱེ་བ་དེ་དག་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པའི་སྒོ་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་གཟིགས་པའོ། །དབང་པོའི་གྲོང་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོའི་ཚོགས་སོ།།མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཀུན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རང་བཞིན་མེད་པར་གཟིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་བསྟན་ ནས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་བསྟན་པ་ནི་ཐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འདིར་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡི་གེ་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ། །ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅན་རྟོགས་པའི་ཆོས་སོ། །ཉན་པ་གང་དང་སྟོན་པ་ གང་།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་ལ་ཉན་པ་དང་། སྟོན་པ་དག་མི་སྲིད་པས་སོ།

正因为如此，所说'八种病将断其相续'。世间八法即是病，因为它们通过生起贪欲和嗔恨而成为地狱等痛苦之因。它们将经常对众生造成伤害。
如是显示六道过患后，为显示将世俗谛执著为胜义谛的过失，所说'于彼世俗说胜义'等。应知凡是将世俗谛执为胜义谛自性者，即具有错误智慧。
为显示颠倒分别，所说'不净'等。对于不净即不清净之事物执为清净，对于痛苦之事物说为安乐，对于无我自性说为有我，对于无常法说为常。
'如是欢喜住于相'，即是如是欢喜净等者即住于相。
为显示彼等诽谤正法而感恶趣果报，所说'彼等'等。'彼等'即是欢喜于相者。'若得善逝语'，即是若闻佛世尊所说诸法无自性及无生时，于无自性生起恐惧而舍弃佛语。为何如此？因为不了解如实不分别即空性本来无生之义，而理解为断灭之义。
'非理'即是颠倒，意为非方便。'虽求乐'即是具有增上生和决定胜特征。
如是显示世俗谛后，为以显示通达无倒教法的智者之果的方式显示胜义谛，所说'世间利益'等。'无倒慧'即是通过了知世俗谛和胜义谛的差别。
'此一切法离自性'，即是一切法无自性。为何如此？对此回答说'因为空无相'，意为无因。'胜义'即是离开无自性因、不可言说者即是胜义。
'如是闻已'即是对所说生起欢喜者，通过思维和修习而获得无上菩提。'如是'即是见到自性空。'诸根城'即是诸根聚。
为显示总结，所说'一切'等，即是无倒见到一切事物无自性。
如是显示世俗谛和胜义谛的差别相后，为显示世俗谛的教说是方便，所说'此处言说'等。'无文字'即是离一切言说。'法'即是通达空性之法。'何闻何说'即是超越一切言说中无有能闻和能说。

།བརྗོད་དུ་མེད་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པས། །འོན་ཀྱང་ཉན་ཅིང་སྟོན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བློས་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ ཉན་པ་དང་སྟོན་པར་མཛད་པའོ།།ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཁོ་ན་ལ་སྟེ། གཞན་དུ་ན་རྗོད་པ་པོ་དང་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་མེད་པས་སོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་སོ། །ཐ་སྙད་ལ་ནི་མ་བརྟེན་པར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ ཤེས་པ་དང་།ཤེས་བྱ་དང་། རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སྤྲོས་པ་རྣམས་ཁས་མ་བླངས་ན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟོན་པར་མི་ནུས་པས། མ་བསྟན་ན་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་ནུས་ལ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ན་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་ཐོབ་པར་ མི་འགྱུར་ལ།དེས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ཡིན་པར་ངེས་པས་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་ཏེ། ཆུ་དོན་དུ་གཉེར་བས་སྣོད་བཞིན་དུའོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་ཐབས་ལས་བྱུང་བར་གྱུར་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་ ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཅན་ཡིན་པས་ཐབས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ལ།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བསྟན་པ་ལ་ཐབས་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ནི་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་ནི་བསྟན་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཐབས་གཞན་མེད་པས་སོ། །ད་ནི་གཞན་གྱིས་དབུ་མ་པ་ལ་ཀུན་ རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རྣམ་གཞག་མི་འཐད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ནི།འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་པས་སོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས་སོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལའོ། །ཤིན་ ཏུ་ལྟོས་པ་མེད་པར་སྨྲ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལས་ཉམས་པར་བརྗོད་པས་སོ།།ངེད་ཅག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱང་ངོ་། །ཁྱོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པ་རྣམས་ལའོ། །གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུན་འབྱིན་པ་ཙམ་ལ་མཁས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ ཙམ་དུ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་སུན་འབྱིན་པ་ཙམ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་བའོ།།གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུན་འབྱིན་པ་ཙམ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དེ་ཉིད་སྟོན་པ་ནི། འཐད་པས་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱང་ ངོ་།།ཁྱོད་ལ་གྲགས་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་དབུ་མ་པ་རྣམས་ལ་གྲགས་པའོ། །ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པའི་འཐད་པ་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གནོད་བྱེད་བཀོད་པ་དང་། ཁྱོད་ཀྱི་གཞན་དབང་གང་གིས་འཛིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས་གཞན་ དབང་གང་གིས་འཛིན་པར་འགྱུར།ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་མེད་པས་སོ། །དེ་ལ་ཅོ་འདྲི་བའི་སྒོ་ནས་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་རངས་པར་འགྱུར་ན་འགྱུར་ལ་རག་ལས་ཏེ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་དགེ་བ་ཉིད་དུ་ འགྱུར་རོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།རྒྱུ་མཚན་གང་གིས་རངས་པར་འགྱུར་ན། དེ་ལ་ལན་ནི་སླར་འཕྲོགས་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །རྫས་ཕྱིར་འཕྲོགས་པའི་བྱ་བས་སོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དུག་དང་བཅས་པའི་ཟས་བྱིན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །གང་ལ་ཞེ་ན། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ ན་དཀའ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་གིས་བསགས་པའི་ནོར་གྱི་ཚོགས་འཕྲོག་པ་པོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།མངོན་པར་མཐོ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་སྟོན་དུ་གྱུར་པའོ། །འདིའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཙམ་འཕྲོག་པའི་དབུ་མ་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་རྫོབ་འཐད་པ་ཁོ་ནས་མི་ རིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དབུ་མ་པ་ལ་སྐྱོན་འགེལ་བར་བྱེད་ན་དེ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་འདོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།

虽然胜义谛不可言说，但仍然通过增益而听闻和宣说。这是说，虽然胜义谛确实不可言说，但通过心识对离自性的空性增益而进行听闻和宣说。
仅就世俗谛而言，即仅就世俗谛而言，否则就没有能诠所诠等戏论。论中所说，即根本慧论中所说。
若不依世俗，是说如果不承认世间的能知所知、能诠所诠等戏论相的特征，就无法宣说胜义谛。若不宣说就无法通达，若不通达胜义谛就无法获得涅槃城。因此，为了获得涅槃的方便，必须如实承认世俗谛，如同求水者需要容器一样。
其中，胜义谛是从方便而生，是说胜义谛是所证得的，是从方便而生。说胜义谛的宣说是从方便而生，这是假立的说法，因为通达胜义谛除了宣说外别无他法。
现在他人说明中观派的世俗谛建立不合理，说：此处所说等。'所说'是唯识派所说。'你'是指中观派。'我等'是指唯识宗者。'完全不依赖'是说已失去世俗谛和胜义谛。'我等也'是指唯识宗者。'对你'是指中观派。'仅善于破斥他宗'是指仅善于破斥唯识宗的主张。
为说明'仅善于破斥他宗'的含义，说：以理不应等。'我等也'是指唯识宗者。'你所承许的'是指中观派所承许的。'如前所说的正理'是指'非自生非他生'等能破和'你的依他起以何所取'等，因为没有成立存在的证据。
为了以诘问方式作答，说：若是等。若你欢喜则随你，我等将获得善妙。其欢喜的理由为何？对此回答说：如夺回一样。以夺回财物的行为。这是如何呢？说：施予有毒食物。对谁呢？说：对于无始以来以百般辛苦积累的财富的掠夺者等。'善妙'是指欢宴。
此义为：如果唯识宗者对夺取唯识见的中观派以'以世俗正理不应理'而加以过失，这正是我们所欲求的。

།མངོན་པར་མཐོ་བ་དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་ཁྱོད་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དབང་གི་དངོས་པོ་འཐད་པས་རིགས་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་རང་དགར་ཅི་ལྟར་ཁས་ལེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཀུན་རྫོབ་ཁས་མ་བླངས་པས་སོ།།འོ་ན་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། འབྲས་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཐད་པས་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་སྒོ་ནས་ཀུན་རྫོབ་འདི་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་བཟློག་ པའི་དོན་དུ་སྟེ།།བསྟན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་བཟློག་པར་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཐད་པས་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་སྒོ་ནས་རང་ དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དོར་ནས་འཐད་པས་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བླངས་ནས་སོ།།རང་གི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བའི་གྲུབ་མཐའ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །དེ་ལྟར་ཁོ་བོས་ཀུན་རྫོབ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་བཞིན་དུ་ཁོ་བོས་རང་དབང་ལ་ བརྟེན་ནས་ནི་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བསྟན་པའི་ཀུན་རྫོབ་པོ། །དེ་ཟློག་པའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལྡོག་པའི་ཐབས་ཡིན་པས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་འཇིག་རྟེན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བསྟན་ པ་ལ་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ང་དང་ལྷན་ཅིག་རྩོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངའི་ཡུལ་དང་འགལ་བ་དེས་ཁས་བླངས་པས་སོ། །ད་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་མི་རྩོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་ཁས་བླངས་པས་ཀྱང་ཁས་ལེན་པས་སོ། །དེ་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར།འཇིག་རྟེན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ན་ཀུན་རྫོབ་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ངས་ཀྱང་ཁས་ལེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕུང་པོ་སྤངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ ཕུང་པོ་རྣམས་དོར་ནས་སོ།།ཞིར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཞུགས་པའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པ་རྣམས་ལའོ། །ཡོད་པ་ཉིད་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་པོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་ བཅོམ་པ་རྣམས་བཞིན་དུའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་བཞིན་དུའོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་བོ། །འདིའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཕུང་པོ་སྣང་བ་མེད་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཀྱང་ཁོ་བོས་ཀུན་ རྫོབ་ཁས་བླང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་པའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་རྒྱུན་ཆད་པས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་བོ། །གཞན་ལ་རག་ལས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་རག་ལས་པས་སོ། །གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པས་སོ། །དེ་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག རྟེན་པ་ལའོ།།གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་མ་ཡིན་པ་ལའོ། །གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་འདི་ཁྱོད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ཁོ་ན་དགག་པར་གྱིས་ཤིག་དང་། ཁོ་བོ་ནི་ཀུན་རྫོབ་འཇིག་རྟེན་པ་ཁོ་ན་ལ་ཞུགས་པས་སོ།

为了说明这殊胜之理，故说'如是'等。因为你唯识宗随意承许依他起事物是合理的道理，同样我们也未承许世俗。
那么如何呢？说'为果故'等。通过说'非合理道理'的方式，即使没有这世俗，说有是为了遮遣世俗。因为通过所说的世俗方式，能遮遣一切具有能知所知等相的戏论。
为了解释这个意思，故说'如何'等。'自主地'是指舍弃世间而承许'是合理道理'。'依自宗'是指依据唯识宗的宗义。'如是我非世俗'是说我不像唯识宗那样依自主而说。
'虽非有'是指随顺世间所说的世俗。'因为是遮遣方便'是因为是遮遣世俗谛的方便。
为了说明世俗随顺世间而说的根据，故说'如何说'等。'如与我争论'是说与我境相违者所承许。'今不与世间争'是说彼所承许也承许。
为了广说此义，故说'于世间'等。为了说明若世间无世俗时我也不承许，故说'如何'等。'舍蕴'是指舍弃色等诸蕴。
'入寂'是指入无余涅槃。'诸阿罗汉'是指诸漏尽者。'非有'是指世俗。'如是'是指如诸阿罗汉。'如是'是指如诸阿罗汉。'此'是指世俗。
此义是说，若如阿罗汉般世间人也无蕴显现，则那时我也不随顺世间而承许世俗。
为了解释这个意思，故说'阿罗汉'等。'一切自性无有世俗'是说因为无余涅槃者诸蕴断绝。'如是'的解释是如阿罗汉等的蕴等。'此等'是指世俗。
'由依他性'是由依赖世间。'由彼'是指由世间。'唯于彼'是指唯于世间。'非依他'是指非世间。
为了说明'非依他'的意思，故说'若于汝'等。此世俗你当唯遮遣世间，因为我唯入于世间世俗。

།ཁྱོད་ལ་འཇིག་རྟེན་མི་གནོད་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་ཁྱོད་ལ་སྣང་བཞིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཅི་ལྟར་བསྟན་ཞེས་འཇིག་རྟེན་པའི་གནོད་པ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་ན་ཞེས་པའོ། །དེས་ན་ཁྱོད་དང་འཇིག་རྟེན འདིར་ནི་རྩོད་གྱིས་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནོད་པ་ཡོད་པས་ཀུན་རྫོབ་འགོག་ན་ཁྱོད་དང་འཇིག་རྟེན་དག་ཀུན་རྫོབ་དགག་པའི་དོན་དུ་རྩོད་པར་གྱིས་ཤིག་དང་ཞེས་པའོ། །ཕྱི་ནས་སྟོབས་ལྡན་བདག་གིས་བརྟེན་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པོ་དག་རྩོད་པ་ལས་ན་གང་རྒྱལ་ བ་དེ་ལ་བདག་གིས་བརྟེན་པར་བྱ་སྟེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནོད་པ་ཡོད་པས་འཇིག་རྟེན་རྒྱལ་བར་གྱུར་ན་འཇིག་རྟེན་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ལྡོག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ འཇིག་རྟེན་ལ་ལྟོས་པའི་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སྤྲོས་པ་ཡིན་ལ།དེ་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་དུ་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཞེས་པའོ། །ལྷག་མ་གོ་སླའོ། །ད་ནི་ལུང་གི་གནོད་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲས་པས་སོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པས་སོ། །ལུང་གི་གནོད་པས་འཇིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ལུང་གི་གནོད་པས་འཇིགས་ནས་སོ། །ལུང་གི་གནོད་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལུང་གི་གནོད་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཅོ་འདྲི་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་ལན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གསུང་གི་ནོར་བུ་ཨནྡ་རྙིལ་ལས་སྦྱར་བའི་མདོ་སྡེའི་ས་གཞི་བསྟར་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བར གཤེགས་པ་སྟེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡིན་ལ།གསུང་ནི་ངག་སྟེ་དེ་ཉིད་ནོར་བུ་ཨནྡ་རྙིལ་ཡིན་ལ། དེས་གང་སྦྱར་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་ས་གཞི་བསྟར་བ་དེ་ལའོ། །དཔེར་ན་ཁང་པ་འགའ་ཞིག་གི་གཞི་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བྱ་བའི་དོན་དུ་ནོར་བུ་ཨནྡ་རྙིལ་ལས་ས་གཞི་ལེགས་པར་བསྟར་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་ དུ་འདིར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ཉིད་ནོར་བུ་ཨནྡ་རྙིལ་ཡིན་ལ།དེས་སྦྱར་བའི་མདོ་སྡེ་ནི་ས་གཞི་བསྟར་བའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དངོས་པོར་སྨྲ་བའི་ཆུའི་རྣམ་པར་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དངོས་པོར་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཆུའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་ འཁྲུལ་པ་ཡིན་ལ།དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་བཻ་ཌཱུརྱའི་རང་བཞིན་གྱི་ས་གཞི་བསྟར་བ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལ་ཆུ་རུ་འཁྲུལ་པ་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཙམ་པ་རྣམས་ལ་མདོ་སྡེ་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་ཆུར་འཁྲུལ་པ་དང་ མཚུངས་པའི་འཁྲུལ་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།དེའི་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་པར་མ་ཟིན་པར་བྱས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཻ་ཌཱུརྱའི་ས་གཞི་བསྟར་བར་མ་རྟོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མདོ་སྡེའི་དོན་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དངོས་པོར་སྨྲ་བའི་ཆུ་ཙམ་ཞིག་བཅུ་ བར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་བཻ་ཌཱུརྱས་བསྟར་བའི་ས་གཞི་ལ་ཆུར་འཁྲུལ་པས་ཆུ་བཅུ་བར་འདོད་པ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་མདོ་སྡེ་རྣམས་ལ་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ཆུ་ལ་བཅུ་བར་འདོད་པས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།རང་གི་བློ་གྲོས་ཀྱི་སའི་ བུམ་པ་སོ་མ་བཏང་བ་བཤལ་ཞིང་སྨྱུགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བའི་རང་གི་བློ་གྲོས་ཉིད་དེ་སའི་བུམ་པ་སོ་མ་བཏང་བ་ཡིན་ཏེ།བློ་གྲོས་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པས་སོ། །དེ་བཤལ་ཞིང་སྨྱུགས་པས་སོ། །དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་བཻ་ཌཱུརྱས་ས་གཞི་བསྟར་བ་ལ་ཆུ་བཅུ་པའི་དོན་དུ་བུམ་པ་ སོ་མ་བཏང་བ་སྨྱུགས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུའོ།

如果说'对你世间不会有妨害'，是指如果你唯识宗所说的诸法虽然显现但并不存在，那么为何世间会有妨害呢？
因此说'你与世间在此争论'，意思是如果因为有世间的妨害而否定世俗谛，那么你与世间就为了否定世俗谛而争论吧。
'之后我将依止有力者'，意思是二者争论之后，我将依止胜者，如果因为有世间的妨害而世间胜利，那么就只依止世间。
为了解释这个意思，说'我们'等等。'为了遮遣世间的世俗'是指，凡是依世间而有的能知所知等相的戏论，为了遮遣它，也就是为了现证空性。其余易懂。
现在为了说明教证的妨害，说'此处有人说'等等。'说'是指唯识宗说。'你'是指中观宗。'因为害怕教证的妨害'是指害怕将要解释的教证的妨害。
为了说明教证的妨害，说'如是说'等等。'彼'是指菩萨。'应当说'等等是为了遮除教证的妨害而以提问为先而作答。
'如来语言琉璃所铺设的经典大地上'中，如来即是佛世尊，语言即是语，就是琉璃宝，由此所铺设的是经典大地。
譬如为了使某座房屋的地基特殊而用琉璃宝铺设地基，同样在此处世尊的语言即是琉璃宝，由此所铺设的经典即是地基。
'执识为实有的水的显现'是指，执著识实有的见解如同水的显现般迷乱，凡有此见者即如是称呼。
如同在琉璃地基上世人生起水的迷乱一样，唯识宗对经典中说识为实有的内容生起如水般的迷乱。
'若不了知其本性差别'是指不了解琉璃地基，同样也是不通达经典的意义。
'欲取执识为实有的唯水'是指，如同对琉璃铺设的地基迷乱为水而想要取水一样，唯识宗对诸经典执著识为实有，如同对水起取著。
'未经锻炼的自智慧泥瓶洗涤搅动'是指，唯识宗自己的智慧就是未经锻炼的泥瓶，因为智慧尚未成熟。经过洗涤搅动。譬如有人对琉璃铺设的地基为取水而搅动未经锻炼的泥瓶一样。

།དུམ་བུ་རྣམ་པ་བརྒྱར་ཀློག་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གཞི་བསྟར་བ་མཁྲེགས་པ་ཡིན་པས་དེ་བུམ་པ་སོ་མ་བཏང་ཡང་སྨྱུགས་པར་བྱེད་ན་དུམ་བུ་བརྒྱར་འགྱུར་བ་སྲིད་པ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཙམ་པའི་རང་གི་བློ་གྲོས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་དངོས་པོའི་ཆུ་བཅུ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་མདོ་སྡེའི་ས་གཞི་བསྟར་བ་ལ་སྨྱུགས་པར་བྱེད་ན་རིགས་པས་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དུམ་བུ་རྣམ་པ་བརྒྱར་ཀློག་པར་འགྱུར་རོ།།བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །དེའི་རང་བཞིན་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨིནྡྲ་ནཱི་ལ་ མདོ་སྡེའི་ས་གཞི་བསྟར་བའི་རང་བཞིན་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།མདོ་སྡེའི་དགོངས་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་སྡེ་དེར་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་བཀག་པའི་སེམས་ཙམ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དགོངས་པ་དེ་ལྟར་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ པའོ།།དགོངས་པའི་ཁྱད་པར་འདྲི་བ་ནི། ཡང་འདིར་མདོའི་དོན་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མངོན་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་ པས་སྲིད་གསུམ་སྟེ།ཁམས་གསུམ་སེམས་ཙམ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་དགོངས་པའོ། །དེ་ལ་དགོངས་པ་འདི་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་བྱེད་པ་པོ་ནི་སེམས་ཙམ་ཡིན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེ་ན། རྟག་བདག་བྱེད་པ་པོ་བཀག་པར་ རྟོགས་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།གཞན་གྱིས་བདག་རྟག་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་པོར་འདོད་པ་དེ་བཀག་ནས་སེམས་ཉིད་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །འདིའི་དོན་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ནི་སེམས་ཙམ་སྟེ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་འགེགས་ པ་པ་ལ་གཞོལ་བ་མ་ཡིན་གྱི།འོན་ཀྱང་བདག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་བཀག་ནས་སེམས་ཁོ་ན་བྱེད་པ་པོར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །སེམས་ཁོ་ན་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་ཅི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་མདོ་དེ་ཉིད་ལས་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ལུགས་སུ་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཡིན་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོགས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ལྗོན་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ནས་ཡང་དུ་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་འབྱིན་པས་སོ།།བྱེད་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འདི་ལ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་ལ་བདག་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་གང་ཡང་མེད་པ་དང་། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་ དང་མི་དགེ་བའི་ཚོར་བ་པོ་མེད་པའོ།།དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སོ་སོར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་པོ་ལའོ། །བྱེད་པ་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ལས་རྣམས་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་བདག་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་ ལྟོས་ནས་བྱ་བ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།བྱ་བ་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་པོ་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་སེམས་ཙམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་དང་བྲལ་བའོ། །རབ་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་དང་། འགྲོ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་མདོ་འདིས་ནི་བྱེད་པ་པོ་གཞན་བཀག་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཁོ་ན་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ བརྟགས་པར་ཉམས་དགའ་བ་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཙམ་ལས་སོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངེས་ཚིག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་བཤད་པ་དང་པོའི་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བསམ་ པ་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ།

所谓'分成百份而读'是指地基坚硬，即使未打破瓶子而敲击它，也可能会分成百份。同样，唯识宗用自己的智慧为了将识体作为实体的水来阻止，而敲击经典的地基时，由于理论上不合理，就会分成百份而读。
'自身'是指唯识宗的自身。'其自性诸智'是指青金刚经典地基的自性诸智。
'此经典密意'等，是指在'三界唯心'的经典中，否定外境的唯识性是存在的，这就是其密意。
询问密意的差别是：'此处经义是什么'而说。为了回答，因此说'为此而说'等。'现前'等是指菩萨现前趋向三有即三界唯心性的证悟，这是其密意。其密意是这样的：那位菩萨证悟作者唯是心，如何了知呢？
'因为了知否定常我作者'而说，其他人认为常我是善与不善等的作者，否定这点后证悟唯心即是作者。
这个意思是说：所说的'三界唯心'不是倾向于否定外境，而是否定我等为作者后，显示唯心才是作者。
如何知道唯显示唯心是作者呢？为了回答这个问题，说'因为在那部经中'等。'顺行相'是指无明缘行，行缘识等的方式。'苦蕴'是指苦的聚集。'苦树'是指反复产生苦果。
'无作者和受者'是指在这苦蕴中，对善与不善业没有我等作者，也没有如大自在天等的善与不善的感受者。
'彼'是指对缘起各别了知者。'执著作者则有诸业'是说如果有我等某个作者，那时依靠它会有行为，因为一切行为都依赖作者。
因此说'何处'等。'此唯心'是指离作者和受者。'分别'是指以界和趣的差别。
因此这部经典是通过否定其他作者而说唯心才是作者。为了总结这点，说'因此如此'等。'世俗中'是指未经观察而愉悦的'此有故彼生'的缘起而已。
为了说明菩萨的词源，说'菩提'等。其中第一解释的'思'字是表达意念。

།གཉིས་པས་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པས་ནི་གང་ཟག་བརྗོད་པའོ། །བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཚིག་བསྡུ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་དེ་མི་མངོན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །མདོའི་དོན་བཤད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ བྱེད་པ་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ།།དོན་འདི་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་བྱེད་པ་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་བདག་ལ་སོགས་པ་བཀག་ནས་སེམས་ཁོ་ན་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ། །བློ་ནི་ འཕེལ་བྱའི་ཕྱིར།ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་གྲོས་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཆེད་དུའོ། །མུ་སྟེགས་སྤོ་མཐོན་རི་འཇོམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་པ་ཉིད་སྤོ་མཐོན་པོའི་རི་ཡིན་ལ། དེ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཅི་ལྟར་ཐོག་གིས་རི་བོ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་གི་རྡོ་རྗེས་མུ་ སྟེགས་ཀྱི་སྤོ་མཐོན་པོའི་རི་བོ་འཇོམས་པར་བྱེད་པའོ།།གང་ལས་གསུངས་ཤེ་ན། །ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡོད་པ་བཅད་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དགག་པའི་ཆེད་དུའོ། །འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའོ།།གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཕུང་པོ་འདི་དོར་ནས་ཕུང་པོ་གཞན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་གང་ཟག་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། རྒྱུན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ནོ། །ཕུང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྐྱེན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་བཞིའོ།།རྡུལ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བའི་དབྱིབས་སུ་གྱུར་པའོ། །གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་ནོ། །དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་སྤྲུལ་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སེམས་ཙམ་དུ་ནི་ངས་བཤད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལས་གཞན་པའི་བྱེད་པ་པོ་གཞན་མེད་པས་སོ། །དེས་ན་མདོ་གཞན་དུ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་གཞན་བཀག་པས་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའི་ངག་འདི་ནི་བྱེད་པ་པོ་གཞན་བཀག་པ་ཡིན་གྱི།ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་བཀག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །འདིའི་དོན་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་མཁན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དེ་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་མུ་སྟེགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་སོགས་པ་ལས་སོ། ། དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ལ་སོགས་པའོ། །ཇི་བཞིན་རང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་མཐའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སོ། །དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་མ་གཟིགས་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱེད་པ་པོ་ནི་སེམས ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའོ།།དེ་ལ་གང་ཟག་དང་གཙོ་བོ་དག་ནི་ཕྱིས་འགེགས་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུན་ནི་སེམས་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཁོ་ནའོ། ། གཞན་རྣམས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཁོངས་སུ་འདུས་པས་སོ། །ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན་པས་སོ། །རྐྱེན་ཉིད་ཀྱང་སེམས་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་བྱེད་པས་སོ། །རྡུལ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱོགས་ཆའི་དབྱེ་བས་བརྟགས་ན མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཁོ་ན་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

第二是说明存在性。第三是说明补特伽罗。'省略中间词语的简略语'是指'确定'这个词语是被省略的意思。说明经义之后是指心是作者的特征。'此义'是指心是作者的特征。'因此'等等是指因为否定了我等，唯有心是作者的缘故。'具慧'是指诸菩萨。'为增长智慧'是为了增长智慧的缘故。'摧毁外道高山'是指外道本身就是高山，摧毁它，就像雷电摧毁山岳一样，世尊的金刚语言摧毁外道的高山。
若问从何处所说，即说'楞伽经'等。'为断除存在'是为了否定补特伽罗等的存在性。'此'是指补特伽罗等。'补特伽罗'是如毗婆沙师所说的舍弃此蕴后取得其他蕴的补特伽罗是存在的。'相续'是指心的相续。'蕴'是指色受等。'缘'是指因等四缘。
'微尘'是指显现为青等形状。'胜性'是指后面将要解释的自性。'自在天'是指能够变化一切众生。因此说'作者'。'作者'一词应当应用于一切。'我说唯心'是指除此之外没有其他作者。因此在其他经中也否定其他作者说唯心等这些话是否定其他作者，而不是否定外境。
'为解释此义'是指论主自己。'从彼'是指从毗婆沙师和外道的论典等。'彼等'是指补特伽罗等。'如实自己'是指随顺宗义。'彼等'是指补特伽罗等。诸佛世尊未见彼等为作者，所以说世间的作者唯是心。
其中补特伽罗和胜性将在后面破除。相续因不见异于心故唯是心的本性。色蕴若无识则不显现故唯是心的本性。其他诸法摄入心所故。不相应行仅是假立故。缘也唯是心，因为以其力安立善不善业故。诸微尘以方分差别观察则不合理故，说明唯心是作者的意思。

།འདིར་ཡང་དོན་དམ་པའི་སེམས་ནི་བྱེད་པ་པོར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་གང་ཟག་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཆེད་དུ་དེ་ལྟར་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པས་སེམས་ཀྱང་མ་གྲུབ་པས་དེ་སྐད་དུ་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ།མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕལ་ཆེ་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། ཕལ་ཆེར་དེ་རྣམས་ཀྱིས་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ གང་ཟག་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པས་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ལྟར་བརྗོད།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་འདི་བདག་གིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་མུ་སྟེགས་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རིགས་པས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དྲང་བའི་དོན་དུ་བསྟན་པ་མ་རྟོགས་ནས་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པ་ཉིད་དུ་བཏགས་པས་སོ། །ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ འདི་པ་རྣམས་ཀྱང་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ངེས་པར་བསྟན་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གིས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱལ་པོ་ལ་གདམས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ལས་སོ། །གང་ཟག་ཕུང་པོ་སྨྲ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དམིགས་ པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་གྲངས་ཅན་ནི་གྲངས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཁ་ཏོན་བྱེད་པའོ། །འུག་ཕྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འུག་པའི་སློབ་མ་སྟེ་བྱེ་བྲག་པའོ། །གང་ཟག་དང་ཕུང་པོར་སྨྲ་བ་ནི་གང་ཟག་ཕུང་པོར་སྨྲ་བ་སྟེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་སོ།།དེ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་ལས་འདས་པ་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་དྲིས་ཤིག་དང་སྨྲའམ་སྟེ་སྨྲ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་བརྗོད་ཅེ་ན། གང་ གི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་སྐྱེས་བུ་དང་རང་བཞིན་དག་ཡོད་པ་ཉིད་ཁས་ལེན་ཅིང་ས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྐལ་པ་ཆེན་པོའི་བར་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་།དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པ་འུག་ཕྲུག་པས་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་དང་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་བྱས་པའི་བུམ་ པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པའོ།།གོས་མེད་པས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པ་དང་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པའོ། །དེ་བཞིན་སྲོག་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། གཞན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་ ལེན་པའོ།།གང་ཟག་དང་ཕུང་པོར་སྨྲ་བ་དག་གིས་ནི་གང་ཟག་དང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པ་དང་། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ནི་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་ཁས་ལེན་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་འདས་པ་ནི་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་དྲིས་ ཤིག་ཅེས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་མ་ཐག་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་སོ། །ཡོད་མེད་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཐའ་ལས་འདས་པའོ། །འཆི་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འཆི་བ་མེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཡིན་པས་ ན་བསྟན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།ཟབ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླང་བྱ་དང་དོར་བྱ་དག་བླང་བ་དང་དོར་བར་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁུད་པ་ཡིན་ཤེས་གྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་ གྱིས་ཤིག་ཅེས་པའོ།།ཕྱི་རོལ་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་དག་ལ་ནི་མུ་སྟེགས་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་རྩ་བའི་ཚིག་གིས་བསྟན་པས་སོ།

在此，胜义心并非是作者，然而为了断除对补特伽罗等的执著而如是宣说。否则，以'非从我'等说法，心也不成立，怎能如是说呢？
所说'外道等'是就大多数而言，因为他们大多宣说补特伽罗等。否则，毗婆沙师也承许补特伽罗为作者，怎能说'外道等'呢？
正因如此，才说'此法我亦'等。'从一方面说'是为了显示毗婆沙师与外道相同，他们也是外道。
说'因为未能如实通达义理'，是因为补特伽罗等经由理证不成立，不了解是权说义理，而执著它们为胜义谛。'遍行者'是说内教徒也与外道相同。
'此决定说'是以'外道等'的词义。'如所说'是出自《宝鬘论·教诫国王》。'说补特伽罗蕴'等是显示一切有所缘及此教法的不共特性。
其中，数论师是诵习数论典籍者。'鸱徒'是鸱派弟子即胜论派。'说补特伽罗蕴'是说补特伽罗蕴论者，即毗婆沙师等。
向他们及世间人询问超越有无二边的真实是有还是无时，他们不会作答。
若问为何数论等不能回答？因为数论师承许神我和自性为有，地等诸法在大劫期间为有；
因此承许为世间，胜论派也以极微一二等次第所成的瓶等诸法承许为有无。
裸形外道也承许一切是一切的本性及一切非一切的本性。同样承许命是有，其他是无。
说补特伽罗蕴论者承许补特伽罗和蕴等为有，过去未来为无。如是认为超越有无者无所有，故说'当问'。
'因此'是由前述原因。'超越有无'是超越有无二边。'不死'是涅槃无死，是获得涅槃的方法，故教法称为不死。
'甚深'是因外道不能通达。'教法'是指显示应取应舍之法。'知为法轮'是说应知为不共。
'应知为外道'是说对蕴等执著者应称为外道。'正因如此'是由根本偈'外道等'所显示。

།འོ་ན་མུ་སྟེགས་གང་ཞེ་ན། འཁོར་བ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །འདི་ནི་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱང་སྲིད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། ད་ནི་རྟོག་པ་འདི་རྣམས་ད་ལྟ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར ད་ལྟ་ཉིད་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དགེ་སློང་སྐྱ་བསེང་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅེར་བུ་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ལའོ། །བྱེད་པ་པོ་གཞན་བཀག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་བཀག་པས་སོ། །དོན་བྱས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དགོས་པ་བསྒྲུབས་ཟིན་པས་སོ།།ཙམ་གྱི་སྒྲས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་པ་འཇིག་རྟེན་བྱེད་པ་པོར་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཙམ་གྱི་སྒྲ་གང་སྨོས་པ་དེས་སོ། །ཤེས་བྱ་འགོག་པར་མི་ནུས་པར་བརྗོད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་གཞན་བཀག་པའི་དགོས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་བཤད་པ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཙམ་གྱི་སྒྲས་སེམས་གཙོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་སོ། །ཕྱི་རོལ་འགོག་པར་མི་སྲིད་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཙམ་གྱི་སྒྲས་སེམས་གཙོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་རྟོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས པ་གསུངས་ཏེ།ཅི་ལྟར་ཚིག་སྔ་མ་མི་མངོན་པར་བྱས་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཁམས་གསུམ་ན་སེམས་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་ཚིག་ཕྱི་མ་མི་མངོན་པར་བྱས་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །གཟུགས་ནི་འདིར་འགོག་པ་དང་དེ་ལྟར་མདོའི་དོན་མ་ཡིན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཙམ་གྱི་སྒྲས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་འགོག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གཞན་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་བཀག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་བཀག་ནས་སོ། །འདིས་ ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་སོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འགོག་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཙམ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཡོད་པ་ཉིད་འགོག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ རྣམས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་གཙོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པའི་དོན་དུ་ཡིན་གྱི། གཟུགས་དགག་པའི་དོན་དུ་ནི་མ་ཡིན་པས་སོ། །ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་བཀག་ནས་སེམས་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པར་འདོད་པའོ། །དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་སོ། །འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་ གསུམ་མོ།།སླར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མདོ་དེ་ཉིད་ལས་སེམས་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ལས་སྐྱེ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་གསུངས་ཞེས་པའོ། །འདིའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་འགྱུར་ན་དེའི་ཚེ་རང་བཞིན་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཏི་མུག་དང་ལས་ལ་ལྟོས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་པ་ལས་ལྟོས་པ་ཉིད་ཀྱང་ ཡིན་པས་དེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་མ་ལྟོས་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཤེས་པའོ། །འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྐྱེན་ཡོད་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་མ་ ལྟོས་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་སོ། །འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པས་སོ། །ལུགས་སུ་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་རིག་པ་དང་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྐྱེན་ཡོད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པས་ སོ།།མ་རིག་པས་བྱས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ལས་བྱུང་བའོ།

那么，外道是什么呢？关于'这个轮回'等所说的，'分别'是指蕴等作为造作者的特征。这是表明这些分别也会成为有。现在为了表明这些分别现在也存在，所以说'如此现在也'等。'对于比丘迦叶等'是指裸形派的比丘们。'遮止其他作者'是指遮止蕴等为作者。'因为已完成目的'是指已经完成所需。'以唯字'是指在说'唯心论者说世间是作者'中所说的唯字。'说不能遮止所知'是因为遮止其他作者有其目的。'从其他方式解释'是指以唯字表明心是主要。'为了表明不可能遮止外境'是因为以唯字表明心是主要。
为了表明这个，所以说'于彼了悟'等。如同由于不显现前句而称了悟真实为佛陀一样，在此也是因为三界中心是主要，所以不显现后句而说。'此处不遮止色且如是非经义'的意思是以唯字并非遮止外境的对象。为了以注释表明这点，所以说'如何'等。'遮止他者为主要'是指遮止色等为主要。'以此'是指以'此三界唯心'等。
为了表明不遮止色等的方式，所以说'唯一心'等。'不遮止存在性'是指色等。'如是'是指为了表明心是主要，而非为了遮止色。'按照你的观点'是指遮止色后认为唯有心存在。'从彼'是指从经中。'此等'是指三界。'复次'等是指从该经中为何说心从无明和行生起。其义是，若是胜义，则因为不依赖其他自性，就不会依赖无明和业，但实际上是有依赖的，因此成立识并非以自性而有。
为了以注释表明这点，所以说'圣者'等。'非以自相成立'意思是不是不依赖他者而以自性成立。为了广说这点，所以说'若'等。'无明'是指不知。'行'是指具有善不善等相。'因为颠倒缘存在则存在'是指不是不依赖他者而以自性成立。'如所说'是指从经中。'如此'是指以将要解释的方式。顺行识是具有无明和业相的，因为在有颠倒缘时有识。'无明所作'是指从无明而生。

།ལས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་མི་གཡོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་དང་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ སེམས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པའི་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་མིང་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཡིན་ལ། གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ ཕུང་པོའོ།།མིང་དང་གཟུགས་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་འཕེལ་བ་ལས་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་ལས་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔའོ། །དབང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབང་པོ་ དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་ཕྲད་པ་ནི་རེག་པ་ཡིན་ཏེ།གང་ཡོད་ན་གསུམ་ཕན་ཚུན་མངོན་པར་ཕྱོགས་པས་ཕྲད་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རེག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །སྲིད་པའི་རྐྱེན་ཚོར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་རེག་པ་དེ་ཡང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ། །རེག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་ ཚོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་དག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སོ།།ཚོར་བ་ལས་ཆགས་པ་ནི་སྲེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མི་འབྲལ་བ་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་སྲེད་པའོ། །སྲེད་པ་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་ནི་ལེན་པའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པ་དེ་རབ་ཏུ་སོན་པ་ནི་ལེན་པའོ།།ལེན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ཡང་སྲིད་པ་ལེན་པས་ན་སྲིད་པའོ། །ལས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ནི་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་མ་འོངས་པའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ བའོ།།སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི་ཕུང་པོ་འབྱུང་བའོ་ཞེས་པའོ། །ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་ནས་གོང་དུ་སྐད་ཅིག་མ་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེ་བས་རྙིངས་པར་འགྱུར་བའོ། །རྒས་པའི་ཕུང་པོ་འཇིག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་རྙིངས་ནས་འཇིག་པར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་པའོ། ། ཆགས་པ་དང་བཅས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་བགད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། རྩེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་བྱུང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་ལ་གདུང་བ་སྐྱེས་པའོ། །ཚིག་བརྗོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དོར་ནས་གང་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་བར་འགྱུར ཞེས་བརྗོད་པའོ།།དབང་པོ་ལྔའི་ཉམས་སུ་བབ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་ལྔ་ཉམས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡིད་ཀྱི་ལྟ་བ་ཉམས་སུ་བབ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཁོ་ན་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ་ངེས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་སོ། །དེའི་ཉམས་སུ་བབ་པ་ནི་མི་གསལ་བ་སྟེ་ཡིད་མི་བདེ་བའོ། །སྡུག་ བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་མང་པོ་འབྱུང་བ་ནི་འཁྲུག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་མང་པོས་སེམས་འཁྲུག་པ་སྟེ།སེམས་ཉམ་ཆུང་བར་འགྱུར་བའོ། །འབའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལ་སོགས་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ མཚན་ཉིད་བསྟན་ནས་ད་ནི་ཡན་ལག་སོ་སོའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་ལ་མ་རིག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བྱ་བ་གཉིས་སུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་གཉིས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱ་བ་གཉིས་པོ་དེ་བསྟན་པ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།མ་རིག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དམིགས་པ་རྣམས་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པའོ། །རྒྱུ་ཡང་འབྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་བསྐྱེད་པའི་དོན་དུ་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ནུས་པ་གཏོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་ པ་ཡང་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའོ།།རྒྱུ་ཡང་འབྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཞིན་དུའོ།

'业'是指具有善、不善和不动的特征。'异熟'是指由于是异熟果报所以称为异熟。'第一心'是指结生相续之心。'与识俱生的四取蕴'是指具有烦恼的受、想、行以及具有色法特征的诸蕴。其中名是指无色蕴，色是指色蕴。'名色增长为六处'是指无色蕴增长而成意处，色蕴增长而成眼等五处。'根'等是指根、境和识三者和合为触，意思是说当三者相互趋向而似和合时，那就是触。有取缘受的因是触，所以此触也是有漏的。'与触俱生是受'是指触和受是俱生因。'从受生贪即是爱'是指对乐受等诸受不离等的执著即是爱。'爱的增长是取'是指爱的强烈追求是取。'从取所生的有漏业是有'是指由此取得后有故称为有。'业的等流是生'是指随顺业而生起未来结生相续的识。'生'的解释是指蕴的生起。'蕴的成熟'是指从前到后刹那特殊生起而变老。'老蕴的坏灭'是指蕴变老后趋向毁灭。'具有贪著'是指对过去的笑、喜、游戏等的执著。'从忧生'是指心中生起痛苦。'言语'是指舍弃境界后说'将往何处'等。'五根衰退'是指五根衰败的意思。'意根衰退'是指唯意为见，因为是决定的自性，其衰退是指不明显即不悦意。'生起众多苦恼和不悦为扰乱'是指由众多苦恼和不悦而心扰乱，即心变得脆弱。'唯'是指无我等。如是显示十二支各自的特征后，为了显示各支的果报，所以说'其中无明'等。'安住于二种作用'是指有两种作用的意思。为显示这两种作用而说'众生'等，由无明力故不如实了知诸所缘。'且出生因'是指为生起业而植入习气性的功能。'且成就未来异熟'是指成就未来异熟自性的眼等诸法。'且出生因'如前所说。

།སྲིད་པའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡང་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པར་ ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ།།ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་ཡང་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་བཞི་ཕན་ཚུན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་གནས་པ་ཡིན་པས་སོ། །རང་གི་ཡུལ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡང་སྟོན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་པས་སོ། །དམིགས་པ་ ལ་རེག་པར་ཡང་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པར་བྱེད་པའོ།།གཉིས་ཀ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་མི་འོང་བ་དག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ་བཏང་སྙོམས་པ་མྱོང་བར་བྱེད་པའོ། །ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ ལ་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལ་ཆགས་པ་སྐྱེ་བར་ཡང་བྱེད་པའོ།།སྲིད་པའི་འགྲོ་བ་གཞན་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པར་མི་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཉེ་བར་གནས་པར་བྱེད་པའོ། །གོང་མ་ལྟ་བུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་འགྲོ་བ་གཞན་ གནས་པར་བྱེད་པའོ།།དབང་པོ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་ཡང་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་བྱེད་པའོ། །འདུ་བྱེད་འཇིག་པར་ཡང་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་འཇིག་པར་བྱེད་པའོ། །ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་རྒྱུ་ཡང་འབྱིན་པའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུགས་ལས་འབྱུང་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་རེ་ ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ནའོ། །དེ་ཡང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མ་རིག་པ་འགགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འགག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི། རྐྱེན་མ་རིག་པ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི་རྟེན་པ་མེད་པའི་ཞེས་པའོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར འགྱུར་བའོ།།འདུ་བ་ལས་ནི་འདུས་བྱས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་ཕྲད་པ་ལས་སོ། །བྲལ་བ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་མ་ཕྲད་པ་ལས་ཞེས་པའོ། །རྒྱུ་གཅིག་པུའི་སྟོབས་ལས་འདུས་བྱས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཚོགས་པ་ལས་ནི་འདུས་བྱས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ གསུངས་ཏེ།གཅིག་ནི་གང་གིས་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ཚོགས་ལས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །ཉེས་པ་མང་པོའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་མང་པོའི་སྐྱོན་གྱིས་སྐྱོན་དང་ལྡན་པའོ། །འདུ་བ་འདི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུ་ལོག་པའི་ སྒོ་ནས་འབྲས་བུ་རྣམས་ལྡོག་པ་ཡིན་ཏེ་གཞན་དུ་ན་འདུས་བྱས་ཉེས་པ་མང་པོའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་དེ་བཟློག་པར་མི་ནུས་པས་སོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་ཤིན་ཏུ་ཞི་བ་ཐོབ་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཤིན་ཏུ་ལོག་ན། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སེམས་ ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །འདུ་བྱེད་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་ཞེས་པའི་བཤད་པ་ནི། མ་སྐྱེས་པ་མ་འགགས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། འདིས་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། དེ་མེད་ན་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེས་ན་གཞན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'连接生有之中有'，是指连接生有等欲望。所谓'互相依靠'，是因为四蕴以互相的力量而住。所谓'也显示各自境界的差别'，是因为六处互相之间没有体验境界。所谓'也触及所缘'，是指趣向所缘。所谓'体验从二者解脱'，是指从可意和不可意中解脱，即体验舍心。
所谓'于可贪著事生贪著'，是指于生贪之因上也生起贪著。所谓'安住其他生有趣处'，是指在生有中安住人等诸趣。所谓'如上'，是指安住其他生有趣处。所谓'也令诸根转变'，是指令眼等诸根转变。所谓'也令诸行毁灭'，是指令诸蕴毁灭。所谓'也出生无明相续不断之因'，是指令无明相续不断。
所谓'如是等'，是说示顺行缘起诸相的总结后，现在为了显示逆行缘起诸相而说'如是首先'等。'彼无'是指无明等无时。'彼亦无'是指行等。为了广说彼义，而说'由无明灭'等。'由无明灭故诸行灭'的解释是'由无明缘无故'等。'寂灭'的解释是'无所依'。'彼'是指菩萨。'作是念'是指将要解释的。
'从和合生有为'是指从因缘会遇。'从离'是指从因缘不会遇。为了显示非唯一因力能生有为，而说'从聚集生有为'，即非由一者能生，而是以从聚集生的方式。'具多过患过失'是指具有生等多种过患过失。'此和合'等是说由因的遮止而果法遮止，否则不能遮止具多过患过失的有为法。'不应证得诸行极寂'是说若诸行完全遮止，则不能作有情利益。正因如此，故说'为成熟有情故'。
'诸佛子'等中，'彼'是指菩萨。'有为'是指有为相。'无自性'的解释是'无生无灭'。此说明心由因缘而生，无彼则不生。因此由于依他故，了知心无自性。

།དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས་གསུངས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས སོ།།རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དེ་ནི་ལྟ་བར་བྱས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་དག་ཏུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། རང་བཞིན་གྱིས་ནི་གང་ཡོད་པ། །དེ་མེད་མིན་པས་རྟག་པ་ཡིན། ། སྔར་བྱུང་ད་ལྟར་ཡོད་མིན་པ། །དེ་ནི་ཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པའོ། །སེམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སེམས་ཅན་འཇིག་རྟེན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེ་རྣམས་སུ་སྡུག་བསྔལ་ཉམས སུ་མྱོང་བས་ན་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་ལ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་ན་འཇིག་རྟེན་ཏེ།སེམས་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ་འཇིག་པ་ཡང་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ཏེ་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་རྣམས་སུ་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཤིན་ཏུ་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་དང་། འགྲོ་བ་དང་། སྐྱེ་གནས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་ལས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་མ་ལུས་ལས་ལས་སྐྱེ་བར་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་བསྡུས་པའི་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་རྣམས་ལས་ལས་སྐྱེ་བར་གསུངས་པའོ།།གལ་ཏེ་ལས་ལས་སྐྱེ་བར་གསུངས་ན་སེམས་ལས་སྐྱེ་བར་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི། སེམས་སྤངས་ནས་ནི་ལས་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ལས་ མ་གཏོགས་པའི་སེམས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ལས་དང་སེམས་པས་བྱས་པའི་ལས་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སོ།།དེས་ན་སེམས་ཁོ་ནས་འགོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ སོ།།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ནང་ནས་སོ། །རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཆུ་དང་། ས་དང་རི་རབ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །བྱ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ནེ་ཙོ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །མདོངས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་གཤོག་པ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ།།ལས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨ་བྱ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལས་རང་གི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ལས་གང་ བྱས་པ་དེས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལས་གཞན་དུ་མེད་པས་སོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལས་ཐུན་མོང་བས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགའ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཉེ་བར་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱི་ གཟུགས་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལས་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ལ།ས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐམ་པ་དང་གཤེར་བ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ནི་ལས་ཐུན་མོང་བས་བསྐྱེད་པའོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལས་ཐུན་མོང་བས་བསྐྱེད་ པའི་ཁུངས་སྟོན་པའོ།།དུས་སུ་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་བྱུང་བའོ། །ནག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིའོ། །སེམས་དམྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམྱལ་བ་ནི་རལ་གྲི་ལོ་མའི་ནགས་ལ་སོགས་པའི་མཚོན་ལ་སོགས་པ་དང་། མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་ནི་དགའ་བའི་ཚལ་ལ་སོགས་ པའི་རིན་པོ་ཆེའི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ལས་དབང་གིས་བྱུང་བའོ།།སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རོ་མྱགས་ཀྱི་འདམ་དང་རྐང་པ་གཞག་ཅིང་བཏེག་ན་འཕར་ཞིང་ནེམ་བྱེད་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །འགྲོ་བ་མ་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དག་གོ།

因此等所说，即从彼处所说者，是从十地经中。实有者，是以心胜义有的方式。彼成为见解，即堕入常见断见等见解形态。如是：'若由自性而有，彼非无故为常，先有今无者，彼即成断灭。'如是所说。'因此'等是显示总结。
关于'心之主要'等，'有情世间'者，即于彼彼众生中感受痛苦故称有情，因坏灭故为世间。既是有情又是坏灭，故为有情世间，即于五道中感受痛苦之五蕴的意思。'器世间'者，即成为世间所依者。'极其种种'者，即从界、趣、生处等差别。
为显示其因缘故说：'一切众生从业生。'即说有情与器世间所摄一切众生从业而生。若问：若说从业生，如何说从心生？对此回答：'离心亦无业。'即离心之外无思心所性质的业及思所作业故。因此唯心所建立无过失，此为其义。
为显示其释义故说'其中'等。'其中'者，即于有情世间与器世间中。'风轮'等词，当摄水、地及须弥等。'鸟等'词，当摄鹦鹉等。'孔雀羽等'词，当摄各种翅膀等。
'由不共业所生'者，即孔雀等于前世所作唯从自因生果之不共业所生，除此之外别无他因。'由一切有情共业所生'者，因是一切欢喜之因而应受用故。
'如是于余亦当了知'者，即诸人之妙色丑色等种种是从不共业所生，地等之干湿等种种是由共业所生。'如说'等是显示共业所生之依据。
'时生'者，即从时分差别而生。'黑'者，即山。关于'心地狱'等，地狱即剑叶林等兵器等，于天界世间即欢喜园等宝树等是由有情业力所生。'等'字当摄粪泥及足踏抬起时跳动下陷等。'一切众生'者，即有情与器所摄。

།ལས་ཀྱང་སེམས་ལ་ བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ནི་འདི་བཞིན་དུ་བྱའོ་སྙམ་པའི་སེམས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ལ།སེམས་པ་ཡང་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལས་ནི་སེམས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་ཏེ།ལས་སོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་པས་བྱས་པའི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་སོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ལས་དང་སེམས་པས་བྱས་པའི་ལས་དག་མེད་པས་སོ། །དེའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་མེད་ན་ལས་མེད་པས་སོ།།གཞན་ནི་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལའོ། །དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ ལ་བྱེད་པ་པོ་མི་སྲིད་པས་སོ།།སེམས་ལས་གཞན་པའི་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་གཞན་པའི་བྱེད་པ་པོ་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །གཟུགས་ནི་བཀག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ནི་གཟུགས་བཀག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །ཁ་ཅིག་གིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་ བར་བྱའོ།།ཁ་ཅིག་གིས་ནི་སེམས་ལ་འདོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། གཟུགས་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་རྩོད་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་བེམ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་ པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།རྩོད་པའི་གནས་ཀྱི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པའོ། །འདས་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དེས་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་དོར་ནས་སེམས་ཁོ་ན་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་དཔེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡུལ་གཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ ཏེ།ཡུལ་གཅིག་ལ་དབང་བྱེད་པར་འདོད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གཅིག་གི་རྒྱལ་པོ་བྱེད་པར་འདོད་པའོ། །དགྲ་ཟླ་གཅིག་བཏོན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱལ་པོ་གཞན་ཕྱུང་ནས་སོ། །རང་གི་ཡུལ་ཐོབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཡུལ་དུ་རྒྱལ་སྲིད་ཐོབ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ བྱེད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ལས་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་པ་བཀག་ནས་སེམས་ཁོ་ན་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་གནས་པའོ།།གཉིས་ཀ་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྒྱལ་པོ་གཉིས་ཀ་ལ་འབངས་རྣམས་མཁོ་བ་ཡིན་པས། རྒྱལ་པོ་གཉིས་ཀས་དེ་རྣམས་ལ་གནོད་པ་མི་བྱེད་པས་ སོ།།དོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཉིས་ཀ་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་བྱེད་པ་པོར་འདོད་པ་དང་། གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་པོར་འདོད་པ་དག་ལའོ། །གཟུགས་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་གྱི་སྒྲས་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་བཀག་པ་ཡིན་གྱི་གཟུགས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །ལྔ་ཆར་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་ སོགས་པའོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་དེ་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་འཆར་བར་འདོད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པ་ལའོ། །འབྱུང་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གང་དུ་ཡང་སྣང་བ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།

所谓'业也依于心'是指业是以'应当如此做'的思心所为本性，而思心所又与心相应，因此业是依于心的。
为了说明这一点，说'与思俱'等。'由于有业等'是指由思所造作的善与不善性质的身语业等。'由于无业'是指无有思心所性质的业和由思所造作的业。
'因此'是指无心则无业。'非其他'是指非色法的意思。为了说明这一点，说'为何'等。'于彼'是指于色法。'故'是指于色法不可能有作者。
'异于心的作者'是指异于心的作者如主宰等。'色法并未遮止'是指'三界唯心'这句话并未遮止色法的意思。
为了以注释说明这点，说'此中'等。'此中'是指在作者的情况中。'有些'是指数论等，'主宰等'中的'等'字包含自在天等。
'有些认为是心'是指毗婆沙师等。'色法非作者也无争议'是指因为色法是无情物，双方都不承认其为作者。
'具有彼相'是指具有主宰等的性相。'争论之处'是指主宰等。'已超越'是指作者性已舍弃主宰等而唯住于心。
为了说明这个比喻，说'于一境'等。'欲于一境得自在'是指想要做一个地方的国王。'除去一个对手'是指驱逐另一个国王。'获得自己的领土'是指获得自己领土的王权。
如是在说心与主宰等为作者时，遮止了主宰等为作者，唯心安住于作者性中。
关于'对二者皆有用'等，因为臣民对两个国王都有用，所以两个国王都不损害他们。
为了说明义理，说'如是'等。'对二者皆有用'是指对主张心为作者和主张主宰等为作者的双方。
为了说明色法存在的结论，说'因此'等。'如所说理'是指以'唯心'的'唯'字遮遣主宰等为作者，而非色法的道理。
'五者皆有'是指色、受等。'从世间真实'是指世俗谛。'欲生真实智时'是指生起无分别智时。'不生'是指于彼等不显现有无等任何自性故。

།གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དབུ་མ་པས་སེམས་ཙམ་པ་རྣམས་ལ་གདམས་ངག་ཉེ་བར་འབོགས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡོད་པས་སོ། །གཟུགས་མེད་ན་ནི་སེམས་ཡོད་མ་འཛིན་ཅིག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་ ཡུལ་མེད་ན་ཡུལ་ཅན་མེད་པས་སོ།།སེམས་ཡོད་ཉིད་ནའང་གཟུགས་མེད་མ་འཛིན་ཅིག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མི་རིགས་ན་སེམས་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་རིགས་པས་སོ། །གལ་ཏེ་རིགས་པ་དང་འགལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སེམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན་ནི་གཟུགས་ཀྱང་ཡོད་པ་ ཉིད་དུ་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་པའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཐད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །དེ་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཉིས་ཀ་ཡོད་པ་དང་། དོན་དམ་ པར་ནི་གཉིས་ཀར་ཡང་མ་སྐྱེས་པའོ།།ཤེས་རབ་ཚུལ་མདོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་ལས་སོ། །མཚུངས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིག་ཅར་རོ། །སྤངས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཀག་པའོ། །མངོན་པའི་ཆོས་ལས་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་ པའོ།།རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བས་ན་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཁམས་དང་། འགྲོ་བ་དང་། སྐྱེ་གནས་ལ་སོགས་པ་ བསྡུ་བར་བྱའོ།།བཀག་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པས་སོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ལུང་དང་རིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །བདེན་པ་གཉིས་རིམ་པ་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གལ་ཏེ་སེམས་ཡོད་ན་གཟུགས་ཀྱང་ཡོད་པ་ཉིད་དང་།གལ་ཏེ་གཟུགས་ཡོད་ན་སེམས་ཀྱང་ཡོད་པའོ། །དོན་དམ་པར་ནི་གཉིས་ཀར་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ། །བཤིག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཁས་བླངས་པས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རིམ་པ་འདི་དག་བཤིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།ཁྱོད་ཀྱི་རྫས་ནི་བཀག་པས་འགྲུབ་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་སྤངས་པའི་གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སེམས་ཙམ་རྫས་སུ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི་བཀག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྔར་བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ རྫས་སུ་གྲུབ་པ་ཉིད་བཀག་པས་སོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ངལ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་རྫས་སུ་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་ངལ་བ་བྱས་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར།དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟའི་རིམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་རིམ་པས་སོ། །དེ་ཉིད་མ་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ལྟོས་ནས་མ་སྐྱེས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་སྐྱེས་རིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་ལྟོས་ནས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་གཞན་གྱི་ལུང་དང་འགལ་བ་སྟོན་པ་ནི། འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མདོའི་དོན་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་བཤད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱེད་པ་པོ་གཞན་དགག་པའི་དོན་དུ་དང་། སེམས་ཙམ་ པ་གཙོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་དུ་བཤད་པའོ།།ལུང་དངོས་དགོད་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་སྣང་བ་ཡོད་མེད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་དེ་ཕྱི་རོལ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་པའོ།།སེམས་ནི་སྣ་ཚོགས་ཉིད་སྣང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཉིད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པར་སྣང་བའོ།

以'为何'等词，是中观派对唯识宗进行教诫。'为何如此'是说因为在世俗谛中有五蕴存在。
'若无色法则不应执著有心'是说若无对境则无有能缘。'若有心亦不应执著无色'是说若色法不合理则心的存在也不合理。
若违背正理而依世间承认有心，则也应当承认有色法。
为了解释这个意思，说'何时'等。'正理'是指'非从自生'等。'应当如是了知'是说在世俗谛中二者都有，在胜义谛中二者都无生。
'般若法中'是指在般若波罗蜜多经中。'同时'即是一起。'遮除'即是否定。'阿毗达磨中说'是指在阿毗达磨中说为有。
'以自相共相等差别门'中，自相是指'由于可见故称为色'等，共相是指无常等。'等'字包含界、趣、生处等。
'非遮'是说二者都无自性生。为了说明这个意思，说'须菩提'等。'以教理'是指如前所说的方式。
'二谛次第'是说在世俗谛中若有心则也有色，若有色则也有心。在胜义谛中二者都无自性。'破坏'是说承认心实有就破坏了二谛次第的意思。
'你的实有通过遮破而不能成立'是说离开色法的依他起自性的唯心不能成立为实有。为什么呢？对此回答说'遮破'，因为前面以'非从自生'等已经遮破了实有性。
为了以注释说明这个意思，说'无色'等。'徒劳无义'是说证成心实有的努力成为无意义。
为了说明总结，说'因此'等。'如是次第'是指如前所说的次第。'彼即无生'是指依圣智而言无生的意思。'世间生知'是指依世间而言是生的意思。
又显示与他人教证相违，说'此中有说'等。'此经义'是指'三界唯心'这个经义。'虽如是说'是说为了遮遣作者他者及显示唯心为主而说。
引述教证说'如说'等。'外境显现有无彼'是说所显现的色等不是在外境中存在，因为不异于识。'心显现种种'是说心自身显现为种种相。

།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལུས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ལུས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ལུས་སུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལོངས་སྤྱོད་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ལོངས་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་སོ། །གནས་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཡིན་ཏེ། དེར་སེམས་ཅན་རྣམས་གནས་པ་ཡིན་པས་སོ། །ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་། གནས་རྣམས་སེམས་གང་ལ་སྣང་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སེམས་ཙམ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་ལྟ་བུར་མངོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བར་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །ལུང་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མདོ་འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ གསུངས་ཏེ།འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དགོངས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཏོ། །མདོ་སྡེ་གང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལུང་དང་འགལ་བ་ཉིད་རྗེས་སུ་བརྗོད་པའོ། །དེའི་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གཟུགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ལའོ། །གཟུགས་བཟློག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གཟུགས་བཀག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ མདོ་དེ་ཡང་ངོ་།འདིའི་དོན་ནི་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་དོན་དུ་གཟུགས་བཀག་པ་ཡིན་གྱི། གཟུགས་སྤངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་སྟོན་པའི་དོན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དྲང་དོན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་འགྲེལ་ པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་རེ་བ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པར་བཅས་པའོ། །དེའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནོ། །རྗེས་སུ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་སོ། །ཁོང་ཁྲོ་བ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་ཞེན་ནས་དེ་ཉིད་ལ་གཞན་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བའོ།།གཟུགས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་མཐོ་བ་ཉིད་དུ་སེམས་པ་ནི་ང་རྒྱལ་ལོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཕྲག་དོག་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །འཇུག་པ་རང་དབང་མེད་པར་བྱས་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལ་རག་ལུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པས་སོ། །སྡིག་པ་ཆེན་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ནས་སོ། །བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི ཚོགས་བསགས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །དེ་དག་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་དག་ལས་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སྡིག་པ་བསགས་ཤིང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལས་ཉམས་པ་རྣམས་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་ཙམ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་ཞེ་ན། དེའི་ལན་ནི། གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་ ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལ་དཔེ་སྟོན་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ལ་ཆགས་པ་འཇོམས་པའི་ཀེང་རུས་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ལ་ཆགས་པ་གཞོམ་པའི་ཀེང་རུས་བསྒོམ་པའི་ཐབས་སྟོན་པ་ དེ་བཞིན་དུའོ།།དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀེང་རུས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ངོ་། །དེས་ན་གཟུགས་བཀག་ནས་སེམས་ཙམ་དུ་སྒྲུབ་པའི་ལུང་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་གཟུགས་ལ་ཆགས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤང་བའི་དོན་དུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།

为了阐明此义，故说'身体'等。其中，身体是指眼等诸处，因为它们都归属于身体。受用是指色等，因为是所受用的对象。处所是指器世间，因为是众生所住之处。身体、受用和处所显现于何等心，即称其为彼。'唯心'是指空无外在的身体等。
为了以注释阐明此义，故说'其中'等。'如外境显现'是指执著所取。为了遣除与经典相违的过失，故说'此经亦'。'此亦'是指外境显现等。'具密意'是指不了义。'从何经中'等是重述与经典相违。'此是其密意'是指将要解释的内容。
为了阐明此义，故说'于色'等。'极贪'是指执著。'于彼等'是指于色的执著等。'遮止色'是指否定色的意思。'彼亦'是指彼经。此义是为了遣除对色的执著者们对色的执著而否定色，并非为了显示离色的唯识实有。因此，说'不了义'。
为了以注释阐明此义，故说'其中'等。'具极希求'是指具有执著。'彼之缘'是指以色执著为因。'贪著'是指贪欲。'嗔恚'是指执著女色等后对他人执著而生嗔恚。以殊胜色而生起慢心是我慢。'等'字包含嫉妒等。'所行无自在'是指心的活动依赖贪等。
由'于彼执著'是指由于执著色等。'大罪'是指从十不善业道。'福德智慧资粮积聚'中，十善业道和布施等是福德资粮。闻所生、思所生、修所生的智慧是智慧资粮。从彼等退失。'从彼等'是指对积聚罪业并从福德智慧资粮退失者，世尊为其宣说唯心。
若问为何宣说？其答案是说'为摧彼色缘烦恼'，意思是为了摧毁以色为因的贪等。其中举例说'如骷髅对治外境贪著'，如同对贪著者示现修习骷髅以摧毁对外境的贪著一样。'虽非如是'是指虽然色不是骷髅的本性。因此，这不是遮止色而成立唯心的教证，而是为了断除对色的贪等烦恼。

།ལུང་ དྲང་བའི་དོན་ཡིན་པའི་ཤེས་བྱེད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཡང་ལུང་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱི་རོལ་སྣང་བ་ཡོད་མེད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ད་ནི་སེམས་ཙམ་པ་རྣམས་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མདོ་གཞན་དག་ཀྱང་དྲང་བའི་དོན་དུ་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།མདོ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱི་རོལ་སྣང་བ་ཡོད་མེད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ལུང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་ནད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པའོ།།བརྟགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་སྟེ་མེད་པའོ། །གཞན་གྱི་དབང་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་ གྲུབ་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཤེས་པ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དག་ཡོད་པས་སོ།།དེ་ལྟར་གཞན་དབང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་སེམས་ཙམ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་པའོ། །སེམས་ཙམ་དུ་སྟོན་ པའི་ལུང་གཞན་ཡང་སྟོན་པ་ནི།དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ལེན་པའི་ཕྱིར་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ཟབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་དཀའ་བས་སོ། །ཕྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་དཀའ་བས་སོ།།ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་འབབ། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་ཆུ་བོ་ཆེར་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ཆུ་བོས་ཤིང་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་ཁྱེར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་བག་ཆགས་མང་པོ་སོག་པས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་ གསུངས་ཤེ་ན།བདག་ཏུ་རྟོག་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་རྣམས་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྟན་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་བདག་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་མ་གསུངས་སོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་སྟོན་ པར་བྱེད་པའི་ལུང་གཉིས་སོ།།ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ནད་པ་ལ་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གྱི་རྣམ་འགྱུར་རྣམས་སོ་སོར་རྟོགས་ནས་སྨན་པས་ནད་དང་རྗེས་སུ་བསྟུན་པའི་སྨན་གྱི་བྱེ་བྲག་གཏོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་མཁྱེན་ནས་སེམས་ཙམ་སྟོན་པར་ མཛད་པ་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་དང་བསྟུན་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི།དོན་དམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་གཞན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དཔེར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་གསུངས་ པ་དེ་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཙམ་གསུངས་པ་དེ་ཡང་དྲང་བའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཅན་ནོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་པས་སོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་སྙིང་པོའོ།།རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་སྟེ་དྲི་མ་མེད་པ་ཡིན་ལ། དེའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་སོ། །ཐོག་མ་ནས་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་གདོད་མ་ནས་དྲི་མ་མེད་པས་སོ། །མཚན་སུམ་ ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་སོ།།དེ་རྣམས་ཀྱང་དེར་འདུས་པ་ཡིན་པས་སོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ནང་ན་མཆིས་པར་བརྗོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་དཔེའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རིན་ཐང་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནོར་ཆེས་མང་པོས་བླུ་དགོས་པས་སོ།

为了说明这是不了义经的道理，说'又此经'等。'此'即是'外境显现有无'等。现在为了说明唯识宗及其他相顺的经典也是不了义，说'此经'等。'此'即是'外境显现有无'等。'又'等是《解深密经》等。'经'即是'如对病人'等。
'无遍计'即是在无二智中无所取能取的遍计。'依他起有'即是因缘所生显现为青等的识是有的缘故。'圆成实有'即是由于在离二取空性的识中有所取能取的空性。如是说明依他起有，唯识宗者说唯识胜义谛是有。
为显示其他说唯识的经典，说'如是'等。'取识'即是由于摄取一切习气故名取识。'深'即是凡夫难以了解。'细'即是声闻难以了解。
'一切种子如河流'即是如大河涨水时河水携带众多树木等，如是阿赖耶识也积集众多习气。若问为何不对声闻等说？说'执为我'等。若对他们说阿赖耶识，彼时会执著具有作者等功德的我，故未说。'此'即是显示唯识的两种经典。
'如何'即是如医生了知病人风胆痰的变化后，随病施以相应的药物，如是了知众生意乐而说唯识，是随顺众生意乐而说，非胜义谛的意思。
又为显示其他不了义经，说'如是'等。譬如所说如来藏是不了义，如是所说唯识也是不了义。'如来藏'即是经中说一切众生具有如来藏。'彼'即是如来藏。
'自性光明'即是自性光明无垢，以具此相的清净故。'本来清净'即是如虚空本无垢染故。'具三十二相'即是彼等是空性自性故，彼等摄于彼故。'说在一切众生身中'即是由于空性遍一切故。
为以譬喻说明彼义，说'世尊'等。'价值大'即是需要很多财物购买故。

།རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པདྨ་རཱ་ག་ལ་སོགས་པའོ། །དཔེ་དོན་དང་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གོས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དཀྲིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་གོས་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དྲི་མ་ཉིད་སྟོན་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལ སོགས་པ་དང་།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ་དེ་དག་གིས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་སོ། །རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྱུར་བ་མེད་པའོ། །བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆད་པ་མེད་པས་སོ། །ཐེར་ཟུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པས་ སོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་བསྟན་པ་ཐོས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་བསྟན་པའོ། །མུ་སྟེགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ ཀྱི་ཞེས་པའོ།།དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་ལྟར་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོད་པའི་ཚིག་གོ། །བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་ པའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོའོ།།ཡོན་ཏན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་མུན་པ་སྙིང་སྟོབས་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་མི་ལྡན་པས་སོ། །མི་འཇིགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིགས་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་བསྟན་པ་དེ་དྲང་བའི་དོན་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པས་སྟོང་པས་སོ། །ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་དག་པ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཡིན་ལ། དེའི་ མཐའ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།རིགས་པས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་བྱའོ། །མ་སྐྱེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ལའོ། །མཚན་མ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ དག་པའི་མཚན་མ་སྟེ་རྒྱུ་ཡིན་ལ།དེ་གང་ལ་མེད་པ་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །སྨོན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་མེད་པས་གང་ལ་སྨོན་པ་མེད་པས་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ནའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་གོམས་པ་རྣམས་སོ།།བདག་མེད་པས་འཇིགས་པར་འགྱུར་བའི་གནས་རྣམས་སྤང་བའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཁོ་ན་བདག་ཆད་པར་དོགས་པས་འཇིགས་པའི་གནས་ཡིན་ལ་དེ་སྤང་བའི་དོན་དུ་སྟེ་ཅིག་ཅར་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་ནས་སྐྲག་ པར་འགྱུར་བས་སོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ལོ། །སྣང་བ་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་མེད་པས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་དང་པོ་ཉིད་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ སོགས་པའི་སྒྲ་དོན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་བརྗོད་པར་འགྱུར་ན།དེའི་ཚེ་བདག་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བྱིས་པ་རྣམས་སྐྲག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། གང་གི་ཚེ་བདག་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པར་རུང་བའི་སྒྲའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་དེ་རྣམས་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའོ།

所谓珍宝，是指红宝石等。为了将譬喻和意义相结合而说'蕴'等，以蕴、界、处的衣服所包裹，这是说明蕴等这些与衣服相似。
显示垢染是说'贪欲'等，'非如实遍计'是指对我等、所取能取的分别，由于它们对非如实的事物进行遍计。'常'是指无变化，'坚'是指无间断，'恒'是指无始。
菩萨们听闻如来藏教说后向世尊请问说'世尊'等，'此'是指如来藏教说。'外道的'是指属于外道的。他们所说的我与此有何不同，为什么不会相同？
为了说明这个，说'世尊'等。'世尊'是称呼语。'作者'是指善不善等业的造作者。'无功德'是指不具有尘、暗、力三种功德。'无畏'是指没有恐惧。
为了对此作答，说'世尊'等。为了说明如来藏教说是权说，说'大慧'等。'空性'是指离所取能取。关于'真实际'，真实是指诸法，其边际是空性，因为由理证成立。
'涅槃'在此是指由于一切分别寂灭，涅槃唯指空性。'无生'是指于何无生，唯指空性。'无相'是指真实相即因，于何无此，即空性。'无愿'是指于空性中对未来法无有欢喜，于何无愿求，唯指空性。'等'字包含真如等。
'诸凡夫'是指习惯于我等习气者。'为了断除怖畏无我处'是指唯二无我是因怀疑断我而成为怖畏处，为了断除此，因为若顿时教示空性会生恐惧。
关于'如来藏'等，'无分别境'是指无分别智的对境。'无显现'是指无青等显现。此义是说，若最初即以空性等词说明空性等义，则执著我等的凡夫们会生恐惧，当以可说我等的词语方式教示时，他们则不会恐惧，因此世尊以如来藏教说方式宣说。

།དེ་དཔེའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།སྣོད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུམ་པ་དང་འཁར་ཕོར་ལ་སོགས་པའོ། །སྲད་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འཁོར་ལོ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །ནན་ཏན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱི་གུས་འཁོར་ལོ་སྐོར་བར་བྱེད་པའོ། །ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་ལོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལོག་པ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ལོག་པ་ཡིན་ཏེ། མཐའ་བཞི དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་པས་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་རང་བཞིན་བདག་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་བསྟན་ན་དེའི་ཚེ་ བྱིས་པ་རྣམས་འདིར་སྐྲག་པས་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་སྟོན་པ་ཡིན་པས་ཐབས་ལ་མཁས་པའོ།།རྫ་མཁན་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་རྫ་མཁན་འཇིམ་པའི་རྡུལ་གྱི་ཕུང་པོ་གཅིག་ལས་བྱུང་བའི་སྣོད་རྣམ་ པ་སྣ་ཚོགས་པ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དོན་ལས་བྱུང་བའི་ཡི་གེ་དང་ཚིག་གི་རྣམ་གྲངས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོན་པའོ།།དེ་ལ་ཡི་གེ་ནི་ཡི་གེ་རེ་རེའོ། །ཚིག་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རྣམ་གྲངས་ནི་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་དག་ལས་མ་ གཏོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་མེད་པས་སོ།།དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། དྲང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་དེ་རྣམས་མི་སྐྲག་པས་བསྟན་པ་ལ་བདེ་བླག་ཏུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བས་སོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་གྱི་ སྤྱོད་ཡུལ་ལ་གནས་པའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་དག་པ་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་བསམ་པ་གཏད་པའོ། །དེས་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་བསྟན་པའི་དོན་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ དུ་སེམས་ཙམ་བསྟན་པ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་མདོའི་ཁུངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་དེ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མདོ་སྡེའི་ནང་དུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ཐམས་ཅད་ ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིའི་དོན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་ཐམས་ཅད་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་གསུངས་ལ། གང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེ་ལ་ལྟོས་པ་ཅན་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་མདོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་ཆུད་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལུང་དྲངས་པ་རྣམས་དྲང་བའི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཇུག་བསྡུ་བ་སྟོན་པའོ། །རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་མདོ་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཕྱི་རོལ་སྣང་བ་ཡོད་མེད་དེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ངེས་པའི་དོན་དུ་ཁས་བླངས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་དོན་ཅན་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའོ། །དྲང་བའི་དོན་ཉིད་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པར་རོ། །ལུང་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལུགས་ལས་འབྱུང་བའི་རྣམ པ་ལ་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ།།དེ་ལྟར་ཁམས་གསུམ་པ་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལུང་དེ་རྣམས་ལ་ལུང་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་དྲང་བའི་དོན་ཉིད་དུ་བསྟན་ནས། རིགས་པའི་སྒོ་ནས་དྲང་བའི་དོན་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་ཏེ།ཤེས་བྱ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་མི་འཐད་ནའོ།

为了以比喻说明，说'大智慧者譬如'等。'制作各种器皿'是指瓶子和碗等。'线等'一词中的'等'字包含轮子。'精进'是指用棍棒转动轮子。'具有'是指应用于一切。
'法无我'是指以空性为特征。'分别相的远离'中，一切分别都是远离的，因为空性不是分别的对象，一切相都是远离的，因为远离四边。
'具足智慧和方便善巧'是指如实了知一切法的自性而具足智慧，如果以空性等词直接显示一切法如实安住的无我自性，那时凡夫们会因恐惧而不能趣入，因此通过显示如来藏的方式来教导，这就是方便善巧。
'如陶师'是指譬如陶师从一堆泥土中制作各种不同的器皿，同样地，从具有空性特征的义理中，以各种文字和词句的异门显示空性。其中，文字是指每个字母，词句是指瓶子等，异门是指它们的自性，因为除此之外没有其他异门。
'如是'等是显示总结，'为了引导'是指通过显示如来藏使他们不恐惧而易于趣入教法。'安住于三解脱门行境的意乐'是指专注于空性、无相、无愿本性的三种清净的行境。
这样，如同显示如来藏的义理就是空性一样，显示唯心也是趣入空性的方便，这是其含义。
又为了通过经典依据显示空性的义理，说'复次彼'等。'摄入经典中'是指一切经典都显示空性的义理。
这的含义是：世尊在一切经中说明缘起的自性，凡是缘起的都是依待性的，因无自性故唯是空性，这就是一切经典所包含的。
'是故如是'等是显示总结，说明唯心论者所引用的经文是权说。'如是类经'是指'三界唯心'等以及'外境显现有无'等。'一切承许为了义'是指承许为胜义谛的内容。'即是权说'是指非显示胜义。
'此教'是指'思维缘起顺行相'等。这样，通过其他经典显示'三界唯心'等这些经文是权说之后，为了通过理证显示是权说，说'以理'等。'若无所知'是指所知不成立。

།ཤེས་པ་བསལ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་མེད་པའོ། །བདེ་བླག་རྙེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བླག་ཏུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །འདིའི་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གང་སེམས་ཙམ་དུ་གསུངས་པ་དེ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཉིད་སྒྲུབ་ པའི་དོན་དུ་མ་ཡིན་གྱི།འོན་ཀྱང་། ཤེས་བྱ་མེད་ན་ཤེས་པ་ཅི་ལྟར་ཡོད། །ཅེས་ཤེས་པ་མེད་པ་བདེ་བླག་ཏུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་རིགས་པས་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་བསྟན་པ་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རིམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལ་སོགས་པ་བཀག་པའི་སྒོ་ནས་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྐྲག་ནས་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་ལ་དཔེ་སྟོན་པ་ནི། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཉིད་ ལ་འཇུག་པའི་ཐབས་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་བསོད་ནམས་བྱས་པ་དག་མེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཐབས་ཡིན་པས་སོ།།ཤེས་བྱ་བཀག་པ་ནི་ཤེས་པ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཐབས་ཡིན་པས་བདེ་བླག་ཏུ་འཇུག་པ་སྟོན་པ་ ནི།ཤེས་བྱ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཡོད་པར་སྟོན་པའི་གསུང་རབ་རྣམས་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཉིད་དོ། །བརྟག་པ་དེ་ཡང་དྲང་བ་དང་། ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོའི་མཚན་ཉིད་མེད་ན་མི་ཤེས་པས་དེ་དག་ གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་ལུང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ལུང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཤེས་བྱ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་དབྱེ་བས་ལུང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཤེས་པར་བྱས་ནས་སོ། །མདོ་གང་དེ་ཉིད་མ་ཡིན་བཤད་དོན་ཅན། །ཞེས་བྱ་ བ་ནི་མདོ་གང་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་བཤད་པ་སྟེ།ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །གང་བློས་དེ་ཉིད་རྟོགས་འགྱུར་དྲང་དོན་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པའི་དོན་ངེས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཏོ། །སྟོང་ཉིད་དོན་ཅན་ངེས་དོན་འང་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་བྱ་ བ་ནི་མདོ་གང་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དངོས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ངེས་པའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།མདོར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མདོ་སྡེ་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དངོས་སུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་པས་སོ།།རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཅི་ལྟར་འགྱུར་བ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་མཛད་པའི་བསྟོད་པ་ལས་གཟུགས་བསྟན་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཅི་ལྟར་འགྱུར་བ་དེ་བསྟན་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར།འབྱུང་རྣམས་མིག་གཟུང་མ་ཡིན་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འབྱུང་བ་རྣམས་སྲ་བ་དང་། གཤེར་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་། ཡང་ཞིང་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་རེག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་མིག་གིས་གཟུང་བར་བྱ་བར་མི་རིགས་པས་སོ། །དེ་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་སོ།།མིག་གཟུང་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་ཅི་ལྟར་རིགས་ཏེ། རེག་བྱ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ན་དབང་པོ་ལྔ་དོན་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་སོ། །གཟུགས་ལ་དེ་སྐད་གསུངས་ པ་ན།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཁྱོད་ཀྱི་གཟུགས་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པར་གསུངས་ནའོ། །གཟུགས་ཀྱི་འཛིན་པ་བཟློག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གཟུགས་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་མིག་གིས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་བཟློག་པའོ། །དེས་ན་ ཤེས་རབ་ཀྱིས་མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བར་སྒྱུ་མ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་བརྟག་པར་བྱའོ།

'所谓遣除认知'即是无认知。'易于获得'即是容易理解。此中密意是：所说唯心并非是为了证成胜义有，而是为了容易理解'若无所知，如何有能知'中所说的无认知之义。如是以理未能成立有认知，故说有认知是唯属权说之义。
为显示此释义，故说'诸佛'等。'渐次'即是通过遮遣我等而为，否则将因畏惧空性而不趣入。为此举例说'于此'等。'是入法性方便'即是不顾受用而趣入戒等，以此作为了解无功德之方便。遮遣所知是了解无我认知之方便，为显示易于趣入，故说'所知无自性'等。
'如是其他'即是应当了知显示有心之经典皆是权说。若不知判别了义不了义经之相，则无法理解，为显示彼等之相，故说'如是由教'等。'如是应知教史'即是通过了解了义不了义之分别。'诸经非说真实义'即是诸经中未说真实义，而是显示蕴等。'以慧悟真实说为权'即是以慧决定胜义义者即是权说。'了知空性义为了义'即是诸经直接显示空性者即是显示了义，应当了知。
为显示此释义，故说'诸经'等。'非直接明显'即是由说色等。为显示如何成为趣入无自性之因，故说'如云'等。为显示在圣龙树所作赞中，显色如何成为趣入无自性之因，故说'诸大若非眼所取'即是地、水、火、风等大种以坚、湿、暖、动为性，是所触故不应为眼所取。'所生'即是所造色。'云何为眼取'即是如何应理为眼识所取，若触为眼识所取，则五根成无义。
'于色如是说'即是世尊说汝色是大种所造时。'遮止执色'即是若色是大种所造，则如何成为眼所取，如是遮止对色的执著。是故若不以慧观察，此等色等如幻显现悦意，应当如是观察空性之义。

།མདོའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྟོན་པ་ནི། མདོ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མི་རྟག་དོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུངས་སོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གང་རྟག་ཏུ་མེད་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པའོ།།དེས་ན་མི་རྟག་པ་ལས་བསྟན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ངེས་པར་བྱའོ། །མཚན་ཉིད་དེ་ལུང་གི་སྒོ་ནས་ཀྱང་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ངེས་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་སླའོ། །ཡི་གེ་ཐ་དད་ཅེས་བྱ་བ་ ནི་སྒྲ་ཐ་དད་པའོ།།དོན་གཅིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་རྣམ་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་གཅིག་སྟོན་པས་སོ། །ཡོངས་སུ་བསྒྲགས་པར་ནུས་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དངོས་པོ་གཅིག་ནི་བསམ་བྱས་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་བསམ་པར་བྱས་ནས་སོ།།དེ་དག་ཐམས་ཅད་བསྒོམ་འགྱུར་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། མདོའི་དོན་ཐམས་ཅད་བསྒོམ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཐམས་ཅད་བསྒོམ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཐམས་ ཅད་དུ་མཚུངས་པ་ཡིན་པས་སོ།།སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་ཆོས་མང་པོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཇི་སྙེད་ཅིག་གསུངས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ལ། མི་གང་དོན་ལ་མཁས་པ་སྟེ་བདག་མེད་པ་ཤེས་ པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ།།གནས་འདི་ལ་ནི་བསླབ་བྱས་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་པའི་གནས་འདི་ལ་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་བསླབ་པར་གྱུར་ནའོ། །སངས་རྒྱས་ཆོས་རྣམས་རྙེད་མི་དཀའ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་སྟོབས་དང་ མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བདེ་བླག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ།།མདོ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོའི་མཚན་ཉིད་སྟོན་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་མདོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །འདི་ལྟར་མདོ་ལས་ དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་ནི་གང་ཞེ་ན།མདོ་གང་ལས་ཀུན་རྫོབ་གསུངས་པ་འདི་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་གང་ཞེ་ན། མདོ་གང་ལས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་འདི་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། །མདོ་གང་ནས་ཚིག་དང་ཡི་གེ་སྣ་ ཚོགས་སུ་གསུངས་པ་དེ་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཡིན་ལ།མདོ་གང་ཟབ་པ་བལྟ་བར་དཀའ་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་དཀའ་བར་གསུངས་པ་དེ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཡིན་ལ། མདོ་གང་བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་དང་། གསོ་བ་པོ་དང་། སྐྱེས་བུ་དང་། གང་ཟག་དང་། ཤེད་ལས་སྐྱེས་དང་། ཤེད་བུ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། ཚོར་བ་པོའི་སྒྲ་དང་། སྐད་སྣ་ཚོགས་པ་བདག་པོ་མེད་པ་ལ་བདག་པོ་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་གསུངས་པ་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཡིན་ལ། མདོ་གང་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་། མ་བྱུང་བ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་མེད་པ་དང་། སྲོག་མེད་པ་དང་། གང་ཟག་མེད་པ་དང་། བདག་པོ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུངས་པ་དེ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲང་བ་དང་ངེས པའི་དོན་གྱི་མདོའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་དོན་དུ་ཕྱོགས་ཙམ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཡང་ངོ་བོ་གསུམ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་ནུས་པས་ཀུན་བརྟགས་དང་། གཞན་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟོན་པ་ནི། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལག་པའི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་དང་ཐག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའོ། །ཐག་པ་བསྡོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁྱིལ་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་པས་སོ། །བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་དེ་ལ་སྦྲུལ་མེད་པས་སོ། །ཡོངས་སུ་ གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་སྦྲུལ་དངོས་སུ་ཡོད་པས་སོ།

从经典的角度来说明空性的意义是：'从经典中也'等等所说的。'无常无义'这句话是说，凡是永远不存在的就是无常。因此从无常的角度来说明应当确定空性的意义。
为了从经典的角度说明这个特征，所以说'如何说'等等。'了义'等等容易理解。'文字不同'是指声音不同。'义一'是指如前所说的方式显示空性的意义是一致的。'不能完全宣说'是指不能说出诸经的特征。
'思维一法时'是指思维色等特征的一个事物。'彼等一切修'是指修习一切经典的意义，即修习一切空性的意义，因为空性的意义在一切处都相同。
'诸佛众多法'等等是指诸佛世尊所说的一切法都是说明一切法无我性，由通达意义即了知无我的人们。'于此处学已'是指在这无我的境界中通过闻思修来学习。'佛法不难得'是指诸佛世尊的力、无畏等功德容易生起。
从其他经典的角度也说明了了义和不了义经的特征，如说'如是'等等。'广说亦'是指了义和不了义经的特征。比如经中说：什么是不了义经？凡是说世俗谛的经典就是不了义。什么是了义经？凡是为了证悟胜义谛而说的经典就是了义。
凡是经中以种种文字语言宣说的是不了义，凡是宣说甚深难见难解的是了义。凡是经中说有我、众生、寿者、养育者、士夫、补特伽罗、意生、摩纳婆、作者、受者等种种声音，在无主中说有主的是不了义。凡是经中说空性、无相、无愿、无为、无生、无起、无实、无众生、无寿者、无补特伽罗、无主及解脱门的是了义，如是广说。
'略说一分'是指为了说明了义不了义经的分类而略说的意思。这也可以通过三自性的方式来说明，所以为了说明遍计所执、依他起、圆成实的差别而说'譬如'等等。'缘起'是指依靠手的作用差别和绳子而生起。'盘绕的绳子'是指卷曲的形状。'是遍计'是指世间言说中彼处无蛇的缘故。'圆成实'是指世间言说中实有蛇的缘故。

།དེ་ལ་དཔེ་བསྟན་ནས་དོན་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞན་གྱི་དབང་གིས་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་སེམས་ལ་སོགས་ པ་ནི་གཞན་དབང་ངོ་།།ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་། སེམས་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རང་བཞིན་གང་བརྟགས་པ་དེ་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའོ། །དེ་ལ་དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་ཁུངས་སྟོན་པ་ནི། རང་བཞིན་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། འདིའི་དོན་ནི་རང་གི་དངོས་པོ་ནི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་གང་གི་གཉུག་མའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གང་གང་གི་བདག་གི་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པའོ། །གང་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་གི་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཆུའི་དྲོ་བ་ཉིད་བཞིན་ནོ། ། ཡང་གང་གང་གི་དབང་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་དེའི་བདག་གི་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རང་གི་བྲན་དང་རྒྱལ་པོའི་བླས་བཞིན་ནོ། །གང་གང་གི་གཞན་དབང་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་དེའི་བདག་གི་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་དུས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་གཡར་བའི་རང་མི་དབང་བའི་དངོས་པོ་བཞིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་བཅོས་མ་དང་གཞན ལ་ལྟོས་པ་ལ་རང་བཞིན་འདོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མེའི་དྲོ་བ་ཉིད་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པ་དང་།སྔར་མ་བྱུང་བ་ཕྱིས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་བྱས་པ་ཡིན་པས་རང་བཞིན་ཡོད་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མེ་ལས་དུས་གསུམ་ཆར་དུ་ཡང་མི་འཁྲུལ་བར་གཉུག་མར་ གནས་པ་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ།སྔར་མ་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་གང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཆུའི་དྲོ་བ་ཉིད་དང་། ཕ་རོལ་ཚུ་རོལ་དང་། རིང་བ་དང་། ཐུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ལ་རང་བཞིན་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཅི་མེ་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཡོད་དམ། རང་བཞིན་ ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཡིན་ཡང་ཉན་པ་པོ་རྣམས་ལ་སྐྲག་པ་སྤང་བའི་དོན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ཡི་གེ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་། དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་ཀྱང་། སྟོང་ཉིད་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད་མི་བྱ། །མི་སྟོང་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་མི་བྱ། །གཉིས་ཀ་གཉིས་མིན་ཞེས་མི་བརྗོད། །ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་བརྗོད་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེའི་རང་བཞིན་ནོ། ། འོ་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གཤིས་སོ། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གཤིས་གང་ཞེ་ན། ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །ངོ་བོ་དེ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དེ་གང་ཞེ་ན། རང་བཞིན་མེད་པའོ། །རང་བཞིན་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་དང་། མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དང་། དུས་རྟག་ཏུ་གནས་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་གཞན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ་དང་། བཅོས་མ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདིའི་དོན་ནི་མ་རིག པའི་རབ་རིབ་ཀྱི་ནུས་པས་དམིགས་པའི་དངོས་པོའི་ཚོགས་རྣམས་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་སྤངས་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་གང་གིས་བདག་ཉིད་མ་གཟིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡུལ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་གཞག་བྱའོ།།དེའི་རང་བཞིན་དག་ནི་བཅོས་ མིན་དང་།།གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཡིན། །ཞེས་སློབ་དཔོན་འདི་རྣམས་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་རྣམ་བཞག་མཛད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རིགས་པར་བྱའོ། །དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་དེ་ཡང་ཅིའི་ངོ་བོར་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་རང་བཞིན་ མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་རང་བཞིན་གང་བརྟགས་པ་དེ་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའོ།

为了通过比喻说明意义，所以说'如是'等。'由他力所作'是说由于依靠因缘而运作，所以色、心等是依他起。'是遍计所执'是说，认为色、心等胜义中实有的那种所计度的自性，就是遍计所执。对此引用《中论》为依据说：'自性等'等。此中的意思是，自体即是自性，某事物本来的自性即称为它的自性。什么是自体呢？即非人为。凡非人为者即是自体，如水的热性。又，凡为某物所主宰者即是它的自体，如自己的奴仆和国王的臣属。凡为他物所主宰者即非其自体，如暂时借用的非己所有物。
因为人为和依他的不被承认为自性，所以火的热性依赖因缘，是先前不存在后来产生的有为法，故不应有自性。因为如此，所以对火而言，在三世中都不错乱而本然安住、非人为、非先前不存在、不依赖因缘的，如水的热性，以及彼岸此岸、长短等一样不依他的，才称为自性。火是否有如此自性？既非有自性也非无自性。
虽然如此，为了消除听众的恐惧，世俗中假立说它是有的。如此也说'于无文字诸法'等，《中论》中也说：'不应说空，不应说不空，不应说二者，不应说非二，但为世俗说。'若问假立非有时如何？诸法的法性即是其自性。那么什么是诸法的法性？是诸法的本性。什么是诸法的本性？是体性。什么是体性？是空性。什么是空性？是无自性。什么是无自性？是真如。
什么是真如？因为是真如性、不变性、恒时安住性，以及在一切方面都无火等生起性，是依他起和非人为的缘故，所以称为自性。此中的意思是，由无明翳力所见的诸事物，对于断除无明翳的诸圣者而言，以何种方式不见自体的方式成为境的自性，即是它们的自性，应当如此安立。'其自性非人为，不依赖于他物'，应当了知这是诸大师所作的性相安立。
诸事物无生本性的自性，也因为不成立为任何体性，仅是无体性的自性，所以正因为是无自性，故应说事物无自性。因此，对色等诸法所计度为色等性的自性，即是遍计所执。

།གཟུང་བཞིན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བྱས་ པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ།།གཟུགས་བརྙན་དང་འདྲ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མི་འཐད་པས་སོ། །བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བརྟགས་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་ནི་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོད་མ་ནས་ མ་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་མ་གཟིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་ཏུ་མ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོས་མའི་དངོས་པོ་ལ་རང་བཞིན་ཀུན་ཏུ་མ་བརྟགས་པས་སོ། །དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་བྱས་པ་ ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།མ་རིག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེར་མི་སྣང་བས་སོ། །རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ ཅན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ།།མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་གཞག་པ་རྟོགས་པར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །མདོའི་དགོངས་པ་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲང་བ་དང་ངེས་པའི་མདོའི་དོན་བཤད་པར་ བྱའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་དོན་ལ་བརྟེན་ནས་མདོ་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཡིན་ལ། གང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དོན་ལ་བརྟེན་ནས་གསུངས་པ་དེ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བའི་འདོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་རྣམ་ གཞག་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞན་གྱི་དབང་ལས་མ་གཏོགས་པར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་འདོད་པ་ལྟར་ན་ནི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་ཡོད་པས་གཟུགས་ དང་སེམས་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་ཅན་ལ་རང་བཞིན་དེ་བརྟགས་པ་ཡིན་ན་ཀུན་བརྟགས་རིགས་པ་ཡིན་ལ།ཁྱོད་ཀྱི་ལྟར་ན་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་གཉིས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ལས་མ་གཏོགས་པར་གཞན་དུ་དངོས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དག་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པར་ མི་རིགས་པའོ།།དེ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སོ། །སྤྲོས་པས་ཆོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བཞར་ལ་འོངས་པ་དེས་ཆོག་གོ་ཞེས་པའོ། །དཀྱུས་མ་ཉིད་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དགག་པ་ཉིད་དོ། །གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེ་བའང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་ལས་སོ། །རིགས་པའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །དེ་དམ་བཅའ་བ་ཙམ་ཡིན་པས་དེའི་གཏན་ཚིགས་སྟོན་པ་ནི། བཤད་ཟིན་ཉེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་བདག་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱོགས་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་གང་བརྗོད་པ་དེ་དག་གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ལ་ཐོག་ཏུ་འབབ་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་སྟོན་པ་ལས་དང་པོར་གཅེར་བུ་པས་བརྗོད་ པའི་གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེ་བ་འགོག་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་སྟོན་པ་ནི།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀ་ལ་སྐྱེ་བ་འགོག་པའི་གནས་སྐབས་ལའོ། །ཚིག་གལ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཞིང་ཐམས་ ཅད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་ཚིག་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་སྟེ་གཅེར་བུ་པ་རྣམས་སོ།།གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་ནི། དེ་ལ་འཇིམ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྐུད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་འཇིམ་པའི་གོང་བུ་ལས་བུམ་པ་སོ་སོར་བྱེད་པའོ། །དབྱུ་ གུ་ཞེས་པ་ནི་གང་གིས་འཁོར་ལོ་སྐོར་བར་བྱེད་པའོ།།སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ལག་པའི་བྱ་བ་བསྡུ་བར་བྱའོ།

关于'正在执取'等词，缘起所生法是指色等。'如同影像'是指非从自生等不合理。'分别'是指分别为有自性。'在佛的境界中是事物'是指本来未生的事物，是诸佛世尊以不见的方式所取的缘故。'因为未遍计故'是指对有为法未遍计其自性。为了说明此义，说'有为法'等。'无明'是指色等于彼不显现故。'自性'是指以空性为相。'现证'是指以不缘取的方式。'彼性'是指以无生为相的真如。
为了说明总结，说'因此'等。'了知安立'是指如前所说的方式。'当解说经典密意'是指当解说了义和不了义经的意义。即依遍计和依他起义所说的经是不了义，依圆成实义所说的经是了义。
现在为了说明依唯识宗的主张遍计的安立不合理，说'二取'等。'除依他起外无事物故'是指如我们所许，由于圆成实性中有故，对色和心等有为法分别彼自性是遍计则合理；而按你的说法，二取除依他起外别无实有，故不应遍计二取。'彼二'是指能取所取二。'已足'是指对唯识宗的论述已足。'当说正文'是指破斥生起。
为了破斥从二生，说'因此如是'等。'从二生亦'是指从自他生。'非理性'是指不合理。这只是立宗，为显示其因说'已说过失'等。因为对从自生和从他生的主张所说的过失都会落到主张从二生上，所以从二生不合理。
在注释中首先显示裸形外道所说的从二生的破斥之前主张：'于此'等。'于此'是指破斥从二生的场合。'二句论者'是指说一切是一切的自性又一切非一切的自性的二句论者即裸形外道。
广说从二生的方式：说'其中泥团'等。'线'是指用以将泥团分别成瓶者。'转轮杖'是指用以转动轮盘者。'等'字摄收手的作用。

།དེ་ལ་རང་ལས་སྐྱེ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་སྟོན་པ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་རྫ་མཁན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་སོ།།དེ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེ་བར་བརྗོད་ནས་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕྱི་རོལ་གྱི་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་འགྲོ་བའོ། །སྲོག་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །བསོད་ནམས་དང་སྡིག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་དག་གོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། །སྡོམ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་དང་དགེ་སློང་མའི་སྡོམ་པ་ལྟ་བུའོ།།སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལས་སྐྱེ་བའི་གཅིག་པུ་འགེགས་པ་དང་། གཞན་ལས་སྐྱེ་བའི་གཅིག་པུ་འགེགས་ པའོ།།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྩོད་པ་འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་ཡང་ངོ་། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རང་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ སོ།།ནང་གི་དངོས་པོ་རང་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་སྟོན་པ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ནང་གི་ དངོས་པོ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་འགེགས་པ་ནི།ཕ་དང་མ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཀྱང་ འདི་དག་གཅིག་ཉིད་དུ་ནི་ཁས་མི་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ས་བོན་ཙམ་ཞིག་བླུགས་པར་གྱུར་ནས། ང་ཡི་བུ་འདིས་བསྐྱེད་ཅེས་སྨྲ་བྱེད་པས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །དོན་དམ་པར་རང་ལས་སྐྱེ་བ་བཀག་ པ་ནི།དེ་ནི་དེ་ལས་འབྱུང་བ་ཡོན་ཏན་འགའ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དོན་དམ་པར་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ནི་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་མིན་དེ་ཉིད་དུ་ ཡང་འདི་མིན་ཏེ།།ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །སྔར་བསྟན་པ་ལ་སྐྱོན་ལྷག་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྔར་བཤད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་བཤད་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེ་བ་འགེགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་བསྟན་པས་ཀྱང་ངོ་། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རེ་རེས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་ན་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རེ་རེ་ལས་ནི་སྐྱེ་བ་གྲུབ་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་བ་ཡིན་པ་ལ།དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་[(]འགྲལ་[,]འགྲེལ་[)]པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རེ་རེས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་ན་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གམ་གཞན་གང་ ཡང་རུང་བས་སོ།།དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་མང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཅན་མང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེ་བ་འགེགས་པའི་མཇུག་བསྡུ་བའོ།

为了说明从自身产生，所以说'由于'等等。为了说明从他者产生，所以说'由于陶师'等等。如是说明外在事物从二者产生之后，为了说明内在事物也从二者产生，所以说'如同外在'等等。为了广说此义，所以说'其中'等等。'命'是指从此世间去往他世。'非命'是指诸根等。'福与罪'是指善与不善业。'有漏'是指贪等烦恼。'律仪'是指比丘与比丘尼的律仪等。'等'字所摄的是非律仪等。其余易解。
'于我等无害'是指遮止唯从自生和唯从他生。为了对此作答，所以说'此诤论'等等。'此亦'是指主张从二者生。为了说明外在事物从自生的主张之过失，所以说'由于'等等。为了说明内在事物从自生的主张之过失，所以说'如是'等等。说明外在事物从他生的主张之过失，是说'由于瓶'等等。遮止内在事物从他生的主张，说'父母等'等等。
为了说明总结，所以说'其中'等等。其中，世俗谛中遮止从自生，是以'世间亦不许彼等为一'等等。世俗谛中遮止从他生，是以'世间人仅播下种子后，说此是我子所生'等等。胜义谛中遮止从自生，是以'彼从彼生无有任何功德'等等。胜义谛中遮止从他生，是以'若依他而生他'等等。
为了说明此义，所以说'此非世间亦非胜义'。为了说明前说之余过，所以说'前所说'等等。'此中所说亦'是指在遮止从二者生的场合所说。为了说明此义，所以说'譬如'等等。说'若各别能生'等等。'各别生不成'是指若从自生和从他生，则应从二者生，然而并非如此，故无从二者生。为了以譬喻说明此义，所以说'譬如'等等。'若各别能生'是指从自或从他任一。'如是性质诸多亦'是指具有能生功能的诸多。'是故'等等是遮止从二者生的总结。

།ད་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དགག་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར།འདིར་རང་བཞིན་སྨྲ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཉེས་པ་དེ་དག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་དང་། གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་གང་བརྗོད་པ་རྣམས་སོ། །དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་རང་བཞིན་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་ལ་མ་ལྟོས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།རང་བཞིན་ལས་འབྱུང་བ་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་པད་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འགའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའོ། །རྩུབ་པ་དང་འཇམ་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྡོང་བུ་རྣམས་རྩུབ་པ་ དང་།འདབ་མ་རྣམས་འཇམ་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་འདབ་མ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་པདྨའི་འདབ་མ་དང་ཟེ་འབྲུ་ལ་སོགས་པའོ། །སྣ་ཚོགས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འདབ་མ་རྣམས་ནི་དམར་པོའོ་ཟེ་འབྲུ་རྣམས་ནི་སེར་པོ་དང་དཀར་པོ་དག་གོ། །སྙིང་པོ་རྣམས་ནི་སེར་པོ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་ དུ་དབྱིབས་ཀྱང་ཐ་དད་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་པ་ན་ས་དང་བལ་པོ་སེའུ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡང་འགའ་ཞིག་གིས་བྱེད་པར་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །པ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་ཐོག་གི་ཁྱད་པར་རོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སྟར་ག་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ རང་བཞིན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ནས།ནང་གི་དངོས་པོ་ཡང་རང་བཞིན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕྱི་རོལ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཏི་ཏི་རི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱའི་ཁྱད་པར་རོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ནེ་ཚོ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འདི་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་ཚེའོ། །མཐའ་དག་རྟག་ཏུ་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དངོས་པོ་མཐའ་དག་དུས་རྟག་ཏུ་རྒྱུ་འམ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་ཏེ་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པས་སོ།།འབྲས་འབྱུང་ཆེད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྐྱོན་གཉིས་པ་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་སྡུད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བས་སོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་གོས་དང་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྣལ་ མ་དང་གསེར་ལ་སོགས་པ་སྡུད་པར་བྱེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་བསྡུ་བར་བྱའོ།།ཅི་ལྟར་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་སྡུད་པར་བྱེད་ན་སྨྲས་པ། བརྒྱ་ཕྲག་དག་གི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཐབས་དུ་མའི་སྒོ་ནས་སོ། །འདིས་ནི་མཐོང་བ་དང་འགལ་བ་ཉིད་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་འགྲེལ་པས་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གློ་བུར་བར་འགྱུར་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་ནའོ། །དེས་ནི་ཤིང་ཐོག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པ་ན་སའི་འབྲས་བུ་ཡིའོ། །ནིམ་པ་དང་ཨ་མྲ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་གི་ཁྱད་པར་རོ། །དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ནིམ་པ་དང་ཨ་མྲ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ངོ་།།རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པ་ནས་དང་། ཨ་མྲ་དང་། ནིམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་པ་ན་སའི་འོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་ འགྱུར་བ་ཉིད་བསྟན་ནས།ད་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དུས་ཚིགས་ལ་ལྟོས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔྱིད་ལ་སོགས་པའི་དུས་རྣམས་ལ་ལྟོས་པའོ། །སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་སྟོབས་ཀྱིས་ གང་དཀར་པོ་དང་དམར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེའོ།། མྲ་དང་ལ་གུ་ཙ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་ཐོག་གི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །རེས་འགའ་མངོན་པར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དུས་ཚིགས་ལ་ལྟོས་པའི་བརྗོད་པ་ཉིད་དོ།

现在为了破除从无因而生的观点，此处说'此处自性论者'等。'将有这些过失'是指对于从自生、他生、二者生的主张所说的过失。'诸法的生起唯一是从自性而生'是说诸法不依赖因缘，由自性而生。
为了广说从自性而生，说'如莲花'等。'某些'是指因。'粗糙和柔软'是指茎是粗糙的，叶是柔软的。'其叶'等是指莲花的叶和花蕊等。'种种'中，叶是红色的，花蕊是黄色和白色的，花心是黄色的。同样形状也各不相同。
同样，'面包果和木棉'等种种，也未见由某者所作，应如是配释。'面包果'是一种特殊的果实。'等'字包括了无花果等。
说明了外在事物从自性而生后，为了说明内在事物也从自性而生，说'对于外在'等。'鹧鸪'是一种鸟。'等'字包括了孔雀等。
为了对此作答，说'对此当解释'等。'彼时'是指主张无因生时。'一切恒常从一切'等是说一切事物在任何时候都从因或非因一切中生起，因为不依赖他缘。
'为得果实'等说明第二种过失，即世间人也不会收集种子等。'等'字包括了为求衣服装饰等而收集线和金等。
如何收集种子等？说'以百种方式'，即以多种方法。这说明与现见相违。
为了解释这点，说'若是'等。'若成偶然'是指不依赖因缘。'彼果实'是指面包果的果实。'楝树和芒果等'是特殊的树。'从彼等'是指从楝树和芒果等。
'因为同样都非因'是指面包果、芒果、楝树等同样都不是因。'如是'是指面包果树的。
如是说明了无因生的过失后，现在为了说明一切时候都会生起的过失，说'复次'等。'依赖季节'是指依赖春等季节。'从成熟而生的生起'是指由于生长力而生起白色、红色等特殊状态。
'芒果和罗望子等'是特殊的果实。'有时显现'说明依赖季节。

།མངལ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ངོ་།།རྟག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བའོ། །དེས་ནི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །རང་བཞིན་དུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བའོ།།རིགས་པ་དང་འགལ་བས་བརྗོད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་སྐྱེ་བར་ཁས་ལེན་ན་མི་འདོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པས་སོ། །མཐོང་བ་དང་འགལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དང་འགལ་བའོ། །སྐྱོན་གཞན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་འགྲོ་བ་གཟུང་དུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་དཔེ་སྟོན་པ་ནི། ནམ་མཁའི་ཨུཏྤལའི་དྲིའི་མདོག་ཇི་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་ཨུཏྤལའི་དྲི་དང་ཁ་དོག་ལ་རྒྱུ་ མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུང་དུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱང་གཟུང་དུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།རྒྱུ་ཡིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བ་རྣམས་གཟུང་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པས་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཤིན་ཏུ་ཆེས་བཀྲའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཤིན་ཏུ་ཆེས་བཀྲ་བའོ། །དེ་ལ་དཔེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རང་གི་བློ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཅི་ལྟར་རང་བཞིན་ལས་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་པོ་རྣམས་ལ་སྔོན་པོར་སྣང་བའི་བློ་སྔོན་པོ་མེད་ན་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་བློ་རྒྱུ ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་འཛིན་པ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བས་འཛིན་པ་རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཡང་རྒྱུ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཛིན་པའི་ལམ་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་ན་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བའོ།།རང་གི་བློ་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི། ཁྱོད་ཀྱི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་སྨྲ་བའོ། །དེ་ལྟར་རང་བཞིན་ལས་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་བཀག་ནས། མཐོང་བ་རྒྱུ་རུ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།སེམས་པ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་རྣམས་ལས་སེམས་འབྱུང་བར་བརྗོད་པ་དེ་དག་ནི་སེམས་པ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དག་གོ། །དེའི་འདོད་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུ་དམིགས་བཞིན་པ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།རྒྱུ་དམིགས་བཞིན་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་ཐོག་ཨ་མྲ་དང་པ་ན་ས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐོང་བའི་རྒྱུ་ནི་ཤིང་པ་ན་ས་དང་ཨ་མྲ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་སྨྲ་བ་ལ་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་ བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།མཐོང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་བཞི་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་ ཁྱད་པར་ཅན་རྙེད་པ་ལས་སོ།།དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྣ་ཚོགས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གསལ་བར་བྱེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།

所谓'在胎位时'，是指在凝滑等位时。
'若恒常生起'是指不会因时间差别而生起。
'因此也非存在'是指恒常生起不存在。
'说为自性'是指说无因。
'说明违背理路'是指若承认无因生起则示现不欲之过失。
'违背所见'是指违背现量。
为了说明其他过失，所以说'复次'等。若诸众生无因，则其时众生应成不可得。
对此举例说'如虚空莲花香色'等。譬如虚空莲花之香与色因无因故不可得，如是诸众生亦应成不可得，因为无因故。
为了说明诸众生非不可得故非无因，所以说'极为杂色'等。以种种色相形状等差别极为杂色。
为了说明譬喻，所以说'如自心'等。如说自性生者，无青色则不生青色显现之心，因此心从因生。如是，无众生则不生执取众生，因执取有因故众生亦应有因。
为了以注释说明此义，所以说'若'等。'不成为所执取之境'是指不成为执取之因。
'如自心'的解释是'依你'等。'你的'是指说自性者。
如是遮破从自性生已，为了说明见因论者之前说，所以说'思'等。'思从大种所生者'是指说从地等大种生心者。
为了说明其主张，所以说'于见因时'等。'于见因时'是指以芒果与波罗蜜等之见因是波罗蜜树与芒果等。
'将成如前所说过失'是指将成如对说自性者所说之过失。
为了说明见因性，所以说'因果事物'等。
为了广说彼义，所以说'唯四大种'等。'由圆满差别'是指由获得殊胜位。
'能决定诸事物真实种种'是指唯从能显明事物自性之真实而生，是指唯从地等大种而生。

།འབྱུང་བ་རྣམས་ལས་ བློ་སྐྱེ་བ་ལ་དཔེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་ལ་ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འབྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་ཕྲད་པ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆང་གི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕབས་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ཚོགས་པ་དེའི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་སྟེ། །དུས་ ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་གོང་ནས་གོང་དུ་གནས་སྐབས་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པའོ།།མྱོས་པར་འགྱུར་བའི་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མྱོས་པ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྟེ་སེམས་སྤྲོ་བའི་ཁྱད་པར་རོ། །བརྒྱལ་བ་ནི་དྲན་པ་ཉམས་པའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འཐབ་རྩོད་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། ། ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ཁྱད་པར་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མའི་མངལ་དུ་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་གི་ཐིགས་པ་དང་ཚོགས་པའི་གནས་སྐབས་ནི་ནུར་ནུར་པོ་ཡིན་ལ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཁྱད་པར་ཅན གང་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་བློ་དག་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་པོ་དག་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་གིས་གང་འཇིག་རྟེན་གཞན་ནས་འདིར་འོངས་པ་དང་། འདི་ནས་ཕ་རོལ་དུ་འགྲོ་བའི་བདག་ཡོད་དོ་ ཞེས་སྨྲ་བ་དང་།ཁ་ཅིག་གིས་སེམས་སུ་སྨྲ་བ་དང་། ཁ་ཅིག་གིས་སྲོག་ཏུ་སྨྲ་བ་དེ་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །གང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གམ། སེམས་སམ། སྲོག་ལའོ། །བྱས་པའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་གཞན་དག་ལའོ། །འཇིག་རྟེན་གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ འོངས་པའི་དུས་སུའོ།།དེ་ཉིད་སེམས་ལ་བཞག་ནས་སེམས་པ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིས། མཛེས་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མཛེས་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པའི་བུ་མོ་ལ་བོད་པའི་ཚིག་གོ། །ལེགས་པར་སྤྱོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བགྲོད་པར་བྱ་བ་ དང་།བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་སྤོངས་ལ་ལེགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་ཅིག་ཅེས་པའོ། །བཟའ་བར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟའ་བར་བྱ་བ་དང་བཟའ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དག་སྤོངས་ལ་བཟའ་བར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་པའོ། །ལུས་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ དཔྱད་པར་བྱ་ཞེ་ན།འདས་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་འདས་པ་དེ་དག་ཁྱོད་ལ་མི་འབྱུང་བ་སྟེ། ཁྱོད་དང་འབྲེལ་བར་མི་འགྱུར་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལུས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཇིགས་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུད་མེད་ཡིན་ པས་འཇིགས་མ་ཞེས་བོད་པའོ།།སོང་བ་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་འདས་པ་དེ་སླར་འོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལུས་འདི་ཚོགས་པར་གྱུར་པ་ཙམ་ཞིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་འདི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཚོགས་པ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་ ལ།དེས་ན་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་འགའ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་པར་སྨྲ་བས་སོ། །གཞན་གྱིས་ལན་བརྗོད་པ་ནི། མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་པར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་སློབ་དཔོན་གྱིས་ལན་བརྗོད་པ་ནི། ཁྱོད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང ཁྱོད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་བརྗོད་པ་དེ་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་གམ།འོན་ཏེ་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་གྲང་། དེ་ལ་གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་ཉིད་དུ་བརྗོད་ན་དེ་ལ་ལན་སྟོན་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པ་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་ཡིན་ན་སྐྱོན་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

为了说明从诸大种中生起心识的譬喻，所以说'如何'等。'从大种差别和合变异差别中'是指作为酒的因缘的酵母等大种差别，它们和合后的变异，即通过时间差别而逐渐获得特殊状态。
'醉的能力'中，醉是指极为欢喜，即心生欢悦的特殊状态。昏迷是指失去记忆。'等'字包括争斗等。
'从凝酪等大种差别的成熟中'是指在母胎中精血和合的状态为凝酪位，'等'字包括膜状位等。从此地等特殊大种，通过时间差别成熟而生起诸心识。
'他世间确实是不存在的'是指有些人说从他世来到此世，从此世去往他世的我是存在的，有些人说是心，有些人说是命，这些都是不存在的。'于何处'是指我、心或命。'所作业'是指其他生世。'他世间'是指未来时。
正是基于此心而思维的由大种所成者们说'美女'等。'美女'是对具有殊胜色相的少女的称呼语。'善加受用'是指应当舍弃可行与不可行而善加享用。'应当食用'是指舍弃可食与不可食而应当食用。'胜妙身'是指殊胜的身体。
若问为何如此观察，则说'已过去'等。凡是已过去的善业与不善业，于你不生起，即不与你相关。若问为何，则说'此身'等。'怖者'是因为是女人而称为怖者。
'已去不会返回'是指凡是已过去的不会再来。因此善业与不善业的果报是不存在的。'此身仅是聚合'是指此身仅是诸大种的聚合，因此任何他世间都是不存在的，这是前说。
为了对此作答，所以说'对此应当说'等。'你'是指说无他世者。他人的回答是说'因为非现量'。由于我们未现见他世，因此确定无他世。对此论师回答说'你'等。
你所说的'因为非现量'这个理由是现量境还是非现量境？如果说非现量性是现量境，则对此回答说'他世间'等。若问若无实法是现量境有何过失，为此说'因此'等。

།དངོས་པོ་མེད་ན་སྐྱོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཟླ་བོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོའི་ ཟླ་བོ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ན་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།གཉིས་ཀ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་མེད་ན་དངོས་པོ་མེད་དེ། དངོས་པོ་མེད་པ་མངོན་སུམ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་མེད་ལ། དེའི་ཕྱིར་ གཉིས་ཀ་མེད་པས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དང་།འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་པ་ཡང་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ནས། མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་ཉིད་མ་ ཡིན་པར་ཡང་མི་འཐད་ཅེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཅི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་པ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་བཀོད་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ཉིད་དོ། །མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་བཟུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ ཅན་གྱི་གཏན་ཚིགས་མངོན་སུམ་གྱིས་མ་བཟུང་བས་སོ།།མ་བཟུང་བའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱིས་གཏན་ཚིགས་མ་བཟུང་བས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་པར་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་པར་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་མི་རིགས་ཏེ། གཏན་ཚིགས་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་སོ། །ཅི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞན་དག་གི་ལན་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མ་བཟུང་བ་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པས་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་གཏན་ཚིགས་བཟུང་བ་ཡིན་ལ། རྗེས་སུ་དཔག་པས གྲུབ་པའི་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་དོན་བསྒྲུབ་པའོ། །ཁས་མ་ བླངས་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཇི་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མྱོས་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་འབྱུང་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ཆང་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་འབྱུང་བའི་ཚོགས་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སྐྱེས་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་འགྲོ་བའི་སྐྱེས་བུ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་སེམས་པ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་ཁོ་ན་ཚད་མ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བཟང་མོ་སྟེ་བོད་པའི་ཚིག གོ།།མང་དུ་ཐོས་པ་འགའ་ཞིག་གིས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཉིད་སྤྱང་ཀིའི་རྗེས་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ། སླུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །རྩིས་མཁན་འགའ་ཞིག་མི་བླུན་པོའི་ཡུལ་ཁམས་འགའ་ཞིག་ཏུ་འོངས་ནས་སྐྱེས་བུ་མང་པོའི་མདུན་དུ་དོ་ནུབ་སྤྱང་ཀི་འོངས་ནས་ ཁྱེད་ཐམས་ཅད་ཟ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་སོ།།དེ་ནས་དེ་རྣམས་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་ནས་མཚན་མོ་ཁྱིམ་དོར་ནས་རི་ལ་སོང་ངོ་། །རྩིས་མཁན་དེས་ལམ་དུ་སྤྱང་ཀིའི་རྗེས་མང་པོ་བྱས་ནས་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱིམ་དུ་སོང་སྟེ་ནོར་རྣམས་བླངས་ནས་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་དེ་རྣམས་བསླུས་པར་བྱས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་མང་ དུ་ཐོས་པའི་ཚིག་ཀྱང་སླུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཁྱོད་ཀྱིས་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པས་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི། བཟང་མོ་མ་ཤིའི་བར་དུ་བདེ་བར་འཚོས། ། ཤི་ནས་དེ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། །ལུས་ནི་ཐལ་བ་བཞིན་སོང་ནས། །སླར་སྐྱེ་བར་ཡང་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སོགས་པའོ།

为了显示无实体的过失，因此说'无实体'。'因为无对立面'是说实体的对立面是无实体，如果无对立面，实体也将不存在，因为二者互相依存。
'如果实体和无实体都不存在'是说如果无实体不存在则实体也不存在，因为无实体是现量所见而无实体不存在，因此二者都不存在时，诸事物的存在性将受损，后世也将受损，因为无实体不存在的缘故。因此非现量性不会成为现量的对境，说明了这点之后，为了说明也不能成立非现量境，所以说'假如'等。
'彼'是指为了成立无后世而安立的因。'因为是非现量故未被领受'是说因为具有非现量特征的因未被现量所领受。'通过未领受'是说因为未领受具有非现量特征的因。'推理无后世'是说不应该推理无后世，因为因未被理解。
'假如'等是他人的回答，因为未领受不是因，所以是以比量领受了具有非现量性特征的因，以比量成立的非现量性来成立所立，即是用来证明无后世。为了对此作答，所以说'从比量'等。'此'是指以比量成立所立。
为了说明未承许，所以说'如同'等。如同具有醉人功能的特殊物质是酒一样，具有思维功能的诸大种聚合成为根境的即是补特伽罗，因为未见到除此之外往后世的补特伽罗。这表明主张思维源于大种者唯独承许现量为量。
'美女'是称赞语，因为具有圆满色相。某多闻者所说的'有后世'如同狐狸足迹一样，意思是说会欺骗人。
某算师来到一个愚人的地方，在众人面前说:'今晚狐狸会来吃掉你们所有人。'于是他们恐惧害怕，晚上离开家到山上去了。那个算师在路上做了许多狐狸足迹，然后去他们家中拿走财物，欺骗了众多人。同样，多闻者的言语也是欺骗人的。
因此你已承许无比量。所以不能以比量成立非现量性，这是结语。'等'字包含:'美女活着时安乐住，死后非其境，身体如灰尽，何能再转生'等内容。'一切'是指佛世尊等。

།སྐུར་པ་འདེབས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ ལ་སོགས་པའོ།།སུན་འབྱིན་པ་བཤད་ཟིན་པའི་ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་རྣམས་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་པ་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་ངེས་པ་ནི་ག་ལས་ཡིན། མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཅི་མངོན་སུམ་ཞིག་གམ། མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡིན་གྲང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་སུན་འབྱིན་བཤད་ཟིན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ལ་སུན་འབྱིན་པ་ཁོང་དུ་ཆུད པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ།།ད་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་གང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་དེ་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱོན་གཞན་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡང་ དག་མ་ཡིན་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་གཞན་ཡང་མི་བདེན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།མཐོང་བའི་དངོས་པོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་བཟུང་བས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་ གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་པར་ཤེས་པ་དང་སངས་རྒྱས་པ་མེད་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།འབྱུང་བ་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ས་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་རྣམས་བདག་ཉིད་གང་ཞིག་གིས་ཏེ། རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱོད་ཀྱི་བློའི་ཡུལ་དུ་བྱུང་བ་དེ་རྣམས་ དེའི་བདག་ཉིད་དེ།རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་རྣམས་ལའོ། །གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་པ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལའོ། །ཡིད་ཀྱི་མུན་པ་མཐུག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་ཤས་ཆེ་བའོ། །དེས་ན་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ ཡང་དག་རྟོགས་པར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དེས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡང་དག་པར་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཡིད་ཀྱི་མུན་པ་མཐུག་པོ་ཡོད་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་འགྲེལ་པས་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འདིས་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མ་རྟོགས་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དེ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཤེས་བྱའི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བར་རྟོགས། །ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཤེས་བྱའི་རང་བཞིན་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་འཕེན་པ་འདི་ལ་ཡོད་པས་ ན་ཤེས་བྱའི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་པ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པར་སྨྲ་བའི་རང་གི་བདག་ཉིད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་འགོག་པར་བྱེད་པའི་དུས་སུ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་དུས་སུའོ།།འདིའི་དོན་ནི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་འཕེན་པའི་བདག་ཉིད་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་འགོག་པར་བྱེད་པའི་དུས་སུ་ཤེས་བྱའི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་ལྡན་ པར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སོ།།གཏན་ཚིགས་ནི། དེ་ཡི་ལྟ་བའི་རྣམ་པའི་རྟེན་མཚུངས་ལུས་དང་ལྡན་ཉིད་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་འཕེན་པ་དེའི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་དོ།

所谓'诽谤'是指说'没有佛世尊'等。'随顺前述破斥之道理'是指如前对诽谤后世者指出过失后随顺而行，即如此：你认为佛世尊不存在的确定从何而来？若说因为非现量所见，那么佛世尊非现量所见这一点是现量可见还是非现量可见呢？如是等，应当随顺前述破斥之理而了知破斥。
现在为了说明诽谤后世者认为'后世不存在'的认识是错误认识，故说'复次'等。'复次'是指还要说明其他过失。'非真实'的解释是指其他如是种种皆是不真实。'颠倒执著所见事物'是指执著诸大种无自性为有自性。'后世等不存在的认识'是指认为后世不存在和认为佛不存在等。
关于'彼等大种'等，地等诸大种以何自性，即以有自性而成为你心识对境的彼等，其自性即有自性是不存在的。'于彼'是指于诸大种。'于何者'是指于说心识由大种所生者。'意识重暗'是指极大无明。'故不能正知后世'是指由于诽谤后世者有意识重暗，如何能正确了知后世，因有意识重暗故不能通达，此为语义。
为了解释此义，故说'地'等。'如何'是指有自性。此说明不了知后世。现在为了说明认为后世不存在是邪见，故说'复次'等。'知所知自性颠倒见'是说此顺世外道具有对后世不存在为相的所知自性的颠倒见，故称为知所知自性颠倒见，即具有后世不存在的颠倒认识，此为语义。
'自身'是指说心识由大种所生者的自身。'遮破后世之时'是指证成后世不存在，说'后世不存在'之时。此义是：顺世外道的自身为有法，在遮破后世之时应知具有知所知自性颠倒见为所立法。因是'由具有彼见行相所依同分身故'。

།འཇིག་རྟེན་ན་སངས་རྒྱས་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ལྟ་བའི་ རྣམ་པ་དེའི་རྟེན་མཚུངས་པ་དེ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་དུ་མ་གྱུར་པ་ལོག་པའི་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཡུལ་ཡིན་པ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དཔེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ ས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་ཁས་ལེན་པ་དེའི་ཚེ་བཞིན་དུ་སྟེ།ཅི་ལྟར་དེའི་ཚེ་དེའི་ལྟ་བའི་རྣམ་པའི་རྟེན་དུ་མཚུངས་པ་ལུས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ངོ་། །འདིའི་དོན་ནི་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་རྟོགས་ པའི་གནས་སྐབས་ན་ལོག་པར་ལྟ་བའི་རྟེན་དུ་མཚུངས་པའི་ལུས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་།བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པས་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་འགེགས་པ་རྟོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་དེའི་ལྟ་བའི་རྣམ་པའི་རྟེན་དུ་མཚུངས་པའི་ལུས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་ཞེས་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མཚུངས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།མཚུངས་པ་ནི་མཉམ་པ་སྟེ་འདྲ་བ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སྟོན་པ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྟེན་མ་ཡིན་ཞིང་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །རྟེན་གྱི་ཚིག་གི་དོན་སྟོན་པ་ནི། རྟེན་ནི་གནས་པའི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་གནས་ཡིན་ཏེ་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་གནས་པས་སོ།།ལུས་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་སྟོན་པ་ནི། ལུས་ནི་ཁོག་པའོ་ཞེས་སྨོས་སོ། །དེའི་ལྟ་བའི་རྣམ་པའི་ཚིག་བསྡུ་བ་སྟོན་པ་ནི་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྟེན་མཚུངས་ལུས་དང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་བསྡུ་བ་སྟོན་པ་ནི། བསྟན་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཁྱད་པར་གྱི་ཚིག་བསྡུ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་དང་མཚུངས་པའི་ཚིག་དག་ལུས་ཀྱི་ཚིག་གི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེའི་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་དང་རྟེན་མཚུངས་ལུས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དག་གི་བསྡུ་བ་སྟོན་པ་ནི་རྟེན་དུ་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ལྡན་པའི་ཚིག་གི་དོན་སྟོན་པ་ནི། དེ་འདི་ལ་ཡོད་པས་ན་མ་བཏུབ་ཀྱི་རྐྱེན་ནོ་ཞེས་བྱ། མ་བཏུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དོན་ཏེ་བསྡུས་པའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དོ། །སྔར་མཚུངས་པའི་སྒྲའི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་ནས། ད་ནི་དོན་བཤད་པར་བྱ བའི་ཕྱིར།རྟེན་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྟེན་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་སོ། །ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་དམ་མེད་སྙམ་པའོ། །རྟེན་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་དུའོ། །རྟེན་དུ་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་སོ། །དཔེ་ དང་དོན་གྱི་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་པ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའོ། །གནས་སྐབས་གཉིས་སྟོན་པ་ནི་གཅིག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་གཅིག་ནི་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་གནས་སྐབས་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ།།དེ་ཚེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་སྟོན་པ་ནི། གནས་སྐབས་དེར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ ཁས་ལེན་པའི་དུས་ནའོ།།དེ་ལ་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སྔ་མ་འགོད་པ་ནི། ཅི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་པ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། །དཔེ་བསྒྲུབ་བྱས་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡོད་པ་ཉིད་མཐོང་ བའི་དུས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་བ་མེད་པས་སོ།

认为世间无佛的见解的形态，其所依相同者也未成为正见等的所依，而是具有邪见。因为与彼因即是境相应故。为了说明其譬喻而说'何时'等。如同当承许地等性相的诸大种自性存在时，如同彼时其见解形态的所依相同者具有身体，且有颠倒见一样，此处也是如此。
此义是：在了知大种自性的阶段时，具有与邪见所依相同的身体，以及'非从自生亦非从他'等，由于诸大种的自性不成立而显现为有自性，故亦有颠倒知。同样，在了知否定后世的阶段时，由于具有与其见解形态所依相同的身体，故亦将有颠倒知。
为了由注释显示此义，而说'相同是'等。相同即是平等，意为相似之义，此是显示同义词。非是正见与怀疑的所依，而是具有邪见。显示所依词义是：所依是住因，是住处，因由其力而住故。显示身体词义说：身体是躯体。显示其见解形态词的归纳是'其'等。
显示'所依相同身'词的归纳说：'所说亦'等。特殊词的归纳是：所依与相同二词是身体词的特殊。显示'其见解形态与所依相同身'二词的归纳说'所依相同'等。显示具有词义是：由于此有此故为不适当词缀。不适当即是具有之义。'其事物'即是其义，即是所归纳之义。
前说相同声的同义词后，今为说明义故说'彼所依是'等。'彼所依是'即是身体。'怀疑'即是思维有无后世。'为所依'即是为因。'成为所依相同性'即是成为身体相同性。为显示譬喻与义的阶段差别故说'如是'等。'其'即是思维大种所成。显示二种阶段说'一是'等。
其中'由作为一边故'即是由作为诽谤后世阶段为一边故。显示'如彼时'词义说：'于彼阶段亦'，'于彼亦'即是于承许大种自性有性之时。其中安立他人前宗说'若'等。'自性'即是思维大种所成自性。譬喻成立空，即是于见大种自性有性之时无颠倒见故。

།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཐོང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །ཡང་སེམས་ལས་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲ་བ་ནི་ འབྱུང་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་ལན་སྟོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བསྒྲུབས་ཟིན་པ་ཉིད་སྟོན་པ་ནི་འབྱུང་བ་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བཤད་ཟིན་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་སོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སྐྱོན་འདི་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐུར་པ་འདེབས་པར་བྱེད་པའོ།།དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་སྨྲ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་སྟེ། སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ སོ།།དབང་ཕྱུག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་ཕྱུག་འགྲོ་བའི་བྱེད་པ་པོར་སྨྲ་བ་རྣམས་སོ། །དུས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དུས་སུ་སྨྲ་བའོ། །རྡུལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་སྨྲ་བའོ།།རང་བཞིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་སྟོབས་དང་། རྡུལ་དང་། མུན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་ལས་འབྲས་བུ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་རང་བཞིན་སྨྲ་བའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་སྨྲ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངོ་བོ་ཉིད་སྨྲ་བའོ། །དེ་དག་ ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལ་སོགས་པ་སྨྲ་བ་རྣམས་སོ།།རང་གི་ཇི་ལྟ་བ་ཡིན་པ་སྨྲ་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པའི་སྒོ་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང་། དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་ལ་ཡང་རྟོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ ལོག་སྦྱར་བར་བྱའོ།།རྟོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལ་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཤེས་བྱའི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་རྟོགས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ ཤེས་བྱའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ།དེ་ལོག་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་གྱིས་ཞེས་པའོ། །དེའི་ལྟ་བའི་རྣམ་པའི་རྟེན་དང་མཚུངས་པའི་ལུས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བའི་རྣམ་པའི་རྟེན་དང་མཚུངས་པའི་ལུས་དང་ ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ལྟར་དཔེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ཚེ་འབྱུང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཚེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པའི་ཚེ་དེའི་ལྟ་བའི་རྣམ་པའི་རྟེན་དུ་མཚུངས་པའི་ལུས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡོད་པའི་ ལུས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡོད་པ་དང་།ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུའོ།

为了回答这个问题，所说'那个'等词，'那个也不存在'是指没有不颠倒的见解。对于从心所生起者所说的，说'元素自性'等。对此回答说'不是'等。为了说明已经成立的，说'那些元素'等。为了说明已经解释过的，说'因为'等。
为了以注释说明这点，说'诸事物'等。为了将这些过失应用于一切，说'如是'等。'诽谤一切智者'是指诽谤说一切智性不存在。'说事物存在'是指说事物确实存在。'说事物不存在'是指说外境事物不存在的唯识论者们。
'自在天'是指说自在天是众生造作者的人们。'时间'是指说从时间差别中产生诸事物的时论者。'微尘'是指说从两个微尘等次第中产生瓶等果的论者。
'自性'是指说从具有勇、尘、暗性质的自性中产生诸果的自性论者。'说本性'是指说一切众生从本性中产生的本性论者。'其他'是指说我等的论者们。
'说自己如实'是指通过承认元素自性存在而诽谤一切智者，以及对存在事物等的认识也应当配合颠倒理解。为了略示颠倒理解的一部分，说'如是'等。'应知所知的自性颠倒见解'是指对佛世尊的诽谤就是所知的自性，应知其具有错误认识的本质。
'因为具有与其见解形态相应的身体'是指因为具有与诽谤世尊的见解形态相应的身体。为了说明这个比喻，说'当元素'等。'尔时如是'是指如同承认元素自性存在时具有与其见解形态相应的身体，以及具有颠倒认识的本质一样。

།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཤེས་བྱའི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བར་རྟོགས་བྱ་སྟེ། དངོས་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་དུས་སུ་བདག་ཉིད་ནི། །དེ་ཡི་ལྟ་བའི་རྣམ་ པའི་རྟེན་མཚུངས་ལུས་དང་ལྡན་ཉིད་ཕྱིར།།གང་ཚེ་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ཁས་ལེན་དེ་ཚེ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཕ་རོལ་བདག་ཉིད་འགོག་པར་བྱེད་པའི་དུས་སུ་བདག་ཉིད་ནི། །ཤེས་བྱའི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བར་རྟོགས་བྱ་སྟེ། །དེ་ཡི་ལྟ་བའི་རྣམ་པའི་རྟེན་མཚུངས་ལུས་དང་ ལྡན་ཉིད་ཕྱིར།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཡོད་ཉིད་དེ་ཚེ་ཁས་ལེན་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དབང་ཕྱུག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་དུས་སུ་བདག་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཅག་ལ་ཡང་རྩོད་པ་འདི་མཚུངས་ པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་ཙམ་འགོག་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་དེའི་ལྟ་བའི་རྣམ་པའི་རྟེན་མཚུངས་ལུས་དང་ལྡན་ཉིད་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཁྱོད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་ཙམ་འགོག་པའི་དུས་སུ་སེམས་པ་ལ་གྲུབ་པའི་ གཟུགས་མེད་པ་ཁས་བླངས་པའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ།དེའི་ཚེ་དབུ་མ་པ་ཁྱོད་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་རྟེན་དུ་མཚུངས་པའི་ལུས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་ གྱུར་ན་དེ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ།གང་གི་ཚེ་ཡོད་པ་ཉིད་མེད་པས་མེད་པ་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ཚེ་གཟུགས་མེད་པར་ཁས་ལེན་པའི་དུས་སུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སེམས་ཙམ་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བའི་རྣམ་པའི་རྟེན་དུ་མཚུངས་པའི་ལུས་དང་ལྡན་པ་ ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར།ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པ་ཡང་ཡོད་པས་ཁྱོད་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་འདི་མཚུངས་སོ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་བསུ་ནས་ལན་འདེབས་པ་ནི། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གནས་སྐབས་འགར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་འགོག་པའི་ གནས་སྐབས་ནའོ།།མི་འདོད་པ་ཐོབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་མེད་པའོ། །འདིའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་འགའ་ཞིག་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། འོན་ཀྱང་གདོད་ ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱོགས་གང་ཡང་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར།མི་འདོད་པ་འཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་གསལ་བར་ངེས་པར་བྱའོ་ཞེས་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཡོངས་སུ་སྒྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་འགོག་པའི་དུས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མིང་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའོ། །གཞན་གྱི་ཕྱོགས་བཀག་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྟོག་པའི་དྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་དངོས་པོ་ ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྟོག་པ་རྣམས་འཇུག་པ་ཡིན་ལ།གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་རྣམས་མ་གྲུབ་པ་དེའི་ཚེ་ན་རྟོག་པ་རྣམས་ལོག་པ་ལས་ཐར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་གལ་ཏེ་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་པས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ མེད་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་ཀྱང་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན།གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ན་ནི་གང་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་གྲུབ་པའི་དཔེ་འགའ་ཞིག་ངེས་པར་བརྗོད་དགོས་ལ། དཔེ་དེ་ལ་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

以'如是'等词语表明应当了知对所知的本性有颠倒见解。在建立事物的时候，自身由于具有与其见解形相相应的身体，如同承许元素自性之时。以及，在破除他者自性的时候，自身应当了知对所知的本性有颠倒见解，由于具有与其见解形相相应的身体，如同承许识的自性存在之时。同样，对于自在天等，在建立自在天的时候，自身等也应当如是配合。
如果你们也有相同的诤论，即当你破除唯识的时候，由于'具有与其见解形相相应的身体'这一点，应当成立你有颠倒知。因为你在破除唯识的时候，举例说明了承许心中无色的身体状态，那时中观师你具有诽谤识的相应身体，也有颠倒知。因为若有某一事物存在，则成为无所依，当无有存在性故无有无性时，在承许无色之时即有颠倒知。因此，由于具有诽谤唯识见解形相相应的身体，也有颠倒知，对你也有同样的过失。
预见此疑问后作答说：'存在与无性'等。'任何时候'是指破除唯识的时候。'不得不欲'是指不得颠倒知。此义为：若我等成立某法为无性，则我等有颠倒知的过失，然而由于本来无生故不承许任何一方，因此不得不欲。此偈颂显示应当明确了知他方一切观点无余，为显示总结，故说'因此智者'等。'转变'是指转变'破除后世'等名词。
为显示破除他方观点的果，故说'分别网'等。只要对事物有执著，分别就会运行，当诸事物不成立时，分别消除则得解脱。对此他人说，虽然由于本来无生故有无不成立而不成立无性，但应当成立本来无生，若成立本来无生，则必须说明某个已成立无生的比喻，对该比喻本来无生的认识只是错误认识，因为生不成立故无生也不成立。

།དེས་ན་དེའི་ཁས་ལེན་པའི་དུས་སུ་དེའི་ལྟ་བའི་རྣམ་པའི་རྟེན་དུ་མཚུངས་པའི་ལུས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པ་ཡང་ཡོད་པས་གང་དུ་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར རོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས།ཅི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མཚུངས་པ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི། ཁོ་བོ་ཅག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཅི་ལྟར་སེམས་པ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་དཔེ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དབུ་མ་པས་སྐྱེ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་དཔེ་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ།གང་དཔེ་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དག་ལ་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བརྗོད་པ་དེ་ནི་གཞན་ལ་གྲགས་པའི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་དཔེའི་ཆོས་ཅན་དང་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་སྐྱོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ལ་སྐྱོན་དེ་མི་མཚུངས་པ་འབའ་ ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འཇིག་རྟེན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གཞན་རྟོགས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་དུས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་རྟོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་དུས་སུའོ། ། བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །ཤེས་བྱའི་རང་བཞིན་དམ་པའི་དོན་ནི་ལྟ་བར་རྟོགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གཞན་དུ་རྟོགས་པའི་སེམས་ཅན་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་ཤེས་བྱ་ཡིན་ལ། དེའི་རང་བཞིན་ངོ་བོ་སྟེ། དེའི་དམ་པའི་དོན་དུ་ལྟ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སྟེ། གཞན གྱིས་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་པའོ།།བདག་གི་ལྟ་བའི་རྣམ་པའི་རྟེན་མཚུངས་ལུས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་པར་ལྟ་བའི་རྣམ་པའི་རྟེན་དུ་མཚུངས་པའི་ལུས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དཔེ་སྟོན་པ་ནི། གང་གི་ཚེ་ནི་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པར་ཁས་ལེན་དེ་ཚེ་ བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ཅི་ལྟར་བདག་མེད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་དུས་ན་བདག་གི་ལྟ་བའི་རྣམ་པའི་རྟེན་དུ་མཚུངས་པའི་ལུས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡང་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་བདག་གི་ལྟ་བའི་རྣམ་པའི་རྟེན་དུ་མཚུངས་པའི་ལུས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡོད་ཅེས་རྟོགས་པའི་དུས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་ པའི་དུས་སུའོ།།ཤེས་བྱའི་རང་བཞིན་དམ་པའི་དོན་ནི་ལྟ་བ་རྟོགས་བྱ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཐོང་བའོ། །གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དག་ནི་དེ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་གི་ལྟ་བའི་རྣམ་པའི་རྟེན་མཚུངས་ལུས་དང་ལྡན་ཉིད་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ ནི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཚེ། བདག་མེད་རྟོགས་པར་ཁས་ལེན་དེ་ཚེ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་ལྟ་བའི་རྣམ་པའི་རྟེན་མཚུངས་པའི་ལུས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། །གཞན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དངོས་ པོ་ཐམས་ཅད་ངེས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་འགེགས་པའི་དུས་སུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་ཚུལ་འདིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སྔ་མ་འགོད་པ་ནི། འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ལྟར་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

因此，在承许彼时，具有与彼见解形相相应之身，且有颠倒知，故于何处成立本来无生时，将成为颠倒知，如是思已而说'若是'等。
为了说明对此的回答，故说'彼亦'等。'彼亦'即是相同之过失。若问为何不存在？对此回答说'我等'等。
如同对说心由大种所生者，成立颠倒有譬喻，中观者不承许生、无生、有、无等，故于成立颠倒无譬喻。对于譬喻与所立法说本来无生，是依据他人所承认的所立法事与譬喻事及生而说，故无过失。
不仅对我等此过失不相同，且有功德，为显示此义，故说'世间'等。'世间他趣有情存在之了知时'即是了知他世界有情存在之时。
'我'即是中观者自身。'所知自性胜义见解'即是了知他世界有情存在是所知，其自性即本质，其胜义见解即是无颠倒了知，令他人如是了知。
'由具有与我见解形相相应之身故'即是由具有与他世界存在见解形相相应之身故。对此举例说'如于承许了知无我时'等。
如同了知无我时，具有与我见解形相相应之身，且有无颠倒见，如是此处亦具有与我见解形相相应之身，且有无颠倒见。
为了同样应用于一切智性存在，故说'如是'等。'此处了知一切智者存在时'即是通达一切智性存在之时。
'所知自性胜义见解应了知'即是无颠倒见到一切智性存在。'因与喻即如前'即是'由具有与我见解形相相应之身故'是因，'如于承许了知无我时'是喻。
由具有与认为一切智性存在之见解形相相应之身故，其余如前。
'如是亦应用于一切事物之决定'即是于遮破自在天等时，亦应如是运用因喻等。
因此'以此理'即是以前所说之理。安立他人前宗说'此中说'等。'若尔云何生'即是因见生故之意。

།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དམིགས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ དམིགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།སྐྱེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་། གཞན་དང་། གཉིས་ཀ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དོར་བའི་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་མི་སྲིད་པའོ། །གལ་ཏེ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ལ་ སྐྱེའམ་སྙམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྔ་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་རྣམས་བདག་དང་གཞན་དང་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་འདུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །བཤད་ཟིན་པའི་སྐྱོན་ལས་མི་འདའ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བདག་དང་གཞན་དང་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་ལ་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་ལས་མི་འདའ་བའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྔ་མེད་པས་སོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་དང་གཉིས་ཀའི་དང་རྒྱུ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ་བཞིས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དངོས་ པོ་རྣམས་བདག་དང་གཞན་དང་གཉིས་ཀ་དང་རྒྱུ་ལ་མ་ལྟོས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བའོ།།དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ནི་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་གཞན་དག་གི་ཕྱོགས་སྔ་མ་སྔ་མ་འགོད་པ་ནི། འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་ཏེ།མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱིས་གང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ རྣམས་ཀྱི་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་དང་།གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་རང་བཞིན་དེ་ནི་སུས་ཀྱང་གཟུང་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འཕགས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོར་རང་རང་གིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་སོ།།འདིའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡུལ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འཛིན་པ་ཡིན་ལ། མ་རིག་པའི་མུན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཡུལ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བས་གཟུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སྔ་མ་སྟོན་པ་ ནི།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མདུན་ན་སྣང་བར་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །ཅི་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བར་འོས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ན་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདུན་ན་སྣང་བའི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །རང་བཞིན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བས་སོ། ། དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མ་རིག་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བདག་ཉིད་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་ཡོད་པར་རོ། །མ་རིག་པ་དང་བྲལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྤྲིན་ཚོགས་དང་མཚུངས གཏི་མུག་སྟུག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་སྤྲིན་གྱི་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་སྟུག་པོ་ཡོད་ན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མཐོང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པའི་མུན་པའི་ཚོགས་ཡོད་པར་གྱུར་ན་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།ལོག་པ་དག་ཏུ་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཉིད་དུའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྤྲིན་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མངོན་པར་ཞེན་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའོ།

为了对此作答，故说'解释'等。'是否成为所缘'是指是否在彼处生起，即成为所缘。
'因为不可能有其他生起分别'是指除了自生、他生、共生和无因生的分别之外，不可能有其他生起的分别。
如果说在大自在天等处有第五种生起分别，为了对此作答，故说'凡是'等。这些都包含在自、他、共生的范畴之中。
'不离已说过的过失'是指不离开对自生、他生和共生立场所说的过失。因为没有第五种分别。
'以四种分别'是指以自生、他生、共生和无因生这四种分别。
'因为'等是说因为诸事物不从自、他、共生和不依因而生起，所以诸事物离开自性。因此自性是不存在生起的。
在此陈述他人的前宗，故说'此处有人说'等。'未生'是指因为自性无生。
为了对此作答，故说'解释'等。你所说的青等诸法的自性是可执取的说法是不对的，因为青等诸法的无造作性和不依他性的自性是任何人都不应执取的，因为这是圣者们各自亲证的。
为了说明这一点，故说'青等诸法'等。此义是说，如果青等诸法的自性成为境，那时就会执取它们的自性，但因为有无明黑暗的缘故，自性不成为境，所以不可执取。
在此陈述他人的前宗，故说'如果这样'等。'现前所见'是指青等。'将成为什么'是说如果不是自性，那是什么？
为了对此作答，故说'解释'等。'此'是指现前显现的青等。'非自性'是指因为没有无造作性等。'因为颠倒'是指在无自性的青中显现为有自性。
为了说明其原因，故说'具有无明'等。'彼自性'是指有自性。'离无明者'是指诸圣者。
'如同'等中，'浓密愚痴如云团'是说比如当有极其浓密的云团时，什么都看不见，同样，当有无明黑暗的聚集时，凡夫们不见诸事物的自性。
'显现为颠倒'是指显现为有自性。
为了以注释说明这点，故说'云团'等。'成为执著处'是指成为贪著之处。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི་འདི་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གང་མདུན་ན་སྣང་བའི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ནི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པས་སོ། །དེ་ལ་གཞན་དག་གིས་བརྗོད་པ་ནི། འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིའི་དོན་ནི་མུན་ནག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དངོས་པོ་རྣམས་མི་མཐོང་ བར་འགྱུར་ལ།རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མི་མཐོང་བ་ནི་འགྱུར་ལ་རག་ན་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཕྱི་རོལ་གྱི་དཔེའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འགའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་ནོ། །ལོག་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིས་ཀྱི་དུས་ ཀྱི་བློ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ།།སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དཔེ་བསྟན་ནས་དོན་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་བཞིན་དུའོ། །འདིའི་དོན་ནི་ཅི་ལྟར་རབ་རིབ་ཅན་ལ་རབ་རིབ་ཀྱི་མཐུས་མ་སྐྱེས་པའི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱང་གཏི་མུག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་ཁམས་དང་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པའི་འདུས་བྱས་ རྣམས་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ།།མ་རིག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང་བ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཅན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་ སོགས་པའི་ལས་རྣམས་སོ།།དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་མདོའི་ཁུངས་གཞན་སྟོན་པ་ནི། དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མ་རིག་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་ན་འདུ་བ་སྟེ་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་ངེས་པའི་ལས་སོ། །དེ་ལྟར་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་ནས། ལྡོག་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་འགགས་པས་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེས་ན་མ་རིག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ལས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པས་དེ་འགགས་ནས་ལས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འགག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས། མ་རིག་པ་ནི་ལས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བའི་རྒྱུ་ ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཤེས་པ་འདི་ཡང་མི་མཁས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། མཁས་པ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ཚུལ་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཚུལ་འདིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཡིན་ལ། མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འགག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གཏི་མུག་མེད་པར་དེ་མི་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་མེད་ན་ལས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས པའོ།།མི་མཁས་པ་ཁོ་ནས་རྟོགས་པར་གོར་མ་ཆག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀ་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་མ་རྟོགས་པར་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་ལས་འབྱུང་བ་དང་། དེ་མེད་ན་དེ་མེད་དོ་ཞེས་རྟོགས་པས་སོ། །བློ་བཟང་ཉི་མས་མུན་པ་སྟུག་པོ་རྣམ་པར་བསལ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་ པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་བློ་གྲོས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་ཉི་མ་སྟེ།གཏི་མུག་གི་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པས་སོ།

为什么这样说呢？对此回答说'对于执著为真实者'等。即是说对于现前所见的青等诸法执著为真实。
对此他人说道：'此处所说'等。此义为若有黑暗则不见诸事物，而非见到颠倒的自性。如是此处也是不见青等诸法的自性，而非见到颠倒的自性。
为了说明对此的回答，说'如是'等。'以外境譬喻'是指以发丝等为相。为了说明此义，说'如何'等。'某些'是指眼翳者。'颠倒执取'是就后时的心而言。'等'字包括长嘴蜂等。
为了以注释说明此义，说'如眼翳者'等。说明譬喻后为了配合意义，说'如是'等。'如是'是指如同眼翳者。此义为如同眼翳者因眼翳力而见到未生的发丝等，如是诸众生也因无明力而见到以界、趣、生处等差别而有别的诸有为法。
为了引经证明因无明力而显现颠倒，说'此'等。'无明缘行'是指以无明为因的善不善等诸业。为了更明显地说明此义，又引其他经证说'如是无明'等。'与无明相应'意为具有无明。'造作'即是由造作而集聚，是业的意思。'不动'是指色界、无色界决定的业。
如是说明流转次第后，为了说明还灭次第，说'如是无明灭'等。由此说明因无明力而有业和识等流转，彼灭则业和识等灭，所以无明是业和识等显现的因，此是经中所说的意思。
此颠倒知唯于愚者生起，于智者则不然，为了说明此义，说'是故以此理'等。'以此理'是指以无明缘行，无明灭则诸行灭的道理。关于'若'等，'无痴则彼不生'是说若无无明则业不生。
'必定唯由愚者了知'是说由于不了知二者本来无生，而了知由无明力生业，无彼则无彼。'善慧日除极黑暗'是指远离实有、实无等分别的最胜智慧即是日，因为能遣除愚痴黑暗。

།དེས་མུན་པ་སྟུག་པོ་གང་ལ་རྣམ་པར་གསལ་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། འཕགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཁས་ པ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་གྲོས་དམ་པ་དང་ལྡན་པས་སོ།།སྟོང་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡིན་གྱི་སྐྱེས་པ་འགགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །གྲོལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ རང་བཞིན་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལོག་པ་འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེས་པའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཅན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོད་ མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པའོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་ཉེ་བར་མི་ལེན་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་མ་རིག་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་གཞན་དག་ན་རེ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྣང་བའི་ཕྱིར་ན་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་འགོད་པ་ནི། འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་ན་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་དེ་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་དེ་རྣམས་སྣང་ བར་མི་འགྱུར་བའོ།།དེ་ལ་དཔེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དོན་དམ་པར་མེད་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མི་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུའོ། །དེ་དག་རང་བཞིན་གྱིས་ན་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྣང་བ་ དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་དཔེའི་སྒོ་ནས་འགེགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།དེ་དག་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པར་ཁས་ལེན་པས་སོ། །རེ་ཞིག་དེ་དག་ཉིད་ལ་བརྩད་བྱ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་རབ་རིབ་ཅན་ལ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ ཀྱིས་མེད་པའི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་སྣང་།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ཡང་སྣང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རབ་རིབ་ལ་བརྩད་པ་གྱིས་ཤིག་ཅེས་པའོ། །ཕྱི་ནས་མ་རིག་རབ་རིབ་རྗེས་འབྲེལ་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་དེ་ཉིད་རབ་རིབ་ཡིན་ལ་དེ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་སྟེ་དེ་དང་ ལྡན་པའོ།།དེ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཕྱིས་སྔར་བཞིན་དུ་རྩོད་པ་གྱིས་ཤིག་ཅེས་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གོ་སླའོ། །དབུ་མ་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་ཏེ།འདིར་བརྒལ་ཞིང་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་མཐོང་ལ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་རྩོད་པ་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ལུང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་སྒོ་ནས་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། །གཞན་དག་ཅེས་ བྱ་བ་ལ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའོ།

对于能够驱散浓密黑暗的那个，称之为'圣者'这样的词义。
'诸智者'是指具有殊胜智慧者。
'通达空性'是指了知凡是缘起的即是无生，故为空性，而非已生已灭之义。
'得解脱'是指通达空性的本质，颠倒无明等烦恼，从轮回中解脱。
为了解释这个意思，说'具慧者'等。'诸行无自性'是指完全通达本来无生。
为了说明不取诸行的理由，说'因为已断除取的因'，即因为已断除诸行的取因无明。
如是，虽然了知青等诸法无自性，但仍有显现，这是成立的。
现在，为了安立他人说'因为青等诸法显现，所以胜义中存在'这一前宗，说'此中有说'等。'彼等'是指色等诸法。
为了说明这个意思，说'若诸事物'等。若胜义中诸事物不存在，则世俗中也不应存在，世俗中也不应显现。
为了说明这个比喻，说'如石女儿'，即如石女儿胜义中不存在，世俗中也不显现一样。
'彼等以自性而有'是说因为诸事物在世俗中显现，所以是胜义有。
为了对此作答，说'对此当说'等。为了说明这是以翳眼的比喻来遮破，说'诸'等。
'彼等未生'是指承许以自性未生。'且当问难彼等'是说，凡是胜义中无自性者，世俗中也不存在，如石女儿。因此，对于翳眼者来说，以自性不存在的发丝等如何显现？若如此，石女儿也应显现，你们对翳眼作如是诘问。
'后与无明翳相应'是说无明即是翳眼，与之相应即具有它。对具有它者，如前作诘难。
为了以注释说明这个意思而说等，易解。
为了说明中观宗无过失，说'于我等'等。'此中非难诘'是说，为何见到未生自性的色等，而不见石女儿，这样的诘难对我等是不合理的。
为了广说这个意思，说'如何'等。'如教所说'是指随顺教典。'瑜伽师以智慧通达'是指从通达无自性的角度，就瑜伽师而言。'其他'是指凡夫。

།རང་གི་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པར་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་སོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་སྟོན་པ་ནི། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་འཛིན་དག་གིས་སྟོང་པས་སོ། །གལ་ཏེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ན་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བའི་འདོད་པ་བཞིན་དུ་གཟུང་འཛིན་རྣམ་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེ་ན།དེ་ལ་ལན་ནི། དབེན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཀྱང་དབེན་པའོ། །ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་དེ་བཞིན་དུའོ། །གང་ཆོས་དེ་ཡང་རང་བཞིན་སྟོང་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ དུའོ།ཡེ་ཤེས་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་འཕགས་པའི་ལམ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་སོ། །བྱིས་པས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་དེའི་རང་ བཞིན་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་སོ།།གང་གང་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཤེས་པ་པོ་འདྲ་བར་རྟོགས་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་གཞན་གྱིས་ཤེས་ པ་པོ་བདག་ཏུ་ཁས་བླངས་པ་ཇི་ལྟར་སྟོང་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་འགྱུར་ན་ཞེས་པའོ།།བྱང་ཆུབ་ལམ་ལ་དེ་དག་སྤྱོད་ཅེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་མཐོང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་དག་གིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་སྣང་བར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ལས་འོན་ཀྱང་དེ་རྣམས་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཅི་ལྟར་སྣང་བར་འགྱུར ཞེས་པའོ།།དོན་དམ་པར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དོན་དམ་པ་ནི་མཐའ་བཞི་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་རིབ་ཅན་ལ་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་ལྟ་བུ་འདུག་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་ལ་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་མི་བྱའོ་ཞེས་པའོ། །འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་ འགྱུར་བའོ།།གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགའ་ཞིག་ནམ་མཁའ་ལ་ལྟས་ངན་པའི་དབང་གིས་གྲོང་ཁྱེར་དང་འདྲ་བ་གང་མཐོང་བ་དེ་ནི་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་རོ། །སྨིག་རྒྱུའི་ཆུ་དང་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་མའི་གུང་ལ་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་དང་ལྡན་པའི་བྱེ་མའི་ཐང་ལ་ ཆུར་སྣང་བའོ།།ཅི་ལྟར་དེར་འགྱུར་ཏེ་མི་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ཡང་ཇི་ལྟར་སྣང་བར་མི་རིགས་ཞེས་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བདག་ཉིད་བརྒལ་ཞིང་ བརྟག་པར་གྱིས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པའི་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ལ།མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེས་དེ་ལྟར་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པར་གྱིས་ཞེས་པའོ། །འདིས་ནི་རང་གི་འདོད་པ་དང་འགལ་བ་ཉིད་བསྟན་པའོ། །ད་ནི་མ་ངེས་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའོ།

关于'依据自己的认知而非'这句话，是说我是凡夫，所以未能通达诸法无自性。为了说明其原因，说'我们'等等。为了引证经典依据，说'如是'等等。'空性'是指离能取所取。如果因为离能取所取而是空性，如唯识宗所主张，则应有离二取的心识存在。对此回答说'远离'，即远离识的自性。'界性空'是指十八界的自性等。'彼法亦自性空'是指诸处等亦如是。
'具智者'是指蕴界处对于已生起圣道者是空性，因为他们已通达无自性。'非愚者'是指非凡夫，因为他们未通达其自性。为了显示凡是完全了知空性者即是行菩提道者，说'智慧自性'等。'若能如是了知者'是说如果能如他人所执著的我是能知者那样了知一切众生皆空。
'彼等行菩提道'是说如是者即是行菩提行。为了显示总结，说'是故此'等。'此'是指为何见到无生自性的色等。为了说明其理由，说'彼等'等。此义为：若于世俗中瑜伽师见到青等自性，则应也见到石女儿等，然而他们即使在世俗中也不见青等自性，故如何能见石女儿等。
'胜义中亦非'是说胜义谛离四边。'如对翳眼作观察'是说不应对翳眼作观察。'此'是指将要解释的。关于'若'等，'干闼婆城'是指某人因不祥征兆而见到空中如城市般的景象。'如阳焰水'是指正午时分在有阳光的沙地上显现如水。
'如何应理非应理'是说如梦等无生而显现，石女儿如何应理显现。为了解释这点，说'譬如'等。'自当观察'是说为何见到无生的梦境等而非石女儿，应当如是观察。这是显示与自宗相违。为了显示不定性，说'彼性'等。'彼性'是指胜义。'此'是指梦中所见等。

།ཅི་ལྟར་རྐྱེན་མེད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཡང་ངོ་། །འདིའི་དོན་ནི་གང་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་ མེད་ཀྱང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟར་མཐོང་བའི་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི།འོན་ཀྱང་མཐོང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་སྨྲས་པ། འདི་མ་ངེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་སྨྲས་པ་དེ་རྨི་ལམ་ལ་ སོགས་པའི་དཔེ་རྣམས་ཀྱིས་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་སྟོན་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཁོར་བ་ན་འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་རྣམས་གང་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་རྨི་ལམ་དང་མཚུངས་པར་གསུངས་པའོ། །དེ་ཉིད་དུ་ནི་རྣམ་མ་བཞག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་ དོན་དམ་པར་དེ་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་བཞག་བྱས་པ་མ་ཡིན་པའོ།།རྨི་ལམ་གང་ལའང་དངོས་པོ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་དངོས་པོ་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལོག་པའི་བློ་ལྡན་མངོན་པར་ཞེན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་དང་ལྡན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ འདི་རྣམས་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་མངོན་པར་ཞེན་པའོ།།གཞན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་བཅུ་ལས་གཞན་ཡང་ངོ་། །གྲོང་ཁྱེར་མིང་ཙམ་ཞིག་གིས་རབ་ཏུ་གཞག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ལས་མ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་གཞན་མེད་པས་སོ། །ཡོངས་སུ་རྟོག་པས་དཀྲུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཡོངས་སུ་རྟོག་པས་བསྐྱེད་པའོ།།གཞན་གོ་སླའོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ནི་འདི་བརྩད་དུ་མེད་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྩོད་པ་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་རང་བཞིན་ཡོད་པར་ཁས་མི་ལེན་ པས་སོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །རང་བཞིན་ནི་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་དང་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རང་བཞིན་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་ པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པར་ཡང་རང་བཞིན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །ཞི་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་པས་སོ། །སྐྱེ་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པས་སོ། །རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོད་མ་ནས་རང་བཞིན་མེད་པས་སོ།།རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་གནས་སྐབས་དག་ཏུའོ། །དེ་ལ་ལུང་གི་ཁུངས་སྟོན་པ་ནི། ལུང་བརྗོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་རྣམས་མགོན་པོ་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྟན། །ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཀྱེ་མགོན་པོ་ཁྱོད་ཀྱིས་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་དུས་ན་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།ཕྱིས་བྱུང་ནས་ཀྱང་ཡང་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱུད་མའི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པས་སོ། །གཞན་ནི་གོ་སླའོ། །གལ་ཏེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ ཏུ་རང་བཞིན་གྱིས་མི་སྐྱེ་ན་འོ་ན་ཅི་ལྟར་སྣང་བར་འགྱུར།སྣང་བའི་ཕྱིར་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རང་བཞིན་སྐྱེ་བས་དོན་དམ་པ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་བསུ་ནས་ལན་འདེབས་པ་ནི། རང་གི་སྡེ་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་བརྒལ་ བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་མ་ཐག་པའི་རྒོལ་བ་དེ་མི་རིགས་པས་སོ།།དེ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་སྟེ། དབུ་མ་པ་རྣམས་སོ། །འཇིག་རྟེན་རབ་ཏུ་གྲགས་པར་ཡོད་ཇི་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་ལ་རབ་ཏུ་གྲགས་པ་ཙམ་དུ་ འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ།།དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་རབ་ཏུ་གྲགས་པ་ཙམ་གྱིས་ཐམས་ཅད་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དང་མཚུངས་པར་ཐལ་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དང་མཚུངས་པར་མི་སྣང་བར་ཐལ་བར་ མི་འགྱུར་བས་སོ།

所谓'无缘亦'是指虽然无生。此义为：如同梦中所见等，虽然胜义中无生，但不会像石女儿那样成为不可见的对象，而是会成为可见的境界。
因此说'此不确定'是指如果如此色等诸法等所说的，以梦等诸喻而不确定的意思。
其中引经说：'如是说'等，说五道众生在轮回中所有的一切都如梦相似。
'彼中不立'是指胜义中对彼等不作生等安立。'梦中无实'是指梦中任何事物都不存在。'颠倒心执著'是指具有颠倒心者执著这些是众生。
'他处'是指十方以外。'城市唯以名安立'是指除名字外无他实体。'分别所扰'是指由分别所生。其余易解。
'于我等无此诘难'是指如果如此色等诸法等诤论于我等不存在，因为即使在世俗中也不承认有自性。
为显示此义，故说'如何'等。自性因为是非造作且不依他，故于世俗和胜义中自性生不合理，因此恰如石女儿等相同。
由于如是故'尔时'是指因为世俗和胜义中也无自性生。'寂静'是指因为是无分别智的境界。'离生'是指无生。'自性般涅槃'是指本来无自性。
'恒常'是指在世俗和胜义的状态中。其中引经说：'引经云'等。'法尊您所说'是指哦护主您在转法轮时说此种法相。
'后来亦不变'是指因为无刹那相续生。其余易解。
如果瓶等诸法在世俗中不由自性生，那么如何显现？因为显现，故世俗中有自性生，胜义也应当存在，为遣除此疑而答：'于自部等'等。
'此非诘难'是指刚说的诤论不合理。'彼等'是指自部即中观师。'如世间共许有'是指如是瓶等诸法仅以世间共许而生起。
'如是'是指仅以世间共许一切所行诸法生起。'不成同石女儿'是指不会成为如同石女儿般不显现。

།འདིའི་དོན་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་རང་བཞིན་སྐྱེ་བ་ནི་མི་བརྗོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བར་འཇིག་རྟེན་ལ་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེས་དངོས་པོ་རྣམས་དོན་དམ་པར་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། དེས་ན་དོན་དམ་པར་ སྐྱེ་བ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་བས་དངོས་པོར་སྣང་བ་ལ་སྐྱོན་ཅི་ཡོད།མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་སྐྱེ་བར་མ་གྲུབ་པས་སྣང་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །གཞན་ཡང་གཞན་དག་གིས་མོ་གཤམ་ གྱི་བུ་དང་མཚུངས་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་སྟོན་པ་ནི།ཅི་སྟེ་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རེག་བྱ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རང་རིག་བསྡུ་བར་བྱའོ། །གདགས་པའི་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུམ་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གདགས་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའོ། །རྒྱུ་དང་ བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་དང་བཅས་པའོ།།ཐམས་ཅད་བཏགས་པ་ཙམ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཏགས་པ་ཙམ་ཉིད་དོ། །བརྟགས་པའི་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའོ། །མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དང་འདྲ་བར་ཐལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་མོ་གཤམ་གྱི་ བུ་ལ་འདོགས་པའི་རྒྱུ་མེད་པས་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཏགས་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་འདོགས་པ་ལ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྫས་སུ་སྒྲུབ་པར་མི་ ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་དགོངས་པ་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པར་འདོགས་པའི་རྒྱུ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་བཏགས་ཡོད་དུའོ། །གལ་ཏེ་རྫས་ཡོད་དུ་བསྒྲུབ་པར་འདོད་ན་ལན་ནི་རྫས་སུ་བསྒྲུབ་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་རྫས་ཡོད་དུ་སྒྲུབ་པར་ མི་ནུས་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བཞི་བརྒྱ་པ་ལས་སོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་བུམ་པ་མ་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་བུམ་པར་འདོགས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་ པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་རླུང་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །ཇི་ལྟར་རླུང་ལ་སོགས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་དང་རོ་ལ་སོགས་པ་མི་སྲིད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་དུ་ མ་ལྟོས་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རིན་པོ་ཆེ་ཕྲེང་བའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་འབྱུང་བ་རེ་རེ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མེད་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་སྟོན་པ་ནི། གང་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ས་ལ་སོགས་པ་རེ་རེ་ཡང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གསུམ་མེད་ན་ཡང་མེད་ལ། ས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འབྱུང་བ་གཅིག་མེད་པར་ཡང་གསུམ་མེད་ལ། དེ་ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕན ཚུན་ལྟོས་ནས་རང་བཞིན་ཐོབ་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་འདུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སོ་སོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་གོ་སླའོ། །རྣམ་པ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་བཏགས་པའི་བུམ་པ་ལ་རྒྱུ་རྫས་ཡོད་དུ་མི་ རིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྟག་པ་ལས་མི་རྟག་པ་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ལ་རྣམ་འགྱུར་མེད་པར་འབྲས་བུ་མེད་པས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་རྫས་སུ་མེད་པའི་ བུམ་པ་འབྱུང་བར་མི་རིགས་པའོ།

这个意思是说，我们不是仅从显现的角度来说有自性生起，而是就未经观察时令人愉悦的世间共许而言，由此诸法究竟如何存在。因此，虽然胜义中无生，但在未经观察时令人愉悦的世间世俗谛中显现为有生的事物有何过失？石女儿等在世间世俗谛中也不成立生起，所以无有显现。
此外，对于他人指出石女儿相等的过失，'若是'等文说：'触等'等词包含自证。'假立所依'是指瓶子和识的假立所依。'有因'是指具有地等所依。
'一切唯是假立'是说因为无实事故唯是假立。'观察所依'是指地等。'如同石女儿'是说，如同石女儿因无假立之因故无假立，同样瓶等诸法的假立也将无因。
为了对此作答，说'此亦不应理'等。'因不能成立为实有'的意趣是：是要成立瓶等假立之因为实有，还是假有？如果要成立为实有，答复是'因不能成立为实有'。
为了说明如何不能成立为实有，说'如所说'等，出自《四百论》。'除色等外'等是说，如同离色等外无别瓶，同样作为瓶的假立因的色等诸法也不应离开风等四大种而有别异，否则将成无因。
如同离风等外不可能有色、味等，同样诸大种也因互相依存而不成立，所以无自性，为了引证《宝鬘论》，说'如是'等。地等诸法中任一大种都不是以自性而有。
为说明无自性的理由，说'若三'等。因为地等每一个若无水等其他三者则不存在，无地等相的一大种则三者也不存在，由此诸大种非自性有，因为互相依存而得自性故非以自性而有。
为了说明无自性则无和合，说'各别'等，易解。为了说明从另一方面假立的瓶不应有实有因，说'如何'等。'不许从常生无常'是说因无变异则无果。同样，从实有的色等不应生起实无的瓶。

།ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དངོས་པོ་རྟག་པ་ལས་བྱུང་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པའི་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་མི་རྟག་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ལ་རབ་ཏུ་གྲགས་པ་ཡིན་གྱི། གང་དུ་ཡང་རྟག་པས་མི་རྟག་པ་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ རྒྱུ་འབྲས་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་ནམ་ཡང་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།རྒྱུ་རྟག་པ་ཡིན་ལ་འབྲས་བུ་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ན་ནམ་ཡང་མཐོང་བ་མ་ཡིན་པས་རྟག་པ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པའོ། །བསྡུས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་བཏགས་པར་ ཡོད་པ་ནི་བཏགས་པར་ཡོད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བཞིན་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་མགུལ་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །བཞིན་ལ་སོགས་པ་ལ་བཏགས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་བུམ་པ་ལ་སོགས་ པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་དང་འདྲ་བའི་རྣམ་པའོ། །ཐམས་ཅད་དུ་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ཉིད་སྔར་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ ནི་རྫུ་འཕྲུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་སྤྲུལ་ཞིང་།།སྤྲུལ་པས་སྤྲུལ་པ་གཞན་སྤྲུལ་བྱེད། །དེས་ཀྱང་སྤྲུལ་པ་གཞན་སྤྲུལ་ལ། །དེ་ལྟར་སྤྲུལ་པ་དང་མཚུངས་པའི། །བྱེད་པ་པོ་དང་དེས་བྱས་ལས། །ཅི་ལྟར་སྤྲུལ་པས་སྤྲུལ་པ་གཞན། །སྤྲུལ་པ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། །ཉོན་མོངས་དང་ནི་ལས་ དག་དང་།།ལུས་དང་བྱེད་པོ་འབྲས་བུ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་འདི་སོགས་པའི་སྒྲ་དང་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་གཟུང་བར་བྱའོ། །འདིའི་དོན་ནི་ཅི་ལྟར་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མཐུས་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པར་མཛད་ལ། གང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པ་དེས་ཀྱང་སྤྲུལ་པ་གཞན་སྤྲུལ་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་སྤྲུལ་པ་གཞན་སྤྲུལ་པར་བྱེད་པའི་སྤྲུལ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པའི་སྤྲུལ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་རང་བཞིན་ མེད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བའོ།།ཇི་ལྟར་འདིར་རང་བཞིན་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པ་འབྲས་བུས་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཀྱི་མིང་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ལས་བྱེད་པ་པོ་དེ་ནི་སྤྲུལ་པའི་རྣམ་པ་སྟེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་བྱེད་པ་པོ་དེས་ལས་གང་ཅུང་ཟད་བྱེད་པ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྤྲུལ་པ་པོས་སྤྲུལ་པ་གཞན་སྤྲུལ་པ་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སྤྲུལ་པའི་དཔེས་རང་བཞིན་མེད་པར་ལྟ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དཔེ་འདི་དག་གི་སྒོ་ནས་ཀྱང་གསལ བར་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཉོན་མོངས་དང་ནི་ལས་དག་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཉོན་མོངས་ཤིང་གནོད་པར་བྱེད་པས་སོ། ། ལས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་མི་གཡོ་བའོ། །ལུས་དང་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་ལུས་ནི་བྱེད་པ་པོའོ། །འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། བདག་པོ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་གྱི་ལ་སོགས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དེ་རྣམས་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ བཞིན་དུ་རང་བཞིན་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེས་ན་རྫས་སུ་ཡོད་པ་རྟགས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཟིན་ཀྱང་བཏགས་ཡོད་རྒྱུར་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་བརྒལ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཏགས་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒལ་བ་དེ་ མ་ཡིན་ནོ།

所谓'如是说'，'从常法生起'，是指在世间广为人知的是从无常的种子生起无常的果实即芽，而在任何情况下常法都不会生起无常法，如此，因果的性质不相符从未见过，这是说，因是常法而果是无常法这样性质不同的情况在世间从未见过，所以常法作为因是不合理的。为了通过显示总义来说明假有是假有的因，因此说'所以如是'等等。'面容等'中的'等'字是包括脖子等。面容等是假有，应知如瓶等。'影像'是指与人相似的形象。一切假有都应如前理解。为了说明《中论》的出处，说'如是说'等等。此处'以神变圆满变化，变化复变化他者，彼亦变化他变化，如是等同变化的，作者与所作业，如何变化复变化，他变化如是般，烦恼与诸业，身与作者是果'，这段经文应以'等'字和'中间'等词来理解。
此中含义是：如同导师佛世尊以神变力变现化身，而佛世尊所变现的化身又变现其他化身。其中能变现其他化身的化身是空性，无自性，远离如来之自性。所变现的化身之化身也是空性，无自性，远离如来之自性。如同此处无自性者以无自性果获得作者、作业和业的名称一样，此处作业的作者也是如变化一般，以自性空。以自性空的作者所作的任何业也是自性空的，应知如同变化者变现其他变化一样。
不仅仅是以变化的比喻来看无自性，而且为了通过这些比喻更清楚地理解诸法无自性，所以说'烦恼与诸业'等等。其中烦恼是贪等，因为扰乱并损害心相续。业是善、不善和不动。'身与作者'是指心和身是作者。果是异熟、增上、等流等。应知烦恼等诸法如同干闼婆城等一样无自性。因此，虽然实有不是相的因，但假有作为因是合理的。所以'这不是诘难'是说，认为假法无因故应如石女儿的诘难不成立。

།དེ་ལ་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སྔ་མ་འགོད་པ་ནི། འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕྱོགས་སྔ་མ་གཉིས་ཀར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་ཕྱོགས་དག་ཏུའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཅི་ལྟར་ངེས་པར་བྱ་སྟེ་འགལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བརྟེན་ནས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བར་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི། རང་བཞིན་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཕྱོགས་གཉིས་ཆར་ཡང་རང་བཞིན་སྐྱེ་བར་ འགེགས་པར་འདོད་པས་སོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱབ་འཇུག་སྟེ། འགའ་ཞིག་ གིས་ཁྱབ་འཇུག་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུར་འདོད་པས་སོ།།སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་བདག་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་ཙམ་ཞིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཙམ་ལའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་མི་བཅད་པའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མ་བརྟེན་ན་འཇིག་རྟེན་ གྱི་ཐ་སྙད་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་བས་སོ།།དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་བརྡ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་ཐ་སྙད་དོ། །འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་འདི་ཡོད་ན་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་འདི་འབྱུང་བར་ འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི་རང་བཞིན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་པའོ།།འོ་ན་རྟག་པ་ཡང་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། དབང་ཕྱུག་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི། འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མི་རྟག་པ་ཁོ་ན་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་རྟག་པ་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་དཔེས་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གང་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་དོན་འདི་ཉིད་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡོད་པས་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའོ། །དེ་དག་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་ པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དཔེ་སྟོན་པ་ནི། དཔེ། རིང་པོ་ཡོད་ན་ཐུང་ངུ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཅི་ལྟར་འདིར་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་འགྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ངོ་། །རྟག་པ་རྒྱུར་འདོད་པ་འགེགས་པ་ནི། འདི་སྐྱེས་པས་ན་འདི་སྐྱེས་དཔེར། །ཞེས་བྱ་བ་ གསུངས་སོ།།བསྟན་བཅོས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་སོ། །འདི་ཙམ་ཞིག་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཙམ་མོ། །བྱེད་པོ་ལས་ལ་བརྟེན་བྱས་ཤིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ལས་ལ་མ་ལྟོས་པའི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱེད་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་ ལས་ལ་ལྟོས་པའི་བྱེད་པ་པོ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ལས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ལས་སུ་བྱ་བ་མི་རིགས་པས་བྱེད་པ་པོ་ཁོ་ན་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་བྱེད་པ་པོ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཏེ་གྲུབ་པ་མ་གཏོགས་པ་གྲུབ་པའི་ རྒྱུ་གཞན་ནི་མ་མཐོང་བའོ།།ཅི་ལྟར་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་གཞན་ལ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བསྟན་མ་ཐག་པའི་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་དག་བཏགས་པ་ཉིད་ དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཉེར་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རང་གི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་བྱེད་པ་པོ་དང་ལེན་པ་པོ་དང་། ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བ་ལ་མ་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དག་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་བཞིན་ དུ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པ་ཡིན་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

关于此处安立他人前宗，即所说'此处有人说'等。'于二边'即是世俗谛和胜义谛二边。'世俗中生如何能确定，此乃相违'之意。
为了对此作答，故说'对此当说'等。'因此依缘而生'是说未经观察时，愉悦地依他而生，并非自性生，因为二边皆遮遣自性生故。
为了以注释说明此义，故说'由于'等。'如前所说之理'即是'非从自生'等之理。'无爱子'即是遍入天，因为有些人认为遍入天是众生之因。'等'字包括自我等。'仅此'即是仅缘起。'为不断世间名言'是说若不依缘起则世间名言将断绝。
为了引经证明此义，故说'如是'等。'法之名言'即是诸法生起之名言。'此有故彼生'是说有此因事故有此果事，而非自性生。
若问：'常法亦应成因，因为有自在天故有果'。对此回答说：'此生故此生'，唯无常是因，常法非因之意。
为了以喻说明此义，故说'如此'等。为了引《宝鬘论》证明此义，故说'如是'等。'由此有故此生'即是有因故生果。彼等非自性成就，因为互相观待故。
举喻说明：'譬如有长故有短'等，如此处互相观待而成就，如是亦然。遮遣常法为因说：'此生故此生为喻'。
'论中'即是《根本慧论》中。'唯此'即是互相观待的因果事物而已。'作者依于业'是说此处若不观待业则全无所作者非作者，故观待业的作者才是作者。
业若不观待作者则不应成为所作业，故唯观待作者。因此依于彼作者而有业生。如是业与作者互相观待而成就外，未见有其他成就之因。
为了说明如同业与作者互相观待而成就，其他事物亦复如是，故说'如是'等。此'如是'表明刚说的业与作者是假立。'取'表明由于取故名为取。
彼亦不观待自身能成就者即作者与取者，及所取。所取与取者如同业与作者互相观待而成就，非自性有。

།ཅིའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ལས་དང་བྱེད་པོ་བསལ་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་བསལ་བ་ནི་སྤངས་པའོ། །དེས་ན་འདིའི་དོན་ནི་རྒྱུ་མཚན་གང་གིས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ལ་ཁོ་བོ་ལན་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་ བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བ་དག་ཀྱང་བཀག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་དང་ལས་དག་བཀག་པ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་བས་ཀྱི་གཞན་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་གིས། །དངོས་པོ་ལྷག་མ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་གང་དངོས་པོ་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་། འགྲོ་བ་པོ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། མཐོང་བར་བྱ་བ་དང་། མཐོང་བ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་བྱ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཆ་ཤས་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། ཡོན་ཏན་ཅན་དང་། ཚད་མ་དང་། གཞལ་བྱ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་མ་ལུས་པ་དེ་རྣམས་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་དག་དཔྱད་པའི་སྒོ་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་བཀག་ནས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པར་ཤེས་རབ ཅན་གྱིས་རྟོགས་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཁས་བླངས་པ་ལ་ཡོན་ཏན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྐྱེན་ཉིད་འདི་པ་ཙམ་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།རྐྱེན་འདི་ཉིད་འདི་པ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཡོད་པས་ན་འདི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཙམ་གྱིས་སོ། ། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །རྟག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པས་སོ། །ཐེར་ཟུག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་བདག དང་བཅས་པ་དང་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ།།གང་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྟོག་པ་འདི་དག་བརྟག་པར་མི་ནུས་པས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་རྣམས་ཏེ། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡོད་པར་གྱུར་ན་རྟོག་པ་རྣམས་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ལས་ རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མེད་པས་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་རྣམས་གང་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ།།རྟེན་འབྱུང་རིགས་པ་འདི་ཡིས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་རིགས་པ་ཡིན་པས་སོ། །ལྟ་ངན་དྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བའི་དྲ་བ་རྣམས་སོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞན་དུ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་དང་། གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རིགས་པ་འདིས་ ཅི་ལྟར་ལྟ་བ་ངན་པའི་དྲ་བ་གཅོད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།དེ་ལ་ལན་ནི། འདི་ལྟར་རྐྱེན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་སོ། །དེ་དང་དེ་རྟེན་གང་འབྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་དེ་དང་དེ་ལ་བརྟེན་ ནས་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་གང་སྐྱེས་པ་དེ་དག་རང་གི་ངོ་བོར་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་།དེ་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་ནི་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པས་སོ། །གང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་པ་ཞེས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།དེས་ན་རང་བཞིན་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ལྟ་བ་ངན་པའི་དྲ་བ་མཐའ་དག་འགག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྟེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པའི་མྱུ་གུ་དང་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།གང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པ་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ལ་རང་བཞིན་མེད་པས་སོ།

若问为何非自性，则答：因为已遮遣作者与业。'遮遣'即是断除。因此，此处的含义是：以何理由对作者与业我们作出回答，以此同理，也应当了知遮遣能取者与所取。
不仅仅是因为相互观待而成立而遮遣作者与业，还有其他原因，为显示此义而说：'以作者及业，应知余事物。'其中应加上'智者'二字。
除了业、作者、能取者、所取之外，其他一切事物，如能生与所生、能行与所行、能见与所见、相与所相，同样地，部分、功德、具德者、量与所量等一切诸法，应当如同观察业与作者一样，遮遣其自性存在，智者应当了知它们是相互观待而成立。
为显示承认如是缘起之功德，故说'唯此缘性'等。'唯此缘性'即是'此有故彼生'之意。'生等'之'等'字，当摄取从自生等。'常'即相续不断。'恒'即无生无灭。'第二等'中之'等'字，当摄取有我、无我等。
关于'由于事物'等，'此等分别不能观察'是指常等诸分别。若事物有自性，则诸分别可以运行，但由于缘起性故无事物自性，常等诸分别于何处可行？
'以此缘起理'即是说缘起本身即是正理。'恶见网'即是常等诸见之网。
为解释此义，故说'由于'等。'非他'即是非造作、非不观待他。
若问缘起正理如何能断恶见之网？答曰：如说'唯此缘'等。'如所说'等是指龙树菩萨所说。
'依于彼彼缘而生'等，是说依于彼彼因缘事物而生起的苗芽等，非以自性而生，于彼无有自性。因为自性应具有非造作等特征。若无自性生，如何可说为生？因为无自性故。
因此，由于无自性生，一切恶见之网皆得遮止。为引《中论》之教证，故说'如是'等。凡是缘起，即依因缘的苗芽、识等之生起，非是自性生。凡非自性生者即是空性，因为依缘所生无有自性故。

།གལ་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ལ་རྒྱུར་བྱས་ནས་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཞག་པར་བྱ་སྟེ། འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་ལ་བརྟེན་ནས་ཤིང་རྟ་ཞེས་འདོགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་རང་གི་ཡན་ལག་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ལ། གང་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གང་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པའི མཚན་ཉིད་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཉིད་ལ་དབུ་མའི་ལམ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་མེད་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ་ལ་འཇིག་པ་མེད་པས་མེད་པ་ཉིད་ལ། དེས་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པའི་ མཚན་ཉིད་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཉིད་ལ་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་རྒྱུར་བྱས་ནས་བརྟགས་པ་དང་། དབུ་མའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དོན་འདི་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མདོ་སྡེ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་ཞིག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རང་བཞིན་བཅོས་མ་མ་ཡིན་ཞིང་། །གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །དེས་ན་གང་རྐྱེན གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།བག་ཡོད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བག་མེད་པར་མ་གྱུར་པའོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར། རང་བཞིན་ཁས་མ་བླངས་པ་དེ་ཡི་ཚེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་པས་ རང་བཞིན་ཁས་མ་བླངས་པ་དེའི་ཚེ་ཅི་ལྟར་བསྟན་པའི་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་མེད་པས་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་གང་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ།།དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པ་ གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་མེད་ནའོ།།རྟོག་རྣམས་དངོས་པོ་ཡོད་ན་འགྱུར་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་དངོས་པོའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་སོ། །དངོས་པོ་ཅི་ལྟར་མེད་པ་ཡོངས་དཔྱད་ཟིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ བསྒྲུབ་པས་སོ།།འདི་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པའོ། །དེ་ལ་དཔེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བུད་ཤིང་མེད་པར་མེ་ཡོད་མིན་དེ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མ་གཟིགས་པའི་ ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གང་ཡང་མ་གཟིགས་པ་དེ་ཉིད་གཟིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་གང་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐོག་མ་མེད་པས་གོམས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལོག་པ་ཙམ་གྱི་འབྲས་བུ་དེ་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་བཞིན་གཞན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡོད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལོག་པ་དེའི་ ཕྱིར་རོ།།རྟོག་པས་བཅིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྒོ་ནས་འཁོར་བར་ལྟུང་བར་བྱེད་པས་སོ། །མི་རྟོག་རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་གྲོལ་འགྱུར་བས། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་དངོས་པོར་མི་རྟོག་ཅིང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལོག་པས་འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཉིད་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྡོག་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ ཅན་ནོ།།ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བརྒྱ་པ་ལས་སོ།

如果是空性，以此为因而安立，应当如是安立。譬如依于车轮等车的部分而安立为'车'，其中依于自身部分而安立者，即是自性不生，凡是自性不生者即是空性。
凡是以自性不生为相的空性，即应称为中道。由于自性不生者无有存在性，自性不生者无有灭亡故无有非存在性，因此远离有和无二边，故应说以自性不生为相的空性即是中道。
因此，空性即是缘起、空性即是依因安立、中道等，这些都是异名。为了说明此义，引经据典故说'经中亦云'等。'凡从缘生者即是不生，为何？因为彼无生之自性'，如说：'自性非造作，不依赖于他。'因此，凡是依缘者即是空性。
'谓是不放逸'即是不为贪等烦恼所放逸。'当如是不许自性时'，即是缘起性故不许自性时，如何于所说的诸行等中，由无自性故，诸分别如常等何处可行？
为广说此义，故说'若'等。'非余相'即是无自性时。'诸分别于事有时生'，即是彼等以事为境故。'事何故无已广观察'，即是以'非从自生'等成立无事性故。
'此等'即是分别。为显示其喻，故说'如无薪火不存在般'。为解释此义，故说'由于'等。'以不见方式'即是不见任何法即是见的意思。
为说明此义，故说'于诸法'等。为说明见真实之果，故说'无始习'等。为广说仅遮分别之果，故说'譬如'等。'他性'即是有之自性。'是故'即是由于遮除分别故。
'为分别缚'即是由于执著事物而以贪等分别门堕轮回故。'无分别瑜伽师得解脱'即是瑜伽师不分别事物，由遮贪等分别而从轮回解脱之意。
为解释此义，故说'由于'等。'此法性'即是以事物无自性故遮除分别无相。'如说'即是出自《四百论》。

།དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བའི་དོན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་གསུངས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ། རང་བཞིན་དེ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། དེའི་ཚེ་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ དེ་མཐོང་བ་ཁོ་ན་གྲོལ་བར་འདོད་པ་རྣམས་ལ་བདེ་ལེགས་སུ་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི།སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང་བས་ནི་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚེ་ཡོན་ཏན་གྱི་དོན་དུ་མ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་འདི་ཁོ་ནའི་དོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་རང་ བཞིན་མེད་པ་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དབང་གིས་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་སྣང་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་འཁོར་བའི་རྒྱུན་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོར་ཞེན་པའི་རྒྱུན་ཅན་གྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ལས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་སོ། ། དེས་ན་རང་བཞིན་མེད་པ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དག་གསལ་བའི་སྒོ་ནས་རང་བཞིན་མེད་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མེད་པ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས ནས་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་ཅིང་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུ་ཅན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ཟད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་རྒྱུན་ཆད་པའི་སྒོ་ནས་ངེས་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའོ།།དེས་ན་བསྟན་ བཅོས་འདིར་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྟོག་པ་མཐོང་བས་འཆིང་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་ སྒྲོ་འདོགས་པ་ལ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་ལ།དེའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་བཅིངས་པ་རྟོགས་ནས་རྟོག་པ་དེ་ལྡོག་པའི་ཆེད་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་བས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་མངའ་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མི་གནོད་པར་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུན་བཅད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་གསུང་བར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེས་གསུངས་པའི་མདོར་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་གྱིས་ བསྟན་བཅོས་འདི་འཆད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྡོག་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །དཔྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པའོ། །རྩོད་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་ གཞག་པ་དང་།གཞན་གྱི་ཕྱོགས་བཟློག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་རྩོད་པ་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེར་མཛད་ པ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ནི་རྩོད་ལ་ཆགས་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི་གཞན་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་འདོད་པས་མ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཐར་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ན་ཅི་མ་རུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལོག་ནས་སོ། ། དེ་ལས་གཞན་དག་གི་ཕྱོགས་སྔ་མ་འགོད་པ་ནི། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བཀོད་ཅིང་བཀོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་བཀོད་ཅིང་བཀོད་ཅིང་སྟེ་འདི་ལྟར་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་འགོག་པའི་གནས་སྐབས་ན་གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་ལས་ཕན་འདོགས་པའི་ཆུ་ལ་སོགས་པའི རྐྱེན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕྱོགས་སྔ་མར་བཀོད་པར་མཛད་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་འགོག་པའི་གནས་སྐབས་ན་གང་། གཞན་དག་ལས་ནི་ག་ལ་ཞིག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་བརྗོད་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕྱོགས་སྔ་མ་འགོད་པ་ ཡིན་ནོ།

关于所谓的事物等，虽然为了见到真实而说空性，但真实即是自性，也就是本质。如果某些事物存在自性，那么由于它是胜义谛，对于那些认为仅见到它就能解脱的人来说，将会获得安乐。但是见到空性并不能解脱，因为这不仅无益，而且陷入诽谤，所以只会带来过失。当无自性的事物由于颠倒而显现为有自性时，就会成为世间执著的因。
因此轮回相续不断，因为由执著事物为因的业和烦恼而产生相续。因此阐明无自性的论典，是通过明确增益和诽谤来显示无自性的事物确实无自性。世间人了知无自性的事物确实无自性后，如同影像等一样不执著事物，由于执著事物为因的业和烦恼灭尽，贪等一切束缚断绝而得到解脱。
因此此论典显示诸事物确实无自性。为了显示此处并非诽谤缘起，所以说'见分别即束缚'等。分别即是对非真实事物的增益。了知众生由此而被束缚后，为了遣除这种分别，具大悲心的诸佛菩萨为了断除众生轮回苦的相续，不违害缘起而向众生宣说诸事物无自性。这就是论师所说的此论典的略义。
'正因为如此'是说因为论典是为了遣除分别。'观察'是指以法的自性为对象的观察。'贪著诤论'是指贪著于建立自宗和破除他宗的诤论。'彼'即是指具空性相。为了以注释显示这一点，所以说'正因为如此'等。'极为观察'是指'非从自生'等。'彼贪著诤论'的解释是说不是为了胜过他人而作。'何不得解脱'是指贪等已遣除。
其他人的前宗安立是说'若汝'等。'一再安立'是指一再安立前宗，如在破除从自生时，如果认为'水等作为助缘对芽的生起有作用'等安立前宗，同样在破除从他生时，说'岂从他生'等，所说的这些都不应理等安立前宗。

།དེས་ན་བསྟན་བཅོས་རྩོད་པའི་དོན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཞེ་ནའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིའི་དོན་ནི་བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་སྒོ་ནས་སྟོང་པ་ ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དོན་བསྟན་ནས།དངོས་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་ཞིག་པར་འགྱུར་བས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཉེས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་པའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བརྒྱ་པ་ལས་སོ། ། ཆོས་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་རྣམས་ཀྱིས། །རྩོད་པ་མཛད་ཕྱིར་གསུངས་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཆོས་འདི་རྩོད་པ་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་གསུངས་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ལྟ་བ་ངན་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པ་ལས་རྩོད་པའི་ཆེད་དུ གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། འོན་ཀྱང་མེ་ཡིས་བུད་ཤིང་ལྟར། །འདི་ཡིས་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་སྲེག་།ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་འདི་རྩོད་པ་མཛད་པའི་ཆེད་དུ་མ་གསུངས་ཀྱང་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཚར་ གཅོད་པ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་མེ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ནི་འཚེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་ཡིན་གྱི་བུད་ཤིང་བསྲེག་པའི་དོན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་རང་གི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་བུད་ཤིང་ཡང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མེ་ཅི་ལྟ་བ་དེ་ བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་ཤེས་པ་ཡང་དད་པ་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་ཞིང་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །རྟོག་པ་ལྡོག་པ་ཉིད་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇུག་པས་སོ། །དེ་ཉིད་སྟོན་པ་ནི། ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གཞན་གྱི་ལྟ་བ་ལ་འཁྲུག་གང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རྩོད་པའི་ཆེད་དུ་མ་མཛད་ལ་ཕན་ཡོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཚེ་ཆོས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ནི་འཕགས་པ་ལྷའི་ཞབས་ཀྱིས་སོ།།རྩོད་མེད་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་རྩོད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་འགའ་ཡང་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་པས་སོ།།གང་ལ་ཕྱོགས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་དེ། གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ལ་ལྟོས་ནས་འཇོག་པ་ཡིན་པས་སོ། །དེས་ན་རང་གི་ཕྱོགས་དང་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་དག་མེད་པས་རྩོད་པ་མེད་པའི་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམས་ སོ།།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་འདི་ནི་རྩོད་པ་མཛད་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཕྱོགས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་གི་ཕྱོགས་དང་། གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་དག་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རང་གི་ཕྱོགས་ལ་ ཆགས་པ་ཡོད་ན་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པས་ཁྱོད་མི་དགའ་བ་དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བདག་གིས་ཉེ་བར་བཅོམ་པའི་གཉིས་ལ་དཔྱོད་པ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །ཐམས་ཅད་ལ་བཏང་སྙོམས་ པས་ཆགས་པ་དང་སྡང་བ་དག་བཅད་ནས་ལྡོག་པ་མེད་པ་བདེ་བ་དང་རོ་གཅིག་པ་ཞི་བ་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།།གང་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དག་ཡོད་པ་དེས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོའི་ཁུངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྟོན་པ་ནི། མདོ་སྡེ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་ལུང་འདིར་ཆོས་འདི་ཐོས་ནས་རྗེས་སུ་ཆགས་ཤིང་འདོད་ཆགས་སྐྱེད་པ་དང་། མུ་སྟེགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་བསྟན་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐོས་ནས་ཁོང་ཁྲོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ང་རྒྱལ་དང་རྒྱགས་པས་བཅོམ་པ་དེ་ནི་ངན་སོང་དུ་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས པའོ།

那么，为什么论典不是为了辩论而作呢？为了回答这个问题，说'应当说'等等。这里的意思是，通过'非从自生'等否定诸法生起的方式，宣说了以空性为相的义理之后，诸法以自性坏灭，我们有什么过失呢？
为了说明这一点，说'如果那个'等等。'如所说'是指《四百论》中说：'诸如来此法，非为诸诤论'，意思是如果此法是为了辩论而说的话，那么就会说是为了摧毁一切恶见而说法，但并非为了辩论而说，因为是作为解脱门而说的。
即便如此，又说：'然如火烧薪，此能烧敌论'。虽然此法不是为了辩论而说，但能摧破一切敌论，譬如火是为了煮炊等目的，而不是为了烧薪。即便如此，由于具有成办自己所欲果实并能焚烧的自性，所以也能烧薪。如同火一样，了知一切法无我也是在具信者相续中生起并应当了知。
'不是这样'是指不是为了真实义。'分别念不可能止息'是指贪嗔分别念的运行。为了说明这一点，说'为什么呢'等等。'于他见起诤'即是分别念，应当如此理解。
为了说明非为辩论而作及显示功德，说'当此法'等等。'如所说'等是指圣天论师所说。'无诤大我者'是指大士圣者们没有诤论，因为圣者们不存在有无等任何一边。对于不存在边的人，怎么会有他方之边呢？因为他方之边是依自方之边而安立的。因此，由于无有自方和他方二边，所以是无诤的本质。
因此，此法不是为了辩论而说。'如是'等等，简言之，边有二种：自方之边和他方之边。其中，如果对空性之边执着认为是善妙的，对自方之边有贪著，由于他方之边是颠倒的而你不喜欢，因此不能趣向涅槃，因为对于具有贪著和嗔恚的二边思维者，是没有涅槃的。
对一切平等舍弃，断除贪嗔后，获得无退转、与乐一味的寂静。有贪嗔者不能获得涅槃，为了以经典依据说明这一点，说'经中亦'等等。此处经文说：若闻此法后生起贪著爱乐，或听闻外道论典所说非法后生起嗔恨，如此为慢心和骄傲所摧者，将在恶趣中感受痛苦。

།དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལུང་དང་རིགས་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རིགས་པ་ནི་བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་སོ།།ལུང་ནི་ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་སྟོན་པའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་སྐྱོན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་འབྱུང་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བདག་དང་བདག་གི་བར་ལྟ་བ་ལས་སྐྱེས་པར་རོ།།ཉོན་མོངས་སྐྱོན་རྣམས་མ་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །འདིའི་ཡུལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་ཡུལ་དུའོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་ བདག་ནི་འགོག་པར་བྱེད།།ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་བཀག་པའི་སྒོ་ནས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་འགོག་པར་བྱེད་པས་སོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ང་དང་ངའི་སྙམ་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་ པས།དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་མེད་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་བའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་ བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྩ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་སྔ་མ་སྔ་མའི་བཤད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདུ་བྱེད་མངོན་པར་གྲུབ་ པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་ལུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྐྱོན་ནོ། །བདག་གི་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་སོ། །བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའི་ བཤད་པ་ནི།བདག་དེ་ཅི་ཞིག་ཅེས་པ་དེ་ཉིད་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱི་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་གི་རང་བཞིན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྟག་དངོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པས་སོ། །བྱེད་པ་པོ་མིན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པས།རང་བཞིན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བྱེད་པ་པོ་འདི་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པས་སོ། །ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པས་སོ། །ཡོན་ཏན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་གཏི་མུག་གི་རང་བཞིན་ ཅན་གྱི་ཡོན་ཏན་མེད་པས་སོ།།བྱ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་བྱ་བ་མེད་པས་སོ། །དེ་དབྱེ་ཅུང་ཟད་ཅུང་ཟད་ལ་བརྟེན་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་དང་བཅས་པ་ཉིད་དང་བྱ་བ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ནི་ འགྲེལ་པས་གསལ་བར་འཆད་དོ།།ལུགས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་གི་རྣམ་གཞག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གྲངས་ཅན་པ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྩ་བའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྩ་བ་སྨོས་པ་ནི་དེ་ལ་ རྒྱུ་གཞན་མེད་པས་འདི་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།རྣམ་པར་འགྱུར་མིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ལ་མི་བརྟེན་པས་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །ཆེན་པོ་སོགས་བདུན་རང་བཞིན་རྣམ་འགྱུར་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལ་ཆེན་པོའི་སྒྲ་ནི་བློ་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ། དེས་ ན་བློ་དང་ང་རྒྱལ་དང་སྒྲ་དང་རེག་བྱ་དང་རོ་དང་གཟུགས་དང་དྲི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་བདུན་ནི་འབྲས་བུ་གཞན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཡིན་ལ།རང་བཞིན་གྱིས་དེ་རྣམས་བྱེད་པ་ཡིན་པས་རྣམ་འགྱུར་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ།

如是宣说法无我后，今为宣说人无我故，因此而说'如是'等。'以教证和正理'等中，正理即是'非从自生亦非从他'等。教证即是'如圣十地经中'等。为说明宣说人无我的原因，故说'烦恼过患'等。'从萨迦耶见而生'即是从我见和我所见而生。'一切烦恼过患'即是三界的贪欲等和生等。'此境'即是萨迦耶见的境。'瑜伽师遮止我'即是通过遮止我而遮止萨迦耶见。
为以注释说明此义，故说'其中'等。由于声闻等有我和我所的行相智慧，因此说'烦恼'，因为声闻等无与贪等相应的智慧，故彼等不会有萨迦耶见的过失。为引经证明烦恼等是萨迦耶见的因，故说'一切烦恼'等。此中'萨迦耶见为根本'等，应知后后是对前前的解释。'为成办诸行'即是为成办贪等。'无余'即是烦恼和过患。'通达无我性'即是通达空性。
对于'我是什么'的解释即是'不知彼我是什么'。为说明他人遍计的我的自性，故说'其中首先'等。'常实'即是一切时中无变异故。'非作者'即是如将说明的方式，承许自性等即是此作者故。'深'即是受用境故。'无功德'即是无乐、苦、痴性的功德故。'无作用'即是遍一切故，无往他处相的作用故。'彼分别少许少许依'即是有功德性和有作用性等。此由注释明显解说。'宗'即是安立。
为说明数论派对我的安立，故说'其中数论派'等。关于'根本自性'，说'根本'是表示此无他因，即是一切之因的意思。'非变异'即是不依变异故是常。'大等七者自性变异'中，大声表示觉，即是觉、我慢、声、触、味、色、香七者，因为能生其他果故是自性，由自性所生故也称为变异。

།བཅུ་དྲུག་པོ་ནི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་དང་། ལག་ པ་དང་།རྐང་པ་དང་། རྐུབ་དང་། མདོམས་ཏེ། ལས་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་དང་། རྣ་བ་དང་། པགས་པ་དང་། མིག་དང་། ལྕེ་དང་། སྣ་སྟེ་བློའི་དབང་པོ་ལྔ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། རླུང་དང་། མེ་དང་། ཆུ་དང་། ས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དང་། ཡིད་དེ་བཅུ་དྲུག་པོ་ནི་ རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ།གཞན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དང་འདི་གཞན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་བུ་རང་བཞིན་མ་ཡིན་རྣམ་འགྱུར་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་རྟག་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱིས་རྣམ་འགྱུར་བྱར་མེད་པས་སོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པས་ན་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ན་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེས་བུའི་འདོད་པ་མཐོང་བའི་དུས་སུའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་སྐྱེས་བུ་ལ་ཡུལ་ལ་འདོད་པ་སྐྱེས་པ་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་དེ་ཉིད་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རེག་བྱ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུ་སྦྱོར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེང་པོ་དང་ལོང་པ་བཞིན་དུ་བསྡེབས་ནས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཐེང་པོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་མི་ནུས་ལ་ལོང་བས་ ཀྱང་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་གཅིག་པུས་བྱ་བ་བྱེད་མི་ནུས་པས་གཉིས་བསྡེབས་ནས་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་བུས་རང་བཞིན་ལ་བསྐུལ་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་ཚུལ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལ་འབྱིན་ པར་བྱེད་པའི་རིམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་ཡིན་ཏེ་འདི་ནི་བུམ་པའོ། །འདི་ནི་སྣམ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡུལ་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །དེ་ལས་ང་རྒྱལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེན་ པོ་ལས་ང་རྒྱལ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་བདག་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པར་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །དེ་ལས་བཅུ་དྲུག་པོའི་ཚོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ང་རྒྱལ་དེ་ལས་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་དང་། བློའི་དབང་པོ་ལྔ་དང་། དེ་ཙམ་ལྔ་དང་། ཡིད་དེ་བཅུ་དྲུག་པོའི་ཚོགས་ སྐྱེ་བའོ།།དེ་ལ་ཡིད་ནི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བྲམ་ཟེ་ཕྲུ་གུས་གྲོང་གཞན་སྟོན་མོ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཐོས་པ་ཡིན་ལ་དེར་ང་འགྲོའོ་སྙམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ལ། ཅི་དེ་ན་བུ་རམ་དང་ཞོ་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་ཞོ་ཡོད་སྙམ་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡིད་དོ། ། ལྔ་ལས་ནི་འབྱུང་བ་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྟན་པའོ། །དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་ནི། སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྒྲ་ལས་ནམ་མཁའ་དང་། རེག་བྱ་ལས་རླུང་དང་། གཟུགས་ལས་མེ་དང་། རོ་ལས་ཆུ་དང་། དྲི་ལས་སའོ་ཞེས་དེ་ཙམ་ལྔ་ལས་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་ལྔ སྐྱེ་བའོ།།རང་བཞིན་གྱི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་འགྱུར་མིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་བྱེད་པ་ཁོ་ནའོ། །རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་ཡིན་པས་རྣམ་ འགྱུར་ལ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ།།རང་གི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ལ་ལྟོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་འགྱུར་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། །རང་བཞིན་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་རྣམ་པར་བསྒྱུར་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་སོ། །བློའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ལས་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་དང་ཡིད་བསྡུ་བར་བྱའོ།།རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནའི་སྒྲ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'十六者是变异'，即语言、手、足、臀部、生殖器等五种业根，耳、皮肤、眼、舌、鼻等五种知根，以及虚空、风、火、水、土等五大元素，和意，这十六者唯是变异而非本性，因为它们是其他的果，而此是其他的因。
'士夫非本性非变异'，是说因为非作者且恒常的缘故，不被他者所变异。为了解释这个道理，所以说'于此'等。因为能生起，所以称为本性，即因为能产生果。'见士夫欲求之时'，是说当见到士夫对境生起欲求之时，为了说明这个道理，所以说'当时'等。'声等'一词包含触等。
'本性与士夫相合'，是如同跛者与盲者相合，就像跛者自己不能行走，盲者也看不见，因此单独一人不能作事，两人结合才能行走等，同样，士夫激发本性，本性才能显现声等境。
'于此方式是这样'，即于此显现的次第是这样。为了说明这个道理，所以说'从本性'等。'大'即是觉，其特征是确定境，如'这是瓶'，'这是毛毯'等。'从此生我慢'，即从大生起我慢，其特征是认为'我具有福分'等。
'从此生十六群'，即从那我慢生起五业根、五知根、五唯和意等十六群。其中意具有遍计的特征，例如婆罗门小孩听说别村有宴会，想'我要去那里'这样的分别，以及'那里有糖和酸奶吗？还是只有酸奶？'这样具有遍计特征的意。
'从五生五大'是略说。广说即是'声等'，从声生虚空，从触生风，从色生火，从味生水，从香生地，即从五唯生五大种。
为了说明本性的意义，说'非变异'等。'唯是能作'即只是能产生大等果。'非变异'即因为是常故不依于变异。'依自变异'即依于我慢等变异。'依本性是变异'即是被它所变异。'知根等'一词包含五业根、五大种和意。
'唯是变异'，即非他因。因此说'故'等。'士夫'等，因为非他因且是常故。

།རིམ་པ་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་བཞིན་ལས་ནི་ཆེན་པོའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །སྐྱེས་བུ་ཅི་ལྟར་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོ་ཡིན་སྙམ་ནས་དྲི་བ་ནི། འདོད་པ་སྐྱེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ གསུངས་སོ།།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ན། རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡིད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་ཡིད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའོ། །ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་བ་ལ་ སོགས་པ་འཇུག་པ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་དམིགས་པའོ།།བློས་ཞེན་པར་བྱེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་འདིའོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་པའོ། །སྐྱེས་བུ་སེམས་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཤེས་པར་བྱེད་པའོ། །འདིའི་དོན་ནི་ཡིད་ ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པས་འཇུག་པས་གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མེ་ལོང་ངོས་གཉིས་པ་དང་འདྲ་བའི་བློ་འཇུག་པ་ཡིན་ལ།གང་ལ་ཡུལ་གྱི་གྲིབ་མ་འཆར་བ་དང་། སྐྱེས་བུའི་གྲིབ་མ་འཆར་བའོ། །དེས་ན་ གཟུགས་བརྙན་གཉིས་ཕྲད་པ་ནི་གནས་སྐབས་ན་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལོངས་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བའོ།།དེས་ན་སྐྱེས་བུ་ནི་སེམས་པ་ཡོད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཡུལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་བསྟན་ནས་འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བའི་རིམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བརྗོད་པའི་རིམ་པས་སོ། །བསམ་གཏན་བསྒོམས་ཤིང་ལྷའི་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ སྟོབས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་སྟེ་བསྐྱེད་པ་ལྷའི་མིག་གི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།དེས་བལྟས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་ལ་བལྟས་པ་ནའོ། །རང་ཉིད་ཕྱིར་ནུར་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་དེ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཕྱིར་ནུར་བའོ། །དེ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་ལའོ། ། རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་ལས་བཟློག་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་ལྔ་པོ་རྣམས་དེ་ཙམ་ལྔ་ལ་ཐིམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཚོགས་བཅུ་དྲུག་པོ་རྣམས་ནི་ང་རྒྱལ་ལ་ཐིམ་པར་འགྱུར་ཞིང་། ང་རྒྱལ་ནི་བློ་དང་། བློ་ནི་རང་བཞིན་ལ ཐིམ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་རིམ་པ་འདིས་སོ།།མི་གསལ་བའི་ངོ་བོར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཚོགས་རྣམས་མི་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེའི་ཚེ་སྐྱེས་བུ་ཉག་གཅིག་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་དང་བྲལ་བའི་སྐྱེས་ བུ་གཅིག་པུ་གནས་པའོ།།དེས་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བ་རྣམས་མེད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུའོ། །རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ ཞར་ཟིན་ཀྱང་།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་ལ་ཐིམ་ནས་ཀྱང་ངོ་། །ཞ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བས་སོ། །ཡན་གར་བའི་ངོ་བོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོར་རོ། །རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་ནི་གློ་བུར་བ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལྟར་ རྟག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྟན་ནས་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།རང་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བློ་དང་ང་རྒྱལ་དང་། དེ་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། སྙོམ་ལས་ཅན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། འབྲས་བུས་བྱེད་པའི་བྱ་བ་མེད་པས་སོ།

所谓'以此次第'，是指从'从自性生大等'等所说。'转变聚'是指大等。问'补特伽罗如何是受用者'，故说'生起欲望'等。为了回答此问，故说'耳等'等。'意加持'是指以意加持愿了知声等。'遍取'是指仅从耳等趣入而缘取。'心执著'是指对声等执著认为'此是'。'补特伽罗思维'是指了知所执著的声等自性。
此义为：由意加持的耳等趣入时，当缘取色等时，具有执著自性、如双面镜的心趣入，于此显现境界影像和补特伽罗影像。因此，两影像相遇时，即成为具有领受境界相的受用。故说补特伽罗因具有思维自性而受用境界。
如是显示轮回生起次第后，为显示离贪次第，故说'如是欲'等。'如是'是指由'耳等'等所说次第。'修习禅定并获得天智'是指由禅定力获得、产生天眼智。'观见'是指观见自性时。'自身退却'是指自性自身退却。'于彼'是指于自性。
'转变聚'是指大等。'以逆生起次第'是指：五大种融入五唯，十六聚融入我慢，我慢融入觉，觉融入自性的此次第。'成为不明显体性'是指转变诸聚变得不显现。'尔时唯补特伽罗安住'是指离于自性故，离于青等显现的补特伽罗独自安住。
因此说，由于无贪等烦恼束缚故为解脱。为显示其亦是常，故说'彼'等。'彼'是指补特伽罗。'虽转变已尽'是指虽融入自性。'然不成尽'是指不成为不明显体性。'独存体性'是指离于自性的体性。'常'是指自性是暂时的。
如是显示常的体性后，为显示非作者等差别，故说'自性'等。'转变中某些'是指觉、我慢和唯的自性。'懈怠性'是指无有果所作的作用。

།རྡུལ་དང་། མུན་པ་དང་། སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། གཏི་མུག་གི་རང་བཞིན་མེད་པས་སོ། །ཁྱད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ན་བྱ་བ་མེད་པ ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཁྱབ་པའི་ཡུལ་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་བྱ་བ་དང་བཅས་པར་རིགས་ཀྱི།ཁྱབ་པ་ལ་ནི་མ་ཁྱབ་པའི་ཡུལ་མེད་པས་བྱ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྡུལ་དང་། མུན་པ་དང་། སྙིང་སྟོབས་རྣམས་ནི་ཡོན་ཏན་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། གཏི་མུག་དང་། བདེ་བའི་མཚན་ ཉིད་ཅན་གྱི་ཡོན་ཏན་གསུམ་མོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ལ་རྡུལ་ནི་གཡོ་བ་དང་། འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་པའོ། །རྡུལ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བློ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྟན་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ན་གཡོ་བ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཏེ་གནས་གཅིག་ཏུ་དགའ་བ་མེད་པས་ སོ།།འབྲས་བུ་རྣམས་རྒྱུ་ལ་ཡོད་པས་རྡུལ་ལ་གཡོ་བ་དང་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །མུན་པ་ནི་ལྕི་བ་དང་གཡོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ལུས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལྕི་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པས་སོ། །རྒྱུ་ ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ནི་སྔར་བཞིན་དུའོ།།སྙིང་སྟོབས་ནི་ཡང་བ་དང་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡང་བ་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་དང་བའོ། །འདིར་ཡང་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་ནི་སྔར་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདི་དག་ཁོ་ནའི་རྣམ་ གྲངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་དང་།མུན་པ་དང་། སྙིང་སྟོབས་རྣམས་ཀྱིའོ། །འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །ཆ་མཉམ་པའི་གནས་སྐབས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས་གང་ལ་ཡང་ཤས་ཆེ་བར་གྱུར་པ་མེད་པའོ། །གནས་སྐབས་དེ་ལ་གཙོ་བོ་ཞེས་ བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་སྒྲས་ནི་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདིར་ཡོན་ཏན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཙོ་བོར་འགྱུར་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་འགྱུར་བ་སྟེ་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ དང་།གཏི་མུག་དང་། བདེ་བ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་གནས་སྐབས་ནི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཡང་རུང་བ་ཤས་ཆེ་བའི་གནས་སྐབས་ནི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཅན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆ་དང་ལྡན་པའོ། །སྙིང་སྟོབས་ཅན་ དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་ཆ་དང་ལྡན་པའོ།།གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། བློའི་དབང་པོ་དག་གིས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །ང་རྒྱལ་གཉིས་ཀའི་འཇུག་པར་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་འགྱུར་བས་དང་སྙིང་སྟོབས་ཅན་གྱི་ང་རྒྱལ་ དག་གིའོ།།རང་བཞིན་དང་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་གི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་རང་བཞིན་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་སོ། །རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ པས་སོ།།དེའི་དབྱེ་བ་ཅུང་ཟད་ཅུང་ཟད་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་ཁྱད་པར་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་པས་འདོད་པའི་བདག་གི་རྣམ་གཞག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ ནི་མི་འདོད་པའི་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ།།དེའི་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལས་ངན་སོང་དང་འཁོར་བ་འགྲུབ་པ་དེ་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་པའོ།

由于没有尘、暗、勇性的自性，是说由于没有乐、苦、痴的自性。
所谓'由于有差别性故无作用'是说，由于前往未遍及之处故应有作用，而遍及者则因无未遍及之处故无作用。
所谓'尘、暗、勇性是三德'，是指具有苦、痴、乐性相的三德。
其中尘是动性和趣入性，由于尘的力量使智等不显现故为动性，正因如此而具有趣入性，因为不喜住于一处。
由于果存在于因中，故说尘具有动性和趣入性。
所谓'暗性具有沉重和动摇性'，是说由暗性的力量使身等变得沉重，以及对事物的自性完全不了知。
果存在于因中如前所述。
所谓'勇性具有轻快和极明性'，是说勇性的果使身等轻快和极为清净。
此中果存在于因中也应如前理解。
所谓'唯此等差别'是指尘、暗、勇性等。
'此等'是指苦等。
所谓'平衡状态'是指在尘等中任何一种都不占优势。
在此状态下不应以称为胜性的自性声来表述。
为说明其原因，故说'此中诸德'等，即不成为胜性，不成为极寂，不成为占优势。
'彼等'是指苦、痴、乐等。
所谓'彼等变异状态是自性'，是说任何一种占优势的状态即是自性。
所谓'具变异'是指具有苦分。
所谓'具勇性'是指具有乐分。
'具二性的意'是说由业根和慧根所加持者。
所谓'二我慢的运行者'是指变异和具勇性的我慢等。
所谓'是自性和变异'，是说是其他智等的能作者，且为自性等其他所生。
所谓'唯是变异'，是说不为他所生。
所谓'依其少许差别'，是说依于我的差别。
为显示毗世师所许我的安立，故说'譬如'等。
所谓'苦是与彼相反'，是说苦是领受不欲境。
所谓'彼之究竟'，是说对所成办精进。
所谓'与彼相反是非法'，是说由此成就恶趣和轮回者即是非法。

།ཤེས་པ་ལས་སྐྱེས་ཤིང་ཤེས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་འཆད་པ་པོའི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དང་།ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་སྔར་དང་འདྲ་བའི་ཤེས་པ་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུས་བྱས་པའི་ཤུགས་ཏེ། དཔེར་ན་མདའི་འཕོང་གི་འདུ་བྱེད་ཡུལ་གཞན་འཐོབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཤུགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།ཅི་ལྟར་འཁོར་བ་དང་ཐར་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་དག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བདག་ལ་འདུ་ཤིང་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལ་འདུ་བའི་འབྲེལ་པའི་སྒོ་ནས་འདུ་བའོ། ། དེ་དག་གིས་སྦྱར་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་སྡང་བ་ལ་སོགས་པས་འཇུག་པའོ། །ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་ཐོབ་པས་སོ། །རྩ་བ་དང་བཅས་པར་གཅོད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཇི་ལྟར་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་གཅོད་པའོ། །རང གི་བདག་ཉིད་ལ་གནས་ཤིང་ཐར་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་འཆིང་བ་མེད་པས་སོ།།དེ་ལྟར་ཁྱད་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདག་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །རྟག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པས་སོ། །བྱེད་པ་ པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པས་སོ།།ཟབ་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུའོ། །ཡོན་ཏན་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་སྡང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་ལྡན་པས་སོ། །ཁྱབ་པ་ནི་སྔར་བཞིན་ ཤེས་པར་བྱའོ།།བསྐུམ་པ་དང་བརྐྱང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལུས་འདོར་བར་བྱེད་པ་དེ་ལས་བསྐུམ་པ་དང་། གང་ལུས་ལེན་པ་དེ་ལ་བརྐྱང་བའོ། །བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་ལུས་ཐ་དད་པས་གཅིག་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་ནམ་མཁའ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ ཀྱང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པས་ནམ་མཁའ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་བདག་གཅིག་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ལུས་ཐ་དད་པས་དེ་ཡང་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ།།སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་མ་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཕྱོགས་སྔ་མ་བཀོད་ནས་ལན་བསྟན་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར།མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞུང་ལུགས་རེ་རེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོ་ལས་སོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའིའོ། །ཡོད་མིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་པོའོ། །འདི་ནི་ངར་འཛིན་ རྟེན་དུ་འང་མི་རིགས་ལ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གཉིས་པའོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གོ། །ངར་འཛིན་གྱི་རྟེན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངར་འཛིན་གྱི་ཡུལ་ལོ། །སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་སོ། །མོ་གཤམ་བུ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་སྟེ་ཇི་ལྟར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་ བའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།ངར་འཛིན་གྱི་རྟེན་དུ་མ་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་ངར་འཛིན་གྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཀྱང་འོན་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་གཉིས་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི། འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཡོད་མི་འདོད། ། ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་བདག་འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ངར་འཛིན་གྱི་རྟེན་དུ་མ་གྱུར་པར་བསྟན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་འདི་གཉིས་ཆར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རང་ཉིད་ཀྱི ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།རང་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་ཉིད་དང་ངར་འཛིན་གྱི་ཡུལ་དུ་མི་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ལ་ཡང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་གཉིས་པོ་འདི་དག་མེད་པར་ཐལ་ བར་འགྱུར་བས།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་འགལ་བས་སོ།

所谓'从意识产生并成为意识之因'是指俱有缘如说法者的声音等，以及近取因意识所生的与前相似的意识，其因即是有为之力。譬如射箭的行为成为获得其他境的因，如是特殊意识生起的因是行为之力。
为了说明如何获得轮回和解脱，故说'我的'等。'于我有执著'是指通过与我的关系而执著。'由彼等所造作'是指由贪欲、嗔恨等而趣入。'以正确了知的智慧'是指获得无分别智。'连根断除'是指如何使其永不再生起。'安住于自性而得解脱'是指无贪等烦恼的束缚。
为了说明其特征，故说'彼我亦'等。'常'是指无生灭。'作者'是指善不善等业的造作者。'深'是指善不善业的果报。'具功德'是指具有贪欲、嗔恨等功德。'遍满'如前应知。
'以屈伸'是指舍弃身体为屈，获得身体为伸。'如瓶等虚空，由身差别故一成种种'是指如同虚空虽是一体，但由瓶等差别而成为不同的虚空，同样在此处我虽是一体，但由身体差别而成为不同。'等'字包含不遍等。
如是安立前宗后，为了说明答复，故说'外道等'。'于各各论典'是指于各个宗派。'如是'是指具有前述性质。'非有'是第一所立。'此亦不应为我执所依'是第二所立。'此'是指我。'我执所依'是指我执的对境。'离生故'是因。'如石女儿'是喻，即如石女儿因离生故非有且非我执所依，我亦如是。
若谓胜义中虽非有且非我执对境，然世俗中二者应有。对此答复说：'此于世俗亦不许有'。'离生故'是因，此我于世俗中亦非有且非我执所依，以说明世俗中亦无此二者。
为了解释此义，故说'自身'等。'与自推理相违故'是指如你于石女儿因离生故不许有性及我执对境，如是于我亦因无生故，应成无此二者，故与其自身推理相违。

།ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའོ། །ད་ནི་བདག་ལ་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་གང་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དང་བྱེ་བྲག་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་སོ། །དེའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །རང་གྲགས་མ་སྐྱེས་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་བའི་གཏན་ ཚིགས་ཏེ་མུ་སྟེགས་པ་ཉིད་ལ་གྲགས་པ་ཡིན་ཏེ་དེས་དེ་ལྟར་ཁས་བླངས་པས་སོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གྲངས་ཅན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་རང་ཉིད་ལ་གྲགས་པས་སོ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ རིག་བྱེད་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་རྣམས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་བདག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་བའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་བདག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ།།དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་སོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕུང་པོ་མ་གཏོགས་དེ་འཛིན་མ་གྲུབ་ཕྱིར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་མ་གཏོགས་པའི་བདག་གི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ངར་འཛིན་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་སོ། །གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་གཞན་དུ་སྟེ་ཐ་དད་པའི་བདག་ཉིད་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་ཐ་དད་དུ་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ། བུམ་པ་ལས་སྣམ་བུ་བཞིན་དུའོ། །འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་གཞན་དུ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་བདག་གཞན་དུ་འགྱུར་ན་ནི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་ཕུང་པོ་ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་ཕུང་པོ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་བདག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་ དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།།གང་དེ་ལྟ་བུ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རམ་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་འམ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཞིན་དུ་བདག་ཅེས་བྱ་བའི་མིང་མི་ཐོབ་པ་དང་། ངར་འཛིན་གྱི་ཡུལ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་དུ་ གྱུར་པའི་བདག་ནི་མི་རིགས་པའོ།།ཡང་ན་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ་གལ་ཏེ་བདག་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ན་དེ་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་སུ་རུང་བ་དང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། ཡུལ་སོ་སོར་རིག་པའི་མཚན་ ཉིད་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡིན་ལ།བདག་ནི་གཟུགས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་ལས་ཐ་དད་དུ་འདོད་པར་འགྱུར་ན་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་དུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། མཚན་ཉིད་ཐ་དད་དུ་གྲུབ་པར་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ་གཟུགས་ལས་སེམས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཕུང་ པོ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་བདག་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་པའི་བདག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ནས་འཇིག་རྟེན་པའི་ངར་འཛིན་གྱི་ཡུལ་དུ་ཡང་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བློའི་རྟེན་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློའི་ཡུལ་དུ་ཡང་ངོ་། །དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་སྟོན་པ་ནི། དེ་རིག་མིན་པའང་བདག་ལྟའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་བདག་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་མི་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ལ་ཡང་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'如是所说'是指具有前面所说的法的特征。现在为了说明外道所遍计的法也不合理，所以说'此亦有'等。'此'是指我。'论中'是指数论派和胜论派的论典。'其特征'是指常性等。'以自许未生因'是指无生因，这是外道自己所承许的。为了解释这个，所以说'其中数论派'等。'自身'是指蕴自身所承许。'一切说我者'是指吠陀论者等所遍计的。为了说明因此离蕴之我是不存在的，所以说'是故如是'等。由于以无生为因，所以我不存在，因此离蕴之我是不存在的。'彼等'是指诸蕴。为了说明这一点，所以说'若'等。'除蕴外无执我所成故'是指除蕴之外，无有我的对境的我执成立的缘故。'如说'是指《中论》。若我异于取蕴而有，则应异于取蕴而执取，如瓶异于毛毯。然而并非如此执取，因此离取蕴之我是不存在的。同样，无有离开取蕴而有取者，如同虚空之花一样。
'若蕴等'是说若我异于诸蕴，则应无蕴的特征。其中蕴是有为法，故具有生住灭的特征，若有异于蕴的特征之我，则应不具有生住灭的特征。由于无有如是之我，或因非有为法，如同虚空之花或如涅槃，不得我之名称，且不应成为我执的对境，因此离蕴之我不应理。或者意思是：若我异于蕴，则应无蕴的特征，因为五蕴具有色、受、想、行、识的特征，而我若异于从色乃至识，则应成立异相，且应执为异相，如色异于心。然而并非如此执取，因此离蕴之我是不存在的。
如是说明离蕴之我不存在后，为了说明也不成为世间我执的对境，所以说'离蕴'等。'亦非识所依'是指也不是识的对境。说明其理由是：'彼非所知亦有我见故'，意思是说那些不知我具有常等特征的人也有我见的缘故。

།གལ་ཏེ་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི བདག་གི་ཡུལ་ཅན་ངར་འཛིན་གྱི་བློ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་བདག་གི་རང་བཞིན་མི་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་ངར་འཛིན་གྱི་བློ་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་ངར་འཛིན་གྱི་བློའི་ཡུལ་ནི་བདག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་དག་བདག་དང་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའོ། །མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཁྱད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་གོམས་པའི་བདག་དང་བདག་གི་སྙམ་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་སོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ སྔ་མ་འགོད་པ་ནི།ཅི་སྟེ་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ད་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་འདི་ལའོ། །སྔར་གོམས་པའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ལ་རྟག་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་གོམས་པས་སོ། །དེའི་ཡུལ་ཅན་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་བདག་གི་ཡུལ་ཅན་ནོ།།འདིའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་ཚེ་འདི་ལ་རྟག་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་བདག་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་བདག་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་དེས་གཟུང་བའི་ཕྱིར་དེའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་འདི་ལ་བདག་གི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ངར་འཛིན་གྱི་བློ་འཇུག་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁ་ཅིག་དག་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ལ་གྲངས་ཅན་པ་དང་བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་གིས་བསྟན་བཅོས་ ལ་གོམས་པར་བྱས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེར་སྐྱ་དང་འུག་པ་པས་བྱས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་གོམས་པར་བྱས་པ་ལས་སོ།།འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་འདི་ལས་སོ། །སྔར་གོམས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ངར་འཛིན་གྱི་བློ་འཇུག་པ་དེ་ཉིད་དཔེའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།བསྐལ་མང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་དུ་མར་རོ། །དེས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུད་འགྲོའོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གོ། །དེ་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུད་འགྲོ་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་། །དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུད་འགྲོ་རྣམས་ལ་ངར་འཛིན་མཐོང་བས་སོ། །རྣམ་པ་དེ་ལྟ་ བུའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་དང་མ་སྐྱེས་པའོ།།ཀྱང་གི་སྒྲ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀྱང་གི་སྒྲ་གང་ཡིན་པ་དེས་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །འདིའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་གོམས་པའི་དབང་གིས་ད་ལྟར་བདག་ལ་ དམིགས་པའི་ངར་འཛིན་པའི་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་དེའི་ཚེ་བསྐལ་པ་དུ་མར་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེ་བའི་དུད་འགྲོ་རྣམས་ལ་ངར་འཛིན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།སྔར་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་གོམས་པ་མེད་པས་སོ། །མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པའི་ བདག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་བདག་བཀག་ནས་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་བདག་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་སྔ་མ་འགོད་པ་ནི། འདིར་རང་གི་སྡེ་པ་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་གི་སྡེ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མང་པོས་བཀུར་བའི་སྡེ་ པ་རྣམས་སོ།།ཕུང་པོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་དམིགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་ལས་གཞན་བདག་གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཕུང་པོ་མ་གཏོགས་དེ་འཛིན་མ་གྲུབ་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །ཕུང་ པོ་ལས་ཐ་དད་པའི་བདག་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་མ་ཐག་པའི་རིགས་པས་སོ། །རང་གི་སྡེ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་པའོ། །དེ་ལས་ཀྱང་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མང་པོས་བཀུར་བའི་ཕྱོགས་ལའོ།

如果是以不同方式存在的'我'作为我执意识的对境，那么对于不了解'我'的本性的人们就不应该生起我执意识，但实际上却生起了。因此，我执意识的对境并非'我'。
为了解释这一点，说'某些人对我'等等。'如是相'是指具有常、无生等特征。'由于执著差别'是指从无始以来习惯于我和我所的执著。
在此陈述他人的前主张：'若有人'等等。'现在'是指此生。'由先前的习气力'是指在前世习惯于执著具有常、无生等特征的我。'其对境'是指我的对境。
这里的意思是：即使在今生没有完全了知具有常、无生等特征的我，但由于在其他生中曾经执取过这种特殊的我，因此通过这种习气的力量，在今生仍会运行以我为对境的我执意识。
为了对此作出回答，说'这也是不存在'等等。'某些人'是指那些在前世成为数论派和胜论派等的人。'由于熟习他们的论典'是指由于熟习迦毗罗和优楼迦所造的论典。'此处'是指此生。
为了通过比喻说明即使没有先前的习气，我执意识仍会运行这一点，说'譬如'等等。'多劫'是指多个劫。'彼等'是指畜生。'此'是指我。'于彼等'是指于诸畜生。'是故'是指因为在畜生中见到我执。'如是相'是指常和无生。
关于'亦'字等等：'彼亦'中的'亦'字用来包含在地狱等处的投生。这里的意思是：如果由于在其他生中习惯于我执的缘故，现在生起缘我的我执意识，那么多劫中投生为畜生的诸畜生就不应该有我执，因为他们先前没有习惯于我执。
为了总结，说'因此，离蕴之我不存在'。
如此否定了离蕴之我后，为了否定不离蕴之我，陈述前主张：'此中自部诸师说'等等。'自部'是指大众部。'离蕴'等等是说我见的所缘唯是诸蕴，为什么呢？因为除蕴外没有成立的我，如说'除蕴无所取故'的道理。因为离蕴之我不成立。
为了解释这一点，说'因为'等等。'如所说的理'是指刚才所说的理由。'自部'是指佛教徒。'于彼'是指对大众部的观点。

།ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་མང་པོས་བཀུར་བ་ཁ་ཅིག་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྟེ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་དམིགས་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཆར་ཡང་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དམིགས་ནས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་ བ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཁ་ཅིག་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་དམིགས་པས་སེམས་གཅིག་པུ་ཡིན་པར་འདོད་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ལའོ། །ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་ ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་གང་གི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཁོ་ན་ལ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་དམིགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བ་འདི་ནི་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཚོགས་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་མིང་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ གི་ཕྱིར་འཇིག་པར་འགྱུར་བས་ནི་འཇིག་པ་དང་།ཚོགས་པའི་ཕྱིར་ན་ཚོགས་པ་ཡིན་པས་འཇིག་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཚོགས་ཀྱང་ཡིན་པས་འཇིག་པའི་ཚོགས་ཏེ། འཇིག་བཞིན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམ་པ་ལྔའོ། །དེ་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་རྣམ་པས་འཇུག་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་འཇིག་ ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེས་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། བདག་གམ་བདག་གི་བ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །གཞན་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མང་པོས་བཀུར་བ་གཞན་དག་གོ། །སེམས་ལ་བདག་ གོ་ཞེས་འདོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཆར་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་སེམས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་སྟོན་པ་ནི། བདག་ཉིད་བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བདག་ཉིད་བདག་གི་མགོན་ཡིན་གྱི། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་སེམས་ཀྱི་མགོན་ནི་བདག་གི་སེམས་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། རང་གི་སེམས་ཁོ་ནས་རང་གི་སེམས་འདུལ་བར་ནུས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གཞན་ནི་སུ་ཞིག་མགོན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རང་གི་སེམས་ལས་གཞན་པའི དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མགོན་ཉིད་དུ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བདག་ཉིད་ལེགས་པར་ཐུལ་བས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དུལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །མཁས་པས་མཐོ་རིས་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་སེམས་ལེགས་པར་དུལ་བ་དེའི་ཚེ་མི་དགེ་བ་མ་བྱས་པ་ལས་བློ་ དང་ལྡན་པས་མཐོ་རིས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།སེམས་ལས་བདག་གི་སྒྲར་གསུངས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ལས་སེམས་བདག་གི་སྒྲས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ག་ལས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་གསལ་བ་བདག་གི་སྒྲ་དམིགས་པ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ མ་གསུངས་པས་བདག་མ་ཡིན་པར་ཅི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེ་ནའོ།།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །མདོ་གཞན་ལས་ཀྱང་སེམས་ལ་བདག་གི་སྒྲས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མདོ་གཞན་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།སེམས་འདུལ་བར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་མདོ་གཞན་ལས་སེམས་འདུལ་བར་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མདོ་འདིར་ཡང་བདག་ཉིད་ལེགས་པར་ཐུལ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བས་འདུལ་བར་གསུངས་པས་བདག་གི་སྒྲས་སེམས་ཁོ་ན་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ པའོ།།སེམས་དུལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གང་སེམས་དུལ་བ་དེ་ནི་བདེ་བ་འདྲེན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སེམས་དུལ་བས་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་གྱི་བདེ་བ་ཐོབ་པ་དེའི་ཕྱིར་སེམས་དུལ་བ་ནི་ལེགས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་གཞན་ལས་སེམས་དུལ་བར་གསུངས་ པ་དེའི་ཕྱིར།བདག་ཉིད་བདག་གི་མགོན་ཡིན་གྱི། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་སེམས་ཁོ་ན་ལ་བདག་གི་སྒྲར་གསུངས་པས་སོ།

有些大众部认为我见即是萨迦耶见，其所缘是色等五蕴，即认为五蕴都是萨迦耶见的所缘，因为缘五蕴而生萨迦耶见。有些认为萨迦耶见的所缘唯是心。为了解释这点，说'有些'等。'此亦'是指五蕴。为了说明执五蕴为我的经证，说'如说'等。由于此处说'唯于此五取蕴如实观察'，因此成立我见的所缘唯是五蕴。
'正因此'是说因为五蕴是萨迦耶见的所缘。'此见是坏聚性'是说因为缘五蕴，所以得萨迦耶见之名。因为会坏灭故称为'坏'，因为是聚合故称为'聚'，既是坏又是聚故称为'坏聚'，即是五种正在坏灭的蕴。对此以我和我所的行相转起的慧，称为萨迦耶见。
因此，若是缘五蕴则得萨迦耶见之名。所以说'非于我或我所'。'其他'是指其他大众部。'认为心是我'是说不是五蕴都是萨迦耶见的所缘，而是唯有心。
对此引经为证，说'自己是自己的怙主'等。'自己是自己的怙主'是说自己的心是自己的怙主，唯有自心能调伏自心，自在天等则不能。因此说'谁能作为他人的怙主'，因为除自心外的自在天等不被视为怙主。'善调伏自己'是说以心调伏。'智者得生天'是说当心善调伏时，由于不造不善，具慧者得生天界。
'以我所声说心'是说此偈颂中以我所声说心。'此从何知'是说此处明显有我所声，而未说心声，如何了知非我？为了回答此问，说'从蕴'等。为了说明其他经中也以我所声说心，说'从其他经中亦'等。'因说调心'是说因为其他经中说调心，此经中也说'善调伏自己'，所以以我所声唯说心。
'心调伏'等是说'心调伏者引生安乐'，因为由心调伏而得人天解脱之乐，所以心调伏是善。'因此'是说因为其他经中说调心，所以在'自己是自己的怙主'中唯对心说我所声。

།དེས་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་དམིགས་པ་ནི་སེམས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་བདག་ཁོ་ན་ཡིན་ནའོ། །དེ་མང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་མང་བས་སོ། །བདག་དེ་དག་ཀྱང་མང་པོར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་བདག་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་བདག་ཀྱང་མང་པོར་འགྱུར་བ་ལས་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཡང་འདོད པ་མ་ཡིན་ནོ།།བདག་ནི་རྫས་སུ་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བདག་ཀྱང་རྫས་སུ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་མི་དད་པར་རོ། །བདག་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ ནོ།།རྫས་ལ་འཇུག་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་བདག་ལ་དམིགས་ནས་རྫས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།བདག་ཀྱང་མང་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་ཐ་མི་དད་པས་སོ། །དེའི་ལྟར་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྫས་སུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་ཡང་ངོ་། །མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབྱེ་བས་སམ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་ དང་།ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་མང་བའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་དང་ཐ་མི་དད་པའི་བདག་ཀྱང་མང་པོ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེ་ཡང་ སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མང་བའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་དང་ཐ་མི་དད་པའི་བདག་ཀྱང་མང་བར་འགྱུར་བའོ།།ཡང་ན་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་བཞིན་དུ་ཉེས་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཏེ་མང་བས་བདག་དེ་དག་ཀྱང་མང་པོར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་འདི་ཕུང་པོ་ རྣམས་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་རྗོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་ཕུང་པོ་རྣམས་བདག་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་ཁོ་ན་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་ལ།བདག་ནི་རྫས་སུ་འགྱུར་ཞིང་དེར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ནི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་པས་གཉིས་ཀ་ལ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ།།བཤད་པ་སྔ་མའི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། གང་གི་ལྟར་ན་ སེམས་བདག་ཡིན་པ་དེའི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉེས་པ་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། བདག་ནི་རྫས་སུ་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ དག་ལའོ།།ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་དག་ལའོ། །བདག་མང་པོར་གྱུར་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་སྙམ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི། འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལུང་ལས་གང་ཟག་ཉག་ གཅིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བས་ན་བདག་མང་པོ་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།སྐྱོན་གཞན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །བདག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞན་གྱི་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་བརྗོད་པས་སོ། །དགེ་སློང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། མིང་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ནི་སྔ་མ་སྔ་མའི་བཤད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྒྲས་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་བརྗོད་པ་ཡིན ཏེ།དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་འཇལ་ཞིང་དཔྱོད་པའི་སྒོ་ནས་འགོག་པ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པའོ།

因此，执着身见的所缘唯是心识。为了对此作答，说'于此'等。'若蕴是我'是说若诸蕴即是我。'彼多故'是说诸蕴众多。'我亦成多'是说由于蕴与我无别，我也将成为多，而你也不如是承许。'我成实有'是说由于我与蕴无别，因诸蕴是实有，我也将成为实有。'彼见'是说与蕴无别。我也不承许是实有。
'于实转非颠倒'是说身见缘于具有五蕴特征的我，因缘于实有故不成颠倒。为了解释此义，说'于此'等。'我亦成多'是说由于与诸蕴无别。'如是'是说如唯识实事论者所说。'以眼等识差别'是说由于眼、耳、鼻、舌、身、意等诸识众多，与彼等无别的我也将成为多。
'由于刹那刹那识生灭众多故'是说或者每一眼识等也都是刹那刹那生灭众多，故与彼等无别的我也将成为多。'或者应如理说过失'是说若蕴是我，由于众多故我亦成多的这段论文是说明诸蕴是我的观点，而不是说明识是我的观点，所以只应对诸蕴是我的观点作破斥，而'我成实有及彼见'等是两种观点都有的过失，所以应对两种观点都作破斥。
为了总结前说，说'如是'等。即前说'诸蕴是我'等和'如有说心是我者'等所说的过失。'其他将说的过失'等是指'我成实有'等。'于此'是说对唯识我论者。'于二边'是说对蕴我论和识我论两种观点。若问我成多有何过失？对此回答说'世间'等，由于经中说补特伽罗是一，故不许我是多。
为了说明其他过失，说'我'等。为了说明理由，说'于色等'等，即说他人实有的五蕴。'诸比丘'等，应知后后是对前前的解释。如是，涅槃之声诠表择灭，即是对苦等圣谛如理观察而获得的灭。

།དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡོད་ན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལྡོག་པར་འགྱུར་བས་སོ། །འདི་ནི་གང་ཟག་མིང་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ གསུངས་པས་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།གང་ཟག་རྫས་སུ་མེད་པ་ལ་མདོའི་ཁུངས་གཞན་ཡང་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡན་ལག་ཚོགས་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་ རྣམས་ལའོ།།ཀུན་རྫོབ་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་ཞེས་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ལུང་གི་སྒོ་ནས་བདག་རྫས་སུ་མེད་པར་བསྟན་ནས། རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལ་ཡང་སྐྱོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར།གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་རྫས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་བདག་ཕུང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཐ་མི་དད་པར་ཁས་ལེན་ན་དེའི་ཚེ་བདག་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་ཡུལ་ཅན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ།རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་སྙམ་ན། དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ཡང་སྤང་བར་མི་འགྱུར་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་སྤང་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ངོ་བོ་སྤང་བ་དང་། དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤང་བའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ངོ་བོ་སྤང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་སྤངས་པའི་སྤང་བ་སྟེ། ཅི་ལྟར་རྟག་པ་དང་གཙང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའི་འདོད་ཆགས་ལ སོགས་པ་རྣམས་སོ།།དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤོང་བ་ནི་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་དམིགས་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་སྤོང་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤོང་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་སྤང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་གལ་ཏེ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་བདག་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ན་དེའི་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་བཞིན དུ་དེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ཁོ་ན་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་ལས་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ངོ་བོར་སྤོང་བར་འདོད་པས་སོ།།དེས་ན་བདག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །ཡང་ཕུང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་བསྟན་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར།གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མྱ་ངན་འདས་ཚེ་ངེས་པར་བདག་ཆད་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་སུ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཆད་པས་བདག་ཀྱང་ཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །མྱ་ངན་ འདས་སྔོན་སྐད་ཅིག་དག་ལ་ནི།།སྐྱེ་འཇིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྔོན་རོལ་དུ་ཕུང་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་སོ་སོ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ཡོད་པས་བདག་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེའི་དུས་ན་ང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་དེ་མི་འཐད་དེ། བདག་ཞིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་གཞན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱེད་པོ་མེད་པས་དེ་འབྲས་མེད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་བདག་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་ལས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་ཞིག་པ་ལས་ཀྱང་རྟེན་མེད་པས་ཞིག་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་བའོ།

所谓涅槃，是因为有了它，烦恼就会消除。由于说'补特伽罗仅是名称'，所以说明补特伽罗并非实有。为了说明补特伽罗非实有的其他经典依据。如是说'如何'等，'诸支分聚'是指轮等。'世俗众生'是说依据诸蕴而假立众生之义。'因此'等，如是从经典角度说明我非实有后，为了说明实有的过失，又说'复次'等。'因为萨迦耶见是实法境'是说，如果承认我与蕴及识无别，那时因为我实有，则以此为境的萨迦耶见就不会成为颠倒，因为缘于实有。如同缘于青色和黄色的诸识，因为缘于实有的青等，所以不是颠倒识一样。若想，若非颠倒有何过失？为了对此作答，说'因此'等。'因此'是说因为萨迦耶见非颠倒。'集亦不应断'是说，此处断有二种：自性断和缘彼贪欲断。其中，对境颠倒者断除以自性断为相的集，如以常净等颠倒门而起的贪等。缘彼贪欲断是青黄等诸识的，因为彼等对境无颠倒而转，所以它们不像贪等是自性断，而是说由断除缘识的贪欲而断除彼等诸识。同样在此处，如果萨迦耶见是缘于实有我，则如青黄等识一样，因为它非颠倒，所以只应断除缘彼贪欲，然而并非如此，因为许为自性断。因此我非实有。又为了说明蕴识我论者立场的过失，说'复次'等。'涅槃时我定断灭'是说，在无余涅槃时，因五蕴断灭，我也将断灭。因此将成为断见。'涅槃前刹那中，生灭'是说，在无余涅槃之前，诸蕴于各个刹那有生灭，故我将有生灭。因此说'我将出生'不合理，因为我已灭。为了说明其他过失，说'无作者故无彼果'，若我因与蕴无别而是刹那性，那时业的作者已灭，业也因无所依而灭，故将无果。

།གལ ཏེ་བདག་གི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལས་བྱས་ནས་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མས་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི། གཞན་གྱིས་བསགས་ལས་གཞན་གྱིས་ཟ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་གྱིས་ ལོངས་སྤྱོད་པར་འགྱུར་ན་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱིས་ལས་བྱས་ནས་མཆོད་སྦྱིན་གྱིས་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པར་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པའི་ཚེའོ།།མཐར་འཛིན་པས་མཐར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རྒྱས་པར་འཆད་པ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བདག་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་སུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་བདག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་སུ་ཡང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ བདག་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་ཁས་བླངས་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་སྙམ་ན་མ་ཡིན་ཏེ།ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འགྱུར་བས་སོ། །མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་བདག་ནི་ཕུང་པོའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཞུགས་པའི་སྔོན་རོལ་གྱི་གནས་སྐབས་ ན་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་བདག་ལ་སྐྱོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པ་ལ་སྐྱོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ངའི་ལུས་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་མེ་ལ་ སོགས་པས་ཞིག་པས་སོ།།འདི་ཡང་གསུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བདག་དང་ང་ལ་ནུའི་བདག་ལ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པས་སོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཚེ་བདག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་སོ། །ཉེ་བར་ལེན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གང་ཕུང་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་ལ་བདག་ནི་ཕུང་པོ་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་དང་རྟག་པ་ཉིད་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། སྐྱོན་དུ་མ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། བདག་རྟག་པ་ཡིན་ན་རྟག་པར་སྨྲ་བར་འགྱུར་ལ། མི་རྟག་པ་ཡིན་ན་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་པོ་འདི་ནི་དོན་མ་ཡིན་པ་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ཁས་བླང་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོའི་ཕུང་པོ་རྣམ པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་ཉིད་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རིགས་པའོ།།གཞན་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོར། །ཅི་ལྟ་བུར་ནི་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་སྟེ་ལས་སོ། །དེ་ལ་ངེས་པར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་སྟེ། སོག་པ་པོ་དགོས་པར་འགྱུར་ལ། གལ་ ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་བདག་ཉིད་དུ་འདོད་ན་དེའི་ཚེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཁོ་ན་བདག་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་དེས་ན་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བས་གཅོད་པ་པོ་དང་།གཅད་པར་བྱ་བ་དང་། བུམ་པ་དང་། རྫ་མཁན་དང་། མེ་དང་། དུ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་གཅིག་ཉིད་ དུ་འགྱུར་བ་ལས་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།ཕུང་པོ་རྣམས་བདག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཁུངས་གཉིས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་བདག་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་སྐྱེ་ བ་དང་འཇིག་པ་ཡོད་པས་བདག་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་བདག་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ཉིད་ཡོད་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་སྙམ་ན་དེ་ལ་ལན་ནི། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ཉིད་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལས་ལ་ཡང་རྟེན་མེད་པའི་ཕྱིར་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་རྟེན་ ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རྟེན་མེད་པས་ལས་ཀྱང་འཇིག་པས་སོ།

如果有人说：'从第一刹那开始，由后一刹那享受果报'。为了说明这也不合理，说道：'他人所积业，他人得受用。'意思是说，如果由一个刹那所造的业的果报由另一个刹那来享受，那么就会导致天授所造的业由祭施来享受果报的过失。
为了解释这一点，说道：'如果'等等。'涅槃时'是指无余涅槃时。'执边见者将成为边见'，为了详细解释这一点，说道：'因为'等等。'我在涅槃时也'是指与蕴不异的我在涅槃时也是如此。
如果认为承认我的相续不断有什么过失，这是不对的，因为这样蕴也将成为相续不断。为了说明总结，说道：'因此我不是以蕴为自性'。
为了说明在入涅槃之前阶段中蕴性的我的过失，说道：'入涅槃'等。为了说明每一刹那生灭的过失，说道：'因此如何'等。'我此身将毁坏'是指身体被火等所毁坏。'这也不应说'是指世尊承认我和难陀的我每一刹那生灭而无常。
为了说明这一点，说道：'那时我也'等。'论中也'是指《中观根本慧论》。关于'取蕴'等，五蕴所谓的取，是每一刹那生灭的，而我不能说是与蕴一体或异体，常或无常，因为会产生诸多过失。如果我是常，就会成为常见；如果是无常，就会成为断见。这两种所谓的常与无常，会导致重大的非义，因此不应承认。
因此，不应说所谓的五取蕴就是我。'复次，取者如何成'是指因为是所取，所以是取者，即业。这必定需要取者即作者，如果认为取即是我，那时取本身就是我，这样作者和业就会成为一体，因此砍者与所砍、瓶与陶师、火与烟等也将成为一体，但并不见到如此。
为了说明蕴非我的第二个论据，说道：'如是'等。如果我是蕴，由于蕴有生灭，我也将有生灭。如果认为我有生灭有什么过失，对此回答说：'如有生灭'等。'业也无所依故无'是指业的所依是作者，因此无所依故业也将灭。

།ལས་རྣམས་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་མི་འོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དག་བྱེད་པ་པོ་དང་འབྲེལ་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བའོ། །གཞན་གྱིས་འབྲེལ་པ་ སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི།གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གཞན་གྱིས་བསགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱིས་བསགས་པའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་གྱིས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོད་སྦྱིན་གྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལོངས་སྤྱོད་པས་སོ། །བྱས་པ་ཆུད་ཟོས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ལྷས་བྱིན་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མི་མྱོང་བས་སོ།།མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོད་སྦྱིན་གྱིས་ལས་མ་བྱས་པར་འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ན་མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པར་འགྱུར་བའོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ ལས་སོ།།གལ་ཏེ་འདི་ནི་གཞན་འགྱུར་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གལ་ཏེ་ད་ལྟར་བའི་བདག་འདི་སྔོན་གྱི་བདག་ལས་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་སྔོན་གྱི་བདག་དེ་མེད་པར་ཡང་སྟེ་ཡོངས་སུ་དོར་ཞིང་དེ་ལ་མ་ལྟོས་པར་དེའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་གནས་འགྱུར་ཞིང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྔོན་གྱི་བདག་ལས་བདག་འདི་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་སྐྱེས་ནས་སྣམ་བུ་མ་ཞིག་པ་བཞིན་དུ་ཕྱིས་ཀྱི་བདག་སྐྱེ་ཙ་ན་སྔར་གྱི་བདག་འགག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། མ་འགགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་བ་གང་དུ་སྐྱེས་པ་ཁ དོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་གང་གིས་སྔར་དམིགས་པ་དེའི་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེར་གནས་པར་འགྱུར་བའམ།སྔར་གྱི་དེ་ཉིད་མ་ཤི་བར་འདིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལས་མིར་སྐྱེས་པའི་དུས་སུ་སྔོན་ལྷའི་བདག་ཉིད་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་ནི་མི་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་ སྔར་གྱི་བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་དོར་ནས་འདིར་མིར་སྐྱེས་པ་ལ་སྐྱོན་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན་སྐྱོན་མང་པོ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་པར་གྱུར་ན། ཆད་པ་དང་ལས་རྣམས་ཆུད་ཟ་བ་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་སྔོན་གྱི་བདག་སྤངས་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་ ལྟར་ན་སྔོན་གྱི་བདག་དེ་དེར་ཞིག་པས་འདིར་གཞན་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་སྔར་གྱི་བདག་ཆད་པར་འགྱུར་ལ།བདག་དེ་ཆད་པར་གྱུར་ན་ལས་ཀྱི་རྟེན་ཆད་པས་ལས་ཆད་པའི་ཕྱིར་དང་བྱེད་པ་པོ་ཡང་མེད་པས་ཆུད་ཟ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་སྔར་གྱི་བདག་གིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཕྱིས་ཀྱི་བདག་གིས་ མྱོང་བར་འགྱུར་བ་རྟོག་ན་གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གཞན་གྱིས་ལོངས་སྤྱོད་པར་འགྱུར་ལ་དེས་ན་མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་མི་འདོད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཞན་བཅིངས་ལ། གཞན་གྲོལ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བ་བསྡུ་བར་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །དེ་ལ་གཞན་དག་གི་ཕྱོགས་སྔ་མ་འགོད་པ་ནི། འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡང་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱི་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོ་སྐད་ཅིག་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཀྱང་ངོ་། །རྒྱུད འདི་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱི་དག་གཅིག་ཏུ་ཞེན་པས་སོ།།ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཉེས་པ་འདི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེ་འཇིག་བྱེད་པོ་མེད་པས་དེ་འབྲས་མེད། །གཞན་གྱིས་བསགས་ལ་གཞན་གྱིས་ཟ་བར་འགྱུར། །ཞེས་པའི་ཉེས་པ་འདིའོ། །དེ་ལ་སྟོན་པ་ནི། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་ཉིད་དུ་རྒྱུད་ཡོད་ན་སྐྱོན་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོན་དམ་པར་རྒྱུད་ཡོད་པར་གྱུར་ན་བསྟན་མ་ཐག་པའི་ཉེས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་དཔྱད་ཚེ་རྒྱུད་ཉིད་ལ་ཉེས་བཤད་ཟིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་རང་རྒྱུད་ལ་སྤྱོད་པའི་སྐབས་སུ་བྱམས་ པ་དང་ཉེར་སྦས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྐྱོན་བརྗོད་ཟིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུད་མི་རིགས་པའོ།

所说'诸业将无果报之联系'是指诸业的悦意与不悦意之果报的性质，与作者无有联系。
其他人建立联系的论证是说'假若'等。'他人所积'是指提婆达多所积。'异熟由他人享受'是指耶若达多享受异熟果报。'所作无果'是指提婆达多所作之业果不受用。'与未作相遇'是指耶若达多未作业而受用果报，则将与未作相遇。
'论中亦云'是指《中观根本慧论》。'若此成他者'等，是说若现在之我与前世之我为他，则前世之我将不存在，即舍弃而不依赖于彼，将成为非彼之因。
'如是而住转'是说若前世之我与此我确实为他，则彼时因为是他故，如瓶生而毯未坏那样，后我生时前我亦不应灭，因不灭故，如是于天人等生处所生时，以前所见之色相形状等，应以彼相而住，或前者不死而生于此，但人生时前世天身如是安住是不可能的。
对此他人说：舍弃前世之我而此处转生为人有何过失？将有诸多过失。
云何？'因为如是则成断灭及业成无用'等。若舍弃前世之我，则前世之我于彼处灭，此处他生，故前世之我成断灭，我断灭则业依断灭，因业断灭及无作者故唯成无用。
若谓前世之我所作业果将由后世之我感受，则他人所作业果将由他人受用，由此将成与未作相遇之不欲得果。'等'字摄收他缚他解等过失。
'是故'等是总结。此中安立他人前宗是说'此中有说'等。'虽然前后刹那为他'是说虽然业之作者与受者为异刹那。'此相续唯一'是说执著前后刹那为一。'我等无此过失'是指'作者无故无果报，他积他受用'等过失。
对此开示说'当说'等。'若胜义中有相续则无过'是说若于胜义中确实有相续，则无前说过失。'观察时已说相续过失'是说前在自续行品中以慈氏与近取等已说过失，故相续不应理。

།སྐྱོན་གར་བརྗོད་ཅེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི། བྱམས་པས་ཉེར་སྦས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བྱམས་པས་ཉེར་སྦས་ལ་བརྟེན་ཆོས་རྣམས་ནི། །གཞན་ཕྱིར་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་ནི་རྟོགས་མ་ཡིན། ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སོ་སོར་གང་། །ཡོད་པ་དེ་ཡང་རྒྱུད་གཅིག་རྟོགས་རིགས་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་རོ། །གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལྷ་ལས་མི་གཞན་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ཅི་ལྟར་ཤིང་ནིམ་པའི་རྒྱུད་ནི་ཤིང་ནིམ་པ་ཡིན་གྱི། ཤིང་ཨ་མྲ་ནི་རྒྱུད་དུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་མི་དང་ལྷ ཡང་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བའོ།།དེས་ན་སྔར་གྱི་ཞིག་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བའོ། །གལ་ཏེ་ལྷ་མི་ལས་གཞན་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་བ་ལས་ལྷ་དང་མི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པ་ཡང་ཡོད་པ་ ཡིན་ནོ།།དེས་རྒྱུད་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ལས་ལྷ་ལས་མི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་སོ། །མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ལྡོག་པ་ ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སྐྱེ་འཇིག་བྱེད་པོ་མེད་པས་དེ་འབྲས་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཕུང་པོ་དང་སེམས་དག་ལ་བདག་ཉིད་མེད་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཕུང་པོ་དང་སེམས་ལ་བདག་ཁས་ལེན་པ་ལ་ སྐྱོན་གཞན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཉེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་ན་དེ་ཕྱིར་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱོན་གང་བརྗོད་པ་དེར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །འདི་ལས་ཀྱང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་ པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ལས་ཀྱང་ངོ་།།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་ལུང་ལས་འདོན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོའམ་སེམས་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་རིགས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་དང་སེམས་བདག་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་དེ་རྣམས་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་སུ་ཆད་པར་འགྱུར་བས་བདག་ཀྱང་ཆད་པའི་ཕྱིར་མཐའ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ལས་ལུང་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་མཐའ་དང་ལྡན་པར་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན ཕུང་པོའམ་སེམས་ནི་བདག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་བཅུ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་ལྡན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། མཐའ་དང་ལྡན་ཀྱང་ ལྡན་ལ་མི་ལྡན་ཀྱང་མི་ལྡན་པ་དང་།མཐའ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མཐའ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་དང་། འཇིག་རྟེན་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྟག་ཀྱང་རྟག་ལ་མི་རྟག་ཀྱང་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་དང་། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་གྲོངས་ནས་ཡོད་པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གྲོངས་ནས་མེད་པ་དང་། ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་པ་དང་། ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་བཞི་དང་། སྲོག་དེ་ལུས་ཡིན་སྲོག་ཀྱང་གཞན་ལུས་ཀྱང་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་ན་བཅུ་བཞིའོ། ། འདི་རྣམས་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་ན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ། །སྡེ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཕལ་ཆེན་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལྟར་བཀག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བཀག པས་སོ།།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་བསྟན་པ་དེ་ལུང་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དགེ་སློང་ཞིག་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

如果问到有何过失，对此回答是：慈氏对近取说等，慈氏对近取说：'诸法为他故，非是一相续，以自相各别，亦非一相续。'如是说。
若说等是天人不异时，则如尼摩树相续是尼摩树，而非庵摩罗树相续，同样人天也不应成一相续。因此前说已灭故唯是无常。若天异于人时，则不应成立一相续，但天人被认知为一相续，故有一相续。由此若成无相续过失，则天与人不异者非是。
所说是出自《中观根本慧论》。为显示总结，故说'是故如是'等。'无有能遮止其过失'是指'无生灭作者故无果'等。为显示蕴与心无我的总结，故说'是故于蕴'等。
为显示执著蕴心为我的其他过失，故说'如前所说'等。'如前所说过失应成'是指'若蕴为我故彼'等所说过失应成。'此亦'是指将要说明的过失。
为显示此义，故说'世间'等。因为世间无有边际等，经中所说，故蕴或心为我不应理。若蕴与心是我，则彼等于无余涅槃时断灭，我亦断灭故成有边，与经相违故不许有边。因此蕴或心非是我。
为显示此释义，故说'因为'等。十四无记法是指：世间有边、世间无边、亦有边亦无边、非有边非无边四种；世间常、世间无常、亦常亦无常、非常非无常四种；如来灭后有、如来灭后无、亦有亦无、非有非无四种；命即是身、命异身异二种，如是共十四。
因为这些不应记别故称无记法。'一切部派'是指说一切有部、大众部等部派。'如是遮止'是指遮止常等。为以他经显示所说无记法，故说'比丘若'等。

།དེ་ལྟར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་བཅུ་བཞི་པར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནས་བཟུང་ནས་སྲོག་ཀྱང་གཞན་ལ་ལུས་ཀྱང་གཞན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་ལྟ་བ་ཅན་ལ་ཡང་བསྐྲད་པའི་ལས་བྱའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་སྒྲས་ཕུང་པོ་རྣམས་འཛིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་ཕུང་པོ་དག་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ཁོ་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྒྲ་བརྗོད་ ན་དེའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ལུང་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་མི་འཇིག་པ་ལ་ནི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་ལ། ཕུང་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་སོ་སོ་ལ་འཇིག་པས་བདག་ཀྱང་འཇིག་པར་འགྱུར་བས་ཇི་ལྟར་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །མྱ་ངན་ ལས་འདས་པའི་འོག་རོལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིས་ཀྱི་དུས་སུ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་ལོག་པས་བདག་ཀྱང་ལོག་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ལ་ཡང་གྲོངས་པའི་ཕྱིས་ཕུང་པོ་མི་མངའ་བས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གྲོངས་ནས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ།།དེ་ལ་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕུང་པོ་བདག་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན་ནི་འཇིག་རྟེན་ མཐའ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།སྐྱོན་གཞན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་བདག་མེད་པར་མཐོང་བའི་ཚེ་དངོས་པོ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཕུང་པོ་དང་བདག་ཐ་མི་དད་པས་བདག་མེད་པར་ མཐོང་བའི་དུས་སུ་ཕུང་པོ་མེད་པར་འགྱུར་བས་སོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །དེ་ལྟར་ནི་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་བདག་མེད་པར་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ གྱི།འོན་ཀྱང་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་བདག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང་བ་ནི་བདག་མེད་པར་མཐོང་བའོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སྔ་མ་འགོད་པ་ནི། ཅི་སྟེ་གང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལས་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་པའི་དུས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ལས་དང་འབྲས་བུ་དག་འབྲེལ་ པའི་དུས་གང་གི་ཚེའོ།།བདག་གི་སྒྲ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ལས་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་ནི་བདག་གི་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་རོ། །བདག་གཞན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པའི་བདག་ནི་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་ བདག་གི་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།འདིས་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་བདག་མེད་པར་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པས་ཕུང་པོ་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པས་མཐོང་བའོ། །གཞན་གྱིས་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ནང་གི་ཀུན་དུ་བྱེད་པའི་ སྐྱེས་བུ་ཉིད་ལ་འཇུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་མུ་སྟེགས་པས་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་ལུས་ཀྱི་ནང་ན་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སྐྱེས་བུ་གང་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལ་བདག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འཇུག་པའོ།།དེས་ན་བདག་མེད་པར་མཐོང་བའི་དུས་སུ་ ཕུང་པོ་མེད་པར་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་སྟོན་པ་ནི། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྟག་བདག་སྤོང་ན་དེ་ཡི་ཚེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་སྟེ། ཕུང་པོ་རྣམས་བདག་མེད་པའི་རྣམ་ པས་མཐོང་བའི་དུས་སུ་གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་བདག་རྟག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བདག་སྤོང་བར་འགྱུར་ན་དེའི་ཕྱིར་སེམས་སམ་ཕུང་པོ་ནི་བདག་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ།

如是对于十四种不可记事也应当说，即从'世间有边际'开始直至'命是一物身是另一物'为止的见解者，也应当说要对其实行驱逐的羯磨。
若以'世间'一词指蕴，由于我与蕴无有差别，唯蕴即是世间之词，那么'世间无常'也将成为可记，因为凡是生而不灭者称为常，诸蕴于每一刹那都灭，我也将成为灭，如何成为不可记呢？
关于'涅槃之后'等，在无余涅槃之后时，由于诸蕴完全灭尽，我也灭尽，因此'世间有边际'如何成为不可记呢？
同样，对如来而言，圆寂后无蕴，则'如来圆寂后非有'也将成为可记。
为显示其总结，故说'因此'等，若承认蕴为我，则世间将成为有边际等。
为显示其他过失，故说'复次'等，在你的立场，瑜伽行者见无我时将成无事，因为蕴与我无差别，见无我时蕴也将成无。
为解释此义，故说'若'等，苦谛即是五蕴之相。然而并非如此，见无蕴非见无我，而是见蕴中无异于蕴的我即是见无我。
陈述他方前宗，故说'若于何时'等，'业果相连之时'即是业与果相连之时。'我之词的运用'即如'业果相连是我的'这样。'因为无有异我'即是因为无有异于蕴的我。'唯于诸蕴转'即与'我之词'相连。此说明唯蕴即是我。'何时见无我'即是瑜伽行者以无我相见蕴。
'他所遍计内作者士夫性中转'即是他外道所遍计的身内享受苦乐等的有情，其性质为作者的补特伽罗，异于蕴者，我之词转于彼。因此见无我时并非见无蕴。
为显示此义，故说'因此'等。为显示其答，故说'应说'等。'若舍常我彼时'即是彼时，若于见蕴无我相时，舍弃异于蕴的常我，则心或蕴不成为我。

།དེས་ན་ཕུང་པོ་རྣམས་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་ཁས་བླངས་པ་དེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར།གལ་ཏེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བདག་གི་སྒྲས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་གང་དགག་པར་བྱ་བའི་བདག་གི་སྒྲ་དེས་སོ། །ཕྱོགས་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའམ་སེམས་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ལ་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སྔ་མ་འགོད་པ་ནི། ཅི་སྟེ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡུལ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པས་ཕུང་པོ་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པས་མཐོང་བའི་གནས་ལའོ། །འདི་འཇུག་པར་མི་འདོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་སྒྲ་འདི་ཕུང་པོ་ལ་འཇུག པར་མི་འདོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་གཞན་གྱིས་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་བདག་ལའོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱོན་གང་བརྗོད་པ་དེ་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་བའོ། །འདིའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐ་དད་དུ་འགྱུར་བའི་བདག་ལ་བདག་གི་ སྒྲ་འཇུག་པར་འདོད་ན་དེའི་ཚེ་ཕུང་པོ་འམ་སེམས་ནི་བདག་གོ་ཞེས་གང་བརྗོད་པ་དེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་བ་ལས་འོན་ཀྱང་བདག་མེད་པར་མཐོང་བའི་སྐབས་སུ་བདག་གི་སྒྲས་གཞན་གྱིས་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་བདག་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ།གཞན་དུ་ནི་ཕུང་པོའམ་སེམས་ཡིན་པས་ཅི་ལྟར་འགལ་བར་འགྱུར་ ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་བདག་མེད་དུ་ཁས་བླངས་པས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདོད་དགུར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པ་རྟག་པའི་བདག་ལ་བདག་གི་སྒྲས་བརྗོད་ལ། འགའ་ཞིག་ཏུ་ཕུང་ པོའམ་སེམས་ལ་བདག་གི་སྒྲས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རང་དགར་སྤྱོད་པ་ཅི་ལྟར་ཐོབ་ཅེས་པའོ།།འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་པར་མཐོང་བའི་གནས་སྐབས་སོ། །གཞན་གྱིས་སྨྲས་པ། མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདིར་གལ་ཏེ་བདག་མེད་པར་མཐོང་བའི་གནས་སྐབས་སུ་བདག་མེད་ པའི་སྒྲ་ཕུང་པོ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་བདག་མེད་པར་མཐོང་བའི་དུས་སུ་ཕུང་པོ་མེད་པར་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་ལས།ཕུང་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་གནས་སྐབས་འདིར་ཕུང་པོ་ལ་བདག་གི་སྒྲ་འཇུག་པ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ནང་གི་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སྐྱེས་བུ་ཉིད་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེ་ནའོ།།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་སྒྲས་འཇུག་པའོ། །སྲིད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་ན་དེ་ཕྱིར་ཏེ། །མང་བས་བདག་དེ་དག་ཀྱང་མང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བདག་གི་སྒྲ་འཇུག་པ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཟིན་པའོ། །མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞན་དུ་ཡང་མི་འདོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པའི་དུས་སུའོ། །ཅི་སྟེ་གཞན དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཞིན་དུའོ།།དེ་འདིར་ཡང་འདོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་ངོ་། །སྐྱོན་གཞན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཕུང་པོ་ ལས་ཐ་དད་པའི་བདག་མེད་པ་མཐོང་ན་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པའི་བདག་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ལ།དེས་ན་དེའི་ངོ་བོ་རྟོགས་མེད་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་འདོད་ ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བདག་ལ་དམིགས་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ལན་ནི་གཟུགས་ལ་དམིགས་ནས་འཇུག་ཕྱིར་ཞེས་སྨོས་སོ།

因此，若承认蕴即是我，则将与此相违。为了解释这一点，说'假若'等。'以我之声'是指在此所要破除的'无我'中的我之声。'立场将被破坏'是指蕴或心是我的这一立场将被破坏。
在此，陈述他人前主张说：'若如是'等。'如是境界'是指当瑜伽师以无我相见蕴之处。'此不欲入'是指此我之声不欲入于蕴，而是入于他人遍计的我。'是故无过'是指所说的立场将被破坏的过失不成为过失。
此义为：若认为我之声入于一切方面皆异的我，则彼时与所说蕴或心是我相违。然而，在见无我时，我之声是说他人遍计的我，在其他情况下是蕴或心，如何相违？因为彼等也承许为无我。
为了对此作答，说'此亦非有'等。'随意而行'是指于某处以我之声说异于蕴的常我，于某处以我之声说蕴或心，如何能如此随意而行？'此中'是指见无我的情况。
他人说：'因不可能故'。若于见无我时，无我之声入于蕴，则彼时于见无我时应见无蕴，然非见无蕴。因此，于此情况下，我之声不可能入于蕴。故说内在作者性的士夫。
为了对此作答，说'于诸蕴'等。'此入'是指以我之声入。'已说不可能有'是指由'若蕴为我故，由多我亦成多'等已说于诸蕴中我之声入不可能。
为了说明结语，说'是故'等。'于他处亦不应许'是指业果关系之时。'若于他处'是指如前。'此中亦应许'是指于此'一切法无我'中。
为了说明其他过失，说'复次'等。依你的立场，若瑜伽师见无异于蕴的我，由遍知无异于蕴的我，则不能证悟色等诸蕴的真实性。因此，由于不证其体性故，即由于不了解色等自性故，将生贪等。若谓由缘我而转故不生贪等，答曰：说'由缘色而转故'。

།དེ་དཔེའི་སྒོ་ནས་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཟེ་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དེ་ཙམ་གྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁུ་བྱུག་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཙམ་གྱིས་སོ། །དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟེ་འབྲུའིའོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟེ་འབྲུ་ལའོ། །དེར་རྟོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟེ་འབྲུའི་དགོས་པའོ། །དེ་ལྟར་དཔེར་བསྟན་ནས་དོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་སོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལའོ། །འདིར་ཁུ་བྱུག་དང་མཚུངས་པ་ནི་བདག་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཅི་ལྟར་ཁུ་བྱུག་ཡོད་པ་ ཡོངས་སུ་ཤེས་ཀྱང་ཟེ་འབྲུའི་མངར་བ་ཉིད་མི་རྟོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་མ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།ཡང་ན་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤོང་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་ སོགས་པ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤོང་ཡང་ངོ་།།བདག་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་ཅི་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤོང་ཞིང་བདག་མེད་པ་ཡོངས་ སུ་ཤེས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་མི་སྤོང་བས་སོ།།འདིར་ཡང་ཁུ་བྱུག་མེད་ཅེས་པ་ནི་བདག་མེད་པ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ། ཅི་ལྟར་ཁུ་བྱུག་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཀྱང་ཟེ་འབྲུའི་མངར་བ་ཉིད་དམིགས་པ་དང་མངར་ བའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ལ།དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་མངོན་པར་ཞེན་པ་མི་ལྡོག་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ ནོ།།བདག་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་ཅི་ཞིག་བྱས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་སྡུག་བསྔལ་བར་དོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་སྡུག་བསྔལ་བར་དོགས་པས་སོ། །གང་གིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཡུལ་བདེན་པ་དང་ཡོངས་སུ་དོར་བས་སོ།།དེ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སྐྱེས་བུ་མེད་པར་ཤེས་པ་ལས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་སྟེ། དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བའི་ རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་སྤོང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་གང་ཟག་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྤོང་བ་ཡིན་གྱི། བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་དཔེ་སྟོན་པ་ནི། ཕྱི་རོལ་པ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུངས་ཏེ། ཅི་ལྟར་འདིས་སངས་རྒྱས་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བར་མི་འགྱུར བ་དེ་བཞིན་དུའོ།།དེ་ལ་གཞན་གྱི་དོགས་པ་བསུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་སྟེ་ཁོ་བོ་ཅག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལུང་ཚད་མར་བྱེད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ལུང་ཚད་མར་ཁས་ལེན་པའོ། །རྟོག་གེ་པའི་ཚད་མས་གནོད་པ་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་གེའི་བསྟན་བཅོས་ ལས་ཚད་མ་གང་བརྗོད་པ་དེས་གནོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ལུང་གསུངས་པ་ཁོ་ན་ཚད་མར་འདོད་པས་སོ། །དེས་ན་ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལུང་གིས་ཕུང་པོ་རྣམས་ཁོ་ན་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླང་བར་བྱའོ་ཞེས་པའོ།

为了通过比喻来解释，所以说'芝麻'等。'仅仅以此'是指仅仅说有杜鹃鸟。'其'是指芝麻的。'于此'是指于芝麻。'于此了知'是指芝麻的作用。
如此举例后，为了说明意义，所以说'同样在此也'等。'不了知其自性'是指不了知色等的自性。'于此'是指于瑜伽师。
在此，与杜鹃鸟相似的是无我，就像虽然了知有杜鹃鸟却不能了知芝麻的甜味一样，同样地虽然了知无我却不能见到色等的本性。
或者，'色'等，即使断除缘于彼的贪欲等，'色等'是指即使断除缘于色等的贪欲等。'于无我之事有何所作'是指它完全没有作用，因为通过了知色等的自性而断除贪欲等，而不是通过了知无我而断除对色等的贪欲等。
在此，'无杜鹃鸟'与无我相似，就像虽然了知无杜鹃鸟，但仍能见到芝麻的甜味以及不能遣除对甜味境的执著一样，同样地在此虽然了知无我，但因为仍能见到色等，所以不能遣除对色等境的执著，必定会生起贪欲等。
'于无我之事有何所作'，为了广说此义，所以说'由何'等。'彼苦恼忧虑'是指由内在作者的补特伽罗苦恼忧虑。'由何'是指由境真实和遍舍。
'由了知彼无'是指由了知内在作者性的补特伽罗无。'是故'等是总结，'了知其自性非是断除贪欲等之因'是指因为没有能作为断除贪欲因的了知补特伽罗等自性，因为断除缘于色等的贪欲等是通过了知色等的本性，而不是通过了知无我。
对此举例说'如外道'，就像离开佛教的外道因为没有了知色等的自性而不能断除贪欲等一样。
对此为了迎接他人的疑问，所以说'若我等'等。'于以教为量'是指我等承许教为量。'非理论者之量所违'是指不被理论论著中所说的任何量所违背，因为我等只承许所说的教为量。因此应当依据如所说等教理而承许诸蕴即是我。

།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལུང་ གིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་བདག་ཏུ་ཁས་ལེན་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ངོ་། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ཕྱིར་སྟོན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སྟོན་པས་ཕུང་པོ་རྣམས་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ གསུངས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་ཕུང་པོ་རྣམས་ཁོ་ན་བདག་ཡིན་པར་འདོད་ན་ཞེས་ཕྱོགས་སྔ་མ་རྗེས་སུ་བརྗོད་ནས་ལན་འདེབས་པ་ནི།དེའི་ཕུང་པོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དགེ་སློང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལུང་གིས་ཕུང་པོ་རྣམས་བདག་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པའི་བདག་འགོག་པ་སྟོན་པ་ནི་འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཁོ་ན་ལ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་བལྟའོ་ཞེས་གསུངས་པས་ཕུང་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་བདག་དེ་དག་གིས་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཕུང་པོ རྣམ་པ་ལྔ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་བདག་དགག་པ་ཁོ་ན་ལུང་གི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།གལ་ཏེ་ལུང་གི་དོན་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པའི་བདག་འགོག་པ་ཡིན་ལ། ཕུང་པོ་རྣམས་བདག་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་དེ་གང་ལས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་བདག་མིན་སོགས་མདོ་གཞན་གསུངས་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མདོ་གཞན་ལས་གཟུགས་ནི་བདག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་བདག་ཉིད་དཀག་པས་དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་དུ་འགྱུར་བའི་བདག་ཁོ་ན་ལུང་གི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མདོ་འདིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་འགྱུར་བའོ། །དགོས་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ གསུངས་ཏེ།ཅི་ལྟར་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ལྡན་པས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གསལ་ བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་བདག་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་མ་བཏགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གསལ་བར་འགྱུར་བའོ།།དེ་འདི་ལྟར་གང་ལས་ངེས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་དག་དགེ་སྦྱོང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལུང་འདི་ ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་བདག་འགོག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ།ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བདག་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལས་ངེས་ཤེ་ནའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མདོ་གཞན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མདོ་གཞན་ལས་གཟུགས་ ལ་སོགས་པ་རྣམས་བདག་ཉིད་ཡིན་པ་བཀག་པ་དེའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཁོ་ན་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོའི་བཞེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གང་ཕྱིར་གཟུགས་ཚོར་བདག་ མ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དགོངས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ལས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བརྟེན་ནས་གདགས་པའི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐ་སྙད་བཏགས་པའི་བདག་གོ། །ཕུང་པོའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ ཅན།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། གང་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐ་སྙད་བཏགས་པའི་བདག་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐ་སྙད་དུ་གདགས་པར་བྱ་བ་བདག་ཡོད་པ་ཡིན་པས་ཅི་ལྟར་འགེགས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ལན་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སེམས་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དོན་དམ་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བའི་བདག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ།

为了说明此义，故说'以教证'等。'如是于此'是指在承许蕴为我的情况下。
为了对此作答，故说'由于导师'等。由于导师说蕴是我，因此你若认为唯蕴是我，如是复述前说后作答说'由彼蕴'等。
以'诸比丘'等教证并非显示诸蕴即是我，而是说明遮遣异于蕴的我，如是说'唯于此等五取蕴当正观察'，说明彼等未见异于五蕴的我。因此教义唯是遮遣异于五蕴的我。
若问：教义是遮遣异于蕴的我，而非显示诸蕴即是我，此从何处得知？为了对此作答，故说'由说色非我等其他经故'。由于其他经中以'色非我'等遮遣诸蕴即是我，因此了知教义唯是异于蕴的我。
为了以注释说明此义，故说'此经'等。'当得确信'即是当得决定。若问有何必要，答曰说'依世俗谛'等。
如外道所分别异于蕴、具常等功德的我，即使在世俗中也是不存在的，此为语义。为了明显无倒显示世俗谛故。由于不遍计不存在的我等，世俗谛将明显无倒。
若问'此如何决定'即是问'诸比丘，沙门'等此教唯是遮遣异于蕴的我，而非显示诸蕴即是我，此从何处决定？为了对此作答，故说'由其他经'等。由于其他经中遮遣色等即是我，因此于'诸比丘'等处，经义并非唯蕴是我。
为了说明此义，故说'是故'等。为了说明'由于色受非我'等密意，故说'由此色等'等。'依缘假立我'即是依蕴假立名言的我。'取蕴为所依'即是有蕴为所依者，即依蕴假立名言的我亦不存在之义。
若问：世俗中有假立名言的我，为何遮遣？答曰说'由是观察胜义之时'。由是观察胜义之时，即使依缘假立的我亦不存在。

།བདག་བཀག་པའི་དགོས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས ཏེ།ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མི་དམིགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པའི་བདག་མ་དམིགས་པས་སོ། །དེའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྣམ་གཞག་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མེད་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་མེད་པའོ། ། དེས་ན་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་ཁོ་བོའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་འདོད་ཆགས་སོགས་པ་རྣམས་ལོག་པར་འགྱུར་བའོ། །དེས་ན་བརྟེན་ནས་གདགས་པའི་བདག་བཀག་པའི་དགོས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དོན་དུའོ།།མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མདོ་གཞན་ལས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་བདག་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྔར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་དག་ དགེ་སྦྱོང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།སྐྱོན་གཞན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་མདོ་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མདོ་སྡེ་བསྟན་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དགེ་སློང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་དུ་དེས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཕུང་པོ་རྣམས་བདག་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་དུ་ངེས་ཀྱང་ངོ་།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པར་མི་ནུས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ནའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་བདག་ཉིད་ཅེས་པ་བརྗོད་པས་ན་ཕུང་པོ་མང་པོ་ཚོགས་པ་བདག་ ཏུ་འགྱུར་གྱི་ཕུང་པོ་རེ་རེ་ནི་བདག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཤིང་གི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་རེ་རེའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་ནགས་ཚལ་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི། ཤིང་རེ་རེ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཕུང་པོ་ཚོགས་པ་ཉིད་བདག་ཡིན་གྱི་ཕུང་པོ་རེ་རེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །ཕུང་པོ་ཚོགས་པ་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མགོན་ནམ་འདུལ་བ་འམ་དབང་པོ་ཉིད་དུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པའོ།།དེས་ན་ཚོགས་པ་ཡང་བདག་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།བདག་ཉིད་བདག་གི་མགོན་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ལས་ལ་སེམས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་མགོན་ཡིན་ཏེ། ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་སོ། །བདག་ཉིད་བདག་གི་དགྲ་ཡང་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་ བྱེད་པའི་ལས་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པས་སོ།།ལེགས་དང་ངན་པར་བྱས་པ་ལ། །བདག་ཉིད་བདག་གི་དབང་པོ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་པ་ལ་བདག་ཉིད་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། དེས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱི་དོགས་པ་བསུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཚོགས་པ་ཚོགས་པ་ཅན་ལས་ཐ་དད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་ཚོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཚོགས་པ་ནི་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་འདིས་ཚོགས་པ བདག་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ།བདག་ཏུ་བསྟན་པ་དེའི་ཚིག་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།

为了说明遮遣我的必要性而说'由于'等。'若不见能取者'是指由于不见能取蕴体的我。'其所取也不存在'是指依赖所取而建立能取的安立，若无能取者则所取也不存在。因此由于无蕴等，我的执著是离实有的，所以以蕴等为对境的贪欲等将会消除。因此遮遣依缘假立的我的必要性是为了离贪于色等。
为了说明总结而说'由于'等。'其他经中如是说'是指'由于色非我'等。'前面的'是指前面所说的'诸比丘，沙门或'等。
为了说明其他过失而说'复次经典'等。'此经典所说'是指'诸比丘'等。'以能成方式彼亦'是指以蕴为我的说示也是以能成方式确定。'为何'是指为何不能说示。
为了说明对此的回答而说'如是'等。由于说'诸蕴为我'，故是蕴的聚合成为我，而非单一蕴为我的自性。
为了以譬喻说明而说'譬如'等。'非树之体'是指单一树的自性不成为森林。为何？对此回答说'单一树'等，蕴的聚合才是我，而非单一蕴。
若蕴的聚合成为我有何过失？为了说明对此的回答而说'因此'等。'由于全无所有'等是指由于是无实有的自性，无实有也不应理成为怙主或调伏者或根。因此聚合也不应理成为我。
为了以解释说明而说'世尊所说'等。'自己是自己的怙主'是指自己使心趣入往善趣的业故是怙主，因为是作利益者。'自己也是自己的怨敌'是指使趣入往恶趣的业。'于善与恶所作中，自己是自己的主宰'是指于善与不善业中自己是主宰，因为是由其领受。
为了迎接他人的疑问而说'若'等。'由于聚合不异于有聚合者'是指由于无异于色等五蕴的聚合。'果'等是指'聚合是我'这句话说示聚合为我，是说示为我的语言的果，故是果。

།དེ་ཡང་ཚོགས་པ་མི་སྲིད་པས་ཕུང་པོ་རེ་རེ་བདག་ཉིད་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བདག་རྫས་སུ་ཡོད་པས་བདག་ལ་མགོན་དང་འདུལ་བ་ཉིད་དང་དབང་པོ་ཉིད་དུ་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འདི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཉེས་པ་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་རེ་རེ་བདག་ཏུ་འདོད་པའི་ཕྱོགས་ལ། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་འདོད་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱོན་སྔར་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་འདི་ནི་མི་ རིགས་པའོ།།སྐྱོན་གཞན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཕུང་པོའི་ཚོགས་ལ་བདག་།ཅེས་བརྗོད་པ་ནི་ཚོགས་པ་ཅན་བདག་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་ཡན་ལག་གི་ཚོགས་ལ་ཤིང་རྟ་ཞེས་བརྗོད་པ་ན་ཡན་ལག་ཅན་ཤིང་རྟ་ཉིད་དུ་ རྟོགས་པས་ཤིང་རྟའི་དབྱིབས་སུ་མ་བྱས་པའི་སྤུངས་ནས་གནས་པའི་ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱང་ཤིང་རྟ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ།།དེའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་ཡིན་པས་སོ། །ཤིང་རྟ་དང་བདག་མཚུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ ལྟར་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་གི་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤིང་རྟར་འདོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་ཏུ་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མདོ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བདག་ཅེས་བྱ་བ་འདོད་བྱེད་ན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཡོད་དོ་ཞེས་སེམས་པར་བྱེད་ནའོ། །ཁྱོད་ཀྱི་བདུད་ལྟའི་རྣམ་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཡོད་དོ་ཞེས་ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་པར་བྱེད་ན་ནི་བདུད་ཀྱི་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཕུང་པོ་འདི་སྟོང་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟེ།ཚོགས་ནི་སྟོང་པ་ཡིན་པས་སོ། །དེས་ན། འདི་ལ་སེམས་ཅན་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་རྣམས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་རྟེན་མེད་པས་སེམས་ཅན་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་པའོ། །གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་མེད་ན་བདག་། ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ཅི་ལྟར་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི། ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཅི་ལྟར་ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་གི་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤིང་རྟར་འདོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་ཞེས་ཐ་སྙད་བྱེད་པའོ། །དེས་ན་བདག་མེད་དུ ཟིན་ཀྱང་སེམས་ཅན་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པའོ།།ཡང་ཕུང་པོའི་ཚོགས་པ་བདག་ཉིད་ཡིན་པ་ལ་སྐྱོན་གཞན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་ཕུང་པོ་རྣམས་བརྟེན་ནས། །ཀུན་རྫོབ་སེམས་ཅན་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཞེས་ བྱ་བའི་རྣམ་པ་འདིས་མདོ་ལས་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ལ།དེས་ན་ཕུང་པོའི་ཚོགས་ཙམ་ནི་བདག་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ལྟར་ཕུང་པོའི་ཚོགས་ཙམ་བདག་མ་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱི་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་གང་བདག་ལ་སོགས་པར་བཏགས་པའི་དུས་སུ་སྤྱི་དེ་དག་ལ་སོགས་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བདག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བརྟེན་ནས་བཏགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དཔེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཅི་ལྟར་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པར་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི། འབྱུང་བ་ཁོ་ན་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ མ་ཡིན་ཏེ།འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡང་རེག་པར་བྱ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཕུང་པོའི་ཚོགས་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོའི་ཚོགས་ཙམ་བདག་ཏུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།འདིར་ཕྱི་དང་ནང་གི་དབྱེ་བས་དཔེ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ།

又因为聚合是不可能的，所以每一蕴都归属于自性，因为我是实有的，所以我应当是庇护者、调伏者和根的自性，如果这样说的话，为了说明对此的回答，说'这也是不存在的'等，因为已经说明过过失的缘故。'每一蕴都是我'这种观点，如'假设蕴是我'等已经说明过过失，所以这种观点是不合理的。
为了说明其他过失，说'另外'等。如果说'蕴的聚合是我'，这是理解为聚合体的自性，那么当说'部件的聚合是车'时，理解为具有部件的车，那么未做成车形而堆放的车的部件也会成为车。
为了说明其原因，说'其部件聚合'，因为是车的部件。'车与我相同'是指如同依靠轮子等车的部件聚合而假立为车一样，依靠蕴而假立为我而已。
为了通过注释说明这点，说'经中也'等。'如果认为有我'是指如果认为有我的话。'你的魔见之相'是指如果你认为有我的话就是魔见的形相。为什么呢？说'诸行蕴是空'，因为色等诸行的蕴即聚合是空的缘故。因此，说'此中无有众生'，因为诸行聚合是空的缘故，无有众生的所依，哪里会有众生呢？
如果说没有众生，为何有'我'这样的名言呢？对此回答说'如何'等。如同依靠车的部件聚合而假立为车一样，依靠色等诸蕴而假立众生这一名言。因此，虽然无我，但众生是仅仅假立而存在的。
又为了说明蕴的聚合是自性的其他过失，说'如此'等。'如此'是指像'如是依诸蕴，世俗说众生'这样的方式，经中说依靠诸蕴而假立我，因此仅仅蕴的聚合不是我。
为了说明为何仅仅蕴的聚合不是我，说'依靠某物'等。虽然依靠蕴等的共相而假立我等的时候，这些共相是能假立的因，但不是我。为了说明其原因，说'因为是依靠而假立'，因为是依靠蕴等聚合而假立的缘故。
为了说明其比喻，说'如同所造色'，如同依靠诸大种而假立为所造色，但大种本身不是所造色，因为如果是的话，所造色也会成为可触的过失。同样，在这里也是依靠仅仅蕴的聚合而假立为我，所以仅仅蕴的聚合不会成为我。为了广说这点，说'如何'等。这里以外内的区分有两种比喻。

།དེ་ལ་གཞན་དག་གིས་བརྗོད་པ་ནི། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཅི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བུམ་པར་འདོགས་ཀྱི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པའི་ བུམ་པ་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི།འོན་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་པ་ཙམ་བུམ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་ཏུ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོའི་ཚོགས་པ་ཙམ་ནི་བདག་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པས་མ་ངེས་གཏན་ཚིགས་འདི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྒྲུབ་ པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མ་ངེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཙམ་ཉིད་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་པ་ཙམ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་བུམ་པའི་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པས་དབྱིབས་ཁྱད་པར་ཅན་གང་བསྐྱེད་པ་དེའི་བུམ་པ་ཡིན་པས་དེས་ན་མ་ངེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་མཚུངས་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་པ་ཁོ་ན་བུམ་པ་ཡིན་ན་ནི་ཚོགས་པ་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཡིན་པས་བུམ་པ་ཡང་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ཚོགས་པ་མེད་པས་ཚོགས་པ་ཅན་བུམ་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རེ་རེ་བུམ་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ དང་།གཞན་ཡང་འགའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་གང་བཏགས་པ་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ། །བུམ་པ་ཡང་བརྟེན་ནས་བཏགས་པའི་ཕྱིར་ཅི་ལྟར་ཐ་དད་པར་མི་འགྱུར་བ་དེས་ན་བདག་དང་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་མཚུངས་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་གཞན་ དག་གིས་ཕུང་པོ་དང་བདག་དག་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཅི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཕང་ལོ་ལ་སོགས་པ་ཙམ་ནི་ཤིང་རྟ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕང་ལོ་ལ་སོགས་པ་ཙམ་ཤིང་རྟ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་ པ་བཞིན་དུ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པར་མི་འགྱུར་གྱི་འོན་ཀྱང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པ་འཕང་ལོ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤིང་རྟ་ཡིན་གྱི་འཕང་ལོ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་པ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་དབྱིབས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པའི་ཤིང་རྟ་ནི་འཕང་ལོ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་པ་ ལས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་བརྟེན་ནས་བཏགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།དཔེ་དེ་དོན་དང་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཤིང་རྟ་བཞིན་དུ་དབྱིབས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བདག་ཡིན་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཙམ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།དེས་ན་དབྱིབས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་པ་དེ་ཚོགས་པ་ཙམ་ལས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་བརྟེན་ནས་བཏགས་པའི་ཐ་སྙད་འཐད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེའི་ རྒྱུ་མཚན་འདྲི་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་ལན་ནི། དབྱིབས་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་བདག་ཅེས་བརྗོད་ན་དེའི་ཚེ་དབྱིབས་དེ་གཟུགས་ཅན་མིག་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་གཟུགས་ཅན་ཁོ་ན་བདག་གི་མིང་འཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་པ་རྣམས་བདག་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་རྣམས་ལ་དབྱིབས་མེད་པས་སོ། །དེས་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཁོ་ན་བདག་ ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཡང་བདག་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་གཅིག་ཡིན་པ་ལ་སྐྱོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་བདག་ ཉིད་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྟེ་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ཅིག་ཅར་དུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།

关于这个问题，其他人说道：'关于瓶子等物'等这样说。就像依靠色等而假立瓶子，离开色等的瓶子是不存在的，但是色等的聚合体就是瓶子。同样在这里，因为依靠蕴而假立为我，所以蕴的聚合体就是我。因此，瓶子等不是不定因，不能成立所要证明的。
为了回答这个问题说：'那也是不存在的'。意思是说不是不定因。'因为不成立仅仅是色等'是说，如果蕴等仅仅是色等的聚合，那么对一切色等的聚合都会产生瓶子的认知。因此，由色等所产生的特定形状才是瓶子，所以不是不定因。
'因为观察推理相同'是说，如果仅仅色等的聚合就是瓶子，那么因为聚合本身是不存在的，瓶子也将成为不存在。如果说因为没有聚合而聚合体是瓶子，那么每一个色等都将成为瓶子。
而且，依靠某物而假立的东西与所依靠的是不同的，比如所造色与四大种。瓶子也是依靠而假立的，怎么会不是不同呢？因此，这与我的观察推理是相同的。
对此，其他人为了证明蕴和我与四大种和所造色相同而说：'如果'等。'仅仅车轮等不是车'是说，如果仅仅车轮等就是车，就不会像所造色那样是依靠而假立的，但是具有特定形状等的车轮等才是车，而不是仅仅车轮等的聚合。
因此，具有特定形状的车与车轮等的聚合是不同的，所以是依靠而假立的。为了将这个比喻与本义结合而说：'同样'等。如同车一样，具有特定形状的色等是我，而不是仅仅色等。
因此，具有特定形状的色等聚合与仅仅的聚合是不同的，所以依靠而假立的说法是合理的。
为了回答这个问题说：'那也是不存在的'。问其原因说：'为什么呢？'对此回答说：'如果说形状'等。如果说有形物的特定形状叫做我，那么因为这种形状只存在于有形的眼等，在你的立场上只有有形物才能得到我的名称，而识、受、想、行的聚合就不会成为我，因为它们没有形状。
因此，只有色蕴才会成为我，而不是五蕴。为了说明这一点而说：'为什么呢？'等。又为了说明我与取蕴是一的过失而说：'又'等。取者即我与所取即五蕴同时存在是不合理的。

།དེ་ལྟ་ན་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་གཅིག་ཉིད་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་གཅིག་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་དག་ཀྱང་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་འགྲེལ་ པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་སྟེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་བདག་དང་ལས་ཏེ། ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕུང་ པོ་རྣམས་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ།།གྱུར་ན་སྐྱོན་ཅི་ཞིག་ཡོད་སྙམ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི་དེ་ནི་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་སོ། །གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤིང་སྟེ་བསྲེག་པར་བྱ་བའི་བསྲེག་བྱ་ཤིང་ལ་ སོགས་པ་ནི་ལས་སུ་འགྱུར་རོ།།དེ་སྲེག་པར་བྱེད་པ་པོའི་བྱེད་པ་པོ་སྟེ་མེའོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་དེ་ཉིད་མེ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་ན་དེའི་ཚེ་ལས་དང་བྱེད་པོ་དག་གཅིག་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་ཡང་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བུམ་པ་དང་རྫ་མཁན་དག་ཀྱང་གཅིག་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་ཁས་ལེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མེ་དང་ཤིང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལ་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་སྟེ། ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གང་བཏགས་པ་དེ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལེན་པར་བྱེད་ཅིང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཅེས་བརྗོད་པར བྱ་སྟེ།ངར་འཛིན་གྱི་ཡུལ་ཡིན་པས་སོ། །བདག་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་གྲུབ་པའི་རིམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མེ་དང་བུད་ཤིང་གི་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ལྟར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ཐ་མི་དད་པར་མ་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་ལ་ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདིར་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་གཞན་དག་གི་ཕྱོགས་སྔ་མ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཅི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྟེ་བྱེད་པ་པོ་ འགའ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ།།ཉེ་བར་ལེན་པ་ཙམ་གཅིག་ཏུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཅེས་གང་བརྗོད་པ་དེ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་འདུས་པ་ཙམ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ་སྙམ་པའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བྱེད་པོ་མེ་ལས་ ཡོད་སྙམ་བློ་ཡིན་ན།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེན་པ་པོ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཙམ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་སྟེ། ཕྱོགས་སྔ་མ་རྗེས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ། མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལན་ཡིན་ཏེ། མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི། གང་ཕྱིར་བྱེད་པོ་མེད་ལས་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་མེད་ན་ལས་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མེད་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདིའི་དོན་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་རང་བཞིན་འགྲུབ་པའི ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡོད་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡོད་པ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡོད་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་ཉེ་ བར་ལེན་པ་པོ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མེད་ན་རྒྱུ་མེད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་ཅི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ།།བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་སོ། །དེ་བཞིན་ཉེར་ལེན་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བསྟན་མ་ཐག་ པའི་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་བཞིན་དུ་བཏགས་པར་སྟོན་པའོ།།ཉེར་ལེན་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བྱ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཙམ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་རང་གི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བ་ལས་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ།

如此说'业与作者成为一体'是指如果承认取者与所取为一体的话，那么业与作者也将成为一体。为了解释这个道理，说'于此'等。'于此'是指在取者与所取的情况下。'作者与业成为一体'是指作者即取者之我，与业即为了取而成为蕴聚，成为一体。
如果想到有什么过失，对此回答说'这也不是所愿'等。'如何说'是指在根本慧论中。'若是'等是指木柴即所烧之可燃木等是业。能烧之作者即是火。如果认为木柴即是火的话，那么业与作者将成为一体，但是这样的情况并未见到，因为这样的话陶器与陶工也将成为一体，但这也不被承认。
'以火与木'等是指由于是所取故称为所取，即五取蕴。依此所假立者，称为能取五取蕴并成就的我，因为是我执的对境。应当了知我与取蕴成立的次第即是火与木柴的譬喻，如同火与木柴不成为无差别一样，我与取蕴也是如此的意思。
为了说明这个道理，说'于此如何'等。为了说明他人的前宗，说'何故'等。'取者完全不存在'是指不存在任何取蕴的作者。'仅有所取而已'是指所说的我仅仅是五取蕴的聚合而已。为了对此作答，说'此亦'等。'若认为无作者唯有业'是指复述前宗，认为没有取者而仅有所取，'非也'等是回答，'非'是指此宗不成立。
若问为何，对此回答说'因为无作者则无业'。因为若无作者则无业，所以若无取者则应无所取。此义是说因为取者与所取互相观待而成立自性，所以有取者则有所取，而不观待取者的所取是不合理的。
为了说明这个道理，说'此非如是'等。'无因的'是指所取是观待取者的，若无取者，如何会有无因的所取。'论中亦'是指在根本慧论中。关于'如是应知取'等，'如是'表示如同刚说的业与作者一样是假立的意思。'应知取'是仅说所取的行为。这是观待自身的成就者与所取的业的。

།དེས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་སྒྲ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་ བླང་བར་བྱ་བ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ལ་ལྟོས་ནས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ལྟ་བུར་གྲུབ་པ་ཡིན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་ཅིའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ལན་ནི། ལས་དང་བྱེད་པོ་བསལ་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ ཏེ།ཁོ་བོ་ཅག་གིས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་གཏན་ཚིགས་གང་གིས་བཀག་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བ་དེ་དག་ཀྱང་བཀག་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ཁོ་ན་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་འགྲུབ་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ གིས།།དངོས་པོ་ལྷག་མའང་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་སྐྱེད་པ་པོ་དང་། བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། འགྲོ་བར་བྱ་བ་དང་། ལྟ་བ་པོ་དང་། བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་གཞི་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཆ་ཤས་དང་། ཆ་ཤས་ཅན་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། ཡོན་ཏན་ཅན་དང་། ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ལྷག་མ་མ་ལུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ལ་ཡང་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་དཔྱད་པའི་སྒོ་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་བཀག་ནས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་པའོ།།དེ་བཞིན་ཉེར་ལེན་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དེ་ཉིད་བཤད་པ་ནི་འདིར་དངོས་པོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཨུ་པ་དྷ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དབྱིངས་ལ་བྷུ་ཏའི་རྐྱེན་བྱིན་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ལ། དེས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་སྒྲའི་དོན་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་བྱ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དངོས་པོ་ཡང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མེད་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་གཉིས་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བ་གང་གིས་ལེན་པ་དེ་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བྱ་ལ། གང་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བ་དེ་ལ་ལས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་བྱ་བས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་འཕེན་པས་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་དག་ཏུ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དེ་བཞིན་ཉེར་ལེན་ཤེས་པར་བྱ་བ་འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར ལེན་པ་དག་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ།།ཉེ་བར་བླང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་སོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོའོ། །དེ་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་སྒྲས་བྱ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་བརྗོད་པར་བྱ་ན་དོན་དེ་སྔར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་སྒྲས་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་བསྟན་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར།ཉེ་བར་ལེན་པའི་སྒྲས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་སྒྲས་ནི་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བའི་ལས་ཀྱང་བརྗོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གལ་ཏེ་ལྱུ་ཏའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱ་བ་ཙམ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ལས་ཅི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན། ལན་ནི་ཏྲི་ཏ་དང་ལྱུ་ཏ་ནི་ཕལ་ཆེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་ཏེ།ཏྲི་ཏ་དང་ལྱུ་ཏ་ནི་ཕལ་ཆེར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཚིག་ཕལ་ཆེར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་མ་ངེས་པ་སྟོན་པའི་སྒྲ་དེ་ལས་ལ་ཡང་ལྱུ་ཏ་བརྗོད་པ་སྲིད་པས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་སྒྲའི་དོན་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བའི་ལས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །ལས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་སྒྲའི་དོན་ནི་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དག་གོ། །དེས་ན་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་ལྟར་ན་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་སྒྲའི་དོན་ནི་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དོན་ཅི་ལྟར་འགྱུར་བ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར ལེན་པའི་སྒྲའི་དོན་ཉིད་ཡིན་པས་སོ།།གཞུང་འདིས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་གཅིག་པུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ཉིད་ལས་སོ།

因此，取著的词语是用来表达能取者和所取的。能取者和所取这两者也是互相观待而成立为作者和业的形式，而不是以自性的方式。
为什么不是以自性的方式呢？答案是：为了遮遣业和作者。这就是说，我们应当了知，以何等正理遮遣了作者和业，以同样的正理也遮遣了能取者和所取。
不仅仅是这些互相观待而成立，而且'以作者和业，应知其余事物'，这是说，除了业和作者以及能取者和所取之外，其他不同的能生者、所生法、能行者、所行处、能见者、所见境、能相、所相，同样地，部分与整体、功德与功德所依、量与所量等一切剩余事物，智者也应当了知，通过观察业和作者的方式遮遣了自性成立后，是互相观待而成立的。
'如是应知取'，这句话的意思就是这样解释的，这里说'于事物'等。当在'upa-dha'这个词根上加'bhuta'词缀时，就成为'取著'这个词，因此取著这个词的含义就是具有单纯取著自性的行为。
事物也不是无有能成就者而产生的，这是说取著的行为是观待业和作者二者的，如此，由何者取所取，彼称为作者，凡是所取的，彼称为业。因此，由取著的行为引发作者和业，故而承许为业和作者。
因此'如是应知取'的含义是：如同业和作者一样，也应当了知能取者和所取。
所取是业，能取者是作者。如此，若以取著的词语表达取著的行为，其义已如前说。
现在为了显示以取著的词语所表达的方面，说'以取著的词语'等。以取著的词语也表达所取的业，应当如是理解。
若问：由于lyut词缀仅表达行为，如何表达业呢？答案是说'trita和lyut大多数'。'trita和lyut大多数'这个词语是表示'大多数词语'的不定词，由于在业上lyut的表达也是可能的，所以取著词语的含义也是所取的业。
业也是观待作者的，取著词语的含义是所取和能取者。因此，从两个方面来说，取著词语的含义都是所取和能取者。
因此，为了显示其义如何，说'是故如是'等。'是故'是说由于是取著词语的含义。此论说明不仅仅是有取著而已。'又如是'等是出自《中论》。

།དེ་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་གཞན་ དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཐ་དད་དུ་འཛིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་ཉིད་ཉེར་ལེན་ཉིད་ཀྱང་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དེ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དག་གཅིག་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པར་ ཐལ་བར་འགྱུར་བས་སོ།།འོ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི། ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་མིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཐ་དད་དུ་འཛིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །འོ་ན་བདག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་དེ་ལ་ལན་ནི། མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་དེ་མ་ངེས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གང་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པ་དེ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ཅི་ཡང་མེད་པས་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་སོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡོད་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མེད་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཅི་ལྟར་རིགས དེས་ན་འདི་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་བདག་མེད་དོ་ཞེས་ངེས་པ་དེ་མི་རིགས་པའོ། །འདིར་སྐབས་སུ་བབ་པ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དུའང་དེ་མ་ངེས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡོད་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཉིད་མེད་པ་མི་སྲིད་པས་སོ། །མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་ལུང་ལས་བྱེད་པ་པོ་ནི་མ་དམིགས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་ཡོད་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་ཅི་ལྟར་གསུངས་ཏེ། དེར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མེད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཅི་ལྟར་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ལུང་དང་མི་འགལ་སྙམ་པའི དོགས་པ་བསུ་ནས་ལན་འདེབས་པ་ནི།ཡང་གང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་ལས་སོ། །བྱེད་པ་པོ་དང་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་བཀག་པ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པ་བྱེད་པ་པོ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི།ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དོན་དམ་པའི་བྱེད་པ་པོ་བཀག་པ་ཡིན་ལ་ཐ་སྙད་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་བཀག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་སྐད་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལུང་འདིར་གང་ ཟག་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པས་སྔར་གྱི་ལུང་ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱེད་པ་པོ་བཀག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཕུང་པོ་བདག་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་གཞན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཐུབ་པས་ས་དང་ ཆུ་དང་མེ་དང་།རླུང་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁམས་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས་དེས་ན་ཁམས་དྲུག་ལས་བདག་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། བརྟེན་ནས་བཏགས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་ བསམས་པའོ།།གལ་ཏེ་མདོ་ལས་ཕུང་པོ་བརྟེན་ནས་ཡིན་གསུངས་པས་དེའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་འདུས་ཙམ་བདག་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་དོན་འདི་ཉིད་སྔར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཡང་བརྗོད་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། བདེན་ཏེ་འོན་ཀྱང་བློ་གྲོས་དམན་པ་འགའ་ཞིག་ལ་ཕུང་པོའི་ཚོགས་ པ་བདག་མ་ཡིན་ཀྱང་།ཁམས་ལ་སོགས་པ་བདག་ཏུ་འགྱུར་རམ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། ཁམས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ངར་འཛིན་པ་སྤང་བའི་ཆེད་དུའོ། །མིག་སོགས་རེག་པའི་རྟེན་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་ རེག་པའོ།།ཞེས་གསུངས་པས་མིག་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ནི་རེག་པའི་རྟེན་ཡིན་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ལ་བདག་འདི་ཐ་མི་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་རྣམས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་ཏུ་ཉེ་བར་འདོགས་པའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལས་བདག་ཉིད་ཐ་མི་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་མཚན་ནི་སྔར་བཞིན་ནོ།

如是说'不异于取'是指我与取不存在异体，因为若不依赖于取而执为异体则成过失。'非即是取'是指我非即是取自体，因为若取与取者成为一体则成过失，且会成为生灭之过。若说离于取，对此回答说'非无取'，因为若不依赖于取而执为异体则成过失。若想'我不存在'，对此回答说'也非决定为无'，因为依蕴假立者怎会成为无，如石女儿完全不存在故不依蕴假立。若说有取而无取者如何合理，因此这也不应成为无。所以说'我无'的决定不合理。此处所说'也非决定为无'是指若有取则不可能无取者。为显示总结而说'是故如是'等。若问经中如何说'未见作者而业存在且异熟亦存在'，如何说彼处无取者而有取者，认为如是不违经的疑问，为回答此疑而说'复从何'等。'从何'是指从经中。'遮遣作者与自性'是指遮遣非造作、不依他的作者。'依彼假立'的解释是'成为言说支分'。遮遣胜义作者而非遮遣世俗作者，为显示依据而说'如是亦'等。由此经中说补特伽罗为作者，应知先前经文并非遮遣一切作者。
为显示执蕴为我体之过失，而说'复次'等。因为佛说依地、水、火、风、识、空六界假立我，所以六界与我非异非一，因为是依止假立故，如色等。若问经中说依蕴而有，因此'蕴聚非我'已说此义，再说有何必要？诚然，但为断除某些智慧浅薄者虽知蕴聚非我，却疑惑界等是否为我的疑虑而再说，为断除缘界等的我执。'眼等触依六'是指六处缘生触。由说此故，眼等六者是触所依，我与眼等诸法非一。意行是心心所法的体性故是法，因此依心心所法即意行相的法而假立为我，故与心心所非一，理由如前。

།གལ་ཏེ་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་ཀྱི་དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཁམས་ལ་སོགས་ པའི་ཚོགས་ཉིད་བདག་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཚོགས་ཙམ་ཉིད་མིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྔར་བསྟན་པའི་རིགས་པས་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ཙམ་བདག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ངར་འཛིན་བློ་དེ་རྣམས་ལ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་ ཁམས་ལ་སོགས་པ་བདག་མ་ཡིན་ཞིང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཙམ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཁམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ངར་འཛིན་གྱི་བློ་སྐྱེ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མདོ་སྡེ་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་ གང་ཟག་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་ནི་བདག་གོ།།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དང་ཡང་དུ་འགྲོ་བ་དང་དེ་ལེན་པར་བྱེད་པས་ན་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོད་པའི་ཚིག་གོ། །ཁམས་དྲུག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་བུ་དང་གང་ཟག་ཏུ་བསྟན་པའོ་ ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པ་ཡིན་པས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་བཅོ་བརྒྱད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པས་སོ། །དེ་ལ་བཅོ་བརྒྱད་ནི་ཕྱིས་འགྲེལ་པས་ འཆད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་རྣམས་ལ་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཡིད་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་ སྟེ།ཚོར་བའི་དབང་གིས་ཡིད་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ལོངས་སྤྱོད་པས་སོ། །ཁམས་དྲུག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །རེག་པའི་རྟེན་བརྟེན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མིག་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ བཅོ་བརྒྱད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡིད་བདེ་བའི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་དབྱེ་བས་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་མི་བདེ་བའི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཡང་ཡིན་ཞིང་བཏང་སྙོམས་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཡང་ཡིན་པས་ ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ལ་བརྟེན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཉེ་བར་གཟུང་ན་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཆོས་དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །ད་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་ བཀག་པ་བསྟན་པའི་དགོས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་ངར་འཛིན་པའི་ཡུལ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔར་བསྟན་པའི་རིགས་པས་ཕུང་པོ་རྣམས་བདག་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པས་སོ། །ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཕུང་པོ་མ་གཏོགས་དེ་འཛིན་མ་གྲུབ་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བའི་རིགས་པས་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་གི་བ་ཡང་སྙིང་པོ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་བ་ནི་བདག་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་བྱས་མཐའ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ ཉིད་ཅན་ནོ།།ངེས་པར་ལེན་པ་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པ་ངེས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། །རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་འདི་ནི་ཆེས་མཛེས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དཔྱད་པའི་དགོས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པས་ སོ།།འགའ་ཞིག་གིས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་དམིགས་པ་ནི་ཕུང་པོའམ་སེམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་པ་དེ་ལ་སྐྱོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ངར་འཛིན་པའི་ཡུལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཞི་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངར་འཛིན་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕུང་པོ་དང་ སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果不承认与界等无别，而是认为界等的聚合就是我，为了对此作答，所以说'仅仅聚合也不是'，以前所说的理由，界等的聚合也不是我。因此说'我执之心不缘于彼等'，因为界等不是我，它们的聚合也不是我，所以对界等生起我执之心是不合理的。
为了解释这个意思，所以说'在那个经中'等。'补特伽罗'中，补特伽罗是我，由于他反复流转和取受，所以称为补特伽罗。'大王'是称呼语。'六界'是说依靠六界而显示补特伽罗。
'六触处'是依靠眼等而假立。'十八意行'是依靠十八种意的受用而假立。其中十八种后面将由注释解释。称为意的受用是因为依靠意识而对境生起快乐等受用。有人说因为意识受用境界所以称为意的受用，由于感受的缘故意识反复受用境界。
为了说明六界，所以说'其中'等。为了说明触的所依能依，所以说'眼等'。为了说明十八意行，所以说'意行'等。意的喜行缘色等分为六种，同样意的忧行也是，舍行也是，所以意行成为十八种。
'依靠彼等'的解释是摄持心和心所法。'如上所说的诸法'是指六界等。现在为了说明破除补特伽罗我的必要，所以说'当'等。'诸蕴不是我执的对境'是因为以前所说的理由诸蕴不成立为我体。'也没有异于蕴的存在'是因为以'除蕴无有能取故'的理由已破除。
'了知我所也无实质'是因为我所依赖于我。'一切有为'是指具有五蕴的特征。'无所取而般涅槃'是说无余依涅槃。'此观察极为殊妙'是因为观察我的必要是涅槃。
对于有人主张我见的所缘是蕴或心，为了说明其过失，所以说'我执的对境'。'因为有作为我执所依的事物'是说有作为我执所依的蕴和心的实体。

།དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདག་མེད་རྟོགས་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའི་དུས་སུ་བདག་མེད་དོ་སྙམ་པའི་རྣམ་པས་ཡོངས་སུ་སྤོང་ནའོ། །འདི་ནི་ངར་འཛིན་རྟེན་དུ་ཡང་མི་འདོད་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་འདི་ནི་ངར་འཛིན་པའི་རྟེན་དུ་ཡང་མི་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ།ཕུང་པོ་དང་སེམས་དག་ངར་འཛིན་གྱི་ཡུལ་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པའི་བདག་གི་དངོས་པོ་མེད་པར་ཤེས་པས་རང་གི་ལྟ་བ་དེ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དཔྱིས་ཀྱང་ འབྱིན་པ་སྟེ།དྲུངས་འབྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་ཆེ་སྟེ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་བདག་གི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དཔྱིས་འབྱིན་པས་དེ་ལ་ཅི་ཞིག་བྱས་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་སོ།།དེ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་རྟག་པ་མེད་པས་སོ། །ངར་འཛིན་པའི་ཡུལ་ནི་གཞན་ཡིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་སེམས་དག་གོ། །གཞན་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་མཐོང་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པའི་བདག་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་མཐོང་བ་ལས་སོ། །ཀྱེ་མ་ཁྱོད་ཀྱི་ མཛེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཅོ་འདྲི་བའི་ཚིག་གོ། །ཕན་ཚུན་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པའི་བདག་མེད་པ་མཐོང་བས་ཕུང་པོ་དང་སེམས་དག་གི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ངར་འཛིན་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་པས་སོ། །དཔེ་སྟོན་པ་ནི། རང་ཁྱིམ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།འདི་ནི་གླང་ཆེན་མེད་ཅེས་དོགས་པ་བསལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱིམ་འདི་ན་གླང་པོ་ཆེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསམས་ནས་སྦྲུལ་འཇིགས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་དོར་བ་དེ་ནི་ཀྱེ་མ་གཞན་དག་གི་གད་མོར་འགྱུར་ཉིད་དེ་བཞད་གད་ཀྱི་གནས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་སེམས་ནི་སྦྲུལ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། གླང་པོ་ཆེ་ནི་བདག་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། དཔེའི་སྐབས་སུ་ཅི་ལྟར་གླང་པོ་ཆེ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་དེ་སྦྲུལ་གྱིས་འཛིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་བདག་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཀྱང་ཕུང་པོ་དང་སེམས་དག་ཡོད་པ་དེའི་ཡུལ་ཅན གྱི་ངར་འཛིན་འཇུག་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་དུཿཁ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི་ཐར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཇིགས་པའི་རྐྱེན་ཉེར་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྲུལ་དང་ཉེ་ཡང་ངོ་། །ཕྱིར་འཆོས་པར་མི་ བྱེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྲུལ་གྱི་འཇིགས་པ་སྤོང་བའི་དོན་དུ་གཉེན་པོ་མི་བརྟེན་པའོ།།དེ་ལ་ཡོད་པའི་འཇིགས་པ་མ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྲུལ་ལ་ཡོད་པའི་འཇིགས་པ་མ་མཐོང་བས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སྐྱེས་བུ་དེ་ནི་བདག་ཉིད་རྨོངས་པ་ཉིད་དུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །རྨོངས་པ་ ཉིད་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཕུང་པོ་ལྔ་དང་བདག་དག་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་འདོད་པའི་ཕྱོགས་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཅི་ལྟར་མི་རིགས་པ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་བདག་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཕུང་པོ་བདག་ཡོད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་པ་བདག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །བདག་ལ་ཡང་ཕུང་པོ་དེ་རྣམས་ཡོད་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟེན་པར་འགྱུར་བའི་ཕུང་པོ་རྣམས་རྟེན་དུ་འགྱུར་བའི་བདག་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།དེ་ལ་ལན་ནི། གང་ཕྱིར་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་བདག་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ལ། གང་གི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དང་བདག་དག་གཞན་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་རྟོག་པ་འདིར་འགྱུར་བར་འོས་ན་བདག་དང་ཕུང་པོ་དག་གཞན་ཉིད་དུ་མེད་པས་ཕུང་པོ་དང་བདག་ དག་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་རྟོག་པ་ཙམ་སྟེ་དོན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཉིད་ཡོད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

为了广泛阐述此义，说'当证悟无我时'等。若在证悟无我时，以无我之相而遍断。
'此亦不许为我执之所依'是说此我不许为我执之所依，因为蕴与心被许为我执之对境。
'因此'等是说，由了知离蕴之我体不存在，自宗说能彻底根除萨迦耶见，这是极为稀有的，因为我见并非以我为对境，而且对境之非对境根除又能如何作用呢？
为了以注释说明此义，说'若'等。'由彼无'是说由常我无。'我执对境是他'是说蕴与心。'由见他与事物无'是说由见离蕴之我体不存在。'呜呼，汝之美哉'是质问语。'互不相关'是说由见离蕴之我不存在，不能遮遣以蕴与心为对境之我执。
为显示比喻说'自宅'等。'此由除大象之疑'是说思维此宅中无大象而舍弃蛇怖，呜呼，此成他人笑柄，即成为讥笑之处的意思。
如是，五蕴与心如蛇，大象如我，如同比喻中虽完全了知无大象，彼人仍被蛇所执，如是此中虽完全了知无我，由于蕴与心存在，其对境之我执仍在运行，故将感受轮回之苦，而非解脱。
为以注释说明此义，说'某者'等。'虽遇怖畏缘'是说虽近蛇。'不作对治'是说不依止对治以断除蛇怖。'不见彼处有怖'是说由未见蛇处有怖。如是之人显明自身愚痴。
为显示愚痴，说'彼'等。为明显五蕴与我所许之能依所依之宗，说'因此如是'等。为显示如何不应理，说'蕴中无我'等。
'蕴中无我'是说能依蕴中无所依我。'我中亦无彼等蕴'是说将成所依之蕴于将成能依之我中亦无。
若问为何？答此说'由此'等。如是非异于我，若蕴与我成为他者则此能依所依之分别应理，由我与蕴非他性故，蕴与我之能依所依仅是分别而已，全无少许实义。为以注释说明此义，说'若有他性'等。

།དེ་ལྟར་བདག་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔར་ཐ་དད་པའི་བདག་བཀག་པས་སོ། །དེ་ ལྟར་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་ཕྱོགས་བཀག་ནས་བདག་དང་བདག་གི་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འབྲེལ་པའི་སྒོ་ནས་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་གཞན་གྱིས་ཁས་ལེན་ན་དེ་དག་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཕུང་པོ་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བདག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། བདག་ ནི་གཟུགས་དང་ལྡན་པར་འདོད་པ་ཡང་མི་བྱ་སྟེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།ལན་ནི། གང་ཕྱིར་བདག་ཡོད་མིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པའི་དང་ཐ་མི་དད་པའི་བདག་སྔར་བཀག་ཟིན་པས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ལྡན་དོན་སྦྱོར་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྡན་པའི་ དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།ལྡན་པའི་དོན་ཅི་ལྟར་མེད་པ་དེ་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལྷས་བྱིན་གནག་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་གནག་དང་ལྷས་བྱིན་དག་ཐ་དད་པར་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། བདག་དང་བདག་གི་བའི་འབྲེལ་པའི་ སྒོ་ནས་ལྡན་པའི་དོན་མཐོང་བ་ཡིན་ལ།འདིར་གཟུགས་དང་བདག་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་ལ་ལྡན་པའི་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྷས་བྱིན་ནི་གཟུགས་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རམ། སོ་སོར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདུ་བའི་འབྲེལ་པའི་སྒོ་ནས་ལྡན་པའི་ དོན་མཐོང་བ་ཡིན་ལ།ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་དང་སོ་སོར་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པར་གྱུར་པའི་བདག་བཀག་པ་དང་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་བདག་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་གཞན་ཉིད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བདག་ལ་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་ པ་ཉིད་མེད་པས་སོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་བདག་ཕུང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་བཀག་ནས། ཕུང་པོ་དང་བདག་དག་ལ་ཕྱོགས་ཅི་སྙེད་བཀག་པ་དེ་གྲངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར།ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བཀག་ཟིན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་བསྡོམས་ཏེ་བསྟན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཀག་པའི་ཕྱོགས་བསྡུས་ནས་བསྟན་པས་སོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དམིགས་པ་ལ་རྣམ་པ་ལོག་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་ ནི་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་དེ་དམིགས་པ་འཛིན་པའི་ཁྱད་པར་རོ།།དེ་ལོག་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། རིགས་པས་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་འཇུག་པ་ནི་དམིགས་པ་ལ་ལོག་པའི་རྣམ་པས་འཇུག་པའོ། །གྲངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུའི་སྒོ་ནས་སོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་བདག་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་བདག་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཐ་མི་དད་པའི་བདག་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་ནི་གཟུགས་ལྡན་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ལ་བདག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་གཟུགས་རྟེན་དང བདག་བརྟེན་པ་ཉིད་བཀག་པ་ཡིན་ནོ།།བདག་ལའང་གཟུགས་ཡོད་མིན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བདག་རྟེན་དང་གཟུགས་རྟེན་ཉིད་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་བཞིར་ཕུང་པོ་ཀུན་ཤེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་བཞི་བཞིར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་ཚོར་བ་བདག་མ་ཡིན། །བདག་ནི་ཚོར་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་ཚོར་བ་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། བདག་ལའང་ཚོར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གྲངས་སྡོམ་ པ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་དག་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཉི་ཤུར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཕུང་པོ་རེ་རེ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་བཞིའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་སོ།།དེ་ལ་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སྔ་མ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

如是'不异于我'这句话，是因为前面已经遮破了异体的我。这样遮破了所依能依的方面之后，如果他人承许以我与我所为特征的关系门中的具有方面，为了遮破彼等而说'蕴亦不具有'等。'我'等是说，不应认为我具有色等，为什么呢？答曰：说'因为我不存在'，因为前面已经遮破了异于蕴的我和不异于蕴的我。因此'具有义合不成'，意思是因为我不存在，所以具有的意义也不存在。
为了广说具有的意义如何不存在，而说'他处'等。如说'天授具有黑牛'，在此虽然黑牛和天授是异体存在，但是从我与我所的关系门中见到具有的意义，而在此由于色与我无有异体，所以我不存在具有的意义。同样，如说'天授具有色'，在此由于不异或者各别不成立，从和合关系门中见到具有的意义，而不异性和各别不成立性是不存在的，因为已遮破了与蕴不异的我和异体的我。
正因如此，说'无有一异性'，因为我无有异性和不异性。为了解释这点，说'我'等。如是遮破了我与蕴具有性之后，为了以数目门中总结已遮破蕴与我的诸方面，而说'今当'等。'由总集已遮破诸方面而说'是指总摄已遮破的方面而说。
'我见缘取颠倒行相'是说，缘取行相即是执取所缘的差别。其颠倒也是如此，因为不合正理。其行即是以颠倒行相趣入所缘。'以数目门'是指以二十种门。为了说明这点，而说'色非我'等。'色非我'这句是遮破不异的我。'我不具色'是遮破具有方面。'色中无我'这句是遮破色为所依我为能依。'我中亦无色'这句是遮破我为所依色为能依。
'如是当知一切蕴皆有四相'是说，对于受、想、行、识为相的诸蕴，应当了知各有四相，即：受非我，我不具受，受中无我，我中亦无受，如是应配想等。为了说明数目总集，而说'彼等许为二十我见'，意思是由于对每一蕴以四相趣入，我见成为二十种。为了解释这点，而说'蕴'等。为了说明他人前宗，而说'若'等。

།རྣམ་པར་དཔྱད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ལྔ་སྐབས་སུ་བབ་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་བདག་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱོགས་དང་ཐ་དད་པའི་ཕྱོགས་དང་། དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་ དང་།ཕུང་པོ་དང་བདག་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་ཕྱོགས་དང་། བདག་དང་ཕུང་པོ་དག་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་འདོད་པའི་ཕྱོགས་སོ། །དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་རེ་རེ་རྣམ་པ་ལྔ་ལྔར་བྱས་པས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔར་འགྱུར་ལ། དེས་ན་འདིར་ཅི་ལྟར་ཕུང་པོ་རེ་རེ་ལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱོགས་དོར་ནས་རྣམ་པ་བཞི་བཞིར་ བརྗོད་པས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུར་ཇི་ལྟར་སྟོན།རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ལས་དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་དེ་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་ནམ། ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་དེ་འགྱུར་བའམ། ཕུང་པོ་དེ་འགྱུར་བའམ། ཕུང་པོ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ན་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་དང་།སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །དེས་ན་ཕུང་པོ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་ཡིན་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཡོད་པར་ འགྱུར་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དག་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མི་རིགས་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཕུང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ཉིད་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་བཀག་པས་སོ། །དེས་ན་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ལྔའི་སྒོ་ནས་དཔྱད་ན་གང་མི་དམིགས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ གང་ཞིག་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ལྔ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་འདིར་རྣམ་པ་བཞིར་ཇི་ལྟར་བརྗོད་སྙམ་པའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཆ་དེ་དག་ནི་ཞེས་ བྱ་བ་ཉི་ཤུའོ།།དེས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་སོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་མ་བཟུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་མི་དམིགས་པར་རོ། །རྣམ་པ་བཞི་བཞིའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་བདག་གི་ཕྱོགས་དོར་ནས་སོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཕུང་པོ་མ་གཏོགས་པར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགའ་ཞིག་ལ་ཕུང་པོ་མ་གཏོགས་པར་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་བདག་ལ་ཐ་དད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཕུང་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཐོབ་པ ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།དེས་ན་བདག་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་ལྔ་པ་དོར་ནས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་བསྟན་བཅོས་ལས་རྣམ་པ་ལྔ་ཇི་ལྟར་བཀག་ཅེ་ན། དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བསྟན་བཅོས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་ཏེ།མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐ་དད་པའི་བདག་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ལྔ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །འདིའི་དོན་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་དབྱེ་བའི་གནས་སྐབས་སུ་གལ་ཏེ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཕུང་པོ་མ་གཏོགས་པར་ཐ་དད་པའི་བདག་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ ན་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔར་འགྱུར་བ་ཡིན་པ་ལས་འོན་ཀྱང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་མི་དམིགས་པར་མི་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པའི་བདག་ལ་དམིགས་པ་མེད་པས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ།ཐ་དད་པའི་བདག་དགག་པ་ནི་མུ་སྟེགས་པའི་འདོད་ པ་དགག་པའི་དོན་དུའོ་ཞེས་པའོ།

所谓'五种观察适合于此时'是指：蕴与我不异一边、异一边、具有彼一边、蕴与我能依所依一边、我与蕴能依所依一边。如是每一蕴各作五种观察，成为二十五种。因此，此处如何舍弃每一蕴的异边而说四种，如何显示为二十种？
为了显示二十五种中《中论根本慧论》的依据，故说'论中亦'等。若如来是实有，则应是蕴的自性，或异于蕴，或如来有彼，或蕴有彼，或具有蕴。其中蕴非如来，因为若正等觉佛性是取蕴，则作者与业成为一体，且成有生灭过失。因此蕴非如来。
如来亦非异于蕴，因为若如来异于取蕴，则应无取蕴亦有，如是若异于蕴，则应不具蕴相。由于诸蕴与如来无异，故说蕴有如来及如来有蕴皆不应理。
说如来具有蕴亦不应理，因为已破异一边故。因此如是从五门观察时，所不得者如何是如来？因此说'如来是何者？'。如是说五种，此处如何说四种耶？
为显示其答，故说'身见'等。'身见分彼等'即二十。'彼亦'即身见。'不执诸蕴'即不缘诸蕴。'从四四门'即舍弃异于蕴的我边。为显示彼义，故说'如是'等。
'除蕴之外'即无人于除蕴外异我起异执。由缘蕴故得身见之名，如前已说。因此，舍弃我异边第五边而说二十种身见。
若问论中如何破五种？为显示其答，故说'论中'等。为破外道遍计异我故破五种。此义为：于身见分位时，若身见缘除蕴外异我，则成二十五种，然而身见不缘蕴则不起，因此无缘异我，故身见唯二十种，破异我是为破外道宗。

།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ལུང་གི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྩེ་མོ་ཉི་ཤུ་མཐོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་བདག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྩེ་མོ་ཉི་ཤུ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་གང་ལ་ཡོད་ པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཉིད་རི་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་མ་ཡིན་པས་འཇོམས་པར་མི་ནུས་པས་སོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བཅོམ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྡོ་རྗེས་བཅོམ་ནས་སོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།ལྟ་རི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཉིད་རི་ཡིན་པས་སོ། །བདག་མེད་རྟོགས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་ཡིན་ཏེ། འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། །གང་དང་ལྷན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུའི་རྩེ་མོ་དང་ལྷན་ ཅིག་ཏུའོ།།ལྷུན་སྟུག་ལ་གནས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་བ་ནས་གོམས་པས་སོ། །རྩེ་མོ་མཐོ་བར་འགྱུར་བ་འདི་དག་གོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་ལས་གང་རྩེ་མོ་བསྟན་པ་དེ་ནི་འདི་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རི་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་བབས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་བབས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བྲག་རི་ཐམས་ཅད་སྙིལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་དེ་མེད་པས་སོ། །ཉིན་རེ་ ཞིང་ཉོན་མོངས་པའི་བྲག་རི་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་མ་རེ་རེ་ཞིང་དུ་འཕེལ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འདོད་ཆགས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་བྲག་རྡོ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་དབང་གིས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །འཁོར་ བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དཔངས་ཁམས་གསུམ་དུ་མཐོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་ཁམས་གསུམ་དུ་ཁྱབ་པས་སོ། །ཕྱོགས་ཀྱི་ངོས་མ་ལུས་པས་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་ རི་རབ་གསེར་གྱི་ས་གཞི་ལས་འཐོན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།མ་རིག་པའི་གསེར་གྱི་ས་གཞི་ལས་འཐོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མ་རིག་པ་ཉིད་གསེར་གྱི་ས་གཞི་ཡིན་ལ། དེ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། འཇིག་ ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ལས་བྱུང་བས་སོ།།རྩེ་མོ་ཆེས་མཐོ་བ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུའི་དང་ངོ་། །དེ་དག་ནི་རྩེ་མོ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་མང་པོས་བཀུར་བ་པས་བཏགས་པའི་ ཕུང་པོ་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་བཏགས་ཡོད་ཀྱི་བདག་བཀག་ནས་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་བདག་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་དང་པོ་ཕྱོགས་སྔ་མ་སྟོན་པ་ནི། ཁ་ཅིག་དེ་ཉིད་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མང་ པོས་བཀུར་བ་པའི་ཁྱད་པར་རོ།།དེ་ཉིད་གཞན་ཉིད་རྟག་མི་རྟག་།ལ་སོགས་བརྗོད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྔར་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པར་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐར་ཐལ་བར་ འགྱུར་བས་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པས་སོ།།སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཐེར་ཟུག་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །རྫས་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པའོ། །རྣམ་ཤེས་དྲུག་གི་ཤེས་བྱར་དེ་འདོད་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་མ་གཏོགས་པ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་མ་གྲུབ་པས་སོ། །དེ་ནི་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བདག་གོ།





为了通过宣说我见的分类来阐明经典的含义，所以说'于此'等。'二十高峰'是指以'色即是我'等二十种我见的高峰存在者，故称为此。'我见山'是说我见本身就是山，因为除了智慧金刚以外无法摧毁。'以智慧摧毁'是指以无我智慧金刚摧毁。'预流果'如前已说。'见山'是因为我见本身就是山。'证悟无我的金刚智慧'是说证悟无我本身就是金刚，具有摧毁的本性。'与何共同'是指与二十种高峰共同。'住于高峻'是因为从无始轮回以来串习。'这些高峰升起'是指经典中所说的高峰就是这些。为了以注释来阐明此义，所以说'我见山'等。
'圣者智慧金刚降临'是指圣者们以一切法空性为境的智慧，就是金刚降临，因为能摧毁一切分别妄念的山峰，且无有其他。'日日增长烦恼山峰'是指每日增长的贪欲等烦恼，具有岩石的称为此，因为由我见的力量使贪等烦恼聚集增长。'从无始轮回而来'是指'显示'的意思。'高达三界'是因为我见遍及三界。'遍及一切方位'是因为我见遍及一切方向。
为了说明如同须弥山从金地升起一样，这也是如此，所以说'从无明金地升起'。无明本身就是金地，从其中生起，故称为此，因为我见是从无明生起。'诸高峰极高'是指二十种。'应知这些是高峰'是指'色是我'等。如此遮破多闻部所计的蕴不异的假有我之后，为了遮破实有我，所以说'今'等。其中首先显示前宗，所以说'有些认为即是异是'等。其中'有些'是指多闻部的特殊观点。
'即异常无常等不可说'是说若离蕴异或不异，则有前述过失，故不可说异或不异，同样由于会堕入常见和断见的边，故也不可说常或无常。'等'字包含恒常。'实有'是指胜义有。'认为是六识所知'是因为除蕴外执我不成立。'彼'是指我。

།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྗོད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་དང་། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྫས་སུ་ཡོད་པ་ ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གང་ཟག་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དང་ཟབ་པོ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དེ་ལས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་དང་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་བཅིངས་པ་དང་ཐར་ པ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་འཁོར་བ་ནི་འགྲོ་བ་ནས་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་འགྲོ་བའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འགྲོ་བ་ནས་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་གྱི། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །བཅིངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་ སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པས་སོ།།ཐར་པ་ནི་དེ་རྣམས་དང་བྲལ་བ་ལས་སོ། །དེ་ལྟར་ཕྱོགས་སྔ་མ་བསྟན་ནས་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྨྲ་བ་འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྨྲ་བ་འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ ནི་གང་གི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་ན་བརྗོད་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་ཡོད་བརྗོད་མེད་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོར་ཡོད་ན་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ ཡོད་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ན་སེམས་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དཔེ་བསྟན་ནས་དོན་དང་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་བདག་འགའ་ཞིག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སེམས་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ།།གང་གི་ཕྱིར་བདག་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིའི་ངག་གི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་ ཅན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་བདག་འདི་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ།།དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདག་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བདག་གང་ཕུང་པོ་ལས་དེ་ ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པར་གྱུར་པའི་བདག་དེ་ལ་རང་གིས་ཡོད་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསམ་པར་མི་བྱའོ།།འོན་ཀྱང་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་དང་གཞན་བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་བུམ་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་མི་དད་པར་འདོད་ན་དེའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་བུམ་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ།གལ་ཏེ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྤངས་ནས་ཀྱང་སྣང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་ བརྗོད་དུ་མེད་པའོ།།བཏགས་པར་ཡོད་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ཡོད་པར་འདོད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་དང་སྦྱར་བའོ། །དགག་པ་དང་བསྒྲུབ་པ་ཉེ་བར་བསྟན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོས་ནི་དགག་ པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལ་མི་འཐད་པ་བསྟན་པས་སོ། །གཉིས་པས་ནི་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། བརྗོད་དུ་མེད་པ་དེ་བཏགས་པ་ལ་ཡོད་པས་སོ། །དངོས་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོའི་ཆོས་ནི་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་ཡིན་ ལ་དེ་དག་གི་རྟེན་དུ་བདག་མི་འགྱུར་ཏེ།བརྗོད་དུ་མེད་པར་ཁས་བླངས་པས་སོ། །བདག་འགོག་པར་རྩོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་རྟེན་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱིར་བདག་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ།

为了解释这个意思，所以说'首先'等等。从'其中'到'不可说'之间，是显示不同、不异、常与无常都不可说的意思。
为了显示实有性，所说'彼补特伽罗'等等。其中'因为说是作者和受者'是指说此我是业的作者和果的受用者。
应当理解为：由于与轮回、涅槃、束缚、解脱相关联，所以是存在的。其中轮回是从一道趣向另一道。涅槃不是从一道趣向另一道，而是无余依涅槃。束缚是由贪等烦恼。解脱是从这些中解脱。
如此显示前说之后，为了显示答复，所说'此说亦'等等。'此说亦'是指说我实有的说法。'因为'等等是指因为若实有则不应不可说。
若问为何，则说'实有不可说非所知'。凡是实有者即非不可说，因为若是实法则不出此性与他性之外。若实有法是不可说，则心也应成为不可说。
为了以喻合义，所说'若'等等。若我是实有，则不应成为不可说，而应如心一样是可说的。因为我是不可说，所以非实有。
为了显示此偈颂的语义，所说'是故'等等。'因为'等等是指，因为瓶等有分不成立，故对色等不可说是一性或异性，因此此我也因不可说而非实有。
为了显示这个，所说'何我'等等。对于不可说是蕴的一性或异性的我，不应认为是自性成立的。然而是唯假立而有。
为了以释显示这个，所说'瓶等'等等。'不可说一异'是指若许瓶与色等无异，则彼时应成唯是色等而无瓶；若是异，则彼时应离色等而显现。因此不可说一性与异性。
'许为假立有'是指许为唯名言有。'如是我亦'等等是合义。
'显示遮遣与成立'是指其中第一偈显示遮遣，因为显示不可说性不应理于实有。第二偈显示成立，因为不可说存在于假立中。
'非实法之法所依'是指实法之法是一性与异性，我不成为彼等之所依，因为承许不可说故。'开始破我'是指非一异之所依，因此我是非有。

།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཁྱོད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཅི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ལྟོས་ནས་ཐ་མི་དད་པར་འདོད་ཅིང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཐ་དད་པར་འདོད་པས་དེས་ན་དངོས་པོ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའོ། །དེས་ན་དངོས་པོའི ཆོས་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་ན་བདག་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་ལས་སོ། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་ ཉིད་དུ་བསྟན་ནས།ངར་འཛིན་གྱི་རྟེན་དུ་ཡང་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པར་ངར་འཛིན་གྱི་རྟེན་དུ་མི་འགྱུར་བའོ། །ཕུང་པོ་ལས་གཞན་མིན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པའི་བདག་འགོག་པའོ།།ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་གཅིག་པའི་བདག་འགོག་པའོ། །ཕུང་པོ་རྟེན་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀ་ལ་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་ཕྱོགས་འགོག་པའོ། །འདི་ནི་དེ་ལྡན་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་འགོག་པའོ། །དེ་འགྲེལ་ པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ངར་འཛིན་པའི་ཡུལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་གོ་སླའོ། །གཉིས་ཀ་ལ་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་ཕྱོགས་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་བའོ། །འདི་ལ་རྟེན་ཕུང་པོ་ཡོད་པས་ན་ཕུང་པོ་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་རྟེན་ཡིན་ལ་བདག་བརྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་སུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས སོ།།མ་དམིགས་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མུ་སྟེགས་པས་བཏགས་པའི་བདག་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི་མ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་པས་ཀྱང་ངོ་། །ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་གཟུགས་བདག་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་སོ། །ཁས་བླང་ བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་དག་པས་ཁས་བླང་བར་མི་བྱ་བ་སྟེ།བརྟགས་ན་མི་བཟོད་པས་སོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཁས་བླང་བར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི། འདི་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་རྟེན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་ བ་ཙམ་གྱིས་བདག་བཏགས་པ་ཙམ་འདི་གྲུབ་པ་ཡིན་གྱི།དཔྱད་ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བཏགས་ཤིང་དཔྱད་ན་རྣམ་པ་གང་ཡང་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་མ་ཆད་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལས་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱེ་བ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ཡོད་པས་སོ།།ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྐྱོན་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པ་བསལ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་བསལ་ནས་སོ། །བདག་ཏུ་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་འདྲའོ།།འདི་བདག་གི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་མཐོང་བས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་དོན་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དཔྱད་པར་མི་རིགས་ཤིང་མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བ་ཙམ་དུ་ཡོད་པས་སོ། །དེ་ལ་དཔེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཤིང་རྟ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གཞན་འདོད་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་རྟ་ཡན་ལག་ལས་ཐ་དད་དུ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་མིན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་རྣམས་དུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤིང་རྟ་ཡང་དུ་མར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཡན་ལག་རེ་རེ་ཡང་ཤིང་རྟ་ ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་སོ།

为了说明此义，所以说'你的识'等。就像你认为你的识对于自性来说是无差别的，而对于色等来说是有差别的，因此见到事物有两种相：承认识对于实有的事物既是一体又是他体。因此，由于事物的法无有差别与无差别等，所以是无我的。
为了由注释说明此义，所以说'假若'等。'从自体'是指从五蕴性质的自体。如是显示无实有性后，为了显示也不成为我执的所依，所以说'由于'等。由于不应理补特伽罗实有性，因此无实法不成为我执的所依。
'非异于蕴'是遮遣异于蕴的我。'非蕴体性'是遮遣与蕴一体的我。'蕴非依'是遮遣二者的能依所依方面。'此非具彼'是遮遣具有的方面。
为了由注释说明此义，所以说'我执的对境'等，易懂。为了遮遣二者的能依所依方面，所以说'也非诸蕴的所依'等。'也非诸蕴的所依'是说我也不成为诸蕴的所依。'此中有所依蕴故蕴依'是说也不成为蕴是所依而我是能依的方面。因此说'所以遣除能依所依二方面'。
'认为不可得'是说如外道所计的我是有而不可得。'以所说诸相'是指前说的色非我等相。'不应承许'是说不应以前说的诸相承许，因为经观察不能成立。
那么应当如何承许呢？对此回答：说'此依诸蕴得成'。依于诸蕴，在未经观察时以悦意而假立的我仅此得成，若观察则不然，因为经观察计度任何相都不应理。
为了由注释说明此义，所以说'如何于此'等。'为不断世俗谛的安立'是说仅就世间言说而有此从此生起。'遣除如所说过失相'是说遣除差别与无差别等方面。'见假立我言说'是说见到如我、此是我所等言说。
为了明显说明如前所说的义，是说我经观察不应理而未经观察仅悦意而有。为了显示其喻，所以说'车'等。'非异'是说车不可得异于支分。'非非异'是说由于支分是多，车也应成多，且每一支分也应成车性。

།གལ་ཏེ་ཚོགས་པ་ལས་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཚོགས་པ་ནི་ཚོགས་པ་ཅན་ལས་ཐ་དད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། སྐྱོན་དེ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། དེ་ལྡན་ཡང་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐ་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱོགས་བསལ་ བས།དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་མ་གྲུབ་པས་སོ། །ཡན་ལག་ལ་མིན་ཡན་ལག་དག་དེར་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡན་ལག་རྣམས་ལ་ཤིང་རྟ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཤིང་རྟ་དེ་ལ་ཡང་ཡན་ལག་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཐ་དད་ཡོད་ན་གཉིས་ཀ་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་འགྱུར་ བ་ལས་ཐ་དད་པ་ཉིད་མེད་པས་སོ།།འདུས་པ་ཙམ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་རྣམས་འདུས་པ་ཙམ་ཡང་ཤིང་རྟར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཡན་ལག་འདུས་པ་ཡང་ཤིང་རྟ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །དབྱིབས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་གི་དབྱིབས་ཙམ་ཡང་ཤིང་རྟར་མི་རིགས་ཏེ། ཡན་ལག་ ཅན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ཀྱང་མེད་པས་སོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔར་བསྟན་ཟིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་བཀག་པའི་གནས་སྐབས་སུའོ། །ཕྱོགས་ལྔ་པོ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་དག་སྟོན་པ་བརྩམ་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་པ་དང་དབྱིབས་དག་གོ། །ཚོགས་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་གི་ཚོགས་སྤུངས་པའོ་ཞེས་པའོ། །འདི་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ཚེ་དེ་ཡི་ཡན་ལག་ཚོགས་གནས་རྣམས། །ཤིང་རྟ་ཉིད་འགྱུར་ཤིང་རྟ་དང་ བདག་མཚུངས།།ཞེས་བྱ་བ་དེར་རོ། །སྐྱོན་གཞན་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་དེ། ཡན་ལག་ཅན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱང་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚོགས་ཤིང་རྟ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱོན་གཞན་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཚོགས་པ་ལ་ ཡང་སྐྱོན་མཚུངས་པར་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ།།དབྱིབས་ཙམ་ཤིང་རྟར་རིགས་པའང་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆ་ཤས་རྣམས་ཀྱི་དབྱིབས་ཙམ་ཡང་ཤིང་རྟར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །འང་གི་སྒྲས་ནི་ཆ་ཤས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཙམ་ཡང་ཤིང་རྟ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ཅན་མེད་ པས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ཅན་མེད་ན་ཡན་ལག་ཀྱང་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ཚོགས་པའམ། ཡན་ལག་གི་དབྱིབས་ཙམ་ཤིང་རྟ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ཅན་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་ཏེ།འང་གི་སྒྲ་ནི་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དབྱིབས་ཙམ་ཤིང་རྟར་རིགས་པའང་མིན། །ཞེས་བྱ་བའི་འང་གི་སྒྲས་ནི་ཚོགས་པ་ཙམ་ཤིང་རྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྡུད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཚོགས་པ་ཙམ་པོའང་མི་རིགས་སོ། །ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ གསུངས་སོ།།གང་ལས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་པ་ཙམ་མེད་པར་གང་ལས་ཤེས་ཤེ་ནའོ། །ལན་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མང་པོས་བཀུར་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །གང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅན་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གཡོ་བ་དང་མི་ གཡོ་བ་དང་།དམར་པོ་དང་དམར་པོ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་མི་རིགས་པས་ཆ་ཤས་ཅན་མེད་པས་ཡན་ལག་ཀྱང་མེད་པའོ། །དབྱིབས་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་གཞན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཚོགས་པའི་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཕང་ལོ་ལ་སོགས་ པའོ།།སྔར་གྱི་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མ་བཏང་བ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་གྱི་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གང་གིས་བར་མ་དོར་མེད་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། སྔར་གྱི་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་པའོ། །བཏང་བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔར་གྱི་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བཏང་བ་དག་གི་ཞེས་པའོ། །གོང་མ་ཤོས་ འདོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སྔར་གྱི་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མ་བཏང་བའོ།

如果说是与聚合不相异，那也不对，因为聚合与具聚合者无有差异，所以会有同样的过失。'也非具有'是说，已遮除了相异和不相异的两边，所以具有的一边也不成立。
'非在支分上，支分等非在彼'是说，支分上不会有车，车上也不会有支分，因为如果有差异，两者就会成为能依所依的关系，但实际上并无差异。
'非仅是聚合'是说，支分的聚合也不能成为车，因为支分的聚合也会成为车体。'非形状'是说，支分的形状也不合理成为车，因为无有具支分者，所以也无有支分。
为了解释这个，所以说'因此在此'等，即如前已说的，是在遮除我的情况下。为了说明五边，所以说'彼自边'等，'开始说明彼等'是指聚合和形状。'仅聚'是指支分的堆积聚合。
'此虽前已说'是指'尔时彼支分聚住等，成为车性车与我相同'之处。'以说其他过失门'是说，因为无有具支分者所以也无有支分，即以说明'何者的聚合成为车'这样其他过失的方式。'正因此'是说，因为聚合也有相同的过失。
'形状也不合理为车'是说，部分的形状也不合理成为车。'也'字表示部分的聚合也不是车。为什么呢？因为说'因为无有具支分者'，即因为无有具支分者则也无有支分，所以支分的聚合或支分的形状都不是车。
为了解释这个，所以说'因为若无有具支分者'等。'也字是总摄义'是说，'形状也不合理为车'中的'也'字是总摄'仅聚合非车'的意思。正因此，所以说'为了了知仅聚合也不合理'。
若问'从何得知'是说从何得知仅聚合不存在。答案是说'因为'等，'自身'是指数论派自己。在主张有具支分者的一方，动与不动、红与非红等也不合理，所以无有具分者则也无有支分。
为了说明形状论者一方的其他过失，所以说'复次'等。'聚合所属'是指车轮等。'未舍前形状差别者等'是说，以前形状差别中间未消失者，即安住于前形状差别。'舍自者'是说，舍弃前形状差别者。'最上者若许'是说，未舍前形状差别者。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཅི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་འཕང་ལོ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་རྣམ་པ་ལྔར་ཏེ་སྔར་གྱི་གནས་སྐབས་ན་རེ་རེ་སྟེ། སོ་སོ་ལ་དབྱིབས་ཡོད་པའི་ཡན་ལག་དེ་རྣམས་ཤིང་རྟར་གྱུར་པའི་དུས་སུ་ཡང་དབྱིབས་ དེ་བཞིན་དུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་རྗེས་སུ་བརྗོད་ནས།ལན་འདེབས་པ་ནི་བྱེ་བར་གྱུར་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་དེ་དག་ཚོགས་པའི་དུས་ན་ཤིང་རྟ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། སྔར་གྱི་རང་བཞིན་མ་བཏང་བས་སོ། །དེ་ལ་དཔེ་བསྟན་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱེ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཇི་ལྟར་འཕང་ལོ་ལ་སོགས་པ་བྱེ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་ཤིང་རྟ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཡན་ ལག་གི་དབྱིབས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་འཕང་ལོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབྱིབས་བྱེ་བར་གྱུར་པའི་སྐབས་དང་ཁྱད་པར་མེད་པས་སོ། །ཅི་སྟེ་ཕྱོགས་གཉིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁྱད་པར་བཏང་བ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར།དབྱིབས་གཞན་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་གི་དབྱིབས་ལས་དབྱིབས་གཞན་འབྱུང་བར་འདོད་ནའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དབྱིབས་གཞན་ཡོངས་སུ་རྟོག་ནའོ། །ད་ལྟར་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་འཕང་ ལོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ད་ལྟར་ཏེ།ཤིང་རྟ་ཉིད་ཀྱི་དུས་ན་གལ་ཏེ་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་འདོད་ན་དེའི་ཚེ་སྔར་གྱི་གནས་སྐབས་ལས་འཕང་ལོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བཟུང་བར་གྱུར་ན་སྟེ། འཕང་ལོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་གཞན་ཁོ་ན་འཛིན་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཡང་ཡོད་ མིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འཕང་ལོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཞན་དུ་འཛིན་པར་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དབྱིབས་ཙམ་ཤིང་རྟ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལྷམ་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེབ་མའོ།།ཟླུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་ཀུན་ན་ཟླུམ་པའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་མཉམ་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །གང་ཞིག་སྔར་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བར་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་གྱི་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་སོ། །གཞན་ཞིག་ ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་གྱི་དབྱིབས་ལས་གཞན་ཉིད་དོ།།དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་གྱི་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་གཞན་པའི་དབྱིབས་སོ། །གཟུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་གི་དབྱིབས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྩིབས་ལ་ སོགས་པའི་གཞན་ཉིད་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་བའོ།།དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །དེ་ལྟར་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཤིང་རྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཚོགས་པའི་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡང་ཤིང་རྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཕྱོགས་སྔ་མའོ། །དེ་ལ་ལན་འདེབས་པ་ནི། དེ་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དབྱིབས་དེ་ཡན་ལག་ཚོགས་ཀྱི་མ་ཡིན་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་གི་ཚོགས་ཀྱི་དབྱིབས་དེ་ནི་ཤིང་རྟ་མ་ཡིན་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི། གང་ ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཅང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་འདོད་པས་ཚོགས་པ་སྟེ་སྤྱི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚོགས་པ་ནི་ཚོགས་པ་ཅན་ལས་གཞན་ལས་གཞན་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཚོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་དབྱིབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ ཅན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་ཚོགས་པ་དེ་ཅི་ཡང་མེད་དེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤིང་རྟ་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ་རྫས་སུ་མེད་པའི་ཚོགས་པ་ནི་དབྱིབས་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་རིགས་པས་སོ།

关于'为什么'等词，是这样的：如何在你的观点中，车轮等五种部件，在之前的状态下是各自独立的，每个部件都有其形状，这些部件在成为车辆时也保持相同的形状，这是前主张的陈述。
对此的回答是'分散的'等词。当这些部件组合在一起时并不存在车，因为它们仍保持着原来的本性。为了说明这一点，提到了'分散的'这个词。就像分散的车轮等部件中不存在车性一样，现在也是不存在的。
为了通过注释来说明这一点，说到'如果'等词。'因为其部件的形状没有差异'是指：车的部件如车轮等的形状与分散状态时没有区别。
关于'如果是第二种观点'是指'放弃差异者们的'观点。为了说明这一点，说到'只是其他形状'等词，是指如果认为会产生与特定车的部件形状不同的其他形状。'即便如此'是指如果设想其他形状。
关于'现在如果'等词，是指现在对于车轮等，即在成为车时，如果认为存在形状的差异，那么这时就会从先前状态中取得车轮等的形状差异，即会执取完全不同于车轮等的形状。
'这也不存在'是指不存在执取车轮等其他形状差异的情况。因此'仅仅形状并非是车'是总结。为了通过注释来说明这一点，说到'如果'等词。
'扁平'是指平板。'圆形'是指各方面都是圆的。'等'字包含平整等含义。'先前所存在的'是指在分散状态时。'从那个'是指从先前的形状特征。'完全是其他的'是指与先前形状完全不同。
'那个'是指与先前形状特征不同的形状。对于'也不能执取'的解释，说到'如此'等词。'自身形状变成其他'是指辐条等被见为其他。'因此'是结论。
这样说明了部件们的形状特征不是车之后，现在要说明组合的形状特征也不是车，为此说到'如果'等词，这是前主张。
对此的回答是说到'这也不合理'等词。'该形状不属于部件的组合'是指部件组合的形状不是车。为什么呢？对此的回答是'因为在你的观点中组合根本不存在'。
因为按照你的主张，组合即总体是完全不存在的，因为组合不能成立为异于组合物的他者。因此，由于组合不存在，所以不存在依赖于组合的形状自性。为了说明这一点，说到'因为'等词。
因为组合完全不存在即无实体，如何能依靠它成为车呢？因为无实体的组合不能作为形状的所依。

།དེ་འགྲེལ་ པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་རྟེན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཚོགས་པའི་རྟེན་ཅན་ནོ། །འདིའི་རྟེན་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་རྟེན་ཅན་ནོ། །བཏགས་པ་ནི་རྫས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ཁོ་ནར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མང་པོས་ བཀུར་བ་བས་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དབྱིབས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པར་འདོད་པས་སོ།།གལ་ཏེ་མང་པོས་བཀུར་བ་བས་རྫས་སུ་མེད་པའི་སྙིང་པོ་མེད་པ་ཚོགས་པའི་དབྱིབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ལ་ཤིང་རྟར་འདོགས་པར་འདོད་ན་དེའི་ཚེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་འདོད་པ་ཡང་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཅི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་འདི་ནི་ཅི་ལྟར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་བརྫུན་པའི་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་བརྫུན་པའི་དབྱིབས་འདོགས་པར་འདོད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་དུའོ། །མི་བདེན་ པ་ཡི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་བྱས་ནས།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་བརྫུན་པ་ལ་བརྟེན་ཞེས་པའོ། །འབྲས་བུའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བརྫུན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་པའོ། །དེས་ན་ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་བར་ལ་ཡང་བདེན་པ་ཉིད་ཁས་ བླང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་པའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་སོ། །མ་ལུས་པ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ངོ་། །དངོས་པོའི་གྲིབ་མའི་རི་ དགས་ལྟ་བུ་ལ་མངོན་པར།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཉིད་གྲིབ་མའི་རི་དགས་དང་མཚུངས་པ་སྟེ། ཅི་ལྟར་རི་དགས་ཀྱི་གྲིབ་མ་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲིབ་མའི་རི་དགས་སོ། །འདིས་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འདིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་རྟའི་དཔེས་སོ། །དེ་ལྟར་གནས་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱིབས་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཏེ། ཅི་ལྟར་ཤིང་རྟ་ལ་རྣམ་པར་དཔྱད་པར་བྱས་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་དབྱིབས་ཙམ་བུམ་པར་འདོད་ན་དབྱིབས་དེ་ཡན་ལག་གིའམ། ཚོགས་པའི་ཡིན་པར་རྟོག་པ་ཞེས་པའི་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་འདིར་ཡང་འཇུག་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དབྱིབས་བུམ་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། འོན་ཀྱང་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཉིད་མེད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དབྱིབས་བུམ་པར་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་པའོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་བཀག་པས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ཀྱང་ངོ་། །མི་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་བུམ་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་སོ།།རྫས་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཅན་དུའོ། །དེ་ལ་གཞན་དག་གི་ཕྱོགས་སྔ་མ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པ་ བདུན་གྱིས་བཙལ་བ་ན།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་དང་། གཞན་ཉིད་དང་། རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་ཕྱོགས་དང་། ལྡན་པའི་ཕྱོགས་དང་། འདུས་པ་ཙམ་དང་། དབྱིབས་ཀྱི་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ནའོ།

为了解释这个意思，说了'假如'等词。'以其为所依'是指以实有的聚合为所依。'以此为所依'是指以无所有为所依。'假立'是指唯以实物为所依而承许的缘故。这是说多闻部认为依于实有的取蕴而假立形状。
如果多闻部认为在无实质的空性聚合形状的自性上假立车，那么此时我们的观点也就成立了。为了说明这个道理，说了'假如'等词。'你的这个如何认为'是指你的立场如何认为依于虚妄的聚合而假立虚妄的形状。'如是'是指同样地。'依于不真实的因'是指依于虚妄的因。'果'等词是指应知一切虚妄自性的果都是生起的意思。因此，对于车的部分乃至微尘也不应承许为真实。
为了解释这个意思，说了'无明'等词。'诸行'是指善与不善的诸业。'一切'是指一切内外诸法。'如法影之鹿'是指法性如同影子中的鹿，就像鹿影无有自性一样，诸法也是如此。'彼'是指影鹿。这也说明了瓶等诸法。
为了说明这个意思，说了'此'等词。'此'是指以车的比喻。'如是住于诸处'是指住于特殊形状，如同对车进行观察一样，对色等也应当如此观察。即如果认为仅仅形状是瓶，那么这个形状是部分的还是聚合的，这样的观察也应当运用于此。再者，如果色等是存在的话，那么它们的形状就会成为瓶，然而色等本身都不存在，它们的形状怎么会成为瓶呢？
为了说明这个道理，说了'复次'等词。'无生'是指通过'非从自生，亦非从他'等遮遣生起的缘故。'是故'是指因为无生的缘故。'不应理'是指色等的形状成为瓶是不合理的。
为了解释这个意思，说了'如何'等词。'如是已说'是指通过说'非从自生'等已经说明。'以实物为所取'是指以实有的色等为所取。为了说明其他人的前主张，说了'此中有说'等词。'以七种方式寻求'是指从同一性、差异性、能依所依方面、具有方面、仅仅聚合、形状等方面进行观察。

།འདིའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་ཤིང་རྟ་མེད་པར་འགྱུར་ན་ཤིང་རྟའི་སྒོ་ནས། ཤིང་རྟ་འོན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པའི་ལོ་ཀ་ན་ཐ་སྙད་མེད་པར་འགྱུར་བ་ལས་ཐ་སྙད་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཤིང་རྟ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཉེས་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤིང་རྟའི་ཐ་སྙད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་ ནི།འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྔར་བཤད་པའི་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་རྟ་རང་ཡན་ལག་ལས་གཞན་འདོད་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །ཤིང་རྟ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་དུ་ཆུག་རྣམ་པར་མ་དཔྱད་པར་ཤིང་རྟའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གྲུབ་པའི་མཐའ་པས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོ་ཀའི་ཐ་སྙད་ཙམ་གྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོད་པར་འཇོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །འདིའི་དོན་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་དངོས་པོ་རྣམས་གྲུབ་པར་འདོད་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་བདུན་གྱི་སྒོ་ནས་དཔྱད་ན་ཤིང་རྟ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་ པས་ཅི་ལྟར་ཤིང་རྟའི་སྒོ་ནས་ཐ་སྙད་བྱེད་ཅེས་པའོ།།དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་ནས། རང་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཉེས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དང་ལོ་ཀ་རུ་ཡང་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་དཔྱད་ན་ཤིང་རྟ་ འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་གྱི།དེ་ལྟར་ན་ཡང་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་མེད་པར་འཕང་ལོ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ཡན་ལག་ལ་བརྟེན་ནས་ཤིང་རྟ་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོད་པས་ཤིང་རྟར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །འདིའི་དོན་ནི་ཁོ་བོས་ནི་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་སྒོ་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཁས་ལེན་པ་མེད་ཀྱང་ཀུན་ རྫོབ་ནི་ལོ་ཀའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དོན་དུ་ལོ་ཀའི་སྒོ་ནས་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཕྱོགས་ལ་ནི་ཤིང་རྟའི་ཐ་སྙད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སྐྱོན་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པས་སོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཤིང་རྟ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི། གཞན་ མིན་མ་ཡིན་དེ་ལྟར་ཡང་མིན་ཞིང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་རྟའོ། །སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་ལ་ལྟོས་ནས་དཔེ་གཉིས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཅི་ལྟར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ལོ་ཀའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུའོ།།དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །ཕྱོགས་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བ་ཙམ་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཡོད་པས་སོ། །ཕྱོགས་འདི་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ ཐམས་ཅད་འཐད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འཇིག་རྟེན་གྲགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིའི་མིང་གི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆ་ཤས་དང་ཆ་ཤས་ཅན་དང་། བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདིའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་འོ། །མིང་གི་ཁྱད་ པར་གྲུབ་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཡན་ལག་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་རྟ་དེ་ཉིད་འཕང་ལོ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་ཡན་ལག་ལ་ལྟོས་ནས་ཡན་ལག་འདི་རྣམས་ལ་ཡོད་པས་ན་ཡན་ལག་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་བོ། །ཆ་ཤས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕང་ལོ་ ལ་སོགས་པའི་ཆ་ཤས་རྣམས་དེ་ལ་ཡོད་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།ཤིང་རྟ་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕང་ལོ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བླང་བའི་བྱ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་ཤིང་རྟ་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་མི་རྣམས་གང་ཡིན་པ་མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བ་ཙམ་ལ་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་འབའ་ཞིག་དེ་ལྟར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་འཕང་ལོ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བ་ལེན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ལེན་པ་པོ་ཉིད་དུ་ཡང་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཐ་དད་པ་མེད་ན་ཅི་ལྟར་ཐ་སྙད་བྱེད་ཅེ་ན། མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཙམ་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།

此处的含义是，如果没有车，则从车的角度来说，'请拿车来'等世间言说将不存在，但由于见到有此言说，所以车是存在的。对此回答说：'应当说'等。'此过失'是指没有车的言说的特征。对此广说即'如是'等。'如前所说的方式'是指'车非异于自支分'等。若想：虽然车无生，但不加观察而作车的言说。对此回答说：'你也'等。'其他论者'是指仅以世间言说安立诸事物存在的特征。
此处的含义是，你认为经过观察诸事物成立，但以七相观察时车不成立，那么如何以车作言说。如是说明他方过失后，为显示自宗无过，故说'我等'等。因为胜义谛和世俗谛中以七相观察时车不成立，然而不加观察而依于轮等自支分而假立车的言说，故车得以成立。
此处的含义是，我虽不从观察的角度承认世俗，但为世间言说之义从世间角度承认世俗，故我方不会有无车言说特征的过失。为解释此义，故说'车'等。'等'字包含'非异非一亦非如是'等。'此'即是车。'如青等及受等'是就外内而举两个比喻，如同青等及受等虽不存在，但以世间言说而有，同样如此。
'是故'等是总结。'此宗'是指随顺世间言说，不加观察而仅是悦意地安立世俗有。为显示此宗一切世间言说皆合理，故说'世间共称'等。'此名差别'是指部分与整体、作用与作者等。'此'是指世间的。为显示名称差别成立，故说'譬如'等。'彼即支分者'是说彼车即依于轮等自支分，由于具有这些支分，故成立为有支分者。
'有部分者'是说由于具有轮等部分，故称为有部分者。'车为作者'是说依于取用轮等的作用，车本身称为作者。如是对众生而言，诸人不加观察而仅依悦意而成立。不仅如此成立，而且为取用轮等自身所取，对众生而言也成立为取者。若问：无差别如何作言说？答：不加观察而悦意地仅以世间言说而成立。

། དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཤིང་རྟ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་ཞིག་རྣམ་པར་དཔྱད་པར་བྱས་ནས་ཡན་ལག་ལ་སོགས་པ་འབའ་ཞིག་ཁས་ལེན་པ་དེ་ལ་མིང་གི་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་འགའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཙམ་གྱིས་རྣམ་པར་གནས་པའོ། །གསུང་རབ་ཀྱི་དོན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོགས་པའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོགས་པ་དེ་བསྟན པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཡན་ལག་ཚོགས་པ་ཙམ་ཡོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ཡང་ཅི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ཞེ་ན། གཏན་ཚིགས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མ་དམིགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཡན་ལག་ལས་ཐ་དད་པའི་ཡན་ལག་ཅན་ལ་མ་དམིགས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡན་ལག་ཅན་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་ཀྱང་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡན་ལག་རྣམས་ཡན་ལག་ཅན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ནི་གཉིས་ཀ་ཡང་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་ལ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་མ་དཔྱད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ནི་གཉིས་ཀ་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།མ་དཔྱད་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་གྲུབ་པས་སོ། །འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་ཅན་ཡོད་པར་སྨྲ་བའོ། །ཅི་ལྟར་དགག་པར་བྱ་ཞེ་ན། ལན་ནི། འཇིག་རྟེན་གྲགས་པའི་ཀུན་རྫོབ་མ་ བརླག་ཅིག་།ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་ལ་སོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་ཀུན་རྫོབ་དེ་བརླག་པར་མ་བྱེད་ཅིག་ཅེས་པ་སྟེ། དེ་བརླག་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཆད་པར་འགྱུར་བའོ། །མ་དཔྱད་པར་གྲུབ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཁས་བླངས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བདེ་བླག་ཏུ འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རིམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཤིང་རྟ་རང་ཡན་ལག་ལས་གཞན་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །དེ་ཁོ་ ན་ཉིད་ལ་བདེ་བླག་ཏུ་ཇི་ལྟར་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞེས་འདྲི་བ་ནི།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལན་ནི་རྣམ་བདུན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་བདུན་གྱིས་མེད་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་རྟ་གང་སྔར་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་སྒོ་ནས་མེད་པའོ། །དེ་ཇི་ལྟ་བུར་ཡོད་ཅེས་ བྱ་བ་ནི་ཤིང་རྟ་དེ་རྣམ་པ་གང་གི་སྒོ་ནས་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ།རྣམ་པ་བདུན་ལས་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པ་གཞན་མེད་པས་སོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་རྟའིའོ། །དེ་ཉིད་ལ་ཡང་བདེ་བླག་འཇུག་འགྱུར་བས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་འདི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ ཀྱང་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བདེ་བླག་ཏུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བཟློག་པར་མི་ནུས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བདེ་བླག་ཏུ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་བ་ལས་གང་གི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ ཙམ་གྱི་དབང་གིས་སྣང་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་མ་རིག་པ་ལོག་པར་གྱུར་ན་ཀུན་རྫོབ་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །འདིར། དེ་ཡི་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་འདོད་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བ་ཙམ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ བདེན་པ་ཡོད་པར་འདོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཉེ་བར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཉེ་བར་རྟོག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོའོ། །འང་གི་སྒྲས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེས་དེ་ཉིད་ ལའང་བདེ་བླག་འཇུག་འགྱུར་བས།།ཞེས་བྱ་བའི་འང་གི་སྒྲས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་ཉམས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བ་ཙམ་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཁས་ལེན་པས་སོ།

为了解释这个意思，所以说'关于车乘'等等。为了说明仅仅承认支分等在经过分析后没有名称的特殊性，所以说'有些人'等等。'如是安住'是指未经观察时世间言说的悦意安住。'错误理解经典义理'是指对经典中世俗谛的特征产生错误理解。
为了说明这种错误理解，所以说'仅有支分的聚合'等等。如果问这为何是错误的，则说'以此因'，即以不可得因。因为未见到异于支分的有支，所以如同无有支，由于未见到支分，支分也不存在，因为支分依赖于有支。其他情况也应如是类推。
因此，如果分析，则二者都不存在；如果不分析，则二者在世间言说中都存在，因为不分析时世间言说成立。'这个'是指主张有支存在。如何破除呢？答案是'莫坏世间共许的世俗'，即不要破坏世间所共许的支分和有支等世俗，因为若破坏它，世间言说将断绝。
为了说明若承认未经观察而成立的世俗，则能轻易趣入真实义，所以说'因为'等等。'以此次第'是指'非从自生'等和'车非异于支分'等。若问如何轻易趣入真实义，即说'云何'，答案是说'以七相'等。'以七相无何者'是指前说的以七相门无有车乘。'此如何有'是指此车乘以何相而有，因为除七相外别无他相。
'此'是指车乘。'于此亦能轻易趣入'是说由于此世俗不是以自性成立，而是由无明力而如是显现，因此能轻易趣入真实义。若是以事物自性而有，则无法遮遣事物自性，不能轻易趣入真实义。但因为仅由无明力而显现，所以当无明断除时，世俗显现消失，从而趣入真实义。
此中'应许彼成立如是'是说应当承认未经观察时悦意的世间言说世俗谛的存在。为了解释这个意思，所以说'分别'等。'分别'是指观察。'彼'是指事物。'以ang字'是指'于此亦能轻易趣入'中的'亦'字。'世俗也不会损坏'是因为承认未经观察时悦意的世俗。

།འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་རྟའོ། །སྐྱོན་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དང་རྗེས་ སུ་མཐུན་པས་སོ།།ཕན་ཡོན་དང་བཅས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོ་ན་ཉིད་དང་བདེ་བླག་ཏུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བས་སོ། །ད་ནི་ཤིང་རྟ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཡན་ལག་མེད་པ་ཉིད་གཞན་གྱིས་མ་བཟོད་ན་ཕྱོགས་སྔ་མ་འགོད་པ་ནི། འདིར་སྨྲས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བཞད་གད་དུ་བྱ་བ་ཞིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤིང་རྟ་མེད་ཀྱང་ཡན་ལག་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་སྣམ་བུ་ཚིག་ན་ཐལ་བ་ལ་སྣལ་མ་ཚོལ་བ་དང་འདྲ་བས་ཁྱོད་ནི་བཞད་གད་དུ་བྱ་བར་འོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ བའི་ཕྱིར།ཤིང་རྟ་ཡོད་ཉིད་མིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་རྟ་མ་དམིགས་པའི་དུས་ནའོ། །ཡན་ལག་ཅན་མེད་དེའི་ཡན་ལག་ཀྱང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཡན་ལག་མེད་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་གང་གིས་ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། ཡན་ལག་ཅན་ནི་ ཡན་ལག་རྣམས་ལ་ལྟོས་པས་སོ།།དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་ཅན་གྱིའོ། །གཞན་དག་གིས་ཡན་ལག་ཅན་མེད་ཀྱང་ཡན་ལག་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཤིང་རྟ་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟེར་ཕྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ནའོ། ། ཡན་ལག་ཅན་མེད་པར་ཡན་ལག་དག་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་ཅི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་རྟ་མེད་ཀྱང་ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་དག་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འབྲེལ་པ་རིག་པ་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང གིས་སྔར་འཕང་ལོ་ལ་སོགས་པ་དང་ཤིང་རྟ་འབྲེལ་པ་མཐོང་བ་དེ་ཁོ་ནས་ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་གྱི།འབྲེལ་པ་མ་མཐོང་བ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ནི་ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡན་ལག་ཏུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་འབྲེལ་པ་མ་མཐོང་བས་ཀྱང་རྟོགས་པར་ འགྱུར་བ་ལས་རྟོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་འཕང་ལོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡན་ལག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་རིགས་པས་སོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེས་ནི་རང་གི་ཆ་ཤས་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་ཤིང་རྟ་ མི་རིགས་པའི་ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་ཀྱང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དཔེའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དཔེ་འདི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་རྟ་ཚིག་པའི་དཔེའི་སྒོ་ནས་སོ། །དོན་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཤིང་རྟ་ བསྲེགས་ན་ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་ཀྱང་ཚིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ།།ཤིང་རྟ་ཚིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་མེས་ཤིང་རྟ་ཚིག་པར་འགྱུར་བ་ན་འཕང་ལོ་ལ་སོགས་པའི་ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤིང་རྟ་ཚིག་ན་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཚིག་པས་སོ། །དཔེ་བསྟན་ནས། དོན་དང་སྦྱར་བ་ནི། བློ་མེས་ཡན་ལག་ཅན་བསྲེགས་ཡན་ལག་གོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཡན་ལག་ཅན་ཏེ་ཤིང་རྟའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཤེས་རབ་ཀྱི་མེས་བསྲེགས་པར་འགྱུར་བ་ན་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱང་ཚིག་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཡན་ལག་རྣམས་ནི་ཡན་ལག་ཅན་ཁོ་ན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར ཡན་ལག་ཅན་མེད་པས་ཡན་ལག་རྣམས་ག་ལ་ཡོད།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཤིང་རྟ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་གཙུབ་ཤིང་གཙུབས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཉིད་ཤིང་གཙུབས་པ་ཡིན་ཏེ། མེ་བྱུང་བའི་རྒྱུར་ གྱུར་པའི་ཤིང་གི་ཁྱད་པར་གཙུབས་པར་དེ་ཇི་ལྟར་གཙུབ་ཤིང་གཙུབས་པ་ལས་མེ་བྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ལས་བློ་རྣོ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ།།བློའི་མེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་ཉིད་མེ་ཡིན་ཏེ། །ཇི་ལྟར་མེས་སྲེག་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་མེས་ཀྱང་ཤིང་རྟ་མི་དམིགས་པའི་མཚན་ ཉིད་ཅན་དུ་སྲེག་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པའི་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཅན་གྱི། ཤིང་རྟ་ལུས་པ་མེད་པར་བསྲེགས་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།

'这个'是指车乘。'无过失'是指与世间名言相符。'具有利益'是指容易通达真实性。现在即使没有车乘，如果他人不能容忍没有支分，为了安立前说，说'此处说'等。为了显示回答，说'当说'等。'应当嘲笑'等是说即使没有车乘还在寻找支分，这就像布被烧成灰烬后还在寻找经线一样，你应当被嘲笑。
为了显示这个道理，说'如果车乘确实不存在'等。'那时'是指不见车乘之时。'没有有支分者，其支分也不存在'是说如果没有支分，那时以什么成为支分，因为有支分者依赖于诸支分。'其'是指有支分者的。为了显示其他人说即使没有有支分者支分也是存在的，说'如果'等。'车乘毁坏'是指拔出钉子的状态。
'怎么说没有有支分者支分也不存在呢'是说即使没有车乘，车乘的支分是存在的。为了对此显示回答，说'这并非如此'等。'唯由了知关联'是说由先前见到轮子等与车乘的关联，仅由此而了知是车乘的支分，若未见关联则不是。这说明车乘的支分若以自性成立为支分，那时即使未见关联也应了知，但实际并未了知。
因此说轮子等存在支分的自性是不合理的。为了显示这个道理，说'由此于自分'等。又为了通过比喻显示车乘不合理则车乘支分也不合理，说'复次'等。'从此比喻'是指从车乘被烧的比喻。'此义'是指智慧车乘被烧则车乘支分也具有被烧的性质。
'车乘被烧'等是说如同被火烧毁车乘时，轮子等车乘支分也不存在，因为车乘被烧它们也被烧。显示比喻后，与义结合说：'慧火烧有支分者及支分。'是说有支分者即具车乘相的被智慧之火烧时，诸支分也被烧，因为诸支分唯依赖有支分者，没有有支分者哪有支分。
为了以释论显示这个，说'譬如车乘'等。'由观察的钻木生起'是说观察即是钻木，如同钻木生火的木材特殊状态被钻磨那样，由观察生起锐利的智慧。'慧火'是说智慧即是火，如同火能焚烧，智慧之火也能以不可得为相而焚烧车乘。因此说以不可得为能烧性，完全烧尽车乘使无余。

།ཤེས་རབ་ཀྱི་མེའི་བུད་ཤིང་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མེའི་བསྲེག་བྱར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ཚིག་པར་གྱུར་པའོ། །ཇི་ ལྟར་ཤིང་རྟ་ལོ་ཀའི་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ཁས་ལེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་ལས་ཁས་བླང་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཤིང་རྟ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་ཚུལ་ལ་བསམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ བདུན་གྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་ཤིང་རྟ་མི་འཐད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་ཚུལ་སེམས་ལ་བཞག་ནས་སོ།།བརྟེན་ནས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་ལ་བརྟེན་ནས་ཤིང་རྟ་འདོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བདེ་བླག་ཏུ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་སྒོ་ནས་དཔྱད་ན་བདག་མི་རིགས་པས་བདག་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་འགྲོའོ། །བདག་གིས་ཤེས་སོ། །འདི་ནི་བདག་གིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་ སྙད་མི་བཅད་པའི་དོན་དུ་བདག་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཉིད་དུ་བརྟགས་ན་འདོད་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་གྲགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཞན་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་འཆད་པར་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་འཕང་ལོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ བརྟེན་ནས་ཤིང་རྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བདག་ཏུ་ཁས་ལེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་མི་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཁས་བླང་བར་བྱ་ཞེས་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟར་འཕང་ལོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཤིང་རྟའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕང་ལོ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ལ་ཤིང་རྟ་དང་བདག་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉེ་ བར་ལེན་པ་པོ་སྟེ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པའོ།།ལས་དང་བྱེད་པ་པོའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་བདག་གིས་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ལས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་ལ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བདག་གིས་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པས་ན་བདག་ལ་ཉེ་ བར་ལེན་པ་པོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ།།ཤིང་རྟ་ལྟར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ཙམ་དུ་ཁས་བླང་བར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། །ཉེར་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གོ། །དེ་ལྟར་བརྟེན་ནས་བཏགས་པ་ལ་ཡོན་ཏན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར།བརྟེན་ནས་བཏགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བརྟན་པ་དང་མི་བརྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པའི་རྟེན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཡོད་ན་བརྟན་པ་དང་མི་བརྟན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། སྔར་བསྟན་པའི་རིགས་པས་བདག་ དངོས་པོར་མེད་པ་བདག་བརྟན་པ་དང་མི་བརྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པའི་རྟེན་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་པའོ།།རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐྱེས་ནས་མི་འཇིག་པ་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ལ། སྐྱེས་ནས་འཇིག་པ་ ནི་མི་རྟག་པའོ།།དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་བདག་ལས་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པ་བདག་མེད་པས་སོ། །བརྟན་པ་དང་མི་བརྟན་པ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ཡོད་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བདག་ དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་གལ་ཏེ་བདག་མི་བརྟན་པ་ཡིན་ན་ནི་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། བསྟན་བཅོས་དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་ རབ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ།

'智慧之火的燃料'是指作为智慧之火的焚烧对象，这些也都被烧尽了。为了说明如同世间言说中仅仅承许车子一样，我也应当仅仅从世间共许中承许假立的我的存在，因此说'如何'等。'思维车子的观察方法'是指将七相观察的方式置于心中，认为通过七相观察则车子不合理。'安立缘起假名'是指依靠车子的部分而假立车子的自性。'为了容易趣入真实义'如前已说。'如是'等是指如同通过七相观察时我不合理故无我，但依靠蕴等而假立'我行''我知''这是我的'等，为了不断世间言说，承许我是取者。
正因为如此，所以说'世间共许'，否则世间言说将会断绝。为了解释这个意思，所以说'如同依靠轮子等而说车子'等。如同随顺世间而承许我一样，为了不断业与作者等言说，也应当随顺世间而承许假立，为了说明这个意思，所以说'如同轮子等是车子的'等。'此能取所取的安立'是指轮子等和蕴等是所取，车子和我等是能取，这是它们的安立。
'业与作者的安立也'是指诸蕴是我所应取故安立诸蕴为业，由于我取诸蕴等故安立我为取者。'应如车子般承许'是指应当承许仅仅是假立而存在。'所取'是指蕴等。'此'是指我。为了说明依缘假立的功德，所以说'依缘假立'等。'由于非坚固与非不坚固等分别的所依性'是指如果有实法则应成坚固或不坚固，以前说的理由证明我无实法，我怎么能成为坚固与不坚固等分别的所依呢？
'常与无常等分别'也包括一性异性等。其中生而不灭是常，生而灭是无常。'无一性异性'是指由于无我故无与蕴等是一是异。为了说明非坚固非不坚固等的原因，所以说'非实有'等，因为我非实有的缘故。为了解释这个意思，所以说'依蕴'等。其中如果我是不坚固，则应当与论典相违，即与《中论》相违。

།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་སྐད་ཅིག་སོ་སོ་ལ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ཡིན་ལ་བདག་ནི་ཕུང་པོ་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དང་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་ པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ་སྐྱོན་དུ་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་སོ།།འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་བདག་རྟག་པ་ཡིན་ན་རྟག་པར་སྨྲ་བར་འགྱུར་བ་དང་། མི་རྟག་ན་ཆད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའོ། །རྟག་པ་དང་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གཉིས་ཀ་ཡང་དོན་མ་ཡིན་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བས་ཁས་བླང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ པའོ།།དེ་ལྟར་ཉེ་བར་བླང་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཉིད་བདག་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པའོ། །གཞན་ཡང་ཉེ་བར་བླང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ་བུམ་པ་དང་རྫ་མཁན་དག་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མ་བྱུང་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གལ་ཏེ་བདག་སྔར་མ་བྱུང་བ་ ཕྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་དེའི་ཚེ་བདག་བྱས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ལས།བདག་བྱས་པར་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མི་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་ལས་ཐ་དད་པའི་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་པོ་ཡང་མེད་པས་བདག་བྱས་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པ་ནི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྔར་མེད་པའི་སེམས་ཅན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ལས་དེ་ལྟར་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་བདག་ནི་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འབྱུང་བ་རྒྱུ་མེད་ཅན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་མེད་པའི་བདག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། སྔར་བདག་མེད་པས་བྱེད་པ པོ་མེད་པས་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བའོ།།འདིས་ནི་བསྟན་བཅོས་ལས་བདག་མི་རྟག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བདག་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་དུ་ཁས་ལེན་ན་དེའི་ཚེ་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་པས་སོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །བསྟན་པ་ཡང་མི་འཐད་པ་དེ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཁུངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་སོ། །འདས་པའི་ཞེས བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་འདས་པའི་སྐྱེ་བར་བྱུང་བ་འདི་ཉིད་གལ་ཏེ་ད་ལྟར་བྱུང་བར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རིགས་པ་ལས་དེ་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དེ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་།རྟག་པ་འཁོར་བར་ཡང་མི་རིགས་པ་དང་། འགྲོ་བ་གཅིག་ལ་གནས་ སུ་ཟིན་ཀྱང་འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་པ་འཛིན་པར་འགྱུར་བས་སོ།།འདིར་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་ཅན་དུ་གྱུར་ནས་ད་ལྟར་མིར་སྐྱེས་ནང་ཉིད་དམྱལ་བར་གནས་སོ་ཞེས་དེ་ལྟར་རྟོག་ན་དེ་ཉིད་འདི་ལ་མི་རིགས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ན་མི་ཉིད་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །འོ་ན་མདོ་ལས་དེའི་ཚེ་ དེའི་དུས་ནང་ཉིད་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ང་ལས་ནུ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་ཞེ་ན།དེ་ལྟར་གསུངས་པ་དེ་ནི་གཞན་ཉིད་དགག་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི་དེ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་སྔོན་གྱི་དེ་ཉིད་ད་ལྟར་གྱི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་བཞིན་དུ་གྱུར་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱོན་བརྗོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་བདག་ཏུ་འགྱུར་སྙམ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ གསུངས་ཏེ།གལ་ཏེ་སྔོན་གྱི་བདག་ཉིད་དེ་ཉིད་ད་ལྟར་གྱི་ཡིན་པར་འགྱུར་ན། དེའི་ཚེ་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །བདག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ རྒྱུ་ལས་ཐ་དད་པ་དང་།དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ།

为了说明此义，故说'取'等。所谓五取蕴，是刹那生灭的，而我不能说是与蕴一体或异体，常或无常，因为会产生过失。如此，若我是常，则成常见；若无常，则成断见。常见和断见二者都成大非义，故不应承许。如是，五取蕴本身不应是我。再者，所取怎能成为能取者，如瓶与陶师也将成一体。
同样，'从未生'等是说，若我先前未生而后来生起，则我成为所作，而我不应是所作，因为将成无常。也无有异于彼的能作者，若承许我是所作，则轮回将有始，且将有先前不存在的有情出生，然而也不应如此承许。因此，我非所作。
再者，'生将无因'是说，若先前无我而生起，则将从无因而生，因为先前无我故无作者，故成无因。此说明论中所说'我非无常'。若承许我是无常性之所依，则与论相违。'正因此'是说，因为不许无常性。因此，此我不应是无常，此为总结。
为了以论典依据说明不应理，故说'如是'等。'如说'是指《中论》。'过去'等是说，若此过去所生即是现在所生，则应是过去时所生，然而这样也不应理，因为将成常性，常性不应在轮回中，且即使住于一趣，也将执持种种趣。
此中，若分别说成为地狱等趣后现今生为人者即住于地狱，这对此不应理，因为人怎能成为地狱等？若问：经中说'尔时彼时，我即是转轮王名曰难胜'，这应如何理解？如是所说仅是遮遣异体，并非显示一体，应当如是理解。正因此故说'尔时彼时非他'。
若问：若如是承许过去即是现在有何过失？虽已说成常过失，仍当再说。故说'若谓即是我，取将成差别'。若过去我即是现在我，则五蕴为相的取将无差别。我非无差别取，然而取是有差别的，因为取的因不同且时间不同。

།དེས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་དེ་ཉིད་དུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་དུ་ཆུག་།བདག་ནི་གཅིག་ཉིད་ཡིན་པས་བདག་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་འདས་པའི་དུས་ན་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ལ་ལན་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་མ་གཏོགས་པར། ཁྱོད་ཀྱི་བདག་ནི་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་གཞན་ཡིན་ལ་བདག་མིན་པར་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཁྱད་པར་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བདག་ལས་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་ བ་ལས་འདི་ནི་བདག་གོ།།འདི་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་དད་དུ་བསྟན་པར་མི་ནུས་ཏེ། བདག་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རང་བཞིན་ལས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཐ་དད་དུ་འཛིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །གང་གི་ཚེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་མ་གཏོགས་པར་བདག་སྟོན་ པར་མི་ནུས་པ་དེའི་ཚེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ལ།བདག་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བརྟག་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བདག་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་ནས། སྐྱེ་འཇིག་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྐྱེ་འཇིག་ཅན་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁྱད་པར་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་འཇིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་གཉིས་སོ། །རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བདག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་སོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟག་པའི་ཚུལ་གྱིས་བདག་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་མཛད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བདག་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་དཔྱོད་པས་སོ། །རྟག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་ ལས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་བཅུ་བཞི་གསུངས་ལ་དེ་རྣམས་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ།།དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མི་སྲིད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ཡང་སྲིད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་སྔོ་བསངས་དང་དཀར་ ཤམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་ལུང་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཅི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་བཞི་པོ་འདི་མི་སྲིད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཐའ་དང་མཐའ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཞི་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མཐའ་དང་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གྲོངས་ནས་ཕྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་འཇུག་པ་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གིས་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཆེན་པོས་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཤིན་ཏུ་སྟུག་པོས་གཟུང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་བསྐྱེད་པའོ།།དེས་ངེས་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་ན་གྲོངས་པའི་ཕྱིས་ཀྱི་དུས་སུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆད་པའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་ནའོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་ན་དེའི་ཚེ་ལྟ་བའི་རྣམ་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱོགས་ལ་གནས་སྐབས་འགའ་ཞིག་ན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་རི་མོའི་གཟུགས རྟོག་པ་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་དེ་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ནས། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འདི་ནི་ཕུང་པོ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ།

因此，由于取蕴不是特殊的，所以不应该认为是自性。假设取蕴是特殊的，由于我是单一的，我没有差别，所以过去时也是如此，如果这样说的话。对此回答是：'除了取蕴之外，你的我是什么？'如此说道。如果取蕴是其他而非我的话，那么即使取蕴是特殊的，也不会与我有差别，因此'这是我，这是取蕴'这样的区别是无法显示的。因为如果我与取蕴的自性不同，就会导致无因的过失，也会导致执著差别的过失。
当无法离开取蕴而显示我的时候，就不能认为'取蕴是特殊的，而我不是特殊的'。这样通过论典显示我是不合理的。在显示了这一点之后，为了通过论典显示无生灭性，说道'将成为生灭者'等。'二种差别'是指生灭的差别。为了通过论典显示常等也不存在我，说道'于此'等。'如所说'是指在《中论》中。'以观察如来的方式思维我'是指通过观察如来而思维。
'常等'是指世尊在经中说的十四种无记法，这些之前已经解释过了。如此，如来不可能有空性等，同样地，常等四法也是不可能的，因此世尊对世间人不记说四种情况，就像石女儿的蓝色和白色等一样。为了显示如同如来不可能有这四种情况，有边无边等对寂静的如来也是不可能的，所以说'有边'等。
为了显示如来涅槃后将会出现等四种分别念是不可能的，所以说'由彼'等。由于以大执著执取如来存在，即产生遍计。由此，如果如来必定入般涅槃，就会分别涅槃后如来将不会出现，或者如来断灭，或者如来不存在。如此分别时，就会成为见解的变异。对于在任何情况下都不存在如来有无的立场，就像虚空中的图画一样，分别是不存在的等。
为了显示这一点，所以说'于自性空者'等。如此显示了无常等不存在之后，为了通过论典显示同一性和差异性是不存在的，所以说'此于蕴'等，这些之前已经解释过了。

།དེ་བཞིན་དུ་ཤིང་ཉིད་མེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི། ཤིང་ལས་མེ་ནི་གཞན་མིན་ཏེ། །མེ་ནི་ བུད་ཤིང་དག་ལྡན་མིན།།མེ་ལ་ཤིང་མིན་དེར་དེ་མིན། །བདག་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡི། །རིམ་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར། །མེ་དང་ཤིང་དག་གིས་བཤད་དོ། །འདིའི་དོན་ནི། གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་མེ་ཡིན་ན། །ལས་དང་བྱེད་པོ་གཅིག་ཉིད་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཤིང་དང་མེ་དག་གཅིག་ཉིད་ བཀག་པས་ཤིང་ཉིད་མེ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ན། །ཤིང་མེད་པར་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་བཀག་པས་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་བཀག་པས་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་དང་རྟེན་ དང་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་དག་ཀྱང་ཤུགས་ཀྱིས་བཀག་ནས།དེ་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མེ་ནི་བུད་ཤིང་དང་ལྡན་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །བུད་ཤིང་འདི་ལ་ཡོད་པས་བུད་ཤིང་དང་ལྡན་ནོ། །དེ་ཡང་ཐ་དད་པའམ་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་འཐད་པ་ལས་ མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ལ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་བཀག་པའི་ཕྱིར་མེ་བུད་ཤིང་དང་ལྡན་པ་ཉིད་བཀག་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་འཁར་གཞོང་བཞིན་དུ་རྟེན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། བུད་ཤིང་དང་མེ་དག་ལས་གཞན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་མེ་ལ་བུད་ཤིང་ངོ་ཞེས་པ་ཡང་མི་རིགས་སོ། །བུད་ཤིང་ལ་ཡང་ མེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ་གཞན་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་ལྔའི་སྒོ་ནས་དཔྱད་ན་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདག་དང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་ཉེར་ལེན་ཏེ་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་ པོ་ལྔའོ།།དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་འཛིན་ཅིང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཅེས་བྱ་སྟེ། བདག་དེ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་གྲུབ་པའི་རིམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་མེ་དང་ཤིང་དག་གིས་བཤད་པ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་དང་མ་ལུས་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་ སྙམ་ན་ཐམས་ཅད་སྨོས་པས་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཕྱོགས་ལྔ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ།དེས་ན་ཕྱོགས་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་མེ་དང་བུད་ཤིང་བཞིན་དུ་བདག་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་ལ་མ་ཚང་བ་མེད་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གང་ཕྱོགས་ལྔ་བསྟན་པ་ལ་འཐད་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་མ་ལུས་པར་བདག་དང་ཉེ་བར་ ལེན་པ་དག་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གིས་བདག་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དགག་པ་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མ་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དུ་བདག་ཉིད་དུ་ མི་རིགས་ཏེ་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་དག་གཅིག་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་སོ།།ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བ་གཞན་ཉིད་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་དུ་བདག་དམིགས་པར་འགྱུར་བས་སོ། །གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པ་དག་བཀག་པས་བདག་ཕུང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ ཡིན་པའོ།།གཞན་ཉིད་མེད་པས་བདག་ལ་ཕུང་པོ་དང་ཕུང་པོ་ལ་ཡང་བདག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ལྔའི་སྒོ་ནས་བདག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་བཞིན་དུ་བདག་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །བསྟན་ བཅོས་ཀྱི་གཞུང་འདིས་ནི་བདག་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་ལ་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་བཀག་པ་ཡིན་ནོ།།རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྟེན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལའོ། །དེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གོ།།བདག་མེད་པ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་མགོན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོ་ཀ་རྣམས་ཀྱི་མགོན་པོ་སྟེ། རྗེའོ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སོ།

同样地，说'木本身不是火'等等这些词，以'等'字表示：'火不异于木，火不具有燃木，火中无木彼非彼，以我与取蕴，一切诸次第，以火与木说。'此中含义是：如果燃木即是火，则业与作者成为一体，以此遮遣木与火为一，故木本身非火。如果火异于木，则无木亦应存在，以此遮遣为异体，故火不异于木。
由于遮遣一体与异体两边，也间接遮遣了具有彼及所依具有两边，为了显示其总结，故说'火不具有燃木'等。由于此燃木存在，故具有燃木。若彼以异体或非异体而存在则合理，但由于遮遣火与燃木二边，故遮遣火具有燃木。若是异体，则如碗般成为所依，但由于火与燃木无异体性，故'火中有燃木'亦不合理。燃木中也无火，因为遮遣了异体性。
如同从五种方面观察不合理一样，为了显示我也非如是，故说'我与近取'等。其中，因为是所近取，故称近取，即五取蕴。依彼等假立，执取并成立近取者称为我。应当了知，凡是我与近取的一切成立次第，皆以火与木来说明。
若问'一切'与'无余'有何差别？说'一切'是显示刚说的五边，因此应当将五边一切如同火与燃木般完整地配应于我与近取。应当了知，凡是显示五边的合理次第无余，于我与近取中也是如此。为了显示应当了知火与燃木对我与近取在一切方面遮遣相等，故说'无余'二字。
其中，近取即我体性不合理，因为会导致业与作者成为一体。所近取为异体与能近取者为异体也不合理，因为会导致观察到异于蕴的我。由于遮遣一体与差别，我也非具有蕴。由于无异体性，我中无蕴，蕴中也无我。
因为从五个方面我不存在，所以如同业与作者般，我与近取互相观待而不成立，此为所立。此论典文句遮遣了我与近取的一体性与异体性。为了显示非常等分别的所依之因，故说'复次何故'等。其中'彼'指我。'此'也是指我。为了显示无我的经典依据，故说'如是说'等。'世间怙主'即是世间之怙主，即是主尊佛世尊。

།བཞི་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་བས་སོ། །སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཅི་ལྟར་ན་མི་ཟད་པ་ཡིན་སྙམ་ན། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་རྫས་སུ་ ཡོད་པར་འགྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ལས།འོན་ཀྱང་བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ནས། ཇི་ལྟར་ན་འདི་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པའི་ཡུལ་བདག་ མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ནས།བདག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་འཆིང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། བདག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ནི་གྲོལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གོ། །རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་བཙལ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པ་དང་།དེ་དང་ལྡན་པ་དང་། རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། ཕུང་པོའི་ཚོགས་དང་། ཕུང་པོའི་དབྱིབས་ཀྱི་ཚོགས་པ་སྟེ་བདུན་གྱིས་སོ། །གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གོ། །འཁོར་བར་འགྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་ཡོད་ན་ནི་གཞན་དུ་ཤེས། །བདག་གཞན་ གཉིས་ལ་འཛིན་དང་ཆགས།།དེ་གཉིས་དང་ནི་འབྲེལ་པ་ལས། །ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །འདི་ནི་བདག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་པ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་འཁོར་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྟག་ཏུ་འགྲོ་རྣམས་ངར་འཛིན་བློ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ངར་འཛིན་པའི་བློ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེའི་གང་ཡིན་དེར་ངར་འཛིན་བློ་འབྱུང་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་བདག་དེ་དང་འབྲེལ་པ་གང་ཞིག་གིས་འབྲེལ་པ་དེ་ངར་འཛིན པའི་བློ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ།།དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ངར་འཛིན་གྱི་བློ་དང་བདག་གི་བའི་བློ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། མ་བརྟགས་གྲགས་པར་གཏི་མུག་ལས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མི་ཤེས་པས་མ་བརྟགས་པར་གྲུབ་པའི་ལོག་པའི་ཐ་སྙད་ལས་སོ། །དེ་འགྲེལ་ པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ལ་དཔྱད་པ་ནའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མུ་སྟེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་རང་བཞིན་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་རང་བཞིན་ ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་རིགས་པས་མི་འཐད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྔར་བསྟན་པའི་རིགས་པས་བདག་འདི་མི་རིགས་པས་སོ། །ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པར་ཞེན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལས་བདག་ཐ་དད་པར་ཡོད་པར་ཞེན་ནས་སོ། །རང་གི་སྡེ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་སོ།།གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་མི་རྟག་པ་ཡིན་པས་ཕུང་པོ་རྣམས་བདག་ཉིད་དུ་ཅི་ལྟར་འཐད་སྙམ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི། འཁྲུལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་བདག་གི་ངོ་བོར་འཁྲུལ་པས་སོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གོ། ། བརྒྱ་ཕྲག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། དུ་མ་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ནི་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དེ་ལྟ་བུའི་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེའི་གང་ཡིན་དེར་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གང་དུ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ གསུངས་ཏེ།འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གོ། །དབང་བ་ཉིད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུ་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དེའི་དབང་གིས་འཇུག་པས་སོ། །འབྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁང་པ་དང་ནོར་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྟེ་དེ་རྣམས་ལ་བདག་དང་བདག་གི་བའི་འབྲེལ་པ་ཡོད་པས་སོ། ། འདི་གདགས་པའི་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཏུ་གདགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པའོ། །ཕྱི་རོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུ་དང་ཆུང་མ་དང་ཁང་པ་ལ་སོགས་པའོ།

什么是四种？说到'众生遍及'等等。'佛法'是指十力等下文将要解说的。如果想到众生等为何是无尽的，则说'假若'等等。假若众生等实有实质，那时就会穷尽，然而'非从我'等等说明本来无生，怎么会有穷尽呢？
如此说明常等分别境非我之后，为了说明执著我是束缚之因，无执著我是解脱之因，所以说'某者'等等。'某者'是指我。'以七相寻求'是指异、不异、具有彼、能依所依二相、蕴聚、蕴形聚等七种。'某者'是指我。'轮回'是指如说：'若有我则知他，执著我他二，由与彼二相连，一切过患生。'
'此是我'是指于无我中执著为有的轮回之因。'恒时诸众生我执心'是指应当了知凡是众生在一切情况下都会生起我执心的那个就是我。'于彼所有处生我执心'是指对内外事物中任何与那个我有关联的都会生起我执心。
如果问：若一切事物都不存在，我执心和我所执心如何生起？说'未经观察世俗中从愚痴而有'，即从无明未经观察而成立的错误言说。为了解释这点，说'某者'等等。'寻求时'是指观察其本性时。为了说明这点，说'外道'等等。'颠倒其本性'是指颠倒我的本性。
为什么呢？说'以其理不成'，即以前述理由此我不合理。'执著异于蕴'是指执著我异于蕴而存在。'自部'是指佛教徒们。如果认为：蕴是无常，蕴怎么能成为我？对此回答说'迷乱'等等，即于无我的蕴上迷乱为我的本性。'此'是指我。'百'只是举例，意思是很多人将获得解脱。
'彼即是我'是指应知我具有如是特征。为了解释'于彼所有处'，说'于何处此'等等。'此'是指我。'主权'是指儿子、妻子等，因为由其主导。'成某种关联'是指房屋、财物等，因为与这些有我和我所的关系。'此施设之所依'是指作为我之施设的根据。'外'是指儿子、妻子、房屋等。

།རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་བསྟན་པའི་རིགས་པས་རང་བཞིན་མི་འཐད་པས་སོ། ། རྣལ་འབྱོར་པ་དག་གིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་མི་ཤེས་པའི་དབང་གིས་དེ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་མི་ཤེས་པ་མེད་པས་དེ་མི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་སྟེ།བདག་གི་བ་ནི་བདག་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་པས་བདག་མ་དམིགས་ན་བདག་གི་ཡང་མ་དམིགས་པས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་བདག་དང་ བདག་གི་བ་མ་དམིགས་པས།བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་དག་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལོག་པས་སྐྱེ་བ་ཟད་ཅིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་སོ། ། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ནང་སྟེ་ནང་དུ་ངར་འཛིན་ཟད་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་བདག་གིའོ་སྙམ་པ་ཟད་པས་ན་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་འགགས་པར་འགྱུར་ཞིང་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཟད་པས་ན་སྲིད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བ་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས པའོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ལས། ངར་འཛིན་ལས་ནི་ཕུང་པོ་འབྱུང་། །དོན་དུ་ངར་འཛིན་དེ་མི་བདེན། །གང་གི་ས་བོན་མི་བདེན་པ། །དེ་ཡི་འབྲས་བུ་ཅི་ཕྱིར་བདེན། །དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་བརྫུན་མཐོང་ན། །ངར་འཛིན་རབ་ཏུ་སྤོང་བར་འགྱུར། །ངར་འཛིན་རབ་ཏུ་སྤངས་པས་ན། ། ཡང་ན་ཕུང་པོ་སྲིད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བདག་མ་དམིགས་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡང་མི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཕྱོགས་སྔ་མ་འགོད་པ་ནི་ཡང་། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ གསུངས་ཏེ།ཅི་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་མེད་ན་ལས་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་མེད་ན་བདག་གི་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་དེས་ན་བདག་དང་བདག་གི་བ་སྟོང་པར་ལྟ་ཞིང་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམ་པར་ལྟ་ཞིང་གྲོལ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་སོ།།འདིའི་དོན་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ངར་འཛིན་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་ངར་འཛིན་མེད་ན་ཕུང་པོ་མི་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །འཁོར་བ་མ་གཟིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་བརྒྱུད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འཁོར་བ་མི་དམིགས་པས་སོ། །ཅི་ལྟར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་བསྟན་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར།གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེར་རྟོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་རྟོགས་པའོ། །ལེན་པ་དེ་དབང་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མ་མེད་པར་རོ། །སྙིང་རྗེའི་གཞན་གྱི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དང་། ཆོས་དང་། དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་ རྗེ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་གཞན་གྱི་དབང་གིས་སོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ལ་མཆིས་ཀྱི་བར་དུའོ། །ད་ནི་ཇི་ལྟར་ཤིང་རྟ་དང་བདག་བཏགས་ཡོད་དུ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ཡང་བཏགས་ཡོད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དངོས་པོ་ གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་འདིར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་ཐ་དད་པའམ་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་གྲང་ན། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་དུ་དམིགས་པར་ཐལ་ བར་འགྱུར་བས་སོ།།ཐ་མི་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་ལ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དུ་མ་ཡོད་པས་བུམ་པ་དུ་མར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཐ་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱོགས་མེད་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་བུམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་མི་ རིགས་ཏེ།ཕྱོགས་དེ་ལ་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པས་ཁྱབ་པས་སོ།

所谓'不是以自体成立'是指不是以自性成立，因为如前所说的正理中自性是不成立的。
所谓'瑜伽师们完全不见'是指由于无明的力量而有，但不是以自性而有，因为瑜伽师们没有无明，所以不见到它。
'其所依不会生起'是指我的所依如眼等不会生起，因为我所是依赖于我，当不见我时也就不见我所。
所谓'因此将从轮回中解脱'是指当详细观察时不见我与我所，由于我执和我所执完全灭尽，贪等一切烦恼止息，生死灭尽而得解脱。
所谓'如是说'是出自《中论》。
关于'内与外'等，由于内在我执灭尽，外在我所执也灭尽，因此蕴等性质的所依止息，由于所依灭尽，有的性质的生也灭尽。
如《宝鬘论》中说：'我执生诸蕴，实际我执非真实，若其种子非真实，其果如何能真实？如是见蕴为虚妄，则能永断我执著，若能永断我执著，则诸蕴亦不复生。'
为了说明若不见我也不见眼等，安立前宗说'云何'等。
为了对此作答而说'为此'等，即如同无作者则无作业一样，若无我则无我所，因此观察我与我所为空的瑜伽师将获得解脱。
为了以注释说明这点而说'云何'等。此义为诸蕴从我执而生，若无我执则蕴不可能存在。
'不见轮回'是指不见具有相续性质的轮回。
为了说明如何解脱而说'色'等，'于彼了知'是指了知色等。'取彼自在'是指无余。'悲心所控'是指被众生缘、法缘、无缘三种悲心所控制。'乃至菩提'是指直至证得菩提。
现在为了说明如同车与我是假有一样其他也是假有而说'云何'等。'诸余事物'是指瓶等。
此处瓶等是与色等异或不异？非异，因为若异则应能离色等而见。也非不异，因为一瓶中有多色等，则瓶应成多。
由于无异不异两边，所以色等具有瓶的说法不合理，因为此说为异不异所遍摄。

།ཐ་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱང་མི་རིགས་ཏེ། རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་ཕྱོགས་དག་ལ་ཐ་དད་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་བུམ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིམ་ པའི་གོང་བུ་ལ་ཡོད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་བུམ་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བས་སོ།།དབྱིབས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ཆ་ཤས་ལས་ཐ་དད་པའི་ཆ་ཤས་ཅན་མ་དམིགས་པ་དང་། ཡན་ལག་ཅན་མེད་པས་ཡན་ལག་མེད་པའི་ཕྱིར་དབྱིབས་ཀྱང་མེད་པས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་རྣམས་ཤིང་རྟའི་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་རྣམ་བདུན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ། འཇིག་རྟེན་གྲགས་པའི་སྒོ་ནས་ཡོད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྐང་པ་གཉིས་འདིར་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་ པའོ།།དེ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། དེས་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་སྒོ་ནས་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །ཡང་བསྒྲེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་ལྟ་བུའི་རིགས་པ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཅན་ཆ་ཤས་ཅན་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལ་ལྟོས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །དེ་བཞིན་དེ་རྣམས་རྟོགས་བྱ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དེ་བཞིན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བའི་འཇིག་རྟེན་གྲགས་པས་སོ།།དེ་རྣམས་རྟོགས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རིགས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་གང་ཞེ་ན། གང་དག་སྒོ་ནས་སྐྱེས་འདིས་བསྙད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཡན་ལག་ དང་ཡན་ལག་ཅན་ལ་སོགས་པ་གང་དག་གི་སྒོ་ནས་སྐྱེས་བུ་འདིས་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་དེ་རྣམས་སོ།།དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི་མ་བརྟགས་པར་གྲགས་པ་ཁོ་ནར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བརྟགས་པར་གྲགས་པ་ཁོ་ནར་ཁས་ལེན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ནའོ། །དེ་ལ་ལུང་གི་སྒོ་ ནས་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐུབ་པའི་དབང་པོ་སྟེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྩོད་པ་མཛད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྲགས་པའི་དོན་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ དཔྱད་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཆད་པར་འགྱུར་ལ་དེས་ན་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མི་རིགས་པས་བཅིངས་པ་དང་གྲོལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ལ་ལུང་གི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ང་དང་ལྷན་ཅིག་རྩོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོ་བོ་དང་འགལ་བ་འཇིག་རྟེན་ཁས་ལེན་པས་སོ། །ང་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་མི་རྩོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་ཁས་བླངས་པ་ངས་ཀྱང་ཁས་ལེན་པས་སོ། །གང་དག་སྒོ་ནས་སྐྱེ་འདིས་བསྙད་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་འདི་འདྲི་བ་ནི། ཡང་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས པ་གསུངས་ཏེ།དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་ཐ་སྙད་འདོགས་པའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཡན་ལག་ནི་གྱོ་དུམ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡོན་ཏན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །འདོད་ཆགས་ནི་མངོན་པར་ཆགས་པའོ། ། མཚན་ཉིད་ནི་ལྟོ་ལྡིར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བུད་ཤིང་ནི་བསྲེག་པར་བྱ་བའི་ཤིང་ལ་སོགས་པའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །ཡན་ལག་ཅན་གྱི་གྱོ་དུམ་ལ་སོགས་པས་བརྩམས་པའི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡོན་ཏན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་བུམ པ་ལ་སོགས་པའོ།།ཆགས་ཅན་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུའོ། །མཚན་གཞི་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཚོན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོའོ། །མེ་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེས་ན་སྐྱེས་བུ་རྣམས་གང་གི་སྒོ་ནས་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་དེ་ བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།ཡན་ལག་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཐ་སྙད་བྱེད་པའོ་ཞེས་པའོ།

因为没有差别和无差别，所以能依所依两方面也不合理，因为能依所依两方面遍于差别故。色等聚合不是瓶，因为若是则泥团中的色等也应成为瓶。形状也不是，因为未见到异于部分的整体，且因为无有整体则无有部分，所以形状也不存在。同样也应了知毛毯等。因此，
彼等不具有车的七种观察，而是从世间共识的角度而存在。这是说要在此处配合后面的两句偈颂。'而是从'是说除了瓶等之外的色等假立的因，因此瓶等是从世间共识的角度而存在。又为了连接而说'于彼'等。
'如是具有道理'是说瓶子和毛毯等具有部分等依他特征。'如是彼等应了知'，其中'如是'是指未经观察时悦意的世间共识。'彼等应了知'是说应当了解整体等。如是具有道理的事物是什么呢？说'由彼等门此人假立'，即由部分和整体等彼等门此人作假立。'如是'的解释是仅仅未经观察的共识。
若问为何，是问为何仅仅承许未经观察的共识。为了从经典角度作答，说'因为'等。调御主即佛世尊不与世间诤论，佛也承许世间共识的意义，因为若作观察则世间言说将断绝，因此说法等也不合理，则束缚和解脱等安立也将不存在。
为了说明经典依据，说'世间'等。'世间与我诤'是说我与相违的世间承许。'我不与世间诤'是说他们所承许我也承许。对于所说'由彼等门此人假立'而问，说'复次世间'等。'彼'是指由彼门世间安立言说。为了说明彼义而说'部分'等。部分是指木段等。功德是指色等。贪著是指执著。相是指圆腹等。薪是指所烧之木等。等字摄取行走等。
具部分是指由木段等所成的瓶等。功德是指具有色等的瓶等。具贪是指具有贪著的补特伽罗。所相是指由相而表示的事物。火是指能烧者。等字摄取行走等。因此说明人们由何门作言说，即由部分等门作言说。

།དེ་རྣམས་ཤིང་རྟའི་རྣམ་དཔྱད་བྱས་པས་རྣམ་བདུན་ཡོད་མིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཤིང་རྟ་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་སྒོ་ནས་མི་རིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་ལ་སོགས་ པ་ཡང་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་སྒོ་ནས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་ཆ་ཤས་ལས་ཆ་ཤས་ཅན་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་ཐ་དད་དུ་སྣང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། གལ་ཏེ་ཐ་མི་དད་ན་དེའི་ཚེ་ཡན་ལག་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཡན་ལག་ཅན་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཡན་ལག་ཅན་མེད་པས་ཡན་ལག་ཀྱང་མེད་ པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།ཡན་ལག་ནི་ཡན་ལག་ཅན་ལ་ལྟོས་པས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་དག་ལ་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱོགས་མི་རིགས་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་དང་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་མི་རིགས་པའོ། །ཡན་ལག་ཚོགས་པའི་ཕྱོགས་ ཀྱང་མི་རིགས་ཏེ།ཚོགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡན་ལག་ཅན་མེད་པས་ཡན་ལག་མེད་པའི་ཕྱིར་གང་དག་གིས་ཚོགས་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །དབྱིབས་ཀྱང་མི་རིགས་ཏེ་ཡན་ལག་རྣམས་མེད་པ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་ཅན་ བུམ་པ་ལས་སྔོ་བསངས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་ཐ་དད་དུ་སྣང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ན།བུམ་པ་སྔོ་བསངས་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཐ་མི་དད་ན་ནི་རྫས་ཁོ་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་གྱི་ཡོན་ཏན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོན་ཏན་རྫས་ལས་ཐ་མི་དད་པས་སོ། ། ཐ་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱོགས་བཀག་པས་དེ་དང་ལྡན་པ་དང་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་ཕྱོགས་དག་མི་སྲིད་པའོ། །ཚོགས་པ་དང་དབྱིབས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱང་མི་སྲིད་པས་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་ཅན་དག་གལ་ཏེ་ཐ་དད་ན་སྐྱེས བུ་ཆགས་པ་དང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ།སྐྱེས་བུ་འདོད་ཆགས་ལས་ཐ་དད་པས་སོ། །གལ་ཏེ་ཐ་མི་དད་ན་ནི་འདོད་ཆགས་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་བུ་ལས་ཐ་མི་དད་པས་སོ། །ཐ་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱོགས་བཀག་པས་ཕྱོགས་གཞན་ཡང་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། ། ཚོགས་པ་དང་དབྱིབས་དག་ནི་སྲིད་པས་མ་བརྗོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་མཚན་གཞི་ལས་ཐ་དད་ན་མཚན་གཞི་མེད་པར་ཡང་མཚན་ཉིད་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཐ་མི་དད་ན་ནི་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་གཞི་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ལྡན་པའི་ཕྱོགས་དང་རྟེན་དང བརྟེན་པའི་ཕྱོགས་དག་ནི་སྔར་བཞིན་ནོ།།ཕྱོགས་གཞན་མི་སྲིད་པས་མ་བརྗོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་མེ་བུད་ཤིང་ལས་ཐ་དད་ན་ནི་བུད་ཤིང་ལས་ཀྱང་མེ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཐ་མི་དད་ན་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་ཀྱང་གཅིག་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཕྱོགས་གཞན་དགག་པ་ནི་སྔར་བཞིན་ དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེས་ན་ཡན་ལག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡན་ལག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཅི་ལྟར་གྲུབ་ཅེ་ན། དེ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ། འཇིག་རྟེན་གྲགས་པའི་སྒོ་ནས་ཡོད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་དུ་ གྱུར་པ་ནི་ཡན་ལག་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡན་ལག་ཅན་ལ་སོགས་པ་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ།ཡན་ལག་ཅན་ལ་སོགས་པ་གྲུབ་པ་ལས་ཡན་ལག་ལ་སོགས་པ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་ཡིན་པས་འདི་ལ་དཔྱད་པར་མི་གཞུག་སྟེ། དེ་ལ་ཞུགས་ནས་ འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་སོ།།དེས་ན་སྔར་ཅི་ལྟར་ཐ་སྙད་འདོགས་ཤེ་ན། གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་ལན་ནི། འཇིག་རྟེན་གྲགས་པའི་སྒོ་ནས་ཡོད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རྡུལ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །སྔོ་བསངས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་དམར་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །མགྲིན་པ་རིང་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའི་སྒྲས་ནི་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ།

对于这些车的分析，不存在七种情况，这是说，如此对于车的异体和同体等七种方式不合理，同样对于支分和有支分等也从七种方式来说是不存在的。如此，假如支分和有支分是异体的话，那么就会成为显现为异体的过失，假如是同体的话，那么就只有支分，就会成为没有有支分的过失，而且因为没有有支分，支分也会成为不存在的过失，因为支分是依赖有支分的。由于支分和有支分的异体和同体的观点不合理，因此，具有彼的观点和能依所依的观点也不合理。支分聚合的观点也不合理，因为聚合无实，而且因为没有有支分就没有支分，所以不会成为聚合。形状也不合理，因为支分等是不存在的，如前所说。
同样，如果有功德者瓶子和青色等功德是异体的话，就会成为显现为异体的过失，瓶子就会成为不是青色的过失。假如是同体的话，就只会有实体而没有功德，因为功德和实体是同体的。由于否定了异体和同体的观点，所以具有彼和能依所依的观点也不可能。聚合和形状的观点也不可能，所以不必说明。
同样，如果贪欲和有贪者是异体的话，补特伽罗就会成为不具有贪欲，因为补特伽罗与贪欲是异体的。假如是同体的话，就会成为没有贪欲的过失，因为贪欲与补特伽罗是同体的。由于否定了异体和同体的观点，其他观点也被否定了。聚合和形状是不可能的，所以未说明。
同样，如果相和所相是异体的话，就会成为即使没有所相也有相的过失。假如是同体的话，就会成为没有相和所相的过失。具有的观点和能依所依的观点如前所述。其他观点不可能，所以未说明。
同样，如果火与薪是异体的话，就会成为离开薪也有火。假如是同体的话，能作和所作也会成为一体的过失。其他观点的否定如前所知。因此，支分等不是以七种方式存在的。
如果支分等不存在，如何成立呢？对此说道：'异于彼者，依世间共称而存在。'这是说，异于彼者即是依靠支分等而成立有支分等，依靠有支分等的成立而成立支分等，这也是在未经观察时愉悦的言说，所以不应对此进行观察，因为进入观察就会损坏世俗谛。
因此，前面如何安立言说呢？对此回答说：'依世间共称而存在。'等等。为了解释这个，说道：'如何'等等。'瓮等'等等中的等字包含二尘等。'青色等'等等中的等字包含红色等。'长颈等'等等中的等字包含颜色等。

།དེ་བཞིན་དུ་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེར་ཡང་སྣམ་བུ་ནི་ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་ལ་སྣལ་མ་ནི་ཡན་ལག་ཉིད་དོ། །སྣམ་བུ་ནི་ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་ལ་དཀར་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ནོ། །སྣམ་བུ་ནི་མཚན་གཞི་ ཡིན་ལ།ཆུ་རིང་བ་དང་ཞེང་ཆེ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་དོ། །སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཁང་ཁྱིམ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །ལྷག་པར་ཞེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྟེན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུའོ། །ཇི་ལྟར་དེ་ རྣམས་གྲུབ་པ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་ལ་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཤིང་རྟའི་དཔེ་དང་མཚུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཤིང་རྟ་ལ་ལྟོས་ནས་ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་ཏུ་འདོགས་པ་དང་། ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་ལ་ལྟོས་ནས་ཤིང་རྟ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཤེས་པར་ བྱའོ།།བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །ད་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གལ་ཏེ་རྒྱུས་དེ་བྱེད་ པས་བསྐྱེད་པར་བྱ་སྟེ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་དེ་ལྟར་ན་སྟེ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ།།དེས་ན་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་དེ་རྒྱུར་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་དུ་བསྟན་ནས་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེད་ན་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེད་ན་ནི་འབྲས་བུ་དེ་མེད་པས་རྒྱུ་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་དེ་རྒྱུར་འཇོག་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་ལ་དེས་ན་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདིས་ནི་རྒྱུ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།འབྲས་བུར་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་ཡང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་འཇོག་པའི་རྒྱུ་ མཚན་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུའམ་འབྲས་བུའོ། །ཅིག་ཤོས་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྒྱུའམ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཡོད་པའམ་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའོ། །གང་ལས་གང་ཞིག་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྔར་རྒྱུ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་སྔར་གྲུབ་ན་འབྲས་བུ་ལས་རྒྱུར་འགྱུར་བའོ། །གང་ཞིག་ལ་སྔར་གང་ཞིག་འགྱུར་ཏེ་སྨྲས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ ལས་རྒྱུ་སྔར་ཡོད་པ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་སྔར་ཡོད་པ་ཡིན་པ་དེ་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་པའོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་པོར་ཡིན་ལ་འབྲས་བུ་ཕྱིས་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུ་ལ་རྒྱུ་ཉིད་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་སྔར་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ་ཕྱིས་རྒྱུ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་ མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་རྒྱུའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་གཉིས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་འབྲས་དག་ལས་སོ།

同样地，'如是也应当应用于毛毡等'这句话的意思是：在此毛毡是有支分者，而经线是支分。毛毡是具有功德者，而白色等是功德。毛毡是所相，而长度和宽度等是能相。'毛毡等'中的'等'字，是包括房屋等。'过分执著'是指明显的执著。'贪欲的所依'是指人。
为了说明这些如何成立，所以说'其中支分'等。'如同车乘的比喻'是指如同依靠车乘而安立车乘的支分，依靠车乘的支分而成为车乘，在此也应当如是了知。'中间'这个词是包括功德和具功德者等。
现在为了说明因和果也是相互观待，所以说'支分'等。'由于'等的意思是，如果因通过能作性而产生，即产生果，如此即成为所生能生。因此，这是安立因为能生果的理由。
如是说明果是因性的理由之后，为了说明若不生果则不应理为因性，所以说'若果'等。若因不生果，则由于无彼果，因将成为无因者，即因安立为因将无理由，由此将成一切皆是因性。这是说明因安立为因性的理由是产生果。
为了说明安立果的理由也是因，所以说'果亦'等。由于因存在时果将生起，因此安立果的理由也是因。因此，因和果是相互观待而成立。
为了说明此义，所以说'因此'等。'若有彼余'是指因或果。'另一者必定存在'是指因或果的存在。'因和果'等是说，若有自性地存在为因性或果性的因果自性是不存在的。
为了说明此义，所以说'若'等。'彼二'是指因和果。'何者从何成'是指若先有因时，则从因成为果，若先成立果，则从果成为因。'说何者先成为何'是指请说是从果先有因，还是从因先有果。若因在先而果在后，则如前所说方式，因将成无因性。若先是果后是因，则果将成无因。
为了以注释说明此义，所以说'为是因'等。'从彼二'是指从因果。

།དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། གདགས་པ་ཡང་ཤིང་རྟ་ལྟར་རྒྱུར་བྱས་ནས་ཡིན་པར་ བྱ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུར་གདགས་པ་དང་།འབྲས་བུ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུར་གདགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་མ་དཔྱད་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་སོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་རང་གི་ངོ་བོས་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ད་སྐྱོན་གཞན་ཡང་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཕྲད་ནས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་བོ་དང་རྒྱ་མཚོ་དག་བཞིན་དུ་གཅིག་ཏུ་འགྲེལ་ནས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དམ་ཞེས་པའོ། །མ་ཕྲད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་གནས་པ་ལའོ། །དེ་ལ་ཕྱོགས་དང་པོ་འགེགས་པ་ནི། དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུ་ ཡིས་ཕྲད་ནས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་བྱེད་ན།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་དང་པོ་རྗེས་སུ་བརྗོད་པའོ། །དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནུས་པ་གཅིག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དག་གཅིག་ཡིན་པས་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ནུས་པའམ་མི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ ཡོད་པས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དག་ཐ་དད་དུ་མི་འགྱུར་བའོ།།འདིའི་དོན་ནི་འདིར་ཕྲད་པ་ནི་མི་རིགས་པ་ཡིན་ལ། དེས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་རེག་པར་འགྱུར་ན་དེའི་ཚེ་དེ་དག་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རེག་པ་ཡིན་ནམ་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་ཡིན། བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་གཉིས་པོ་དག་གཅིག་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།ཕན་ཚུན་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་ཞུགས་ན་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རེག་པ་མེད་པས་སོ། །ཕྱོགས་གཅིག་གིས་རེག་པར་འདོད་ན་ནི་དེ་ལ་གང་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་རེག་པ་དེའི་ནང་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན། གང་ཕྱོགས་གཅིག་ གིས་མ་རེག་ན་དེ་ལ་མ་ཕྲད་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་པ་དེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་ཕྲད་ནས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མ་ཕྲད་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སོ་སོར་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་འདི་འབྲས་བུ་ལས་སོ་སོར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།ཅི་ལྟར་དུ་བ་ལས་རྫ་མཁན་ཐ་དད་པ་ཡིན་པས་དུ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་མེ་ཡང་ཡིན་པས་དུ་བ་ལ་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི། ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཐལ་ བར་འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་ཕྲད་པ་དང་། མ་ཕྲད་པའི་ཕྱོགས་ལས་གཞན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པོ་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཉིས་པོ་འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲད་པ་དང་མ་ཕྲད་པ་དག་གོ། ། རྟོག་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀའམ་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་གསུམ་པ་འགལ་བའི་ཆོས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དག་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་པས་སོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི ཕྱིར།དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་ཕྲད་པ་དང་མ་ཕྲད་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་པའི་འཇིགས་པས་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་ཁས་མི་ལེན་ན་དེ་ལ་སྐྱོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ཅི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱིས་རྒྱུའི་ འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པས་འབྲས་བུ་མེད་པར་ཁས་ལེན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་རྗེས་སུ་བརྗོད་པའོ།།གང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལན་འདེབས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མེད་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ལ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པས་སོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའོ།

'因此'等是总结语，安立也是以车为喻而作为因，'应当'是指依靠因而安立果，依靠果而安立因，应当了知，因为是不观察世间名言而成立的。
如果因和果二者以自性而存在，为了说明其他过失，故说'复次'等。'相遇'是指如河流和大海一样合为一体而生起，'不相遇'是指各自分开存在。
其中遮破第一种情况说：'此中首先'等。'因若相遇而生果'是重述第一种情况。'尔时'等是回答，'彼等一能力'是指所生和能生二者为一，由于有生起的能力或不生起的能力，所生和能生二者不成为相异。
此义是：此处相遇是不合理的，因此，如果因和果相触，那时它们是以全体相触还是以一部分相触？如果是以全体，那时二者将成为一体，因为若不互相以全体进入则无全体相触。如果承许以一部分相触，则于其中以一部分相触者已进入，对于以一部分未相触者，将出现对不相遇一边的过失指责。
因此不是相遇而生果。为了说明不相遇一边的过失，故说'各别则'等。如果此因与果相分离，那时将与非因无有差别，如同烟与陶工相异故非烟之因，如是火也是，故烟将无因。若从与非因无差别中生起，则一切将从一切生。
若谓以异于相遇和不相遇的方式而生，为了说明这也不合理，故说'此二者'等。'此二者'是指相遇和不相遇。'亦无余分别'是指不可能有第三种方式，即既是二者又非二者的自性，因为相违的法于因果事物中不可能存在。
为了以注释说明这一点，故说'此中若'等。如果因为害怕对相遇和不相遇一边的过失指责而不承认因生果，为了说明其过失，故说'是故何故'等。你的立场不承认因生果而承认无果，这是重述前说。
'若时'等是回答，'无因者'是指因无有成为因性的理由。为了以注释说明这一点，故说'因成因性'等。'果生起'是指生果。

།ད་ནི་དབུ་མའི་ཕྱོགས་ལ་གཞན་གྱི་དྲི་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཁྱོད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཁོ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་ཕྲད་པའམ་མ་ཕྲད་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱུས འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ན་ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེ་ནའོ།།དེ་ལ་དབུ་མ་པས་ལན་འདེབས་པ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་དག་གཉིས་ཆར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་དག་གོ། །སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་གླང་ པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་།མ་རིག་པའི་དབང་གིས་སྣང་བ་ཡིན་ལ་གང་གི་ཕྱིར་གཉིས་ཆར་སྒྱུ་མ་དང་མཚུངས་པ་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ལ་སྐྱོན་སྔར་བརྗོད་པ་དེ་ཁོ་ནའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་ཡོད་པར་ འགྱུར་རོ།།དེས་ན་མ་བརྟགས་པར་གྲགས་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟེན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པའོ། །རྣམ་ པར་དཔྱད་པ་འདི་འགྱུར་གྱི།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་སྟེ། རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་ཡུལ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་པས་སོ། །ལོག་པར་ཀུན་དུ་བརྟགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་གོམས་པས་ཀུན་ནས་བསླངས་ པས་སོ།།དེ་ལ་བསམ་དུ་མེད་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་བསམ་དུ་མེད་པའོ། །ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་དབུ་མ་པ་ལ་གཞན་དག་གིས་སྐྱོན་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ནི། འདིར་ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་ཏེ།འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་སུན་འབྱིན་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་པའོ། །ལན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུན་འབྱིན་པའི་ལན་དུའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁྱོད་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པ་ལའོ། །བརྟག་པ་མཚུངས་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སུན་འབྱིན་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཕྲད་ནས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དམ། འོན་ཏེ་མ་ཕྲད་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་གང་སུན་འབྱིན་སྨྲས་པ་དེས་རྒྱུ་དང་འབྲས བུའི་དངོས་པོ་སུན་དབྱུང་བར་བྱ་བ་ཕྲད་ནས་སུན་འབྱིན་ནམ།འོན་ཏེ་མ་ཕྲད་པར་ཡིན། གལ་ཏེ་ཕྲད་ནས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་ན་ནི་སུན་དབྱུང་བར་བྱ་བ་དང་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དག་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་གང་གིས་གང་སུན་འབྱིན་གལ་ཏེ་མ་ཕྲད་པར་སུན་འབྱིན་ན་ནི་སུན་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་མཚུངས་ པས་སུན་འབྱིན་སུན་འབྱིན་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་།ཐམས་ཅད་སུན་འབྱིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཉེས་པ་འདི་ནི་ཁྱོད་ལའང་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་སུན་ཕྱུང་བ་དེ་ཁྱོད་ལ་ཡང་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར།གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སུན་དབྱུང་བྱ་སུན་འབྱིན་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲད་ནས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དམ། འོན་ཏེ་མ་ཕྲད་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་སུན་འབྱིན་པ་ཉིད་སུན་ཕྱུང་བ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུན་དབྱུང་བར་བྱ་བ་སུན་ནི་འབྱིན་ པར་མ་ནུས་པས་སོ།།ཤུགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་སུན་འབྱིན་པ་ནུས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་མ་ཁེགས་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།

现在为了显示他人对中观宗的质疑，说'你如何'等。如果在我方，通过接触或不接触的方式，因不能生果，那么你方如何能生呢？
对此中观师回答说'因为'等。'此二者'是指因与果的自性。'如幻'是指如同幻化的大象等虽然不存在却显现一样，因果二者虽然不存在，但由无明力而显现，因为二者皆如幻相同，所以对于说因果自性存在者，前述过失存在于他方。
因此，未经观察而世间共许的因果等世俗事物是存在的。为了解释这点，说'依谁见'等。'自相'是指实有。'此观察'是指接触等观察，因为观察的对象是实有。'颠倒遍计'是指从无始以来对事物执著的习气所引发。
'于彼不可思'是指接触等观察不可思议。'一切成就'是指因果等。又有他人指出中观宗过失相同，说'此中有些'等。'此中'是指破斥因果的场合。'有些'是指承许因果实有者。'答'是指破斥的回答。
为了说明这点，说'如何'等。'于你亦'是指对中观师。为了显示观察相同，如何呢？说'以此破'等。以'因果是接触而生还是不接触而生'这样的破斥，是接触破斥所破的因果事物，还是不接触而破斥？
若是接触而破斥，则所破与能破成为一体，何者能破何者？若是不接触而破斥，则与非破斥相同，破斥将成非破斥，一切都将成为破斥。'此过于你岂不生'是说如何破斥因果，此过失于你也会产生。
为了解释这点，说'若'等。'所破能破力'是指是接触而生果，还是不接触而生果。'你破斥破斥故'是指不能破斥所破。'间接'是指通过显示能破斥者无破斥能力，因果事物未被否定，因此因果事物成立。

།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ཚེ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གང་གི་ཚེ་ཕྲད་ནས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དམ། འོན་ཏེ་མ་ཕྲད་པར་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་དེ་སྐད་སྨྲ་ཞིང་རང་གི་ཕྱོགས་དེ་སུན་དབྱུང་བར་བྱ་བ་དང་། སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་དེ་རྣམ་པར་འཇོམས་ཤིང་རླག་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཡང་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་ པའི་དཔྱོད་པ་འཇུག་པས་སྐྱོན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཚེ་ཁྱོད་ཀྱིས་སུན་དབྱུང་སུན་ནི་འབྱིན་པར་ནུས་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཚེ་རང་གི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་མཚུངས་པར་འགྱུར་བ་དེ་སུན་འབྱིན་ལ་སུན་དབྱུང་བར་བྱ་བ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་པས། དེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་དངོས་པོ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་སུན་འབྱིན་པར་མི་ནུས་པའོ།།སྐྱོན་གཞན་ཡང་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལྟག་ཆོད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུན་འབྱིན་པ་ལྟར་སྣང་བའོ། །ཇི་ལྟར་སུན་འབྱིན་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། ལན་ནི་རང་གི་ཚིག་ལའང་ཐལ་བར་མཚུངས་ པའི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པའི་དཔྱད་པ་དབུ་མ་པའི་སུན་འབྱིན་ལ་ཡང་འཇུག་པས་སོ། །རིགས་པ་མེད་པར་དངོས་པོ་མཐའ་དག་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་གྱིས་རིགས་པ་མེད་པར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སུན་འབྱིན་པའི་སྒོ་ནས་དངོས་པོ་མཐའ་དག་ ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ།།དེའི་ཕྱིར། ཁྱོད་ནི་སྐྱེ་བོ་དམ་པ་བཞེད་མི་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རིགས་པ་མེད་པར་དངོས་པོ་མཐའ་དག་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ནི་སྐྱེ་བོ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཞེད་པར་མི་འགྱུར་བ་དེའོ། །སུན་ཅི་ཕྱིན་དུ་རྒོལ་ བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སེལ་བ་ཙམ་ལ་ཞུགས་པའི་རྒོལ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཁྱོད་ལ་རང་ཕྱོགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དབུ་མ་པས་ཕྱོགས་གང་ཡང་ཁས་མ་བླངས་པས་སོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་གི་ཚིག་ལས་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མཚུངས་པ་ཉིད་ནི་སྨྲས་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སུན་འབྱིན་འདིས་སུན་དབྱུང་བྱ་ཕྲད་ནས་འབྱིན་ནམ་མ་ཕྲད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཁབ་ལེན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྕགས་འདྲེན་པར་ བྱེད་པའི་རྡོའི་ཁྱད་པར་རོ།།རུང་བའི་ཡུལ་ན་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཐག་ཉེ་བ་ན་གནས་པའོ། །ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐག་རིངས་ན་གནས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །འབྲས་བུ་རུང་བ་ཁོ་ན་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་བྱ་བར་ཡང་རུང་སྟེ། གང་གི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ པའི་ནུས་པ་ཡོད་པས་སོ།།ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱར་མི་རུང་བ་ནི་སྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སུན་ཅི་ཕྱིན་དུ་རྒོལ་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རང་གི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་དབུ་མ་པས་ལན་འདེབས་པ་ནི། འདི་ལ་བརྗོད་པར་ བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གང་གི་འདོད་པས་སུན་འབྱིན་པས་སུན་དབྱུང་བར་བྱ་བ་མ་ཕྲད་པར་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དམ་ཕྲད་ནས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ངེས་པར་ཕྱོགས་ཡོད་པ་དེའི་འདོད་པ་ལ་སུན་འབྱིན་པ་འདིས་སུན་དབྱུང་བྱ་ཕྲད་ནས་སུན་འབྱིན་ནམ་མ་ཕྲད་པར་ ཞེས་བྱ་བ་གང་གསུངས་པ་དེ་ཉེས་པར་ཐལ་བ་ཡིན་ལ།ཁོ་བོས་ནི་ཕྱོགས་འདི་ཁས་མ་བླངས་པས་སྔར་བསྟན་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་བའོ། །འདིའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་སུན་འབྱིན་པ་དང་སུན་དབྱུང་བར་བྱ་བ་དག་དངོས་པོར་གྲུབ་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པའི་དཔྱད་ར་འཇུག་པ་ ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་སུན་འབྱིན་པ་དང་སུན་དབྱུང་བར་བྱ་བ་དག་མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བར་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་ཙམ་དུ་འདོད་པས་ཇི་ལྟར་ན་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ་དངོས་པོ་ཁོ་ན་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་འཇུག་པས་སོ་ཞེས་པའོ།

为了说明此义，故说'何时'等。何时接触后产生果，抑或不接触而产生果，如是说时，欲破自宗及摧毁破斥之宗。由于接触等观察之过失相同故。'尔时汝不能破所破亦不能破'者，即当自宗有相同过失时，于能破所破无破斥之能力，故不能破因果及诸事物等。
为显示其他过失，故说'复次'等。'诡辩'者，即似能破。云何是似能破耶？答曰：'于自语亦有相同过失'，由于接触等观察于中观之破斥亦成立故。'无理诽谤一切事物'者，即如将说明之理，无理破斥因果而诽谤一切事物。
是故说'汝非善士所许'等。由于无理诽谤一切事物故，汝非善士所许。'唯破他论'者，由离建立自宗而仅趣入遮遣他宗之论者故。是故说'汝无自宗'，由中观师不许任何宗故。
为显示其释义，故说'于此'等。'于自语有相同过失'已如前说，即此破斥与所破接触而破耶，抑或不接触等。'磁石'者，即能引铁之特殊石。'住于适宜处'者，即住于近处。'非一切'者，即非住于远处。'唯生适宜果'者，即任何所作，由于其相续中有生起之能力故。'非生一切'者，即不生不适宜者。
为显示唯破他论之相，故说'自宗'等。对此中观师答复说'于此当说'等。若由其许破斥与所破不接触而破或接触而破，如是决定有宗者之许，于其许中此破斥与所破接触而破耶，抑或不接触等所说，即成过失。然我不许此宗故，不成前说过失。
此义谓若破斥与所破二者成实事，尔时接触等观察则成立。然而破斥与所破二者未经观察时唯许为世间共称，如何有接触等观察，由唯实事有接触等观察故。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་ གི་ཚིག་ལའང་ཐལ་བ་མཚུངས་པའི་ལྟག་ཆོད་ཀྱིས་ཞེས་གང་བརྗོད་པ་དེ་ཡང་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ངེས་པར་ཕྱོགས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་རང་གི་ཚིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ སོ།།དོན་དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཅི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་བའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོད་པའི་ཚིག་གོ། །སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གིས་འབྲས་བུ་ ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་དེས་སོ།།མ་སྐྱེས་པའི་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པའི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་པའོ། །འོན་ཏེ་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་གཉིས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རབ་འབྱོར་གྱིས་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་ལན་འདེབས་སོ། །དེ་ལ་ལན་ནི། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་མི་འདོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དག་ དང་།མ་སྐྱེས་པ་དག་ལ་ཐོབ་པ་མེད་པས་སོ་ཞེས་པའོ། །ཤཱ་རིའི་བུས་ལན་འདེབས་པ་ནི། ཤཱ་རིའི་བུས་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐོབ་པ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱར་བའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་གཞིའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །དེ་ལ་རབ་ འབྱོར་གྱིས་ལན་འདེབས་པ་ནི།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཐོབ་པ་དང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དོན་དམ་པར་ནི་ཐོབ་པ་མེད་ཅིང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དག་མེད་པས སོ།།གཉིས་སུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དག་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །ལུང་གི་དོན་སྐབས་སུ་བབ་པ་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་སུན་དབྱུང་བར་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ཉིད་དཔེའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར།གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཟས་གཟུང་ལ་སོགས་རྣམས་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་མ་སྒྲ་གཅན་གྱིས་བཟུང་བའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ལྟས་ངན་པའི་དབང་གིས་བུ་ག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་འགྱུར་གྱི་གནས་སྐབས་བསྡུ་བར་ བྱའོ།།ཁྱད་པར་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱེད་གཟུང་བ་དང་རིལ་པོར་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གཟུགས་བརྙན་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞོང་པའི་ནང་གི་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་ཡང་ངོ་། །ཉི་མ་དང་ནི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་རྣམ་པ་དང་མ་ཕྲད་པར་མི་རིགས་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞོང་པའི་ནང་གི་ཡོད་ པའི་ཆུ་དང་ཕྲད་ནས་གཟུགས་བརྙན་སྐྱེད་པ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ།ནམ་མཁའ་ལ་ཡང་ཡོད་པའི་ཉི་མ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །མ་ཕྲད་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། གཞོང་པ་ཁ་བཀབ་པའི་ཆུ་ནང་དུ་གཟུགས་བརྙན་མཐོང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ པས་སོ།།དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་གཟུགས་བརྙན་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་ནས། མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བར་ལོ་ཀ་བར་གྲགས་པས་གཟུགས་བརྙན་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བརྟེན་ནས་ཐ་སྙད་ཙམ་ཞིག་འབྱུང་འགྱུར་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་ དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ཐ་སྙད་ཙམ་ཅིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།

正因为如此，为了说明'以相同过失的诡辩来驳斥自己的言论'这种说法也是不合理的，所以说'必定有立场'等等。为了解释这个意思，所以说'对于自己的言论'等等。为了说明这个道理在般若波罗蜜多中的出处，所以说'如是'等等。'什么'是疑问词。'具寿罗睺罗'是称呼语。'以已生法'是指能获得果位的事物。'能得未生之得'是说由于无生，是否能获得预流果等性质的所得。'抑或以未生法得未生'是说所得和能得二者都无生的缘故。'罗睺罗说'是指罗睺罗对舍利子作答。其中回答是'具寿'等等。'不承认有所得'是说已生和未生二者，以及未生诸法都无所得的缘故。舍利子的回答是'舍利子说'等等。'无所得'是指加行位时。'无证悟'是指正行位时。对此罗睺罗的回答是'罗睺罗说'等等。'非以二相'是说非以所得和能得二法的方式。因此说'具寿舍利子'等等。为了广说所得、证悟等，所以说'预流'等等。预流等前已说过。'胜义中无所得亦无证悟'是说胜义中无所得和能得二者。'将成无二'是说所得和能得二者将成无二。为了将经义应用于当前语境，所以说'如是应破'等等。为了以比喻说明这个道理，所以说'复次'等等。'日蚀等时'是指太阳被罗睺星遮蔽的情况。'等'字包括日轮因不祥而出现孔洞等变化的情况。'差别'是指半遮蔽、全遮蔽等。'于影像'是指水盆中的水等的影像。'日与影像不应不相遇'是说水盆中的水相遇而生影像也不合理，因为将导致空中也无太阳的过失。'不相遇也不行'，因为将导致盖住水盆的水中也能见到影像的过失，并且影像将完全不存在。如此分析则显示影像不成立后，为了说明在不观察时影像是世间共许的，所以说'依缘唯有言说生起'，是说依靠日月轮等，唯有影像的言说生起。

།དེས་ན་ལོ་ཀ་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཡང་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་སུན་འབྱིན་པར་བྱ་བ་དང་སུན་འབྱིན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཕྲད་པ་ དང་མ་ཕྲད་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སུན་འབྱིན་པ་འཐད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ནས།ད་ནི་རང་བཞིན་མེད་པའི་སུན་འབྱིན་པས་སུན་དབྱུང་བར་བྱ་བ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མི་བདེན་པ་ཉིད་དུའང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་ བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་མི་བདེན་པ་རང་གི་བྱད་བཞིན་མཛེས་པར་རྟོགས་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་སྟེ།སུན་དབྱུང་བར་བྱ་བ་དང་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ངོ་། །འཐད་པ་དང་བྲལ་བ་ལས་ཀྱང་བསྒྲུབ་བྱ་རྟོགས་ཞེས་ ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་རང་གི་བཞིན་མཛེས་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པའོ།།ཇི་ལྟར་རང་གི་གཟུགས་བརྙན་རང་གི་བྱད་བཞིན་ མཛེས་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་འདིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཤེས་རབ་ཉིད་གདོང་ཡིན་ལ་དེ་སྦྱང་བ་སྟེ་ཡོངས་སུ་དག་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་བརྙན་ཉེ་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡོད་པ་ལས་སོ། །རྟོགས་པར་འདོད་པའི་དོན་ངེས་པར་བྱེད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གནས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ངེས་པར་བྱེད་པའོ། ། གཉིས་སུ་ཐལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུན་འབྱིན་པ་དང་སུན་དབྱུང་བྱ་དངོས་པོར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་བས་སོ། །ཤེས་རབ་གདོང་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། །ནུས་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་རྟོགས་པས་བསམ་པ དང་སྒོམ་པའི་རིམ་པས་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་དག་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བཏགས་པར་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་མ་བཏགས་ན་ཉམས་དགའ་བ་ཙམ་དུ་ཁས་བླངས་པས་དངོས་ པོ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕྲད་ནས་སམ་མ་ཕྲད་པར་ཞེས་བྱ་བའི་དཔྱད་པ་མི་འཇུག་པས་སོ།།གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲད་པ་དང་མ་ཕྲད་པའི་དངོས་པོ་གཉིས་ཡོད་པར་སྨྲ་བའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཏགས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲད་པ་དང་མ་ཕྲད་ པའི་དངོས་པོ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་སོ།།སུན་འབྱིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུན་འབྱིན་པ་འདིས་སུན་དབྱུང་བྱ་ཕྲད་ནས་འབྱིན་ནམ་མ་ཕྲད་པར་འབྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ལན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་མ་ཕྲད་པར་མཚུངས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གླགས་མི་རྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུན་དབྱུང་བར་ བྱ་བ་དང་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དག་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པ་དང་།ཁབ་ལེན་ལ་ཡང་རྩོད་པ་མཚུངས་པས་སོ། །དེ་ཡང་ཕྱིས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དབུ་མ་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གཞན་གྱིས་གླགས་མི་རྙེད་པ་ལ་འཕགས་པ་ལྟའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་བརྒྱ་པ་ལས་སོ།

因此，即使没有相遇等情况，也会出现影像，同样地，所破与能破也是如此。这样虽然没有相遇与不相遇，但已说明能破是合理的。
现在为了说明以无自性的能破来破除所破是能破，故说'即使是不真实'等。如同在镜子等中不真实的面容影像，能够成为认识自己容貌美丽的有效因，同样在此处也是如此，即在所破和能破的情况下也是。
应知'即使离开合理性也能了知所证'是指如同面容影像成为认识自己容貌美丽的原因一样，无自性的因也成为了知所证的原因。
为了说明如同自己的影像是认识自己容貌美丽的因一样，因也是如此，故说'同样在此处'等。因为智慧即是面容，而修习即是完全清净了知的因。
为了解释这点，故说'如同影像'等。'由于影像接近'是指由于有日轮。'当确定所欲了知的义时'是指确定日轮所处位置的差别。
'也不会成为二'是指不会成为能破和所破是实体。'因为智慧是面容'是指是主要的。'见到功能'是指由因了知所证，通过思维和修习的次第而完全清净了知智慧。
为了说明总结，故说'因为'等。'对于假立的诸法'是指若不假立，仅承认为悦意，因为未成立为实体，故不能进行'相遇后还是不相遇'的观察。
'说二'是指说有相遇和不相遇两种实体。'正因为如此'是指因为是假立。'依于二者'是指依于相遇和不相遇两种实体。
'能破'是指此能破是相遇后破还是不相遇而破等。'答'是指'因为不相遇相同'等。'找不到机会'是指所破和能破都未成立为实体，而且对磁石的争论也相同。这也将在后面解释。
为了说明在中观方面他人也找不到机会时引用圣者的教证，故说'如说'等。'如说'是指出自《四百论》。

།ཡོད་དང་མེད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་འཛིན་ཡོད་ན་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་དུས་དེ་ཉིད་དུའམ་དུས་གཞན་ཉིད་དུ་སུན་འབྱིན་པ་སྲིད་པ་ཡིན་ལ། གང་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་སྤངས་པས་ཕྱོགས་ འཛིན་མི་སྲིད་པ་དེ་དེ་ལ་ཡུན་རིང་པོ་ལོན་ཡང་ཀླན་ཀ་བརྗོད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ནམ་མཁའ་དེ་གཟུགས་ཅན་ནམ་ད་ལྟར་མི་སྲིད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནམ་ཡང་གཟུགས་ཅན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ལ། དེ་བཞིན་དུ་རྒོལ་བ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱོགས་གསུམ་ཆར་མེད་པས་སྟོང་ པ་ཉིད་སྨྲ་བ་ལ་སུན་འབྱིན་པ་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ལོན་ཡང་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པའོ།།ནམ་མཁའི་རི་མོ་ལ་ལྕགས་བསྣུན་པའི་འཚེ་བ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་སྨྲ་བ་ལ་ཀླན་ཀ་ཚོལ་བ་ཡང་དེ་དང་མཚུངས་པར་མཁས་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་མུན་ནག་གི་ཚོགས་ཉི་མའི་འོད་ ཟེར་གྱིས་ཉེ་བར་བསལ་ཞིང་ཉམས་པས་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱི་ཚོགས་གསལ་བ་ལ་ཡུན་རིང་པོ་ལོན་ཡང་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱེད་མི་ནུས་ལ།དེ་བཞིན་དུ་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྒོམ་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་ལ་རྒོལ་བའི་འདོད་པའི་མུན་པ་མ་ལུས་ པར་བསལ་ཟིན་པས་ཀྱང་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དོན་དེ་ལ་དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བརྩད་བྱས་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུན་འབྱིན་པའི་ཚེའོ། །གཟུགས་རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ།གལ་ཏེ་གཞན་དག་ན་རེ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་པའི་ལན་ཐམས་ཅད་ནི་ལན་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱང་ བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གཟུགས་དང་མཚུངས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་གཟུགས་རང་གི་རྒྱུ་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་དཔྱད་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ གྱིས་འདུ་བྱེད་དང་།འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རང་རང་གི་རྒྱུ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དཔྱད་ན་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་མེད་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་བའོ། །ཇི་ལྟར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པ་དེ་བཞིན་ དུ་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་གཞི་དང་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་དང་མཚུངས་པས་གཞན་གྱིས་ལན་འདེབས་པ་ཇི་ལྟར་རིགས་ཏེ།འདིས་སྨྲས་པ་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་བས་ ལན་རྣམས་ལ་དབུ་མ་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་སློབ་དཔོན་གྱིས་འདོམས་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོས་ནི་དབུ་མ་པ་ལ་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ལ། གཉིས་པས་ལན་འདེབས་མི་ནུས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའོ། །སུན་འབྱིན་པ་ འདིས་སུན་དབྱུང་བྱ་ཕྲད་ནས་འབྱིན་ནམ་མ་ཕྲད་པར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཁ་ཅིག་ལན་འདེབས་པ་ཡིན་ལ།འདི་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་པ་ལ་དངོས་པོར་སྨྲ་བས་ལན་མ་ཐེབས་པར་བསྟན་པས་སོ། ། སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གཞན་གྱིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལན་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དེ་ནི་ལན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་རང་རྒྱུད་པའོ།

'有'与'无'这两个词，是指当执持某一立场时，为了破除它，可能在当时或其他时间提出诘难。对于既没有'有'的立场，也没有'无'的立场，也没有二者兼具的立场，由于舍弃了这三种立场，即使经过很长时间也无法提出诘难。
就像虚空不是有形的，现在不存在，将来也永远不能被认知为有形的一样。同样地，辩论者们对于宣说空性者，由于三种立场都不存在，即使经过很长时间也无法提出诘难。
智者应当了解，寻找空性论者过失就如同在虚空中作画并用铁器损害它一样徒劳无益。
就像虚空中的黑暗被阳光驱散消失后，阳光的光明即使经过很长时间也不会变得污浊一样。同样地，通过修习深广不可思议的缘起，以阳光般的智慧完全驱散了诤论者欲望的黑暗，应当了解这个道理。
为了说明这个意义，引用《中论》的教证，所以说'同样地'等等。'诤论时'是指破斥他人立场的时候。
对于'色无自性'这样通过空性来成立无自性时，如果其他人说：'因为受等是存在的，所以色也同样存在'，这样的所有回答都不能成为有效的回答。因为受等的存在性也和所要成立的色一样需要被证明。
就像色从自因中考察是一或异时不存在一样，触缘生受，与识俱生想，无明缘行，行缘识，各自从触等因中考察一异时都不存在，所以一切都与所成立的相同。
就像受等诸法与所成立相同一样，相与所相、果与因、支分与有支分等一切事物也都与所成立的色相同，他人怎么能作出合理的回答呢？因为他所说的一切都与所成立相同，所以论师教导说，对于这些回答，中观师应指出它们与所成立相同。
其中第一偈颂显示中观师无过失，第二偈颂显示无法作出回答。
对于'这个诘难是在遇到所诘难对象后诘难，还是在未遇到时诘难'这个问题，有些人试图回答，为了说明这也不合理，所以说'这是'等等。'这是'指通过显示外境实事论者对中观师的回答无效。
所说的'能生因也应了知'是指他人所说的能生因作为回答并非有效回答。为了说明这一点，'其中有些'是指自续中观派。

།དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་འདིར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ སྐབས་སུ་བབ་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ཕྲད་ནས་སམ་མ་ཕྲད་པར་བྱེད་གྲང་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་སྐབས་སུ་བབ་པོ།།གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པ་ སྐབས་སུ་མ་བབ་པས་སོ།།ཕྲད་པ་དང་མ་ཕྲད་པའི་བརྒལ་བ་ཡང་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདིར་གསལ་བར་བྱེད་པའི་སྒྲས་ནི་ཤེས་པར་བྱེད་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ། དེས་ན་གཞན་གྱི་སུན་འབྱིན་འདིས་སུན་དབྱུང་བྱ་ཕྲད་ནས་འབྱིན་ནམ་མ་ཕྲད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལ་ཕྲད་པ་དང་མ་ཕྲད་པའི་བརྒལ་བ་བྱེད་པའོ།།སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུན་འབྱིན་འདིས་སུན་དབྱུང་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལ་ཕྲད་པ་དང་མ་ཕྲད་པའི་བརྒལ་བ་མ་བྱས་པས་སོ། །ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཚིག་རྣམས་ལ་ལྟག་ཆོད་ ཀྱི་སྐབས་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ཕྲད་ནས་སམ་མ་ཕྲད་པར་བྱེད་གྲང་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཚིག་རྣམས་ལ་ལྟག་ཆོད་ཀྱི་སྐབས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།འདིའི་དོན་ནི་ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཁས་བླངས་པ་དེ་ལ་ཁོ་བོས་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པའི་ བརྒལ་བ་བྱས་ལ་དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཀྱང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པའི་བརྒལ་བ་འཇུག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཚིག་རྣམས་ལྟག་ཆོད་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི་འོན་ཀྱང་སུན་དབྱུང་བར་བྱ་བ་དང་སུན་འབྱིན པའི་གནས་སྐབས་ན་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མཚུངས་པའི་སྒོ་ནས་ཅི་ལྟག་ཆོད་དུ་འགྱུར་ཞེས་པའོ།།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་འདི་ནི་ལན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་འདི་ནི་ལན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་རང་རྒྱུད་པའོ།།འདི་ནི་ལན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་ལན་འདེབས་པ་དེ་ནི་ལན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །ལན་མ་ཡིན་པ་དེ་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གླགས་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ བརྗོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩད་པའི་གོ་སྐབས་དང་བཅས་པའི་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ཁས་ལེན་པའོ།།ཕ་རོལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་འབྲས་དངོས་པོར་སྨྲ་བའོ། །མི་བཟོད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པའི་བརྒལ་བ་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། །གསལ་བྱེད་ ཀྱི་རྒྱུ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཁས་བླངས་པས་གཞན་གྱིས་རྩོད་པའི་གླགས་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི།སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་གཞན་དག་གིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་སུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཁས་བླངས་པས་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་ པའི་སྒོ་ནས་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་སུན་འབྱིན་པའི་གནས་སྐབས་ན་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཁས་བླངས་པས་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་འཇུག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་ལན་བཏབ་པ་དེ་ནི་ལན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །ཡང་རང་རྒྱུད་ པ་ལ་སྐྱོན་གཞན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་རྒྱུད་པས་སོ། །བསྟན་བཅོས་སུ་དམ་བཅས་པའི་དོན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་སུ་རང་བཞིན་མེད་པར་དམ་བཅས་པའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ ཆེད་དུའོ།།ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་སུན་འབྱིན་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དེ་ལ་སུན་འབྱིན་པ་ནི་མ་གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཞན་གྱིས་བརྗོད་ནའོ།

在此中观论典中，作为能生之因是此处所应探讨的，意即若因以自性生果，是接触而生还是不接触而生，此处应当观察能生之因。'并非是能显'意即在因果的阶段并非是能显之时。'接触与不接触的诘难也是对能显因而言'，此处'能显'一词是指能了知，因此他人的破斥是对'接触而破还是不接触'等能显因提出接触与不接触的诘难。'而非对能生因'意即此破斥并未对'接触而破'等能生因提出接触与不接触的诘难。'我等言论中无诡辩之处'意即因生果时是接触而生还是不接触而生这样的诘难，在我等言论中没有诡辩的余地。
此义为：如同你承许能生因时，我以接触等方式诘难，同样，若我等也承许能生因，则此时应有接触等诘难相等，因此我等言论将成诡辩。然而，在所破与能破的阶段中承许能显因，故怎会以相等过失而成诡辩？
为了对此作答，说'此非其答'等。'此非其答'中，'其'指中观自续派，'此非答'意即从能显因方面作答并非是答复。为广说非答，故说'因为'等。'若说有过失之事物'意即承许有可诘难余地的能显因性质的事物。'他方'指主张因果实有者。'不能容忍'意即运用接触等诘难。
为显示你承许能显因故他人有诘难处，说'如同能生'等。如同他人在因果阶段承许能生因故有接触等过失，同样你在能破阶段承许能显因故必定有接触等过失。因此你所作之答并非答复。
又为显示自续派的其他过失，说'复次'等。'此'指自续派。'为成立论典所立义'意即为成立中观论典中无自性的立宗。'对所取能立的诸破斥'意即为成立无自性而取的能立因，对此他人提出不成等破斥时。

།ལྟག་ཆོད་འགོག་པར་བྱེད་པའི་ལན་སྨྲ་བར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་གང་གི་ལྟག་ཆོད་འགོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ལན་སུན་འབྱིན་པ་ལ་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་སྟེ།མ་གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་སྤངས་ནས་གཉིས་ཀ་ལ་གྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཁས་བླངས་པ་དེའི་སྒོ་ནས་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱང་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ལན་དེའི་ལྟག་ཆོད་འགོག་པར་བྱེད་པ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདི་ནི་གཞན་གྱིས་སུན་དབྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་བཞིན་མེད་པར་སྨྲ་བས་དངོས་པོ་ཁས་བླངས་ན་སུན་འབྱིན་པས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་འགེགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་བརྗོད་པ་ན་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཅེར་བུ་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདོད་པས་གཞན་ཉིད་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐྱོན་བརྗོད་ན་དེའི་ཚེ་སྐྱོན་དེ་སྤང་བའི་ཆེད་དུ་ངེས་ པར་གཞན་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ལ།གང་གཞན་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟག་ཆོད་འགོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ཉིད་སྒྲུབ་ན་དངོས་པོར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ཉིད་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པས་སོ། །དེས་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱོགས་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གང་དང་གང་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། གཏན་ཚིགས་འགོག་ཅིང་སྐྱོན་སྤོང་བར་བྱེད་ན་དེ་དང་དེར་གཞན་དག་གི་སྐྱོན་བརྗོད་པར་བྱེད་པའོ། །ཁོ་བོ་ཅག་གིས་བཏབ་པའི་ལན་ཆེས་མཛེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུན་འབྱིན་པས་སུན་དབྱུང་བྱ་མ་ཕྲད་སུན་ནི་འབྱིན་བྱེད་དམ་ཞེས་བྱ་བ ལ་སོགས་པ་ལན་འདེབས་པ་དེ་ནི་ཆེས་མཛེས་པ་ཡིན་ཞེས་པའོ།།དེ་ལ་རང་རྒྱུད་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་སྔར་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྐྱོན་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དབུ་མ་པ་རྣམས་ལ་སྐྱོན་གང་བརྗོད་པ་དེ་དབུ་མ་པའི་འདོད་པ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དངོས་གྲུབ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའོ། །དངོས་སུ་བསྒྲུབ་ཉིད་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་ནའོ། །ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པ་རིགས་པ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲད་ནས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དམ་མ་ཕྲད་ནས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་ཡང་ཡོད་མིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པས་མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བ་ཙམ་དུ་ཁས་བླངས་པས་སོ། །དེས་ ན་དངོས་པོར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་མ་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་འགོད་པར་འོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དངོས་པོ་མེད་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ལ་འགོད་པ་ཁོ་ན་ཁྱོད་ཀྱི་ཡི་ཆད་པར་འགྱུར་གྱི།སུན་དབྱུང་བར་བྱ་བ་སུན་འབྱིན་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར།ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡོངས་སུ་མ་དག་མཐོང་བའི་སྐྱོན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲད་ནས་སུན་འབྱིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དེ་ནི་དངོས་པོར་སྨྲས་པའི་ཕྱོགས་ལ་མཐོང་བའོ། །ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིའོ།།དོན་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པའི་དཔྱད་པ་ནི་དངོས་པོར་ཁས་ལེན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཡིན་ལ་དེ་མེད་པས་སོ། །དེ་ལ་དཔེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཅི་ལྟར་རབ་ རིབ་ཅན་གྱིས་དམིགས་པའི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཅིག་ཉིད་དམ་མང་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་སུན་འབྱིན་པས་རབ་རིབ་མེད་པ་རྣམས་ལ་གནོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེས་དེ་རྣམས་མ་དམིགས་པ་དེ་བཞིན་དུའོ། །གཉིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པར་ བྱེད་པ་དག་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་བཟུང་ནས་སོ།

'遮止诡辩而作答'是指对于能够遮止诡辩的那种答复而言，是对破斥作出回答，即舍弃不成立等过失，承许双方都成立的因，通过这种方式使对方的主张也得以成立，从而遮止该答复的诡辩。
正因为如此，所说'这只是被他人破斥'等，是因为说无自性者若承许事物则会被破斥。
此中的意思是，在破除因果事物的场合，当说'种子等不能生出苗芽等，因为是他性故，如同瓶子'这样的论证时，若裸行派认为'一切都具有一切的本性'而提出'他性不成立'的过失时，为了遮除这个过失必须证成他性，而证成他性就是在遮止诡辩，因为若证成他性则成立为事物，因为他性依赖于事物。因此你的无自性主张将会失坏。
同样，在任何地方为了成立所立而破除因及遮除过失时，在那些场合都会被他人指出过失。
'我们所作的答复极为美妙'是指对'破斥者与所破是否相遇而作破斥'等的回答极为美妙。
对于自续派，先前是就特殊情况而指出过失。现在要说明实事论者对中观派提出的过失是由于不了解中观派的主张而提出的。
为了说明这一点，说'复次'等。'事物成立'是指成立为事物自身。'直接成立'是指若有所立事物的自性。'相遇等理趣将会运用'是指'是否相遇而作破斥'等。
'然而这也不存在'是指所立与能立二者不成立为事物，仅是在未经观察时暂时承许为悦意而已。
因此，凡是应当对实事论者主张提出相遇等过失的，若对无实事论者主张提出，那只会使你失望，而不具有破斥所破的能力。
为了解释这一点，说'清净'等。'见不清净过失'是指相遇而破斥等过失是在实事论者的主张中所见到的。'清净主张'是指不承许事物性的主张。
'无义'是指相遇等观察是由于承许事物的缘故，而这里没有这种情况。
为了说明这一点而举例说'譬如'等。就像有眼翳者所见的发丝等的一性或多性等的破斥不能损害无眼翳者，因为他们不见那些一样。
'执持二者'是指执持所立与能立为事物。

།དེ་ལྟར་རང་གི་ཕྱོགས་ལ་ཉེས་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ནས་མིག་མ་ཕྲད་པ་མཚུངས་པས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་རིགས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱིས་ལན་བཏབ་པ་དེ་ཡང་ལན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཕྲད་པར་རང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་སོ། །རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བ་དང་འདྲེན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །བཀག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྒྱུས་འབྲས་ བུ་མ་ཕྲད་པ་སྐྱེད་ན་མ་ཕྲད་པ་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་མ་ཕྲད་པ་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་ན་ཐམས་ཅད་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་དང་།ཁབ་ལེན་གྱིས་མ་ཕྲད་པར་ལྕགས་འདྲེན་ན་ཐམས་ཅད་འདྲེན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་དག་ཀྱང་བཀག་པར་ རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་དག་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་ སྤོང་བའི་སྒོ་ནས་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དྲང་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་མྱུར་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་སོ། །རྟོག་གེ་ངན་པའི་ལམ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོད་པས་རྟོག་གེ་ངན་པའི་ལམ་མོ།།ཤིན་ཏུ་འཁྱོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་དེས་ཚེགས་ཆེན་པོས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ལམ་ཉིད་ནོར་བས་སོ། །རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བཟོ་ངན་པས་སྦྱར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་ ཡིན་ལ།བཟོ་ཡང་ཡིན་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བཟོ་སྟེ། ལམ་རྩོམ་པའི་བྱ་བ་ཡིན་ལ་དེས་སྦྱར་བ་དེ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །ཡང་དག་པའི་ལམ་འགེགས་པར་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ལམ་འགེགས་པར་བྱེད་པས་སོ། །ཏེ་པོར་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་ཤིན་ཏུ་ཚེགས་ཆེས་ཆེ་བའོ།།དེ་ལྟར་དངོས་པོ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་སྐྱོན་བསྟན་ནས། ད་ནི་དངོས་པོ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་བསྒྲུབ་པ་དེ་དཀའ་བ་ཡིན་ཞིང་དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་པ་སྒྲུབ་པ་ནི་ཆེས་སླ་ བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བར་རོ། །དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གཞན་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་དྲོ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་དང་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཁོང་ དུ་ཆུད་པར་མི་ནུས་པས་སོ།།རྟོག་གེ་ངན་པའི་དྲ་བས་ལོ་ཀ་ཅི་སྟེ་འདིར་བཅོལ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་གེའི་གཞུང་ལུགས་ལས་བསྟན་པའི་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་མས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ལོ་ཀ་ཅིའི་ཕྱིར་བློ་མི་བདེ་བར་བྱེད་དེ། མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་མས་ དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མི་འགྲུབ་པས་སོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། རང་གི་ཕྱོགས་ལ་གྲུབ་པའི་དཔེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ལོ་ཀ་པས་བརྫུན་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ པས་སོ།།གཉིས་ཀ་ལ་གྲགས་པའི་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་སྨྲ་བ་དག་ལ་གྲགས་པའི་དཔེས་རང་བཞིན་དང་བཅས་པའི་དཔེ་མེད་པས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་དང་ཁོ་བོས་རྩོད་པ་ཐམས་ཅད་བཟློག་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ མེད་པར་གྲུབ་པ་ཆེས་སླ་བ་དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོས་རྩོད་པ་ཐམས་ཅད་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།ལན་ཡང་སུས་ཀྱང་ནུས་པར་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལན་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པས་སོ།

如是显示自方无过之后，对于'以未接触相同而非能生'这一说法有何道理等他人所作的回答，也非是回答，为显示此义故。
为此而说'正因为如此'等，'正因为如此'是指未接触而能生自果。'作自业'是指见、牵引等。'应知遮止'是指如同说'若因能生未接触果，则应生一切未接触'，如是于此处亦应知遮止'若眼见未接触色则应见一切'及'若磁石不接触而能牵引铁则应牵引一切'等过失，因为彼等亦同样是所成立故。
正因为如此，说'于彼等亦有相同过失'，'于彼等亦'是指于眼等。
为显示以建立因果事物及遮遣方式而成立诸事物有自性之理为无义故，说'若人'等。'直接'是指由此速得具佛陀相之位故。'恶分别道'是指若有事物则有分别故为恶分别道。'极曲折'是指以此道即使以大功用亦不能得佛果，因为道本身错误故。'以自分别恶工所造'是指既是分别亦是工巧故为分别工巧，是造道之作业，而彼所造于胜义中非有故。'能障正道'是指能障空性相之道故。'极艰难'是指成立诸事物有自性相极为艰难。
如是显示成立事物有自性之过后，今为显示成立事物有自性是难，而成立事物无自性是极易故，说'复次'等。'无事物'是指离事物。'如是于他自性'是指不能了知火等自性暖等非造作及不依他故。
'世间何故于此投入恶分别网'是指以分别论典所说现量等量成立事物自性，世间为何令心不安，因为以现量等量不能成立事物自性故。
为显示其释义故，说'如何'等。'等'字摄取影像等。'自方成立之喻'是指彼等为世间了知为虚妄故。'无二者共许喻故'是指于说无自性及有自性二者共许之喻中无有自性之喻故。
'如是我已遮一切诤'是指因无事物极易成立故，我已遮一切诤。为显示'任谁亦不能说答'故，一切答皆与所成立相同。

།ད་ནི་གཞན་ལ་སྙིང་རྗེ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་སུ་གཞུག་པ་སླ་བ་ཡིན་པས་སོ། །ལོ་ཀ་ལ་དོན་མ་ཡིན་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར་སུ་ཞིག་གིས་རྦད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལོ་ཀས་གནོད་པ་བྱས་པ་དེས་ང་ལ་ལོ་ཀ་འདིས་ གནོད་པ་བྱས་པས་ད་ཁྱོད་ཀྱིས་ལོ་ཀ་སླུས་ཤིག་ཅེས་སྐུལ་བར་བྱེད་པའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁྱོད་ལོ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ལོ་ཀའི་སྟེང་དུ་རྒྱ་འཛུགས་པར་བྱེད་ཅེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལོ་ཀ་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྙིང་རྗེའི་ གནས་སུ་གྱུར་པའོ།།དར་གྱི་སྲིན་བུ་ལྟར་རང་གི་རྟོག་པའི་སྦུབས་ཀྱིས་གཏུམས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་དར་གྱི་སྲིན་བུ་རང་གི་ཁ་ཆུའི་སྦུབས་བྱས་ནས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཏུམས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་རྟོག་པ་ཉིད་སྦུབས་ཡིན་ལ་དེས་གཏུམས་པའོ། །རྒྱ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རྟོག་གེ་ངན་ པའི་སྲད་བུས་བྲེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།རྟོག་གེ་ངན་པ་ཉིད་སྲད་བུ་ཡིན་ལ་དེ་བྱས་པའོ། །འདིའི་དོན་ནི་འཇིག་རྟེན་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཁོར་བར་བཅིངས་པ་དེའི་སྟེང་དུ་རྟོག་གེ་ངན་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་མས་དངོས་པོ་རྣམས་རང་ བཞིན་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་འཆིང་བའི་རྒྱ་བྱེད་པ་སྟེ།རང་བཞིན་ཡོད་པར་བསྒྲུབས་པས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་འཁོར་བར་ཤིན་ཏུ་དམ་པོར་བཅིངས་པས་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་བས་སོ་ཞེས་པའོ། །དེས་ན་རྟོག་གེ་ངན་པས་བྲེས་པའི་སྲད་བུའི་རྒྱ་དོར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར།རྩོད་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྩོད་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་གེ་ངན་པས་བྱས་པའོ། །རྟོག་གེ་ངན་པ་ནི་ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་པས་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟུགས་བརྙན་དང་འདྲ་བས་ བརྫུན་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།རང་གི་མཚན་ཉིད་མེད་ཅིང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་གཞལ་བྱ་བཀག་པ་ཡིན་ལ། མངོན་སུམ་མམ་རྗེས་སུ་དཔག་པའང་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མས་བཀག་པའོ། །རྟོག་གེ་ངན་པའི་གཞུང་ལུགས་ ཀྱིས་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་ཚད་མ་མ་ཡིན་ན་གང་ཞིག་ཚད་མ་ཡིན་ཞེ་ན།ལན་ནི་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དེ་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ནས་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་ པས་སོ།།དེ་ཡང་ལུང་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི་སླ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ནས་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་བསྒྲུབ་པ་ལ་སུན་འབྱིན་པ་ལ་ལན་བཏབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ ལ་ཡང་གདབ་པའི་ཆེད་དུ་དང་།སུན་ཅི་ཕྱིན་དུ་རྒོལ་བའི་ཉེས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སུན་འབྱིན་ལྷག་མ་འདིར་བཏང་བྱ། །ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སུན་འབྱིན་ལྷག་མ། གོང་དུ་བསྟན་པ་ཡང་ནི་ཤེས་བྱས་ན། །ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པས་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱེ་བ་དགག་པ་སུན་འབྱིན་གང་བཤད་པ་དེ་ཉིད་ལས་སུན་འབྱིན་པ་ལྷག་མ་སྟེ།བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་རིགས་པར་ཤེས་པར་བྱས་ནས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སུན་འབྱིན་གཏང་བར་བྱ་ཞེ་ན། ཕྲད་པ་ལ་ སོགས་པ་ཕྱོགས་ཀྱི་ལན་གྱི་ཆེད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཕྲད་ནས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དམ་འོན་ཏེ་མ་ཕྲད་པར་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་དེའི་ལན་ཏེ། གང་མ་ཕྲད་པར་མཚུངས་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་རིགས་པ་ ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།

现在为了说明对他人无有悲悯心的缘故，所以说'因此'等。'为何'是说容易令理解无自性。'谁为了对世间造作非利而强迫'是说被世间所害者对我说:'世间对我造作损害,现在你要欺骗世间'而劝诱。
若问为何，则说'你世间'等。因为在世间上设置网罗而结合。若问世间如何，则说'烦恼'，即是悲悯之处。
说'如同蚕蛹被自己的分别念茧所包裹'，就像蚕以自己的口水作茧而被其包裹一样，以自己的分别念为茧而被其包裹。若问网罗如何，则说'以恶分别之线编织'，即恶分别就是线而造作。
此义是说世间以自己分别念的力量而系缚于轮回之上，又以恶分别的教义中现量等量度来成立诸法有自性，因此又作系缚之网。由于成立有自性，使世间众生于轮回中极为牢固地系缚而不得解脱。
因此为了显示应当舍弃恶分别编织的线网，所以说'此诤论'等。'此诤论'是由恶分别所作。由于恶分别依赖量和所量，为了破除彼故，说'事物'。因为一切法如同影像故是虚妄，因此无有自相等。
'无有自相也无有共相'是破除所量，'现量或比量有何'是破除量。若恶分别的教义中现量和比量非是量，则何者是量？答案是说'于此'等。通达一切法以不缘取的方式者即是现量，因为唯有彼能如实了知法的自性故。
彼亦是随顺经教而说世俗有，非是实有事物。如是显示成立无自性是容易之后，对说实事者成立因果的诤难作答，为了对彼作答以及显示无有相违过失故，说'复次'等。
应当结合'此处应放余诤难'。'余诤难，若了知上述所说'是说通过缘起安立而破除他方生起的诤难所说的彼诤难之余，即了知'非从自生'等相应者。
若问为何应放诤难，则说'为了会遇等方面的答辩'等。对'是否会遇而生果或是不会遇而生果'作诤难的方面，其答辩即'若不会遇则不平等生起'，此中有何道理等。

།དེའི་ཆེད་དུ་སྟེ། གང་མིག་དང་ཁབ་ལེན་གྱི་དཔེའི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་སྨྲ་བས་སྐྱོན་སྤོང་བྱས་པ་དེ་སྤང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སུན་འབྱིན་ལྷག་མར་འདིར་གཏང་བར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། །འདི་ལྟར་བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་སྐྱོན་གང་བརྗོད་པ་དེ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་མ་ཕྲད་པར་རུང་བ་ཁོ་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གང་བརྗོད་པ་དེ་ལ་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། གང་བྱ་བར་ནུས་པ་དེ་གང་ གི་རྒྱུ་ལ་ནུས་པ་ཡོད་པའོ།།འདིར་སྐྱེད་ཟིན་པ་ལ་ནུས་པ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ས་ལ་སོགས་པ་སྐབས་སུ་སུན་འབྱིན་པ་གང་བརྗོད་པ་དེ་འདིར་ཡང་གཏང་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བརྟེན་ནས་གདགས་པའི་ཇི་ལྟར་ཤིང་རྟ་རང་ཡན་ལག་ལས་གཞན་ འདོད་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཤིང་རྟ་ལ་སུན་འབྱིན་པ་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕང་ལོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཏང་བར་བྱའོ་ཞེས་པའོ།།སུན་ཅི་ཕྱིན་དུ་རྒོལ་བ་ཡང་ཅི་ལྟར་ཡོད་མིན་པ་དེ་ལྟར་སྔར་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཁོ་བོས་རང་གི་ཕྱོགས་འཛུགས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་འགེགས་ པར་བྱེད་ན་དེའི་ཚེ་ཁོ་བོས་སུན་ཅི་ཕྱིན་དུ་རྒོལ་བར་འགྱུར་བ་ལས་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཁོ་བོས་སུན་འབྱིན་ཅི་ཕྱིན་དུ་རྒོལ་བ་ཇི་ལྟར་ཡིན།འདི་ལྟར་གཞན་གྱིས་ཁས་བླངས་པའི་དངོས་པོ་བཀག་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྡོག་པ་ཙམ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་རང་གི་ ཕྱོགས་འཛུགས་པ་དང་བྲལ་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར།དེ་ཡང་། རྟོགས་རྣམས་དངོས་པོ་ཡོད་ན་འབྱུང་བ་སྟེ། །དངོས་པོ་ཅི་ལྟར་མེད་པ་ཡོངས་དཔྱད་ཟིན། །དངོས་པོ་མེད་པར་འདི་རྣམས་མི་འབྱུང་དཔེར། །བུད་ཤིང་མེད་པར་མེ་ཡོད་མིན་དེ་བཞིན། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་རྟོག་པས་བཅིངས། ། མི་རྟོག་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་གྲོལ་འགྱུར་བས། །རྟོག་རྣམས་ལོག་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་དེ། །རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་འབྲས་བུར་མཁས་རྣམས་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་ཕྱོགས་འགེགས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དགག་པར་བྱ་བའི་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་དངོས པོར་གྲུབ་པ་མེད་པས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་སུན་ཅི་ཕྱིན་དུ་རྒོལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་ཕྱོགས་འདི་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུན་ཅི་ཕྱིན་དུ་རྒོལ་བ་ལ་སྐྱོན་ལྷག་མ་བརྗོད་པ་ཡང་སྐྱོན་སྔར་བསྟན་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ་སུན་ཅི་ཕྱིན་དུ་རྒོལ་བ་ཡང་ཅི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་སྐད་དུ་སྔར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཕྱོགས་འདིས་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ་གཏང་བར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་བདག་གིས་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་བསལ་ན་སུན་ཅི་ཕྱིན་དུ་རྒོལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། འགའ་ཞིག་གིས་རང་གི་ཕྱོགས་འཛུགས་ཤིང་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་འགེགས་ན་དེའི་ཚེ་ཁོ་བོ་དེ་ལས་ཟློག་པར་སུན་ཅི་ཕྱིན་དུ་རྒོལ་བར་འགྱུར་བ་ ལས་འོན་ཀྱང་དངོས་པོར་འགྱུར་བ་འགའ་ཡང་མེད་པར་རང་གི་ཕྱོགས་དང་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་མེད་པས་དེ་དག་ལ་སྒྲུབ་པ་དང་དགག་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར།དེ་དག་ལས་བཟློག་པའི་བདག་སུན་ཅི་ཕྱིན་དུ་རྒོལ་བ་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་འགྲེལ་ པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་སྟོན་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །བརྟེན་ནས་བཏགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གིས་བདག་ མེད་པ་སྟོན་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ།།གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ལའོ། །སུན་འབྱིན་པ་གང་བཤད་པ་དེ་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།

为此，即为了破除以眼睛和磁铁为喻而说因果的过失，应当在此说余下的破斥。如'非从自生'等所说的缘起等情况下所说的过失，也应当应用于眼睛等。
若说'不接触也能生起'，那么所谓'能'是什么呢？即是说某事物的因中具有能力。此处，以'已生者不可能有能力'等所说的缘起中对地等的破斥，在此也应当运用。
同样，如'车非异于自支分'等对车的破斥，也应当同样用于车轮等。
所说'诡辩论也如无所说'，是说如果我离开建立自宗而仅遮破他宗，那时我将成为诡辩论者。然而，由于二边都不存在，我怎么会成为诡辩论者呢？如此，通过遮破他人所许的事物而仅仅成立遣除分别，如何能说离开建立自宗呢？
如说：'诸分别于事物存在时生起，已详细观察事物如何不存在。无事物则彼等不生，如无薪则无火一般。凡夫为分别所缚，无分别瑜伽师得解脱，诸智者说分别消除，是观察的果实。'
也不存在遮破他宗，因为所要破除的他宗实际并不成立。因此，我也不是诡辩论者。
'余过以此理可知'是说，对诡辩论的其余过失也应当以前述'诡辩论也如何'的道理来理解。
若说'我若破除他宗将成诡辩论者，若有人立自宗破他宗时，我反对此即成诡辩论者'，然而实际上并无任何实体，无自宗他宗，因此对它们的成立与破除都不成立，那么我如何会成为与此相反的诡辩论者呢？等等其他过失也应当说明。
为了解释这些，说'缘起'等。'安立缘起'是在说明法无我的场合。'安立假名'是在说明人无我的场合。'他宗'是指说有自性的宗派。'所说破斥'即是'非从自生'等。

།སུན་འབྱིན་པའི་ལན་གྱི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དང་བཅས་པར་སྨྲ་ བས་སུན་འབྱིན་པའི་ལན་གདབ་པའི་དོན་དུ་གང་མ་ཕྲད་པར་མཚུངས་པས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་རིགས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཉིད་ལ་སུན་འབྱིན་གཏང་བར་བྱའོ།།སུན་ཅི་ཕྱིན་དུ་རྒོལ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བསྟན་བཅོས་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལས་སོ། །སུན་འབྱིན་པ་ལྷག་མ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་གཞག་པ་དང་གཞན གྱི་ཕྱོགས་བཟློག་པས་སོ།།མཚན་ཉིད་བྱས་པ་འདི་ཡང་དག་པ་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་འཇོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སེལ་བ་ཙམ་ལ་འཇུག་པའི་རྒོལ་བ་ནི་སུན་ཅི་ཕྱིན་དུ་རྒོལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཡང་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །མཚན་ ཉིད་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སུན་ཅི་ཕྱིན་དུ་རྒོལ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ།།དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་གཉིས་ཀ་ལ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཅན་དང་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་མ་གྲུབ་པས་རང་གི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་གཞག་པ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བསྡུ་བར་བྱའོ། །ཕྱོགས་འདི་ ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུན་ཅི་ཕྱིན་དུ་རྒོལ་བ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡོད་མིན་པ་དེ་སྐད་སྔར་བཤད་ཅེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་འདི་ཉིད་ཀྱིས་སོ།།ད་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྔར་བཤད་ལྷག་མ་ཕྱོགས་ འདི་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་བར་གྱིས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་སྟོན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་དང་། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་སྟོན་ཅིང་ངོ་། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །བདག་མེད་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ ཆོས་དང་གང་ཟག་དབྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་དང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པས་དབྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་གསུངས་ཤེ་ན། འགྲོ་བ་རྣམ་དགྲོལ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་ པ་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དང་།ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་ལ་རྣམ་གཞག་བྱའོ། །གཉིས་ ཀ་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་རྣམ་གཞག་བྱའོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ཡང་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། འགྲོ་བ་རྣམས་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་འགྲེལ་ པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།བདག་མེད་པ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལོག་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་སོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དག་ལས་གྲོལ་བར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་གནས་པ་བཞིན་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལྡོག་པས་སོ།

所谓'为了回答诽谤'是指为了回答实事论者的诽谤，对于'未相遇则不能产生相似'这一说法有什么道理等等所说的这些话进行反驳。
为了说明非诡辩论者，故说'论典中'等。'论典中'是指中观论典。
为了说明其余的诽谤，故说'以何'等。'以何'是指建立自宗和遮遣他宗。
'此定义成为正确的定义'是指离开建立自宗而仅仅从事于遮遣他宗的论者是诡辩论者的定义，这成为正确的定义。
'此定义'是指诡辩论者的定义。
'如是等'等词是指应当总结为：由于双方都未成立有法、因和喻，故不应建立自宗。
'以此宗'是指以前所说的诡辩论者也不存在的这一宗。
现在为了说明总义，故说'于此彼'等。'至此'是指从如是前说到以此宗了知为止。
'是故此显示'是指显示法无我和人无我。
'空性之分类'是指无我和空性是异名。
'此无我'等中，'以法与补特伽罗分'是指以法无我和人无我分类的意思。
若问为何说此？故说'为解脱众生'等。从彼解脱有二种：即断除烦恼障为相和断除烦恼障及所知障为相。
其中，对于断除烦恼障为相的解脱，应安立声闻和独觉通过遍知人无我而获得。断除二障为相的解脱，应安立菩萨和佛获得。
彼解脱也是从通达二无我而产生的，所以说'为解脱众生'。
为了解释此义，故说'此无我'等。'为解脱而说'是指一切烦恼都从我执而生，若我执消除则一切烦恼都会消除。
'以获得一切种智'是指通过证悟法无我而如实通达一切法的实相。
'为解脱'是指为了从烦恼障和所知障解脱，如实通达诸法的自性而消除所知障。

།གལ་ཏེ་ཇི་སྲིད་དུ་ཕུང་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་བདག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མ་སྤངས་པས་ཕུང་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་ན་བདག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མི་འབྱུང་བས་དེ་རྣམས་ལ་ ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྐྱེན་འདི་པ་ཙམ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་གཉི་ག་ཡང་ཤེས་པའི་རྣམ་གཞག་ཇི་ལྟར་མི་བྱ་ཞེ་ན།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྟེན་ ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྐྱེན་ཉིད་འདི་པ་ཙམ་མཐོང་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ངོ་།།ཞེས་བྱ་བ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེ་ཙམ་དུ་མཐོང་བ་ཡིན་གྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་བསྒོམས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་མཚན་མ་མེད་ཅིང་རྩོལ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པའི་རྟེན་རྒྱུར་གྱུར་པ་དེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །དེས་ན་དེ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་བསྒོམ་པ་མེད་པས་དེ་རྣམ་གཞག་མ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ ཁམས་གསུམ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཐབས་ཙམ་གྱིས་རང་བཞིན་ཅན་དེ་དག་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་མ་རྟོགས་ པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མི་སྤོང་བས་སོ།།དེ་ལྟར་སྔར་བསྟན་པའི་བདག་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ནས། བདག་མེད་པ་དེ་དག་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་པ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པ་མང་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དང་བཞིའི་སྒོ་ནས་སོ།།སླར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། །གདུལ་བ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་གདུལ་བ་རྣམས་ལའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདག་མེད་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གདུལ་བའི་བསམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདུལ་བ་རྣམས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་མོས་པ་ཡོད་པ་ལས་སོ། །དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཉི་ཤུའི་རྣམ་གཞག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་རོ། །མདོར་བསྡུས་ཏེ་སླར་ཡང་བཞིར་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྡུས་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་བཞི་གསུངས་པས་སོ། །ཐེག་ཆེན་དུ་ཡང་བཞེད་པ་ཡིན། །ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཉི་ཤུ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་ པོར་ཡང་བཞེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་རྣམས་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི་རྒྱས་པར་ཕྱེ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་ཡིན་ལ། མདོར་བསྡུ་ན་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བཞི་ཡིན་ལ། ཤིན་ཏུ་མདོར་བསྡུ་ན་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་དང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པའི་དབྱེ་བས་གཉིས་སོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ཉི་ཤུ་མདོའི་ཁུངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་རྣམས་ནི་གོང་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་དམ་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ནི་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུས་གདུལ་བའི་སྐྱེ་བོའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདུལ་བའི་སྐྱེ་བོའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་སོ། །བསྟན་བཅོས་ ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་སོ།

如果只要对五蕴有执著，就没有断除对我的执著，如果对五蕴无执著，就不会生起对我的执著，那么对于那些仅仅完全了知缘起法'此缘性'而完全了知法无我的人们，怎么不建立他们也了知二无我的安立呢？为了对此作答，说'声闻'等。
'虽见缘起此缘性'是说，当此有时彼生起，仅仅见到如是缘起，而不是见到缘起的自性。
'未修圆满法无我'是说，他们没有无相无功用相，作为获得佛法之所依因的缘故。因此，由于他们未修圆满法无我，所以未作安立。
正因如此，说'三界'等。即仅仅以断除作为三界烦恼之因的我执的方便，具有这种自性的他们。
'于彼等'等是说，由于未完全通达人无我，所以不能断除贪欲等。
如是显示前说二种无我的总结后，为了广说彼等无我，说'如是'等。'此'即是无我。'多种'是从十六种和四种门中。'复次'是就二种而言。'于所化'是从内空性等门中对所化众生。
为了解释此义，说'无我'等。'由所化意乐种种'是说，由于所化众生对空性等有入空性的意乐。
为了显示二十空性的安立，说'其中'等。'广说'是从十六种门中详细宣说。'略说复说为四种'是说略说宣说四空性。'大乘中亦许'是说二十空性在大乘中也承许，因为它们是道的自性。
此义若广分则为十六空性，若略说则为自性空性等四种，若极略说则由法无我和人无我的分类为二。
为了从经典依据显示二十空性，说'如说'等。这些将在下文解释。
为了显示这些分类也是世俗谛中，说'空性或非空性'等。空性和非空性由于互相观待而安立，故全无自性。'以如是相所化有情之力'是说依所化空性众生的力量。'论中'是指《中论》。

།གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་སྟེ། རང་བཞིན་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཅུང་ཟད་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ལས་འོན་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ཅུང་ཟད་ ཀྱང་མེད་པས་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་བཏགས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར།སྟོང་ངོ་ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད་དེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགའ་ཞིག་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་འདོད་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དམ་མི་སྟོང་པའམ་གཉིས་ཀའམ་གཉིས་ཀ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱའི།འོན་ཀྱང་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པ་མ་བརྗོད་ན་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་ནུས་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་ལ་གནས་ཏེ། ཐ་སྙད་ཀྱི་དོན་དུ་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྒྲོ་བཏགས་ནས་སྟོང་ངོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་ལ། མི་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྟོང་དང་མི་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྟོང་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སྟོང་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གདགས་པའི་དོན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདིར་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ ལས།ཐམས་ཅད་བདེན་ཞིང་བདེན་པ་ཡིན། །བདེན་དང་མི་བདེན་པ་ཡང་མིན། །བདེན་མིན་མི་བདེན་པ་ཡང་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི། གང་དང་གང་ལ་སྔར་གང་དགའ། །དེ་དང་དེ་ནི་དེ་ལ་སྤྱད། །སྣང་བར་གྱུར་ན་དམ་ཆོས་ཀྱི། །སྣོད་དུ་ནམ་ཡང་འགྱུར་མ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །རེ་ཞིག་དང་པོ་ཉིད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རང་ལ་གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོའི་དབྱེ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་པར་ཐོས་པའི་དོན་དུ་མངོན་པར་འདོད་པའི་སྐྱེས་པའི་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ། དཔེར་ན་ཀླ་ཀློ་སྐད་གཞན་གྱིས། །གོ་བར་མི་ནུས་དེ་བཞིན་དུ། ། འཇིག་རྟེན་འཇིག་རྟེན་པ་མེད་པར། །ནམ་ཡང་གོ་བར་ནུས་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་རྩོད་ཀྱི། གང་འཇིག་རྟེན་པས་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་ངས་ཀྱང་ཡོད་པ་པར་འདོད་པ་ཡིན་ལ། གང་འཇིག་རྟེན་ལས་ཡོད་པར་མི་འདོད་པ་དེ་ངས་ཀྱང་ཡོད་པར་མི་འདོད དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལུང་གིས་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པར་གང་བདེན་པར་བཏགས་པ་དེ་ཉིད་རེ་ཞིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་མཐོང་བ་ལ་ལྟོས་ནས་བདེན་པ་ཉིད་དུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ།གང་གིས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་མཐར་ཐུག་པ་ ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱིས་མཐས་ཀླས་པ་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆགས་པ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་དང་།རོ་མྱོང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྐྱོན་དང་བཅས་པའི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཉེ་བར་སྟོན་པའི་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐམས་ཅད་གཟིགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་མ་ལུས་པ་མཁྱེན་པའོ་ཞེས་བདག་དང་བདག་ལ་འཇིག་རྟེན་གུས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ།།དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བློས་གུས་པ་སྐྱེས་པའི་གདུལ་བྱའི་ སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ཕྱིས་ཀྱི་དུས་སུ་ཐམས་ཅད་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བདེན་པ་ནི་གང་གཞན་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་སྐད་ཅིག་སོ་སོ་ལ་འཇིག་པ་ཡིན་པས་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་མཐོང་བས་ཐམས་ཅད་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལ་ལར་ཐམས་ ཅད་བདེན་པ་དང་བདེན་པ་མ་ཡིན་པ་གསུངས་ཏེ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས་ཐམས་ཅད་བདེན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ལ། འཕགས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས་ཐམས་ཅད་བརྫུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་དམིགས་པས་སོ།

关于'如果'等词，是说如果某一事物不是空性，即具有自性的话，那么相对于它而言应当会有某种空性存在，然而连一丝一毫非空性的事物都不存在，那么相对于它所假立的空性又怎么可能存在呢？
'也不说空'这句话是说，有些人想要表达诸法不颠倒的本性，因此不应说一切是空性，或非空性，或二者皆是，或二者皆非。然而如果不说其本性的真实状况，就无法理解，因此我们依据世俗谛，为了言说的目的，随顺所化众生而假立，可以说'是空'，也可以说'非空'，也可以说'亦空亦非空'，也可以说'非空非不空'。
正因如此，才说'为了假立的目的而说'。这里应当了解其意趣是这样的，如《中论》所说：'一切是真实，亦是不真实，亦真实非真实，非真实非不真实。'
这其中的含义如说：'于何人何处，随其所好乐，若能显现者，终不成法器。'
首先，世尊对于那些想要听闻自成实事及诸法差别自性的所化众生，如同'犹如对野蛮人，不能以他语言，令解如是世间，离世间不能解'这样说。同样，'我与世间共诤，我认为世间认为有的就是有，世间认为没有的我也认为没有'这样的教言，是说对于无明翳障者所执著的蕴处界等为真实的，世尊首先也随顺他们的见解而说是真实的。
为了使人对自己和世间生起恭敬心，宣说了从有顶至虚空界无边的风轮等的生住灭差别种种现象及其因缘、感受、过患等无颠倒的道理，世尊是一切智者、一切见者、了知一切世间行为者。
如此对世尊生起'是一切智者'这样恭敬心的所化众生，后来又对他们说'一切非真实'。
其中，真实是指不会变异为他者，而诸行在刹那刹那中灭去，可见会变异为他者，因此一切非真实。
有时说一切既是真实又非真实，是说对凡夫而言一切是真实，对圣者而言一切是虚妄，因为他们如此所见。

།ལ་ལར་དུས་ ཤིན་ཏུ་ཡུན་རིང་བར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ལ་གོམས་པ་སྒྲིབ་པ་ཅུང་ཟད་དྲུངས་མ་ཕྱུང་བ་རྣམས་ལ་བདེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མི་བདེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ།སྒྲིབ་པ་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་དེ་སྤང་བའི་ཆེད་དུ་མོ་གཤམ་བུའི་སྔོ་བསངས་དང་། སྔོ་བསངས་མ་ཡིན་པ་ འགེགས་པ་བཞིན་དུ་གཉི་ག་བཀག་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ལམ་ལོག་པ་ལས་བླན་ནས་ལམ་ཡང་དག་པ་ལ་འགོད་པ་ནི་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་བསྟན་ པའོ།།ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མིག་གིས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གིའོ། །རང་བཞིན་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། །རང་བཞིན་གང་གིས་དེ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི། ཐེར་ཟུག་གནས་པ་ཉིད་དང་ནི། །མི་འཇིག་མ་ཡིན་ཉིད་ཀྱི ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་འགྱུར་མེད་པ་དང་། འཇིག་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་པར་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་རང་བཞིན་ལ་རྣམ་འགྱུར་མེད་པ་དང་འཇིག་པ་མེད་པས་དེ་རྣམས་རྣམ་ པར་འགྱུར་བ་དང་།འཇིག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ལས་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སེམས་ཅན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་སོ། །དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པ་ཉིད་དང་། མི་འཇིག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་བཞིན་མི་འདོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ་ཞེས་པའོ། །འདིར་སློབ་དཔོན་གྱི་བཞེད་པའི་དབང་ དུ་བྱས་ན་ནི་མདོའི་ཚིག་དང་དེའི་བཤད་པ་ཡང་འདིར་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་ཡིན་ནོ།།འཕགས་པ་རྣམ་གྲོལ་སྡེའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ནི། མདོའི་ཚིག་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་འགྱུར་ལ། དེའི་བཤད་པ་ནི་ཐེར་ཟུག་པ་སྟེ། འཚོགས་པ་ཡིན་ལ། དེར་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མ་དམིགས་པས་དངོས་པོ་ཐེར་ཟུག་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟ་བུ་ལ་འཇིག་པ་མེད་པས་འཇིག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་འདི་ལ་ཡོད་པས་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས བཞེད་དོ།།དེ་ལ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་སོ། །རང་བཞིན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་ལས། །འབྱུང་བ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་མྱུ་གུ་དང་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ རྣམས་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་པར་གྱུར་ན།དེའི་ཚེ་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཅི་ཞིག་དགོས། ཇི་ལྟར་ད་ལྟའི་འདུ་བྱེད་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་མ་རིག་པ་དང་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་དེ་སྐྱེ་བའི་དོན་དུ་བྱེད་པར་མི་ འགྱུར་ཏེ།དེའི་རང་བཞིན་ཡོད་པས་སོ། །གལ་ཏེ་མ་སྐྱེས་པའི་སྔ་རོལ་དུ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ལ་ཡང་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བ་ལས་འོན་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་རང་བཞིན་དེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། ཞེ་ན། དེ་ལྟར་འདོད་ན། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་ན་ནི། །རང་བཞིན་བྱས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།

有时对于长期修习见真实性，而烦恼障未完全断除的人们，佛说'既非真实亦非不真实'。为了断除那些微细的烦恼障，就像遮止石女儿的蓝色和非蓝色一样，二者都被遮止。这是佛世尊随顺教导，即从邪道中救出并安置于正道上称为教导，如是对所化众生的教导即是随顺教导。
现在为了显示空性的意义，所说'内空性'等。'眼是空'是说眼睛以自性是空的。'彼'即是眼睛的。'自性彼'即是以自性空的体相。'如是'等是说耳等也是以耳等自性而空，因为它们的自性也是空性。
若问以何种自性而说它们是空性？对此回答说：'以其常住性，及不坏性故。'即是说，依据无变异和无坏灭的自性，它们是无自性的。如是，若眼等有自性，则因自性无变异和无坏灭，它们应成无变异和无坏灭，然而事实并非如此，故它们无自性。'许为内空性'是说因为眼等被认知为有情性。
为了说明经典依据，说'如经中说'等。为了解释常住性和不坏性，说'若诸'等。'不舍自性'即是说具有不变异的自性。此处若依据论师的意趣，则经文及其解释皆如此处所说。
若依圣解脱军的意趣，则经文应为'非常住性及非坏性'，其解释为：常住即是和合，由于未得见事物的自性，故事物非常住。如是无坏故为非坏性。由于具有如是无生无灭法性的自性，故说眼等为内空性。
为了说明论典依据，说'如说'等。'如说'是出自《中论》。'自性从因缘，生起不应理'，是说若芽和诸行等有自性，则已有者何需因缘？如同现在的诸行和芽等也不需要无明和种子等作为生起之因，同样其他也不会为了生起而作为能作，因为其自性已存在。
若说未生之前任何事物都无自性，若有自性则生起将无意义，然而在生起之前，其自性依靠因缘而后生起。对此说：'若从因缘生，自性成所作。'

།གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་རང་བཞིན་བྱས་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་རང་བཞིན་བྱས་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པས་བྱས་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དེས་ཁོ་བོ ཅག་ལ་གནོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་རུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བྱས་པ་དང་རང་བཞིན་དག་ནི་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་མི་རིགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་ པས་ན་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་ཚིག་ཡིན་པས་གང་བྱས་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་མི་བརྗོད་པ་དེ་དཔེར་ན་ཆུའི་དྲོ་བ་ཉིད་དེ་མེ་ལྕེ་ལས་འབྲེལ་པ་ལས་འབྱུང་བ་དང་།ཆུ་ཤེལ་ལ་སོགས་པ་ལ་པདྨ་རཱ་ག་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ལྟ་བུའོ། །གང་མ་བྱས་པ་དེ་ལ་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་མེའི་དྲོ་བ་ཉིད་དང་ བཅོས་མ་མ་ཡིན་པའི་པདྨ་རཱ་ག་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པའི་ངོ་བོ་སྟེ།དེ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་གཞན་དང་ཕྲད་པ་ལས་མ་བྱུང་བས་སོ། །དེ་ལྟར་མ་བྱས་པ་ནི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་གནས་པ་ལ་ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་ངག་མེའི་དྲོ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། བྱས་པ་ཡིན་པས་སོ། །ནོར་བུ་དང་བུད་ཤིང་དང་ཉི་མ་རྣམས་ཕྲད་པ་དང་གཙུབ་ཤིང་གཙུབས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་མེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པར་དམིགས་པ་ཡིན་ལ། མེ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་དྲོ་བ་ཉིད་ཀྱང་མི་སྲིད་དོ། །དེས་ན་དྲོ་བ་ཉིད་དང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པས་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཆུའི་དྲོ་བ ཉིད་བཞིན་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་འང་མི་འགྱུར་རོ་གསལ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་བ་ལང་རྫི་དང་བུད་མེད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཚ་བ་ཉིད་མེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་གྲགས་པས་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན། ཁོ་བོ་ཅག་གིས་མ་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་བརྗོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ ཁོ་བོ་ཅག་གིས་འདི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ།རང་བཞིན་གྱིས་མཚན་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པས་སོ། །མ་རིག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་རང་བཞིན་མེད་པའི་དངོས་པོའི་ཚོགས་ལ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ ལྟར་རབ་རིབ་ཅན་རབ་རིབ་ཀྱི་སྐྱོན་གྱིས་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་བཅོམ་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཉིད་ཀྱིས་བྱིས་པ་རྣམས་དངོས་པོའི་ཚོགས་རང་བཞིན་མེད་པ་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་མངོན་པར ཞེན་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་མངོན་པར་ཞེན་པ་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། མེའི་མཚན་ཉིད་དྲོ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་དུ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་བྱིས་པའི་ སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་གྲགས་པས་འདི་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཆོས་མངོན་པར་རྣམ་གཞག་མཛད་པ་ཡིན་ནོ།།མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་པས་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་གི་ཚེ་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་མེད་པས་དྲི་མ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གིས་མཐོང་བ་ ལ་ལྟོས་ནས་དེའི་ཚེ་རབ་རིབ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་རིབ་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་དམིགས་པའི་སྐྲ་ཤད་མི་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོའི་བློ་གྲོས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་མི་དམིགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་འདི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།། དེ་ལ་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་མེའི་དྲོ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་འདི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་རང་བཞིན་མེད་པར་བརྗོད་ན་འོ་ན་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅི་ཞིག་ཡིན། རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཅི་ཞིག་ཡིན་པ་དེ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རང་བཞིན་ཉིད ནི་བཅོས་མིན་དང་།།གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ་འདི་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ།

如果认为因为是从因缘而生，所以承认是自性所作，那么承认自性所作就会导致成为所作，这对我们并不会造成损害的话。为了说明这也不合理，所以说：'自性是所作，怎么会合理呢？'所作和自性二者是相互矛盾的，所以完全不合理。
如此，因为是自体所以称为自性，这是词源解释，凡是称为所作的事物，例如水的热性是从火焰接触而生，以及水晶等物质上红宝石等的性质。凡是非所作的称为自性，例如火的热性和天然红宝石等所具有的性质，因为它们的事物不是从与他物接触而生。
如此，非所作是自性，这是世间共识，我们也说火的热性不是自性，因为是所作。从宝石、柴火、太阳相遇以及钻木取火等因缘观察到火依赖因缘，离开火也不存在热性。因此热性是由因缘所生，因为是所作，如同水的热性一样，明显可以理解不会成为自性。
如果说因为牧童和妇女等人都知道热性是火的自性，怎么能说不是自性呢？我们不是说这不为人知，而是说这不应该成为自性，因为不具备自性的特征。随顺无明颠倒，世间对无自性的事物认为有自性，如同眼翳者因眼翳过患而执著无自性的毛发等为有自性一样，被无明眼翳所损的智慧眼的凡夫们对无自性的诸事物执著为有自性。
如其所执而说其特征，说火的特征是热性，因为除此之外未曾观察到，由不共性而成为自相，所以说是自相。世尊也是因为这些为凡夫所共知，而在阿毗达磨中安立这些自相。说无常等是共相因为是共同的。
当以无无明眼翳的清净智慧眼观察时，如同无眼翳者不见眼翳缘所见的毛发一样，圣者说诸事物的自性不是凡夫智慧所遍计执的无所见的自性。
对此有人说：如果说火的热性等是从因缘而生，所以是所作而无自性的话，那么自性的特征是什么？自性又是什么？对此应当回答：'自性即无造作，不依赖他者。'这已经解释过了。

།འདིའི་དོན་ནི་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་དམིགས་པའི་དངོས་པོའི་ཚོགས་རྣམས་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་དང་བྲལ་བ་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་གང་གིས་མ་དམིགས་པའི་ཚུལ་ གྱིས་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལ་རང་བཞིན་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་མཚན་ཉིད་ནི། རང་བཞིན་ཉིད་ནི་བཅོས་མིན་དང་། །གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཡིན། །ཞེས་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་གཞག་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །བཅོས་མ་མ་ཡིན་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཡང་ཅུང་ཟད་ ཀྱང་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར།དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་ཅི་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་དེ་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ རང་བཞིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་སོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་མཛད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་དང་། གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་མཛད་པའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གང་གི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་དོ། །བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཉིད་དེ་མཛད་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་བ་དང་མ་བྱུང་བ་དག་ལས་དེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་ ལས་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི།གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་མཛད་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་ཆོས་ཉིད་ནི་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ནས་འདྲི་བ་ནི།ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཅི་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་བཤད་པ་ནི། མིག་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རང་བཞིན་ཡང་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་འདྲི་བ་ནི། དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །དེ་ལ་ལན་ནི། འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའོ། །བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུའི་དྲོ་བ་ཉིད་བཞིན་དུ་བཅོས་མ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །གཞན་ ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་རྒྱན་གཡར་བ་བཞིན་དུ་གཞན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རང་དབང་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་པའོ།།དེ་ན་འཕགས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཁོ་ནས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། རང་བཞིན་དེ་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་དྲི་བ་ནི། ཅི་དེ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ཤེས་པས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མེད་དོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་མེད་ན ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ལམ་བསྒོམ་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ལམ་བསྒོམ་པའོ། །དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ། །དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འགག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་པས་གཙོ་བོའི་ཁུག་མའི་ནང་དུ་ཐིམ་པར་འགྱུར་བར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་པ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་འཇིག་པས་སོ། །ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ཚོགས་ཀྱིས་སོ།།ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བསྙད་དུ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །སྤྲོས་པས་རྟོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་སོ།

此义为：被无明翳障所缘取的诸事物，对于远离无明翳障的诸圣者来说，以何种自性不被缘取的方式成为所行境，那即称为自性。其相为：'自性即是无造作，不观待于他者。'如龙树等诸论师所作建立。
彼无造作等自性也毫无所有，正因如此，是无事物的自性，故无自性，应知事物无有自性。又'何者'等，如是相的自性即是无造作、不观待他者的自性。
'论师'即是龙树尊者。'论中特别建立'即是建立无造作及不观待他者的特性。为了对此作答，故说'依何而作'等。'依何而作'即是法性。'无论出现与否'即是若诸如来作彼法性时，则彼时诸如来的出现与否，将成为有无之因。
因为彼等所作，故无论彼等出现与否，法性唯是安住。'有法性'即是诸法之法性自性是存在的。对此不了解法性自性而问：'此所谓法性是什么？'而说。解释法性自性即说：'是眼等诸法的自性。'因不了解自性而问：'彼等之自性又是什么？'
其中'彼等'即是眼等诸法。对此回答说：'此等'等。'此等'即是眼等。'无造作'即如水之热性非造作。'不观待他者'即非如借他人装饰般观待他者，故非无自主。
为显示唯圣者通达，故说'无明'等。问彼自性有无即说：'彼是否存在？''彼'即是应由圣智所证。为对此作答，故说'无'如是言。为成立有性，故说'若无'等。'修习波罗蜜道'即是修习布施等相之道。'如是'即是通过布施等诸波罗蜜。
为引经证，故说'如说'等。'无灭'即非如数论师所许灭入胜性藏中。'无坏'即是无余坏灭。'文字所诠'即是词组。'文字不可说'即是语词。'离戏论分别'即是彼非分别行境。

།མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རིགས་ཀྱི་བུ་དོན་དམ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་དང་ངག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་སོ། །ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་སོ། །གང་གི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་གང་གི་ཆེད་དུའོ། །ཡང་དག་པར་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོ་རིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་ དུ་མ་ཡིན་གྱི།སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུའོ། །ཁྱིམ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་དྲུང་ལ་སོགས་པ་དགོན་པའི་གནས་སུ་འདུག་པས་སོ། །སྐྲའམ་མགོ་ལ་མེ་ཤོར་བ་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ཞིང་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྐྲའམ་མགོ་ལ་མེ་ཤོར་ན་ཤིན་ཏུ་མྱུར་ བར་མེ་གསད་པའི་དོན་དུ་སྐྱེས་བུ་རྣམས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའོ།།རྣམ་པར་འཇིག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚངས་པར་ སྤྱོད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚངས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པ་དེ་གང་གིས་སྤྱོད་པ་དེ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྟེ་ཐར་པའི་ལམ་མོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་སྟོན་པའི་ཆེད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་སོ། །དོན་ དམ་པ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པ་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་པ་ནི།འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཀྱེ་མ་མ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་མཚར་ཞིང་ཡིད་མི་བདེ་བའོ། །གང་ཞིག་དངོས་པོ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་འདོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབུ་མ་གང་དངོས་པོ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་དང་མེད་དང་ཡོད་མེད་དང་། །གང་ལ་ཕྱོགས་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དགོངས་པ་མ་རིག་པ་ཞིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དགོངས་པ ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་སོ།།བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དགོངས་པ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདིའི་དགོངས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱིའོ། །བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་སའི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་སོ། །དེ་རྣམས་ ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པས་སོ། །རང་བཞིན་དུ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །འདི་ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་སའི་མཚན་ ཉིད་ཅན་རྣམས་སོ།།དེ་ལྟ་བའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་དེ་དོན་གཉེར་བའི་ཆེད་དུའོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་སོ། །དོན་དམ་པར་ནི་དེ་བརྗོད་དུ་མེད་པས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ ནོ།།བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་བལྟ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དུ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱང་འཕགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་དུ་རིགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་། གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པས་སོ།།དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཞིང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཞི་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའོ།

为了说明结论，说'善男子，胜义谛'等。'不可言说'是指非语言文字所能表达的境界。'寂静'是指非分别戏论的境界。'为何'是指为了什么胜义谛。'正信'是指不是为了获得善趣，而是为了证得佛果。'无家'是指住于树下等寂静处。'如救头燃发般精进而住'是指如同头发着火时人们迅速扑灭火一样，为了证得胜义谛而精进。'无坏灭'是指不论诸如来出世与否，法性如是安住。'梵行'中的'梵'是指涅槃，行持此者即是梵行，即解脱道。'诸如来出世将成无义'是指诸如来出世是为了宣说胜义谛。
对承认胜义谛存在的过失的批评是：'此中所说'等。'呜呼'是表示惊叹和不悦。'若不承认丝毫事物'等是指中观不承认任何事物，如说：'有无及有无，于彼皆无分。'为了回答此说，说'当说'等。'不了知论典意趣者'是指未通达中观论典的意趣。
为了阐明论典意趣，说'此意趣'等。'此'是指论典的。'凡夫所取'是指微尘和地性等。'彼等'是指眼等。'颠倒'是指以无明力而颠倒。'自性'是指眼等的自性。'此即无自性'是指微尘和地性等。'为见彼义'是指为求证胜义谛。'彼'是指胜义谛的自性。'依世俗谛'是指以显明义理的世俗。胜义中彼不可言说故非所说。
'非凡夫所见彼'是指否则凡夫也将成为圣者。'彼即应知为自性'是指非造作性和不依他性。'仅此'是指说明非造作性等。'非事物亦非无事物'是指事物和无事物互相观待故非胜义。因此说'彼以自性寂静故'，是指胜义自性超越一切分别。

།འདིའི་དོན་ནི་གང་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་སའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁོ་བོས་བརྗོད་ན་དེའི་ཚེ་རང་བཞིན་དེ་སྔར་ཁོ་བོས་བཀག་པའི་ཕྱིར། ཀྱེ་མ་མ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ སོགས་པ་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་སྐྱོན་བརྗོད་པ་དེ་ཁོ་བོ་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ལས་འོན་ཀྱང་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་དང་།གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཉིད་ཁས་བླངས་པས་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་དང་གཞན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་དུ་ཁས་བླངས་པས་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་དོན་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པར་འགྱུར། འོ་ན་རང་བཞིན་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡོད་པ་ཉིད་ནི་མེད་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བའི་ཀུན་རྫོབ་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཉན་པ་པོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་དཔེའི་སྒོ་ནས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི ཆེད་དུ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལ། བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་དེ་གཉི་ག་ལ་ཡང་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།སློབ་དཔོན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་སོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་ངོ་། །དོན་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། རང་བཞིན་རྒྱུ་ དང་རྐྱེན་དག་ལས།།འབྱུང་བ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་སོ། །གང་དག་མེ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་དེ་དག་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་ དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོར་སྨྲ་བའོ།།དེ་ལ་གཞན་དག་ན་རེ་གང་གི་ཕྱིར་མེ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བཅོས་མ་ཉིད་དང་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ལན་ནི། ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚ་བ་ལ་ སོགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ།།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་རང་བཞིན་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རང་བཞིན་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དངོས་ པོ་མེད་པས་སོ།།འདིའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། དེའི་ཚེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བཅོས་མ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་འོན་ཀྱང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པས་དེ་ལ་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཅི་ལྟར་ཡོད་ པར་འགྱུར།གལ་ཏེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡོད་དོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཇི་ལྟར་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྒྱ་ཆེན་པོས་ཆོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞར་ལ་འོངས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བས་ཆོག་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་པའོ།།དཀྱུས་མ་ཉིད་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་དག་གོ། །དེ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དང་། སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བས་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ།།མིག་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་གྱི། ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།

此义为：若我说眼等诸根所具有的微尘和地性等自性确实存在时，由于我先前已遮破此自性，则'呜呼'等相互矛盾的过失将出现于我。然而，由于承许无造作性及不依他性，怎能说有造作性和依他性的自性这种相互矛盾之义？那么此自性又如何存在？因为有性是依于无性的缘故。
此亦不然，因为是依未经观察而令人愉悦的世俗谛而说其存在，是为了令听闻者通过比喻而得以理解，并非胜义谛，因为胜义谛不可言说。同样，对此无造作性等也是就世俗谛而言说的。
为显示如是自性于二者皆成立故，说'此自性'等。'阿阇黎'即龙树足下。'复次'即对实事论者而言。'此义'即具无造作性等相的自性。如说：'自性从因缘，生起不应理。'等。为显示说火等自性为暖性等者不应理故，说'诸'等。'诸'即实事论者。
对此，有人说：由于火等自性暖性等存在，故非造作性及非依他性。答曰：说'由有性故'等。'彼'即暖性等自性。'彼'字不能表诠自性，因为无事物故。此义为：若暖性等相的自性存在，则因其存在，应非造作等，然而实际并未成立其存在，故彼如何有无造作性等？
若问：若不存在，则世间言说中如何说暖性等自性存在？对此答曰：说'世俗中'等。'广说已足'即旁述已广，故足矣。'当说正文'即空性差别。于彼眼等所说空性，非如外境实有论者及唯识论者所许。为显示此义，'彼中'即说眼等空性之时。'以眼等空性'即以眼等自性空，非以离内在作者性空。非一中无他空性之义。

།གཅིག་ལ་སྟེ་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་གཅིག་མེད་པ་སྟེ། ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་སྟོང་པ་ཉིད་དམ། ཡང་ན་གཅིག་ལ་སྟེ་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་གཅིག་མེད་པ་སྟེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོས་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དང་། སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་བཞིན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་ནས། ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ནང་ནས་སོ། །ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ།།དེ་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་གྱི། གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེའི་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་དེའོ།།ཇི་ལྟར་གཟུགས་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པས་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་ དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།སྒྲ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ཡིན་པས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་ པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པའོ།།དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་འཇིག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་གྱི་ གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་འོག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་ཆར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཉིས་ཆར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་སྟེ།དེ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་རྟེན་རྣམས་ཡིན་ལ། དེ་རྣམས་སེམས་ཅན་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་གྱི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པས་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ལ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པ་གང་ཡིན་ པ་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་ལ།སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་པར་འཇོག་པས་སོ། །དེས་ན་རང་བཞིན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ ཅེས་བྱ་བར་བསྙད་པར་བྱ་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་དགོས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྟོང་ཉིད་དངོས་པོ་བློ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོར་ཞེན་པ་ བཟློག་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་མདོའི་ཁུངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ན། སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།ལན་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་དེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

对于一者，即眼等诸根是无一的，即内在作用者的空性；或者对于一者，即眼等诸根是无一的，即所取能取之事物的空性，不像外境实在论者和唯识论者所说那样。如是宣说内空性之后，为了宣说外空性，所以说'其中外空性'等。'其中'是指在空性之中，'外空性'是指将解说外空性的意思。
为了解说这个，所以说'因为'等。'色由色空'是指色由色的自性空，而不是由一中无一的方式。'其'是指色的自性，'彼'是指由色自性空性。如同色蕴属于外处且不属于有情故为外空性，同样声等也是外空性，为了显示这点而说'声等'。声等诸法由声等自性空，因为是彼等的自性。
由于色等诸法的本性无自性是自性，因此色等诸法无自性即是所谓的外空性。为了引经据典，所以说'如是说'等。'如前'是指应当如前所说理解：依于非恒常住、非坏灭，色等无自性，而非一中无一的空性。下文诸处也应如是理解。
为了宣说内外空性，所以说'二者'等。'二者'是指内外事物，即眼等诸根所依。这些由于属于有情，又因为是他人眼识的对境故为外处所摄。为了引经据典，所以说'如是说'等。
为了宣说空性空性，所以说'诸法'等。'诸法'是指一切有为无为法，彼等无自性即称为空性。该空性也由空性体性而空，因为是依待非空性事物而安立。因此，无自性相的空性之空性，即称为空性空性。
意即空性的自性也是不存在的。为了说明其必要性，所以说'空性实执智者'等。是为了遮遣那些对空性执著为实在的人们的实执而说的。为了以经典作为依据而说明这点，所以说'如是说'等。
若问：如果空性空性相即是一切法空性，那么空性空性与一切法空性有何差别？答案如'彼空性'等所说。

།དོན་དེ་ཉིད་ལ་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་བསྟོད་པའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཀུན་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་རྟོག་ཐམས་ཅད་ གཞོམ་པའི་ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཆེད་དུའོ། །སྟོང་ཉིད་བདུད་རྩི་བསྟན་པར་མཛད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་བདུད་རྩི་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བའི་རྒ་ཤི་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་དེ་བསྟན་པའོ། །གང་ལ་དེ་ལའང་འཛིན་ཡོད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྐྱེས་བུ་གང་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཡང་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོད་པའོ།།དེ་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་སྨད་པར་མཛད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁྱོད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་བཟློག་པར་མཛད་པའོ། །ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར།སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཕྱོགས་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་ལ། འདིར་ཕྱོགས་རྣམས་ཆེན་པོ་ཉིད་ཡིན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མུ་མཐའ་ནི་མེད་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ནི་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་མ་ལུས་པ་ལ་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཁྱབ་པས་ཕྱོགས་རྣམས་ལ་མུ་མཐའ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆེན་པོ་ཉིད་ཅེས་པའོ། །ཆེན་པོ་ཉིད་ལ་དཔེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཚད་མེད་དཔེ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་བྱམས་པ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕྱོགས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་རང་གཞན་གྱིས་ སོ།།ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དགོས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཆེན་པོར་འཛིན་པ་བཟློག་ཕྱིར་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་གང་ལ་ཕྱོགས་རྣམས་ལ་ཆེན་ པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོད་ན་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དོན་དམ་མྱ་ངན་འདས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དོན་དམ་པ་ཞེས་བརྗོད་པས་སོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དོན་དམ་པ་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། ལན་ནི། དེ་ནི་དགོས་པ་མཆོག་ཡིན་པས། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདིས་ནི་དོན་གྱི་སྒྲས་དགོས་པའང་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་དགོས་པ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་གཞན་མེད་པས་མྱ་ངན ལས་འདས་པ་ལ་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནི་དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའོ། དགོས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་དངོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དོན་དམ་མཁྱེན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་སོ།།དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དོན་གྱི་སྒྲ་ནི་དགོས་པའི་ཚིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུའོ། ཤེས་བྱའི་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་དོན་གྱི་སྒྲ་ནི་ཤེས་བྱ་ བརྗོད་པ་ཡིན་ལ།དེས་ན་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་སོ།།རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་འདོད་པ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཁམས་གསུམ་ལ་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱའོ། །ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་མོ། །དེ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་རང་ བཞིན་གྱིས་སོ།།དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

为了说明此义，引用圣龙树足赞叹的教证，如同所说'遍计'等。'为了摧毁一切遍计'是为了断除一切分别。'宣说空性甘露'是说空性即甘露，能消除轮回的老死而宣说。'若于此有执著'是说若有补特伽罗对空性也有实执。'汝即呵斥彼'是说世尊您通过宣说空性而遮止对空性的执著。
为了宣说大空性，说'众生'等。此中说方位空性为大空性。此中方位为何是大性？说'因为无边际'。为何如此？说'众生'等。因为方位遍及一切众生和器世间，所以方位无边际故称为大性。为了说明大性的比喻，说'无量譬喻'。如同慈等遍及众生故为大性，如是方位亦然。
为了解释此义，说'从方位'等。'由诸方位'是指方位的自他。为了说明大空性的必要，说'为遮大执著'等。为了引证经典教证，说'如是'等。若有人对方位有大性的执著，则说'如何'等。
为了宣说胜义空性，说'彼即'等。'胜义即涅槃'是因为称涅槃为胜义故。为何称涅槃为胜义？答曰，说'彼为最胜义'，此中以'义'字也表示必要，因为无有比涅槃更殊胜的必要，故称涅槃为胜义。'彼即彼空性'是说涅槃也以涅槃的自性为空。
为了说明必要，说'涅槃实'等。'胜义智者'是指诸佛世尊。为了引证经典教证，说'如是'等。'义字表必要语或'如前所说。'所知语'是说此处'胜义'中的'义'字表示所知，因此'胜义'是指最胜所知，除涅槃外别无其他，故称涅槃为胜义。
为了宣说有为空性，说'因从缘起'等。'因从缘起'是说由业等因力所生的欲界、色界、无色界三界性质称为有为。'今'是指三界。'由彼'是指以三界自性。为了引证经典教证，说'如是'等。

།འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ལས་སྐྱེ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒས་པ་ མེད་པའོ།།མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ལ་མཐའ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་ལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་མེད་པ་དེ་ནི་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡིན་ལ། དེ་སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱུད་པས་གནས་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་མ་ཡིན་ ལ།ཆད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆད་པའི་མཐའ་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་ལས་འདས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། །དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། །དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐོག་མ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཐོག་མའི་སྒྲས་ནི་དང་པོ་བརྗོད་ལ། ཐ་མའི་སྒྲས་ནི་མཐའ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པས་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་སྒྲས་འཁོར་བ བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པར་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པ་སྟེ། འཁོར་བར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་མེད་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འགྲོ་འོང་བྲལ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དོན་དམ་པར་འགྲོ་བ་ནས་ འགྲོ་བ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ཡོད་ན་འཁོར་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། གལ་ཏེ་འཁོར་བ་ཡོད་ན་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ལས་འོན་ཀྱང་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་པས་འཁོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་ཡང་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཁོར་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེ་རྣམས་ལས་ཐ་དད་པའི་འཁོར་བ་མེད་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དང་དབུས་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡིས་དབེན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །བསྟན་ བཅོས་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་འདི་ལས་སོ།།དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་དབུས་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་དེ་ལ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་པའི་དབུས་ཀྱང་མེད་པའོ། །ཐོག་མ་དང་ ཐ་མ་མེད་པ་ཉིད་འཆད་པ་ནི།གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་དོར་བའི་རྣམ་གྲངས་ནི་འཐོར་བ་དང་འབོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དོར་བའི་སྒྲ་ནི་སྟོང་པའོ། །དོར་ བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་སྤངས་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འགའ་ཡང་འབོར་མེད་གང་ཡིན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་དུ་ཆོས་གང་ཡང་དོར་བ་མེད་པ་སྟེ། དགེ་བའི་ཆོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ ཐེག་པ་ཆེན་པོས་སོ།།དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། །དེས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་པའོ། །དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དོར་བ་མེད་པའི་དོན་སྟོན་པ་ནི། དོར་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སློབ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ལ་རག་ལུས་པས་སོ། །འདུས་བྱས་ལ་སོགས་པ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འདུས་མ་བྱས་བསྡུ་བར་བྱའོ།།དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་ཏེ་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་དོ།

为了说明无为空性，所说'从何处生起'等，'无有异于住'是指无有衰老。
为了说明离边空性，所说'于何边际'等，即于何处无有常断，即是离边，是圆满受用身，因其刹那相续而住故非常，因非断故离断边。'彼'即是离边的圆满受用身。'即彼'是指圆满受用身的自性。为了引经证明此义，故说'如是'等。
为了说明无始终空性，所说'始与'等。其中'始'字表示最初，'终'字表示最后。'彼等无有'即是无始终，以无始终之词表示轮回。因此说'轮回说为无始'，无始终也是胜义谛，因为无有任何成为轮回的事物。因此说'离去来故'，因为胜义中无从一趣至另一趣之去。此义为若有去来则有轮回，若有轮回则应有始终，然而无有去来故无轮回，因此亦无始终，正因如此，凡是始终空性即是轮回空性，因为离彼等别无轮回。因此说'以始终中皆空'。'彼离'即是有。'论中'即是此中观论。
为了引经证明此义，故说'如是'等。其中'无中'是说若无始终，则无依彼等的中间。解释无始终即说'于何'等。
为了说明无弃舍空性，所说'弃舍'等。其中弃舍的异名说为'散失与遗弃'，弃舍之词即是空。'无弃舍'即是离空。因此说'无有任何散失者'。于何处都无有弃舍任何法，即是大乘善法。'即彼'即是具善法自性的大乘。'彼'即是大乘。因此凡是大乘空性即是无弃舍空性。为了引经证明此义，故说'如是'等。显示无弃舍义，说'弃舍是'等。
为了说明自性空性，所说'有为'等。'声闻'即是声闻众，彼等智慧依赖他人教导故。'有为等'中'等'字摄无为。彼等体性即是自性，即所谓法性。'即彼'即是具自性本质的法性。'彼'即是法性。

།དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་ དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།མ་བྱས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་མ་བྱུང་བ་བྱུང་བའི་སྒོ་ནས་སོ། །མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས་མ་བྱས་པས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རེག་དྲུག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རེག་པ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་དྲུག་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དྲུག་གོ། །གཟུགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །གཟུགས་ཅན་ མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་སྟེ་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱའོ། །ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ནང་དུ་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་དག་ནི་ འདོད་ཆགས་པའི་དངོས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་གཙོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལོགས་སུ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་རྣམས་ ལ་གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་ལོགས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདུས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་དག་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདུས་པར་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་རྣམས་ལ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དག་ལོགས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། འདི་རྣམས་ལ་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཐ་དད་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་དག་གིས་དབེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པའོ། །དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པར བྱ་བའི་ཕྱིར།གཟུགས་སུ་རུང་བ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་སུ་རུང་བས་ན་གཟུགས་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་ན་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །གཟུགས་ནི་གཟུགས་རུང་མཚན་ཉིད་ཅན། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བསྒྱུར་བས་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་གཟུགས་ཏེ། ལག་པས་རེག་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་སོ། །ཚོར་བ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་སོགས་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་སོ། །འདུ་ཤེས མཚན་མར་འཛིན་པ་སྟེ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་རིང་པོ་ལ་སོགས་པ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་སོ། །འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཕེན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། སེམས་པ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཕེན་པར་ བྱེད་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡུལ་ལ་སོ་སོར་རྣམ་རིག་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་སོ་སོར་རིག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཕུང་པོ་སྡུག་བསྔལ་རང་མཚན་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་ པའི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ།།ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྦྲུལ་གདུག་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྦྲུལ་གྱིས་སྐྱེས་བུ་འཛིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་ཀྱིས་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཁམས་ རྣམས་ལ་སྦྲུལ་གདུག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཛིན་པར་ཆོས་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སེམས་དང་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་དག་གི་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ཡིན་པས་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱའོ།

为了说明经典的出处，所说'如是'等。'未作'是指先前未生而生起的方面。'未集聚'是指住于其他转变方面未作。
为了说明一切法空性，所说'十八界'等。十八界如前已说。'六触'中的触如前已说。'从彼生六受'是指从触所生的六受。'有色'是指色等。'无色'是指识等。
'有为'是指由因缘所生，即五蕴。'无为'是指虚空等，这些称为一切法。十八界中的法界中，触和受是贪欲的直接因，为了显示其重要性而单独提出。
虽然有色和无色已被十八界所摄，但为了使那些未了解一切法都摄于有色无色界的人理解，而单独显示有色和无色。
虽然一切法都摄于色和无色中，但为了使那些未了解一切法都摄于其中的人理解，而单独显示有为和无为，这些在意义上并无差别。
'离彼等'是指一切法本性空寂。为了说明经典出处，所说'如是'等。
为了说明自相空性，所说'从色'等。由于没有'可成为色故为色'、'领受故为受'等自相，故称为自相空性。
'色以色为相'是指由变坏为性故为色，如说'由手触等方面变坏'等。'受以领受为相'是指具有领受等体性。
'想取相为体'是指想以长等为相的本性。'行即造作'是指现行造作异熟果的推动，即由思等推动异熟果故称诸行为造作。
'于境别了知'是指对青等境界各别了知是识的特相。'蕴以苦为相'是指由苦苦等门是苦的本性故蕴具苦相。
'界性如毒蛇'是指如同毒蛇捕捉人一样，界也能害众生，故称界为毒蛇。为了解释这点，所说'由相似执取门'等。
为了说明处的特相，所说'处'等。因为是心和心所生起之门，故称为处。

།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རྩ་བའི་བཤད་པ་དང་འགལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།རྟེན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འདུ་འཕྲོད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཚེགས་ཡོད་པར་འགྱུར་ བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདུ་འཕྲོད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔར་བསྟན་པའི་སྦྱིན་པའི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡོད་ན་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཡོད་པས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་གདུང་མེད་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་འདི་ཡང་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་ཡིན་གྱི། སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བདེ་འགྲོར་ སྐྱེ་བས་ན་ངན་འགྲོར་གདུང་བ་མེད་པས་སོ།།བཟོད་པ་ཁོང་ཁྲོ་མེད་མཚན་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པ་ནི་ཁྲོ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་དགེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ ཐོབ་སྟེ་སྡིག་པ་མེད་པས་སོ།།བསམ་གཏན་སྡུད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམས་པས་སོ། །ཤེས་རབ་ཆགས་མེད་མཚན་ཉིད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་དངོས་པོ་འགའ་ལ་ཡང་ཆགས་པ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྣམས་ཀྱི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །བསམ་གཏན་བཞི་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མི་འཁྲུགས་པ་མཚན་ཉིད་དུ་གསུངས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་དག་ཁོང་ཁྲོ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བྱེད་རང་མཚན་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བས་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སོ། ། བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་གསུམ་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་བཞི་པར་བསྟན་ཟིན ཏོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད། དམིགས་པ་མེད་པས་རྣམ་དབེན་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མ་དམིགས་ པས་དངོས་པོའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དབེན་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ཞི་ཉིད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་མ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ལ་རྣམ་ འགྱུར་མེད་པས་སོ།།གསུམ་པའི་མཚན་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་དང་གཏི་མུག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་གཏི་མུག་མེད་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེས་པས་སོ།

为了解释这些，所说'痛苦生起'等，因为痛苦包含在心所法中，所以与根本解释并不相违。
为了说明缘起的特征，所说'缘'等，这是从因的角度阐述特征，因此说'缘起是由和合所分别'，意思是说有障碍即有缘起，所以缘起是具有和合特征。
为了说明六波罗蜜的特征，所说'空'等，是从前述布施波罗蜜的果的角度阐述特征，因为有此则有事物空性。'持戒无热恼为相'，此特征也是从果的角度而言，因为由前述具戒相的波罗蜜得生善趣，故无恶趣热恼。
'忍辱无嗔为相'，是因为忍辱具有无嗔的特征。'精进的特征是无过失'，因为精进具有摄持善法的特征，所以无过失即无罪业。
'禅定摄持为相'，是因为通过禅定修习菩提分等善法。'智慧无执为相'，是因为由此对任何事物都无执著。
为了说明总结，所说'六波罗蜜'等。为了说明四禅等的特征，所说'禅定'等，'说无扰动为相'是从因的角度阐述特征，因此说'彼等离嗔故'，'彼等'指禅定等。'出离性为自相'，是因为是出离轮回的因。
所说'禅定等已如前说'，禅定、无量、无色等已在第三发心中说过。三十七菩提分法已在第四发心中说过。
为了说明空性等三解脱门的特征，所说'空性之特征'等，'空性特征，无所缘故离分别'，是因为不缘事物故无以事物为因的分别，离一切分别即是空性的特征。
'无相寂静性'，是因为通过不缘菩提分等相而心无变异。'第三特征无苦痴'，即无苦及无痴，因为由智慧生起无愿三摩地。

།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་ལྟ་ཞིང་ངོ་། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རང་བཞིན་ལ་ལྟ་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པར་ལྟ་བ་ནའོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་རྣམས་ཀྱི སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་ན་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པའོ།།རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་སྔར་མ་གསུངས་པས་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་སྤྲུལ་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བས་ན་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་པོ་གཉིས་སོ། །སྤྲུལ་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པས་ན་གསུམ་པའོ། །རོ་མྱང་བ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པས་ན་གཟུགས་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བཞི་པའོ། །དེ་ལ་རོ་མྱང་བ་ནི་འདི་ནི་བཞི པའོ།།འདི་ནི་གྱ་ནོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དག་པ་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པས་ན་བརྒྱད་པའོ། །འདི་རྣམས་ལ་བདུན་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་ བཞིན་ཅན་ཡིན་ལ།བརྒྱད་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འགོག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་འདི་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་མིང་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཤེས་པར་བྱའོ། །བརྒྱད་པ་ལ་དམིགས་པ་མེད་དེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འགོག་པའི་རང་ བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་སོ།།འདི་རྣམས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ལམ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། སྤྲུལ་པའི་ལམ་དང་། སྤྲུལ་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོའི་ལམ་དང་། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་ལམ་མོ། །དེ་ལ་སྤྲུལ་པའི་ལམ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བདག་ ཉིད་ལ་གཟུགས་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་མི་སྒོམ་པ་དང་།སྒོམ་པའོ། །དེ་དག་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་དང་པོ་གཉིས་སོ། །སྤྲུལ་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྡུག་པའི་གཟུགས་སྤྲུལ་པ་ལ་རྩོལ་བའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་དང་། མི་སྡུག་པའི་གཟུགས་སྤྲུལ་ པའི་མི་མཐུན་པའི་གཉེན་པོའི་སྒྲིབ་པའོ།།དེ་ཡང་གསུམ་པ་ཡིན་ཏེ། གཉི་གའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་སོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་ལམ་ལ་ཡང་གཉིས་ཏེ། ཞི་བར་གནས་པའི་ལམ་དང་། ཐར་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གནས་པའི་ལམ་མོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་རྣམ་ པར་ཐར་པ་བཞི་ཡིན་ལ།གཉིས་པ་ནི་འདུ་ཤེས་ཚོར་བ་འགོག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའོ། །བརྒྱད་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་ལས་ནི་སྤྲུལ་པ་མངོན་པར་སྤྲུལ་པར་བྱེད་པའོ། །གསུམ་པའི་ལས་ནི་སྡུག་པ་སྤྲུལ་པ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའོ། །བཞི་ པའི་ལས་ནི་ཞི་བའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་རོ་མྱང་བ་མེད་པའོ།།བརྒྱད་པའི་ལས་ནི་མཆོག་ཏུ་ཞི་བའི་འཕགས་པའི་གནས་པས་གནས་པའོ། །འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ཀྱི་ངག་གི་དོན་ཏོ། །ཚིག་གི་དོན་ནི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་གཟུགས་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་གཟུགས་ མེད་པའི་འདུ་ཤེས་མི་སྒོམ་པའམ།གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱས་ནས་ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ཁ་དོག་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། རིམ་པ་བཞིན་དུ་བྱིང་བ་རྒོད་པ་ཞི་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྟེ། དེ་ལ་མི་སྡུག་པ་བསྒོམས་པས་སེམས་ཀྱི་ རྒྱུན་བྱིང་བར་མཐོང་ན་ཁ་དོག་མི་སྡུག་པར་ལྟ་ལ།ཁ་དོག་སྡུག་པར་བསྒོམས་པས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྒོད་པར་མཐོང་ན་ཁ་དོག་མི་སྡུག་པ་ལ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལྟ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ལ་ཡིད་ཀྱིས་ལྟ་བའོ།

为了解释这些，所说'解脱门'等，对于有为法是苦性的诸法如实观察，是指在世俗谛中以苦苦等三苦观察诸有为法是苦性。以智慧观察有为法的自性时，是指以智慧力观察诸有为法无自性。
为了显示八解脱的性相，所说'诸解脱'等，由于这些能从障碍中获得解脱，故诸解脱的性相是能解脱。
由于之前未说解脱，为了显示八解脱，所说'八解脱'等。其中，由离变化障碍故为前二解脱。由解脱变化烦恼障故为第三。由解脱味著故为无色解脱第四。其中味著是指'这是第四'、'这是殊胜'等。从此解脱故。因此称为清净。由解脱灭受想障故为第八。
这些中，七种是等持自性，第八是灭心心所自性。等持自性者，其所缘应随名了知。第八无所缘，因为是灭心心所自性。
这些略摄则为三道所摄：变化道、变化烦恼对治道、现法乐住道。其中变化道有二种：于自身不修无色想和修无色想。这些即是前二。变化烦恼对治也有二种：对治变化妙色功用障和变化不净色违品对治障。这即是第三，因为是二者的对治。
现法乐住道也有二种：寂止住道和随顺解脱住道。其中前者是四解脱，后者是灭受想解脱。
这八种中，第一和第二的作用是显现变化。第三的作用是于妙色变化无烦恼。第四的作用是无寂静解脱味著。第八的作用是以最寂静圣住而住。
这是八解脱的义理。文义是依止禅定，依于自身无色而不修无色想，或现前色想后以内色想观外诸色妙色与不净色，依次为了止息沉掉，其中若见修不净令心相续沉没则观妙色，若见修妙色令心相续掉举则应观不净色。其中观察是以意观察胜解所变化。

།ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་མི་བྱེད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ལྟ་བ་པོའི་རང་བཞིན་ནི་བདག་ཉིད་ལ་གཟུགས་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམས་པས་སམ་གཟུགས་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱས་ནས་སོ།།ལྷག་མ་ནི་སྔར་བཞིན་དུའོ། །འདི་དག་གི་ཁྱད་པར་ནི་ནང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ཡིན་གྱི། ཕྱི་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གསུམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་གཟུགས་སོ་སོ་ལ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཕན་ཚུན་རོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི འདུ་ཤེས་ཐོབ་པས་ལྟ་བ་ལ་གནས་པས་ས་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་དག་ལ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས་ཕན་ཚུན་རོ་གཅིག་པའི་འདུ་ཤེས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ གཟུགས་སྡུག་པ་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་ལས་གཞན་པའི་མི་སྡུག་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ།མི་སྡུག་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཀྱང་སྡུག་པ་ཡིན་གྱི། མ་ལྟོས་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཅི་མཐོང་བ་ལ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་བློ་མི་སྐྱེ་བས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་པ་ལ་མི་སྡུག་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ ལ།མི་སྡུག་པ་ལ་ཡང་སྡུག་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སྡུག་པར་འདོད་པའི་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མི་གཙང་བའི་རྫས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གི་ནང་དུ་འདུས་པས་སོ། །དེ་ལྟར་ཕན་ཚུན་གཟུགས་ཐམས་ཅད་བསྲེས་ནས་སྡུག་པ་དང་རོ་གཅིག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ལྷག་པར་མོས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་ལྷག་པར་མོས་པའི་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པ་ཐོབ་པ་དེ་ལ་སྤྲུལ་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་བའོ། །གཟུགས་མེད་པ་བཞི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཐར་པ་དང་།རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་ཀྱི་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་དང་། ཡོད་མིན་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པའོ། །དེ་ལ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་གནས་པའི་ཡང་དག་པར་ འབྱོར་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་རོ་མྱང་བ་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱེད་པས་སོ། །འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་ འགོག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་མིན་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་བརྟེན་ནས་ཞི་བའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལས་འདས་ཏེ།ཐར་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ འགོག་པ་མ་ཡིན་པའོ།།རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ནི་འཕགས་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་དག་གིས་འཕགས་པ་རྣམས་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འཕགས་པ་དག་ནི་གནས་གཉིས་ལན་མང་དུ་གནས་ཏེ། གསུམ་པ་དང་བརྒྱད་པས་འཕགས་པ་རྣམས་ཕལ་ཆེར་གནས་ ཏེ་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་ལ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒྲིབ་པ་མ་ལུས་པ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་དེ་དག་གིས་སྤངས་པས་ སོ།།སྟོབས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྟོབས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མངའ་བས་ཤིན་ཏུ་གཏན་ལ་ཕེབས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་ གནོན་པར་མི་ནུས་པས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་ཕེབས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།

关于'不于内摄受色'等词，是依靠无色定，观察者的自性是通过修习无色想或现前无色想而成就的。其余如前所述。这些差别是在内自性上，而不是在外。
第三种是具有第四禅本质的净解脱，是指对于美与不美的色法，获得相互观待的想、相互随入的想、相互一味的想而安住于观察的清净圆满三摩地。
其中，依靠对美与不美的相互观待想和相互随入想，而获得相互一味想。即如此，依靠美色而了知其他为不美，依靠不美而了知为美，若不观待则不然，因为对所见不生美与不美的心。同样，美中随入不美性，不美中也随入美性，因为所欲的头发等也包含在三十六种不净物质之中。如是将一切色相互融合后，以美一味想而增上胜解。
正因如此称为净解脱。对于如愿获得色增上胜解圆满者，将断除变化烦恼。
四无色是指空无边处解脱、识无边处解脱、无所有处解脱、非想非非想处解脱。其中，空无边处解脱是与解脱相顺应，安住于空无边处的圆满三摩地相。同样，识无边等这些与无漏相顺应者也获得解脱之名，因为解脱其味著。
灭尽想受是指依靠非想非非想处，超越寂静解脱，为了解脱与解脱相顺应的圆满灭尽想受障碍，而非灭除心与心所法。
此八解脱称为圣者住处，因为圣者们以此安住。其中圣者们多次安住两处：以第三和第八解脱圣者们多数安住，因为是殊胜的缘故。因此说'以身作证具足而住'。
其他则不然，因为他们已依次断除有色无色解脱的一切障碍。
为显示诸力相，说'诸力'等词，因为对处非处等具无碍智而极为决定，不被违品所胜。正因如此说'以极决定性'。

།མི་འཇིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྐྱོབ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྐྱོབ་པ་ཉིད་ནི་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ལམ་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་མཛད་ པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡིན་ལ།དེའི་གང་མི་འཇིགས་པ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་བརྟེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ། དམ་བཅས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་སུས་ཀྱང་གཡོ་བར་མི་ནུས་པས་སོ། །དེ་རྣམས་སྔར་བསྟན་པས་འདིར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མི་འཇིགས་པ་ནི་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་མི་འཇིགས་པ་བཞི་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་། བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་ལ་མི་འཇིགས་པའོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་ པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།ཤེས་བྱ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་དམ་བཅས་པ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ལ་དབང་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་དང་དེ་དག་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སུ་ཡང་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སྦྱོང་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་ནོ། །ཆོས་དང་མཐུན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པར་རོ། །ཟག་པ་ཟད་པ་ ལ་མི་འཇིགས་པ་ནི་རང་གི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཟག་པ་ཟད་པར་དམ་བཅས་པ་བརྟན་པ་ལ་དབང་འབྱོར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཀྱེ་མ་ང་ཟག་པ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །བར་དུ་གཅོད་ པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་འཇིགས་པ་ནི།གཞན་གྱི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་སུ་བརྟན་པར་ཞལ་གྱིས་འཆེ་བ་འཇོག་པ་ལ་དབང་འབྱོར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་དུའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ངས་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་ལ་མི་འཇིགས་པ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་བྱེད་པའི་ལམ་བསྟན་པར་ཞལ་གྱིས་འཆེས་པ་འཇོག་པ་ལ དབང་འབྱོར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པས་སོ། །ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐར་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་སོ། །དེ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་ སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་གོ།།དེ་དག་ལ་ནན་ཏན་བྱས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་བསྒོམ་པ་ལའོ། །ཤིན་དུ་བརྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་འདི་རྣམས་གཞན་དག་གིས་འགྱུར་བར་བྱ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འཇིགས་པ་བཞི་པོ་འདི་རྣམས་ནི་རང་གི་དོན་དང་ གཞན་གྱི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་རང་གི་དོན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། སྤངས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་། གཉེན་པོའི་ཆོས་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟེན་ པའོ།།དེ་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་བདག་གི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སོ་སོ་ཡང་དག་ པར་རིག་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།སྤོབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་དང་ཐོག་མ་མེད་པར་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཆོས་དང་དོན་ལ་ངེས་པའི་ཚིག་རྣམས་བསྡུ་བར་བྱའོ། །ཚད་མེད་མཚན་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་ཆད་པ་མེད་ པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ།ཆོས་དང་དོན་དང་ངེས་པའི་ཚིག་དང་སྤོབས་པ་རྣམས་ཐོགས་པ་མེད་པས་སོ།

为了宣说无畏的性相，说'救护'等词。救护者即是通达道路并为众生宣说的佛世尊，他的无畏具有极其坚固的性相，因为对四种誓言任何人都无法动摇。为了宣说前面已经讲述过的这些，所以说'无畏有四'等。
其中四无畏是：正等觉无畏、漏尽无畏、障碍法无畏、出离道无畏。
正等觉无畏是依靠禅定，就自利而言，对一切所知已经证得正等觉的誓言坚固不动，具有自在的禅定、智慧以及与之相应的心和心所法。
为了说明这一点，说'如是'等。'任何'是指沙门等以外的人。'如法'是指合理。
漏尽无畏是就自利而言，对一切种类的漏尽誓言坚固，具有自在等，如前所述。为了说明这一点，说'啊！我漏已尽'等。
障碍法无畏是就利他而言，对一切种类的障碍法坚固宣说，具有自在等，如前所述。为了说明这一点，说'我所说'等。障碍法是指昏沉、掉举等。
出离道无畏是依靠禅定，就利他而言，对一切种类的出离道宣说誓言坚固，具有自在等，如前所述。
为了说明这一点，说'任何'等。'圣'是指无漏。'出离'是指随顺解脱。'修行者'是指修道的补特伽罗。'精进于此'是指修道。
'极其坚固的性相'是指这些誓言他人无法改变。
这四种无畏应当了知是就自利和利他而言。其中自利有二种：智慧的殊胜和断除的殊胜。利他也有二种：断除违品法和依止对治法。
其中正等觉无畏是以智慧为自性，就自利而言是禅定等。其他也应当如是了知。
为了宣说无碍解的性相，说'无碍解'等。'辩才'是指合理和无始的言说。'等'字包含法、义和词的确定。'无量性相'是指无碍解具有无尽的性相，因为对法、义、词和辩才无有障碍。

།ཚད་མེད་པ་རྣམས་སྔར་བཤད་ཟིན་པས་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འགྲོ་ལ་ཕན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འགྲོ་ལ་ཕན་པ་ཉེར་སྒྲུབ་པ། །ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཅིག་།བྱ་བའི་ཕན་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་ལ་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོངས་སྐྱོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡོངས་སུ་དྲང་བར་བྱའོ་སྙམ་པའི་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན པོའོ།།རབ་དགའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བདེ་བ་དང་མི་འབྲལ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་དགའ་བའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་མ་འདྲེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྙེད་པ་དང་མ་རྙེད་པ་ལ་ སོགས་པའི་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མ་འདྲེས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན་ནི་བཏང་སྙོམས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ ཆོས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ། །བཅུ་དང་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །གང་ཕྱིར་སྟོན་དེས་མི་འཕྲོགས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་སྒོ་ནས་གཞན་གྱིས་ཕམ་པར་བྱེད་མི་ནུས་པའོ། །མི་འཕྲོགས་རང་ མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕམ་པར་མི་ནུས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་སྔར་མ་བསྟན་པ་དེ་རྣམས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པ་དང་རྟེན་དང་བཅས་པ་དང་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དབང་པོ་བརྙེས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལས་ཀྱི་ཀུན་སྤྱོད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གནས་པའི་ཡང་ དག་པར་འབྱོར་པ་དང་།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གནས་པའི་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །དེ་ལ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་དང་པོ་དྲུག་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ ལས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་ལ་འཁྲུལ་པ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་སོ། །ཅ་ཅོ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་སོ། །བསྙེལ་བ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཐུགས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཐ་དད་པའི་འདུ་ཤེས་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདུན་པ་ཉམས་པ་མི་མངའ ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉམས་པ་མི་མངའོ་ཞེས་པའི་བར་ནི་རྟེན་དང་བཅས་པ་དང་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དབང་པོ་བརྙེས་པ་ལས་མི་ཉམས་པའི་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་རྟེན་ནི་འདུན་པའོ། །འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་ པར་གྲོལ་བའོ།།དབང་པོ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་པོ་འདི་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྲིན་ལས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཡེ་ཤེས་གནས་པའི་ཡང་དག་ པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།འདས་པའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གསུམ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ།

由于已经说明了无量，为了显示各自的性相，所以说'利益众生'等。'成办利益众生'是指愿一切众生具足安乐，成办利益称为大慈。'普遍救护'是指愿拔济一切众生脱离痛苦，具有普遍救护性相的是大悲。'具喜相'是指愿一切众生永远不离安乐的极喜之相是喜。'舍心是不杂染相'是指愿一切众生在得失等事上，具有不与贪嗔等杂染的心，具有如是之相即应知为舍。
为了显示十八不共佛法的性相，所以说'佛法'等。'不共'是指不共通。'十与八'即是十八。'由彼师不可夺'是指由此不能被他人胜过。'不可夺自性相'是指具有不能胜过的性相。
为了显示前未说明的十八不共佛法，所以说'其中'等。其安立是不共身语意业清净圆满及具依处、具果位，如来获得诸根不退失圆满，不共业行智慧住处圆满，不共智慧住处圆满三摩地等，即是十八不共佛法。
其中，前六是不共身语意业清净三摩地等。其中'无误'是就身业清净而言。'无喧哗'是就语业而言。'无忘失'、'无不等持'、'无种种想'、'无不择舍'是就意业清净而言。
从'无欲退'到'无解脱退'是具依处、具果位如来获得诸根不退失圆满三摩地等。其中依处是欲，果位是解脱，诸根应知是精进等。
'一切身语意业智慧为先导、随智慧行'这三者是不共业行智慧住处圆满三摩地等。
'于过去世无著无碍智见转'等三者是不共智慧圆满三摩地等。

། འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་རྣམས་ལ་གྲོང་ལ་སོགས་པར་བསོད་སྙོམས་ལ་འགྲོ་བ་ལ་གླང་པོ་ཆེ་དང་རྟ་དང་གླང་དང་ཁྱི་གདུག་པ་དང་ཚེར་མ་དང་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པས་གནོད་པ་དང་། དགོན་པ་རུ་ཆོམ་རྐུན་དང་སྟག་ལ་སོགས པའི་འཇིགས་པ་འབྱུང་བ་དེ་ལྟ་བུའི་འཁྲུལ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་མངའོ།།ཅ་ཅོ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར། ཇི་ལྟར་དགོན་པར་ལམ་ནོར་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ་སྐད་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་འབྱིན་པར་འགྱུར་བ་འམ་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་གད་མོ་ཆེན་པོ་དགོད་ པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་མི་མངའ་སྟེ།རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པས་སོ། །བསྙེལ་བ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་སེམས་མ་གཏད་ན་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་དང་། དུས་ལས་འདའ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ ཡིན་ཏེ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་མངའ་བས་སོ།།ཐུགས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་ཉིད་ན་མཉམ་པར་བཞག་པ་ཡིན་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་མ་ཡིན། རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཐ་དད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཐ་དད་པའི་འདུ་ཤེས་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་གཅིག་ངེས་པར་ ཕུང་པོ་ལ་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་དང་ལྡན་ལ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཞི་བའི་འདུ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་མངའ་བས་སོ། །སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་ བཏང་སྙོམས་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཡལ་བར་འདོར་བ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་དུས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ ནོ།།འདུན་པ་ཉམས་པ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ་རིགས་ཀྱི་དབང་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུའམ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་རྣམས་ལ་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ལ། དེས་ན་དེ་རྣམས་དེ་ལས་མ་ཐོབ་པའི་ཉམས་པས་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མ་ཐོབ་པ་མི་མངའ་བས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་བརྩོན་འགྲུས་དང་དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ཀྱང་མ་ཐོབ་པ་ལས་ཉམས་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་མངའ་བའོ།།ལུས་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དུས་གཅིག་ལ་དགེ་བའི་ལས་ལ་འཇུག་ཅིང་དུས་གཅིག་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལའོ། །ཇི་ལྟར་ལུས་ཀྱི་ལས་ལ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ ངག་གི་ལས་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ལ་ཡང་ངོ་།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་ལས་གསུམ་ཆར་ཡང་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ལས་ནི་མངའ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བས་ན་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་ལ། ཡེ་ ཤེས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདས་པའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་གི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་འཇུག་པ། དུས་གསུམ་གྱི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་རྩོལ་བ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པ་མེད་ཅིང་། གང་གིས་ན་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཟིགས་པ་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཡང་མེད་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་ཤེས་བྱ་རྣམས་རྩོལ་བ་ཙམ་གྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་བཅོ་བརྒྱད་པོ་འདི་རྣམས་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བརྗོད པ་ཡིན་ནོ།

这些的含义是：所谓'如来无错乱'是指，不像阿罗汉们在城市等处化缘时会遭遇大象、马、牛、恶狗、荆棘、毒蛇等的危害，以及在荒野中遇到盗贼和虎等的恐怖，如来们完全没有这样的错乱。
所谓'无喧哗'是指，不像在荒野中迷路的阿罗汉们会发出很大的声音，或因习气的力量而大笑，诸佛世尊没有这种情况，因为他们始终安住于等持中。
所谓'无忘失'是指，不像阿罗汉们不专注时会不做该做的事或错过时机，佛世尊不会如此，因为具有大悲心。
所谓'无不等持'是指，不像阿罗汉们只在入定时才处于等持而其他时候则不然，佛世尊不是这样，因为他们始终安住于等持中。
同样，关于'差别想'等，都应加上'无'字，这是由'同样'一词所表示的。因此意思是'无差别想'，即不像阿罗汉们对蕴有不喜之想，对涅槃有寂静之想，佛世尊则不然，因为本性无我故对二者都无分别。
所谓'无不加择舍'是指，不像阿罗汉们不经观察就放弃众生利益，佛世尊不是这样，他是在观察时机等后才保持舍心，而不是其他情况。
关于'无欲退失'，不像阿罗汉们因种姓的缘故对成佛之因或佛的事业没有欲求等，因此他们由于未获得这些而退失，佛世尊则不然，因为他们没有未获得的殊胜法。同样，阿罗汉们会从未获得的精进、念、定、慧、解脱而退失，如来们则无有这样的退失。
所谓'一切身业'是指，不像阿罗汉们有时从事善业，有时从事无记业。如同身业，语业和意业也是如此。如来们的三业都是以智慧为先导、随智慧而行，因此没有无记业。由智慧所发起故称为智慧先导，与智慧同时运作故称为随智慧而行。
关于'于过去世无著'等，是指阿罗汉们虽有无著智见，但对三时所知事物并非仅凭些许努力就能了知，也没有以无碍智见了知一切，而如来们仅凭些许努力就能遍知三时所知。
因此，这十八法被称为佛不共法。

།མི་འཕྲོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བུའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཁྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཅ་ཅོ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །གླགས་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ལ་གཞན་གྱིས་གླགས་མི་རྙེད་པས་སོ། །དེ་རྣམས་ ཀྱི་བཤད་པ་མདོའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལུས་འཁྲུལ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་གཞན་དུ་འགྱུར་བས་སོ། །ཆོས་དང་མཐུན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིག་པས་ཞེས་པ་སྟེ། གཞན་དུ་ན་གང་གང་ལ་འཁྲུལ་པ་མི་བརྗོད་ཅེས་པའོ། །འཁྲུལ་པ་ མི་མངའ་བ་ལ་རྒྱུ་མཚན་འདྲི་བ་ནི།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ལན་ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་ཏུ་ལྟ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་ཀུན་དུ་གཟིགས་པའོ། །རྣམ་པར་ལྟ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་གཟིགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ལྟ་བ་སྟེ། ཕྱོགས་ གཅིག་ཏུ་གཟིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།བསྐུམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞབས་ལ་སོགས་པའོ། །བརྐྱང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞབས་ལ་སོགས་པ་བརྐྱང་བའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་དུས་ན་ཆོས་གོས་སྦྱར་མ་དང་། མཐང་གོས་དང་། ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་ཐོགས་པས་སྤྱོད་ལམ་མཛེས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཆོས་ གོས་སྦྱར་མ་ནི་ཕྱེད་ཤར་རོ།།མཐང་གོས་ནི་ཆོས་གོས་སོ། །ལྷུང་བཟེད་ནི་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་སྣོད་དོ། །ཆོས་གོས་ནི་སྣམ་སྦྱར་རོ། །དེ་རྣམས་ཐོགས་པ་ནི་འཆང་བའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་ནས་སྤྱིར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྤྱོད་ལམ་བཞི་ཡོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཟིམས་ པ་དང་།བཞུགས་པ་དང་། བཞེངས་པ་དང་། སྐུ་འཆག་པ་མངའ་བས་སོ། །རྐང་མཐིལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་གྱི་འོག་ཏུ་འཁོར་ལོ་རྩིབས་སྟོང་པ་དང་ལྡན་པའི་སྟེང་དུ་པདྨ་མངོན་པར་འབྱུང་བའོ། །རྫི་རླུང་ཡུག་པའི་རླུང་གིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པའི་དུས་ཀྱི་རྫི་རླུང་ གི་ཁྱད་པར་ཏེ།དེ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་ཤུགས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་སྐུ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པར་བསྟན་ནས། གསུང་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱིས་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དུས་སུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ ཐམས་ཅད་དུ་མི་གསུང་བར་དུས་ལ་བབ་པའི་ཚེ་གསུང་ངོ་།།ཚིགས་སུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པ་གསུང་གི་སྐབས་སུ་མི་བབ་པ་མི་གསུང་བའོ། །ཡང་དག་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པར་གསུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་དེ་ བཞིན་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པའོ།།ཤིན་ཏུ་ངེས་པའི་ཚིག་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ངེས་པར་ཕྱེ་ནས་དོན་དང་ལྡན་པའི་གསུང་མངའ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་འཇིག་པས་ན་འཇིག་རྟེན་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱི་གསུང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་བཞིན་དུ་ཚིམ་པར་མཛད་པས་སོ།།མི་ལྟོས་པའི་ཚིག་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་སྔར་གསུངས་པ་ཡང་མི་གསུང་བས་སོ། །གུས་པའི་ཚིག་འབྲུས་བརྒྱན་པའི་ཚིག་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གུས་པར་གསུངས་པས་སོ།།སྐད་ཅིག་བརྗོད་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་པ་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གཅིག་གསུངས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་བསྟན་པར་སྣང་བས་སོ། །དེ་ཡང་གདུལ་བྱས་བརྟགས་ན་དེ་ལྟར་སྣང་ བ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་གསུངས་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས། ཁྱབ་བདག་ཁྱེད་ཀྱི་ཡི་གེ་གང་། །གཅིག་ཀྱང་གསུངས་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །གདུལ་བྱ་སྐྱེ་བོ་མ་ལུས་པ། །ཆོས་ཀྱི་ཆར་གྱིས་ཚིམ་པར་མཛད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ ངག་གི་འཁྲུལ་པ་མེད་པར་བསྟན་ནས་ཐུགས་ལུ་འཁྲུལ་པ་མི་མངའ་བར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་བྱེད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐུས་སེམས་ཅན་གྱི་ དོན་ལ་འཇུག་པས་སོ།

为了解说不被夺取，所以说'如是'等词。'错乱等'之'等'字，是包括喧哗等。'无隙可乘'是说他人对这些无法找到破绽。
为了从经典角度说明这些解释，所以说'善男子'等。'身体错乱'是指身体变异。'如法'是指依理，否则就是说对什么产生错乱。
询问无错乱的原因说'为何如此'。对此回答说'佛'等。'普遍观察'是指观察一切方向。'详细观察'是指特别观察，即观察一方面。
'屈'是指足等。'伸'是指伸展足等。在这些时候，穿着缝制的法衣、裙裾、持着钵盂和法衣，威仪庄严。其中缝制的法衣是上衣，裙裾是法衣，钵盂是乞食器，法衣是大衣。持着这些是指携带。
为了在详细说明后总体说明，所以说'具有四种威仪'等。即具有卧、坐、立、行。'足底'等是指足底下有千辐轮相，上面显现莲花。
'即使是旋风'是指生起时的特殊旋风，因为这些具有极大的力量。
如此说明身无错乱后，为了说明语无错乱，所以说'无论是孩童'等。'适时而语'是指不是随时都说，而是在适当的时候才说。'有条理而语'是指说应该说的，不说不应该说的。'如实而语'是因为说真实。'如是作者'是指如其所说般实践。
'具有确定语'是指清楚分析字义后具有意义的语言，例如'因为毁坏所以称为世间'。'具有令一切众生满足的语言'是指佛陀的语言能随众生的意愿使其满足。'具有不顾及的语言'是指不顾及众生的想法，也不重复之前所说。'具有恭敬庄严的语言'是指恭敬地说。
'以一刹那言说能令一切众生的心意满足'是指说一法时，能随众生各自的意愿显现教法。这是就所化众生的认知而言如此显现，究竟义中并无所说。
因此龙树菩萨说：'遍主您的文字，一个也未曾说，然能令所有，所化众得法雨。'
如此说明语无错乱后，为了说明意无错乱，所以说'因为'等。'虽做一切佛事'是指由往昔愿力和如来威力而趣入利益众生。

།སེམས་དེར་མི་གཏོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྩོལ་བར་མི་མཛད་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་འཇུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་མི་མངའ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟིགས་ པའོ།།འཁྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་སྤངས་པའི་ཆེད་དུའོ། །འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལས་བཅོ་ལྔ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་གི་རྒྱལ་པོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གང་གསུངས་པ་དེ་རྣམས་ ཀྱི་ནང་ནས་འཁྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་དོན་དུ་ཆོས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལས་བཅོ་ལྔ་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་དང་པོའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་འོག་མ་རྣམས་ལ་ ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཅ་ཅོ་མི་མངའ་བར་དེའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཅ་ཅོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའམ་འཇིགས་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་སྒྲ་མི་མངའ་བའོ། །བདུད་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་ལྷའམ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བདུད་དང་མཚུངས་པའི་འཁོར་དུ་གཏོགས་པའི་ལྷའོ།།ཅ་ཅོ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། །རྗེས་སུ་ཅ་ཅོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། །རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་མི་མངའ་བས་སོ། །འདོད་ཆགས་དང་ ཞེ་སྡང་མི་མངའ་བ་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འགྱོད་པ་མངའ་བར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་མྱ་ངན་གྱིས་ཅ་ཅོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འགྱོད་པ་མི་མངའ་བས་ཅ་ཅོ་མི་མངའ་ བའོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱ་དཀའ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། །གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་བྱ་དཀའ་བར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་བྱ་བ་དེ་མཛད་མི་ནུས་པས་འགྱོད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལས་དེ་མེད་པས་འགྱོད་པ་མི་མངའ་བའོ། །མཐར་མ་ཕྱིན་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བརྩམས་པ་མ་རྫོགས་པའོ།།ཅ་ཅོའི་རྒྱུ་རྩོད་པ་མེད་པས་ཅ་ཅོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩོད་པ་མེད་པས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་སྟེ། ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བས་རྗེས་སུ་སྲུང་བ་ལ་གནས་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཡིན་ལ།དེ་གནས་པས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་གནས་པའོ། །ངའི་བ་མེད་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་བདག་དང་བདག་གི་བའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལེན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མེད་པས་སོ། །འདུད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུད་པ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་འདི་ལ་མི་ མངའ་བས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ལ་སོགས་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཞིན་དུའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་གསུམ་པ་མདོའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་གང་ལ་ ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས་ཆོས་འགའ་ཞིག་ལ་ཡང་ངོ་།།བསམ་གཏན་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། ནམ་མཁའ་མཛོད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ རྣམས་དང་།བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བར་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྙེལ་བ་མེད་པའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་གཡོ་བ་ལ་རྣམ་པར་ལྟ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའོ།

'不舍弃心'是指为了通达一切法而不作功用。
'入见一切法无执著智慧'是指以无执著智慧观见一切法。
'为断除一切错乱'是指为了断除身语意的错乱。
'此是如来第十五业'是指在《陀罗尼自在王所问经》中所说的三十二种中,为断除一切错乱而说法者,应知是如来第十五业。
在佛不共法中,此是第一佛不共法。
下面诸法也应如是了知。
为显示如来无喧哗故,说'善男子'等。'无喧哗'是指无有烦恼或恐惧所引发的声音。
'魔众天'是指属于与魔相同眷属的天。
'喧哗'是指由贪欲力所致。
'随喧哗'是指由嗔恚力所致。
'远离贪著与嗔恚'是指无有贪欲与嗔恚。
为广说无贪欲与嗔恚故,说'一切众生'等。若如来有追悔,则会因忧恼而发出喧哗,然如来无有追悔故无喧哗。
为显示此义故,说'难作'等。若如来有某些难作之事,则因不能作此事而生追悔,然无此事故无追悔。
'未究竟'是指所作未完成。
为显示因无诤论之因故无喧哗,说'如来'等。'是故'是指因无诤论。
'住于无烦恼'是指依止禅定,住于能随护他人生起烦恼的正等成就三昧,此即无烦恼,由住于此故住于无烦恼。
'无我所及无我执'是指无有我与我所的执著。
正因如此故说'无取',是指无有我见取著性的萨迦耶见。
'远离一切欲'是指无有欲即烦恼。
'是故'是指因住于无烦恼等。
'如何'是指如前。
为以经门显示第三佛不共法故,说'善男子'等。'于任何法'是指于蕴等诸法中任何一法。
'于一切禅定、解脱、三昧、等至'是指四禅、八解脱、虚空藏等诸三昧,以及从初禅乃至灭尽定的诸等至中,如来无有忘失。
'观察一切众生心行与动转'中,'一切众生心行'是指贪等。

།གཡོ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའོ། །དེ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་ལྟ་ཞིང་ནི་གཟིགས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའོ། །ཅི་རིགས་པར་ཆོས་ཉིད་སྟོན་པ་ལ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཆོས་སྟོན་པའོ།།དོན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྙེལ་བ་མེད་པའོ། །གཞན་ནི་སྔར་བཞིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་ འདྲེས་པ་བཞི་པ་མདོའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཟབ་མོའི་མཆོག་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཟབ་མོ་རྣམས་རབ་ཀྱི་མཐར་སོན་པའོ། །སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ བསམ་གཏན་སྒོམ་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་མ་གཏོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་ན་མི་ཤེས་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་ སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཀུན་དུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ལྔ་པ་མདོའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐ་དད་པའི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་དག་ལ་ཐ་དད་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་པའོ།།དེའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་གྱིས་བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འདྲེས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་ཡིན་པས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དམིགས་པ་གཅིག་ཡིན་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་མཚུངས་པས་སོ། །ཆོས་རྣམས་ལས་ཐ་དད་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་ པ་རྣམས་ལ་ཐ་དད་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་པའོ།།དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་དྲུག་པ་མདོའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར།རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་དཔྱད་པའི་བཏང་སྙོམས་མེད་པའོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་འདྲི་བ་ནི། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ལན་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་གི་ལམ་བསྒོམས་པ་དེའི་ཚེ་བཏང་སྙོམས་སུ་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། བྱ་བ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ལམ་བཏང་སྙོམས་སུ་དོར་བའོ། །དེ་ལྟར་མདོར་བསྟན་ནས། རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་བསྒོམས་ནས་བཏང་སྙོམས་མཛད་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཏང་སྙོམས་ནི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་མཁྱེན་ནས་དེ་རྣམས་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་ མཛད་པས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པར་ལྷུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་བླང་བྱ་དང་དོར་བྱ་ཡིན་པ་དེ་ལ་བཏང་སྙོམས་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བཏང་སྙོམས་སུ་མཛད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཆེན་པོ་དེ་ལྟ་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བཏང་སྙོམས་སུ་མཛད་པས་སོ།

动摇是随顺贪欲等境界而趣入。观察它们即是照见，如来对这些无有忘失。'如理显示法性'是指随顺贪欲等行者而说法。'义'等是指如来对将要解说的各种证悟无有忘失。其余如前。
为了通过经典显示佛陀第四不共法，说'善男子'等。'获得甚深三昧之最胜'是指达到甚深三昧的究竟。'无障碍禅修'是指修习无漏禅定。'除如来加持'是指若无如来加持则不能了知，若有如来加持则能了知。因此说'以佛陀威力，以心遍知心的一切分别'等。
为了通过经典显示佛陀第五不共法，说'善男子'等。'差别想'是指对轮回和涅槃无有差别想。为了显示其原因，说'因为自性无我'，因为一切法自性本空。'法界融合'是指具有空性特征的法界。因此说'因为了知平等性'，由于所缘相同，智慧也相等。'于诸法无有差别想'是指对声闻等法、经典等无有差别想。
其原因说'因为是离贪法性'，因为一切都获得了离三界贪的果位。为了通过经典显示佛陀第六不共法，说'善男子'等。'无有不观察的舍'是指无有未经观察的舍。问其原因说'何以故'。对此回答说'如来'等。世尊在修道时作舍，因为已作所作故而舍弃道。
如是略说后，为了广说，说'如是'等。修习缘一切法空性的智慧后而作舍。'如来的舍具有智慧'，是因为了知一切法空性的自性而对它们作舍。因此'是出世间的，非堕世间'，不像世间人对所取所舍作舍那样对一切法作舍。因此说'如来具足如是广大舍'，因为从空性门对一切法作舍。

།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བདུན་པ་མདོའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།འདུན་པའི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་དྲི་བའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཅན་འདུལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པའོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་མཛད་པའོ། །རབ་ཏུ་དབེན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའོ། །བྱང་ཆུབ་ཡང་དག པར་འཛིན་དུ་བཅུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨོན་པ་དང་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སེམས་བསྐྱེད་པ་དག་གོ།།དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་རིགས་རྒྱུན་མི་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་གསུམ་གྱི་རྒྱུད་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ལ་འདུན་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་འདུན་པས་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདུན་པའི་དབང་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འདུན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པའི་དབང་གིས་འདུན་པ་འཇུག་པས་སོ། །འདི་ཡང་གདུལ་བྱ་ལ་ལྟོས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ གྱི།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ལྟོས་པ་མི་མངའ་བས་ངོར་འདོད་པ་མི་མངའ་བས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བརྒྱད་པ་མདོའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གདུལ་བྱ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡལ་བར་མི་འདོར་བའི་བརྩོན་ འགྲུས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་གང་།གང་གིས་སེམས་ཅན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲིབས། གང་ཕོངས་པའི་འདམ་དུ་བྱིང་། གང་ངན་སོང་གིས་ལས་དྲངས་ནས་མི་འཇིགས་པའི་ལམ་ལ་དགོད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །བརྙས་པ་མེད་པའི་བརྩོན་ འགྲུས་སོ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་སང་ངམ་གནངས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བརྙས་པར་མི་མཛད་པའོ། །དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མི་ལྡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གསུང་བ་ལས་སོ། །རྒྱུད་ལས་ཞེས་ བྱ་བའི་སྐུའོ།།ལུས་ལ་ངལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཤེགས་པ་ནའོ། །ངག་ངལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གསུང་བ་ནའོ། །བསྔགས་པ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པའོ། །འཕགས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་དགུ་པ་མདོའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡོང་ཡེ་ཉམས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཉམས་པ་མེད་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་དྲན་པ་ཉམས་པ་མི་མངའ་བ་རྒྱས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི ཕྱིར།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་མཁྱེན་ཀྱང་ངོ་། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་ཤེས་པ་ལའོ། །ཡེ་ཤེས་ ཀྱང་སྟོང་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཚོར་བར་མི་མཛད་པའོ།།ཕུང་པོ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་དགོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཇི་སྲིད་པའི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཀྱིས། སེམས་ཅན་རྣམས་ཕུང་པོ་ གསུམ་དུ་རྣམ་པར་དགོད་པའོ།།སེམས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་འཇུག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རིགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་འཇུག་པ་ལ་དྲན་པ་ཉམས་པ་མེད་པའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་འཇུག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ཀྱི་ ཁྱད་པར་གྱིས་རང་གི་དོན་དང་།གཞན་གྱི་དོན་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་འཇུག་པ་ལའོ།

为了通过经典阐述佛陀的第七种不共法，所以说'善男子'等。为了阐述欲的含义，所以说'如是'等。'对善法的欲求'是指非烦恼性的。为了通过提问的方式广泛阐述这一点，所以说'那是什么'等。'调伏众生'是指令众生趣入教法。'令众生成熟'是指令众生随顺断除烦恼。'极为寂静'是指断除烦恼。'令趣入正等菩提'是指发起愿菩提心和行菩提心。'不断三宝种性'是指欲求三宝种性相续不断。'如来不随欲行'是指如来不受欲的支配。'如来的欲以智慧为先导'是指由于遍知一切法而起欲。这也是针对所化众生而说的，对于佛世尊来说没有所待，因为没有面向的欲求。
为了通过经典阐述佛陀的第八种不共法，所以说'善男子'等。'不舍弃所化众生的精进'是指具有'何者受苦，何者被烦恼所障，何者沉溺于贫困的泥潭，何者被恶趣业牵引而应安置于无畏道'等特征。'无轻慢的精进'是指不以'明天后天再说法'这样轻慢众生的精进。为了广泛阐述这一点，所以说'假如'等。'不起'是指从说法。'从相续'是指身。'身疲劳'是指行走时。'语疲劳'是指说法时。'称赞'是指宣说精进的功德。'圣解脱'是指以断除烦恼为特征的解脱。
为了通过经典阐述佛陀的第九种不共法，所以说'善男子'等。'永不退失'是指在一切方面都不退失。为了广泛阐述如来念不退失，所以说'为什么'等。'虽然了知众生的行为'是指虽然了知众生的贪欲等行为。'于此'是指于了知众生行为。'智慧也无空缺'是指为了了知这些也不感受智慧。'安立三聚'是指随时安立声闻、缘觉、菩萨种性的众生于三聚。'众生根性趣入'是指众生随种性而趣入信等根性时念不退失。'众生意乐趣入'是指由种性差别而趣入自利、他利等心的意乐。

།སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་ལ་རྣམ་པར་བལྟ་བས་དྲན་པ་ཉམས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་བསམ་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་སྤྱོད་པ་གཟིགས་པ་ལ་ དྲན་པ་ཉམས་པ་མི་མངའོ།།དྲན་པར་བྱས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དྲན་པར་མཛད་ནས་སོ། །བསམས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔྱད་ནས་སོ། །རྣམ་པར་བརྟགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བརྟགས་ནས་ཆོས་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་མི་མངའ་བས་སོ།།ཆོས་སྟོན་ཀྱང་དྲན་པ་ཉམས་པ་མི་མངའ་བའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅུ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ། དམིགས་ པར་བྱ་བ་དང་།དམིགས་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མི་མཉམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དངོས་པོ་གང་ཡང་ མི་དམིགས་པས་མི་མཉམ་པ་མེད་པས་སོ།།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་མི་ཉམས་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་འདྲི་བ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ལན་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་བཞིན་ཉིད་གང་དང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཆོས་ཉིད་དང་མཉམ་པའོ། །དེ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཉམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཉམ་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་དང་མཉམ་པ་དེ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཉམ་པ་སྟེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་དང་མཉམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཉམ་པའོ། །འདིའི་དོན་ནི་ཆོས་ཉིད་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཉམ་པའོ། །འདིའི་དོན་ནི་ཆོས་ཉིད་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་གཅིག་པ་ ཡིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་མི་ཉམས་པའོ་ཞེས་པའོ།།ཁམས་གསུམ་ཆར་ལ་ཡང་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅུ་གཅིག་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་ཏེ།གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པའི་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་སྟོབས་ལས་མ་བྱུང་བ་སྟེ། སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ ཤེས་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའོ།།སེམས་ཅན་གཞན་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་གང་ཟག་ཁས་མི་ལེན་པ་དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་སོ། །གང་ཟག་གཞན་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་གང་ཟག་ཁས་ལེན་པ་དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པའོ། །སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ རིག་པ་ལ་མཁས་པས་ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཁས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྒྲ་དང་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་མཁྱེན་པའོ།།ཚིག་ལ་འཇུག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་སོ། །བསྐལ་པ་བརྒྱ་སྟོང་དུ་གནས་ཤིང་སྟོན་པ་ཤེས་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གཅིག་གི་སྒོ་ནས་བསྐལ་པ་དུ་མ་ན་གནས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོན་ཅིང་མཁྱེན་པ་སྟེ།ཚིག་གཅིག་གི་སྒོ་ནས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོན་ནུས་པའི་ཡེ་ཤེས་མངའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །ཇི་ལྟར་དྲིས་པ་བཞིན་དུ་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པའི་ ཤེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དྲིས་པ་བཞིན་དུ་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པའི་ཡེ་ཤེས་མངའ་བའོ།།ཐམས་ཅད་དུ་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་ཡང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་སོ། །ཐེག་པ་གསུམ་རྣམ་པར་དགོད་པ་བསྟན་པ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མཛད་པ་ཤེས་པ་སྟེ། རང་བཞིན་གསུངས་པ་མཁྱེན་པའོ།

'观察众生行为而无失念'是指观察众生种性差别的意乐所随顺的行为时无有失念。
'是否忆念'是指忆念过去所经历的。
'是否思维'是指已经思察。
'观察'是指并非观察后而说法，因为如来无有分别。说法时也无失念。
为了宣说佛陀第十种不共法，说'善男子'等。'一切法平等性'是指一切法，即所缘和能缘自性诸法的平等性。以无所缘的方式缘一切法。
为了广说此义，说'非不平等'，因为任何事物都不可得故无不平等。'如实'是指平等性是无颠倒的自性故如实。
问三昧不退失的原因说'为何'等。
答说'真如'等。'真如与何等同'是指真如与法性平等。'与此三昧平等'是指法性与三昧平等。'三昧与何等同，与如来平等'是指与法性平等的三昧与如来平等。此义是法性、真如、三昧和如来以法性自性为一，故如来不退失三昧。
'不住三界'是以法性自性故。
为了宣说佛陀第十一种不共法，说'善男子'等。'遍知一切法'是指应当遍知一切法无自性。'不依他知'是指非由他人教导而生，是自己证悟离一切戏论的智慧。
'其他众生'是针对不承认补特伽罗者而说。'其他补特伽罗'是针对承认补特伽罗者而说。
'以善巧无碍解而知词句分别'是指以通达法无碍解等的善巧而了知词句分别的声音和意义。'入于词句'是指从词句方面。
'住百千劫而知说法'是指通过一句能示现住于多劫的一切事物并了知，即具有通过一句能示现一切事物的智慧。
'如所问断疑智'是指具有如所问般断除疑惑的智慧。
'于一切无著智'是指于任何都无执著。
'知安立三乘'是指了知声闻、缘觉和菩萨乘的建立，即了知自性所说。

།སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་པའི དབྱེ་བས་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ཡང་མཁྱེན་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་སོ་སོར་ཅི་རིགས་པར་སྟོན་པ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་པ་རེ་རེའི་གཉེན་པོར་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རེ་རེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པ་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སྤྱོད་ པ་ལ་གང་ལ་གང་འོས་པ་དེ་ལྟར་སྟོན་པས་མཁྱེན་པས་སོ།།མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སོ་སོ་ལ་ཆད་པ་མེད་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཟད་པ་མེད་པ་ཞེས་སྨོས་སོ། །ཚད་མེད་པ་བསྟན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་བསྟན་པ་ལ་ཚད་མེད་པས་སོ། །དེ་རྣམས་ སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་སོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅུ་གཉིས་པ་མདོའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་སྒྲའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ བསྟན་པའི་སྒོ་ནས།ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་རིམ་པས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བས་སོ། །རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་རྐྱེན་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་སྔར་གྱི་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་སྔར་བདག་མེད་པ་ལ་གོམས་པའི་རྐྱེན་གྱི་དབང་ གིས་ད་ལྟར་བདག་མེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ།།དེ་ལྟར་ཡང་། སྐྱེ་བ་འདི་ལ་དེ་ཉིད་ཤེས། །མྱ་ངན་འདས་པ་མ་ཐོབ་ཀྱང་། །འབད་པ་མེད་པར་སྐྱེ་གཞན་ལ། །ངེས་པར་ཐོབ་འགྱུར་ལས་བཞིན་ནོ། །རྫོགས་སངས་རྒྱས་རྣམས་མ་བྱུང་ཞིང་། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་ ཟད་པ་ན།།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི། །མ་འདྲེས་པར་ནི་འཇུག་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཆགས་པ་དང་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་ཆགས་དང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡང་ མ་བཅིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་འདས་པའི་དུས་དང་མ་འབྲེལ་པའོ།།ཕྱི་མའི་མཐའ་ཡང་མི་འཕོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ཡང་མི་འཕོ་བའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་ཡང་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་ཡང་ མི་གནས་སོ།།འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་གང་སྔར་བསྟན་པ་དེ་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མིག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཉིས་སུ་འཛིན་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མིག་དང་གཟུགས་སོགས་སྙམ་པའི་ གཉིས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ལ་མིག་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའོ། །རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་དང་ཆོས་གཉིས་སུ་འཛིན་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་བ་དང་། སྒྲ་དང་། སྣ་དང་། དྲི་དང་། ལྕེ་དང་། རོ་དང་། ལུས་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའོ། །མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཛིན་པ་མངོན་པར་ཞེན་པ་གནས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྟེན་དུ་མི འགྱུར་བའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རང་བཞིན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སེམས་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མས་མ་གོས་ པའི་ཕྱིར་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་ པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བརྗོད་པས་སོ།།སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གཅིག་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སེམས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ།

所谓'完全了知众生心行八万四千的智慧'，是指通过贪欲、嗔恨等行为的分类而了知八万四千种心行。
所谓'如理分别宣说八万四千法蕴的智慧'，是指为对治每一种行为而宣说一种法蕴，因此对于贪行者和嗔行者等，能够了知如何相应地宣说八万四千法蕴。
'无边'是指在每一刹那都无间断。因此说'无尽'。'显示无量'是指显示智慧的自性无量。这些都是依空性而说的。
为了从经典角度显示佛陀十二不共法，所以说'善男子'等。'声闻的解脱是随声而行'是指通过对声闻宣说法，以闻思修的次第断除烦恼障。
'缘觉的解脱是通达因缘'是指缘觉们因为在前世其他生中已经熟习无我的缘故，今生能通达无我而解脱。如说：'此生虽知真实义，未得涅槃解脱时，不用功力于他生，必定能得如业果。诸佛未出现，声闻已灭尽，独觉之智慧，不杂而趣入。'
'远离一切执著和执取'是指远离贪欲和能取所取的一切执著。'前际不系缚'是指解脱具有空性的特征，因此与过去时不相关。'后际不迁移'是指未来时也不迁移。'现在时亦不住'是指于现在时也不住。
为了广说前面所说的远离一切执取，所以说'眼'等。'从眼和色等二取中解脱'是指远离执著眼和色等为二的分别，即在解脱中没有眼和色的分别。'从耳等乃至意法二取中解脱'是指远离耳和声、鼻和香、舌和味、身和触、意和法的分别。
为了显示总结，所以说'从执取妄执处解脱'等，是指不成为眼和色等事物妄执的所依。
为了显示如来解脱的自性，所以说'心性本净光明'等。因为心从本初未生，所以是空性的自性，因为未被烦恼垢染，所以心性本净光明，同样以本净光明性而以无所缘的方式了知，这就是解脱。'因此'是指因为了知心性本净光明而称为解脱。'与心刹那一相应的智慧'是指与刹那性的心和智慧相应。

།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅུ་གསུམ་པ་མདོའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་ འདྲེས་པ་བཅུ་བཞི་པ་མདོའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཆོས་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་མ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་འབྲས་བུ་མེད་ པར་འགྱུར་བ་ལས་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་ཆོས་སྟོན་པ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའོ།།ཆད་པར་ལུང་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་གང་ལ་ཇི་ལྟར་ལུང་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པའོ། །ཤིན་ཏུ་ངེས་པའི་ཚིག་སྨྲ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་གསུངས་པའོ། །ཀུན་ ཤེས་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་དུ་ཡོད་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའོ། །མི་མཐོ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟོད་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་བའོ། །མི་ དམའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨད་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་བའོ།།མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྦས་པར་ཆོས་སྟོན་པའོ། །ལྡབ་ལྡིབ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གསལ་བར་དམིགས་པའོ། །ནམ་མཁའི་ཚད་དུ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའི་ཚད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱི་གསུང་ཡང་ཡིན་པས་སོ།།རྣམ་པའི་མཆོག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་ལྡན་པའོ། །ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བའི་མདོ་དང་།མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་ལྔ་པ་མདོའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སེམས་ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རང་བཞིན་གྱིས་སེམས་སུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་གཞི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན།དེ་ལ་ལན་ནི། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དེའི་རང་བཞིན་མཚོན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་བཤད་པ་ ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་པོར་གྱུར་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་རྣམས་ཐམས་ ཅད་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པས་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་ གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'现前圆满证悟无上正等正觉'，是指因为远离障碍的真如无有分别，故在一刹那间现前圆满证悟。
为了通过经典阐述佛陀第十三种不共法，所以说'善男子'等。
为了通过经典阐述佛陀第十四种不共法，所以说'善男子'等。所谓'说法必有果'，是说如果如来说法不是以智慧为先导、随顺智慧，那时就会成为无果，但并非如此，所以说法是有果的。
所谓'授记决定'，是说对任何事物作何授记，就会如实发生，不会有其他情况。
所谓'语极确定'，是说所说之语具有意义。
所谓'令遍知'，是说正确宣说不可思议的法界。
所谓'令分别'，是说正确宣说可思议的布施等。
所谓'不高'，是说不会因赞叹而生烦恼。
所谓'不低'，是说不会因诽谤而生烦恼。
所谓'不动'，是说不隐藏地说法。
所谓'不杂乱'，是说意义明确。
所谓'随虚空量'，是说如同虚空无量，世尊的语言也是如此。
所谓'具一切最胜相'，是说具足前述诸功德。
所谓'具六十支'，是说具足令遍知、令分别等六十种相。
这些应当从《如来秘密经》和《经庄严论》中了知。
为了通过经典阐述佛陀第十五种不共法，所以说'复次'等。
所谓'如来不可说为心'，是说不可说阿赖耶识自性为心，即不能说世尊就是阿赖耶识自性的心。
所谓'非意'，是说如来不可说为具有染污意的自性。
所谓'非识'，是说如来不可说为具有眼识等六识的自性。
如果如来不是阿赖耶识等的自性，那么是什么自性呢？对此回答说：'由智慧所显'，是说以一切法无所得为相的智慧来显示其自性。
对此的解释说'成为智慧主'，是说从智慧的角度安立如来的名言。
虽然如来是智慧的自性，但说'如来一切意业'等这些，都是随顺所化众生所观察的意业而说的。其他也应当如此了知。
世尊是智慧的自性，而且恒时存在，所以说'以智慧为先导、随顺智慧'。

།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་མཁྱེན་པས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ངེས་པར་བསམས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པས་སོ། ། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པས་སོ། །དམིགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་འདས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས་སོ། །རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང འབྲས་བུ་དག་མི་རིགས་པས་སོ།།སྲིད་པ་གསུམ་གསལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་འགྲོ་བས་མ་བསྡུས་པའོ། །བདུད་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་ཀྱིས་གླགས་མི་རྙེད་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་ པ་ཉིད་དང་རོ་གཅིག་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅུ་དྲུག་པ་མདོའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆགས་པ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟོས་པ་མེད་པའོ། །ཐོགས་ པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་པའོ།།ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཟིགས་པའོ། །དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམས་སོ། །མངོན་སུམ་གྱི་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་ མཉམ་གཞག་དང་རྗེས་ཀྱི་ཤེས་པས་སོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅུ་བདུན་པ་མདོའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མ་འོངས་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་བསྐལ་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་གསལ་ བར་མི་རིགས་པས་སོ།།མ་འོངས་པ་ལ་ལྟ་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་འདི་ལྟར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའམ། ཡང་ན་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ཁྱེད་ཀྱིས་འདི་ལྟ་བུ་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་ཆོས་སྟོན་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ པ་མདོའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རིགས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་རྣམས་སོ། །སའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་རྡུལ་གྱི་ཆར་དགོད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རབ་ཏུ་བགྲང་བའི་ཚུལ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སའི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་རྡུལ་འདི་ཙམ་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེས་བགྲང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་པའོ།།སྐྲའི་རྩེ་མོས་བླངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུའི་ཁམས་ལ་སྐྲའི་རྩེ་མོས་བླངས་ན་སྐྲའི་རྩེ་མོ་འདི་ཙམ་ཞིག་ལོངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །མེའི་ཁམས་ ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེའི་ཁམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སོ་སོ་ལ་ཡོད་པའི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་གྲངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཁྱེན་པའོ།།རླུང་གི་ཁམས་ཐམས་ཅད་གཟུགས་སུ་གྱུར་པ་ལས་བབ་པའི་ཚུལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ལ་རླུང་རྣམས་འགྱུར་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ མཁྱེན་པ་ཡིན་ཏེ།རླུང་གི་ཁམས་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་རྣམ་འགྱུར་འབྱུང་བས་སོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ཐམས་ཅད་སྐྲའི་རྩེ་མོས་རྒྱས་པར་དག་པའི་ཚུལ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་སྐྲའི་རྩེ་མོའི་ཆ་འདི་ཙམ་ཞིག་གིས་ཁེངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་མཁྱེན་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་གཉིས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དག་མི་མངའ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ འདྲེས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་ཀུན་མཁྱེན་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཀུན་ཏེ་ངོ་བོ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་། དབྱེ་བའི་རྣམ་པས་ མཁྱེན་པ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་པའོ།

'所谓随顺一切众生心意，是因为了知一切众生之心。所谓对一切法深入思维，是因为完全了知一切法之自性。所谓极善修习道支，是因为自身生起一切三昧。所谓超越所缘，是因为毫无所缘之事物。所谓远离缘起，是因为因果不合理。所谓三有明显，是因为不被三有众生所摄。所谓从一切魔业中解脱，是因为魔无机可乘。所谓与法界无别，是因为与空性同味。所谓如来，是总结语。'
'为了通过经典门说明佛陀十六种不共法，故说'复次'等。所谓无贪著，是无所依。所谓无碍，是于一切无碍。所谓智慧见，是以智慧观见。所谓彼等，是指佛土。所谓现前智及随行智，是所化众生所观察的入定智及后得智。'
'为了通过经典门说明佛陀第十七种不共法，故说'善男子'等。所谓未来心相续不成劫，是因为不应当于现在明显。所谓观察未来为众生说法，是说此将在未来时出现，或者说你们在未来时应当如此行事而说法。'
'为了通过经典门说明佛陀第十八种不共法，故说'善男子'等。所谓一切种姓，是指婆罗门等种姓。所谓以数数方式了知一切地尘微尘之量，是以计数方式了知一切地界中有如此多微尘和尘埃。所谓以发端取，是说若以发端取水界，则知将取得如此量的发端。所谓火界生灭，是以数量方式了知火界各个刹那的生灭。所谓一切风界从色法中降下的方式，是以风界令色法变化的方式了知，因为风界使色法产生变化。所谓以发端充满一切虚空界的清净方式而了知，是了知虚空界被如此量的发端部分所充满。'
'所谓如来无二随行识，是因为无能取所取，以及是所化众生观察佛土等完全了知。如是说明佛陀不共法之相后，为了说明一切相智之相，故说'遍知一切智慧'等。了知一切法之一切相，即本性、特征之相及分类之相，是为一切相智。'

།འདི་ཡང་གདུལ་བྱའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བརྟགས་པ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པར་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །མངོན་སུམ་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཁོ་ན་ ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་སྣང་བས་སོ།།གཞན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཤེས་པ་ཉིད་དོ། །ཉི་ཚེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་མི་ཤེས་པས་སོ། །མངོན་སུམ་ཞེས་བྱར་མི་འདོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་ དུ་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དགྲ་བཅོམ་བསེ་རུ་སྟོན་རྣམས་ཀྱིས། །སྟོང་ཉིད་གསུམ་དང་གྲངས་མེད་གཟིགས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ནས། རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ད་ལྟར་བ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མི་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ ཏེ་ད་ལྟར་གནས་པ་ཡིན་ན།དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ། སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པའི་དུས་སུ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཆ་གསུམ་དུ་འགྱུར་བས་སྐད་ཅིག་མར་མི་འགྱུར་བའོ། །དེས་ན་ད་ ལྟར་བ་ལ་གནས་པ་མེད་པས་ད་ལྟར་བ་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཡང་། ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མཐའ་ཡོད་པ། །དེ་བཞིན་ཐོག་དང་དབུས་བརྟགས་དགོས། །དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་གསུམ་བདག་ཕྱིར། །འཇིག་རྟེན་སྐད་ཅིག་གནས་པ་མིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདས་དང་མ་འོངས་ ཡོད་པ་མིན།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དག་ད་ལྟར་བའི་དུས་ན་མེད་པ་དང་། རང་གི་དུས་ན་ད་ལྟར་བཞིན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །གང་དུ་དེ་དག་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་དུ་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་ དུས་གསུམ་མི་དམིགས་པའོ།།དེ་ལ་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བརྗོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གང་ལ་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་མ་དམིགས་པས་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་དུས་སོ། །དེ་རང་ངོ་བོ་དེ་ཡིས་དབེན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ གསུམ་པོ་དུས་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའོ།།ཐེར་ཟུག་གནས་མིན་འཇིག་མིན་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཞིན་ནོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་སུའོ། །མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ དམིགས་པའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་ལ་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།མི་དམིགས་པ་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྐྱེན་ལས་བྱུང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དངོས་ པོ་རྣམས་ལ་འདུས་པའི་ངོ་བོ་སྟེ།ཚོགས་པ་ཡོད་པས་རང་བཞིན་གང་སྐྱེ་བ་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལན་ནི། རྐྱེན་ལས་བྱུང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བས་སོ། །དེ་ཡང་རང་བཞིན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་ལས། །སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་མ་ ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་དེར་བསྟན་ཏོ། །འདུས་པ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་འདུས་པ་སྟེ། ཚོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཚོགས་པ་རྙེད་ནས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས་རང་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་བས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དངོས་པོ་མེད་པས་སྒྲས་ནི་ ཚོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བའི་དངོས་པོ་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ།དེ་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདིས་ཚོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མཚོན་པར་བྱའོ།

这也是针对所化众生而作的观察，究竟义中，以不缘取一切法的方式遍知，即是一切相智慧。
所谓'认为是现量的体性'，是因为唯此中一切法极为明显显现。
'其他'是指遍知性。'因为是局部'是指不能从一切相了知一切法。
'不认为是现量'是指因此不承认为现量，如说：'阿罗汉、独觉、佛陀们，见三空性及无量。'
如是宣说诸法相后，为显示自相空性的结语，故说'某者'等。
'有为'是指蕴、界、处。'无为相为何'是指无障碍等。
为显示不可得空性，故说'此现在'等。'不住'是说若现在是住，则彼时有生灭自性的始终，承认生住灭时有事物，则诸事物成为三分刹那，故非刹那性。因此现在无住，称为现在不住。
如是亦说：'如何有刹那终边，如是应观始与中，如是三分刹那故，世间非为刹那住。'
'过去未来非有'是说过去、未来于现在时无，若于自时如现在则有过失，故过去未来二者非有。
'于彼不可得'是指于三时中不可得过去等三时。
'于彼称不可得'是指于任何时中不可得过去等故称不可得。
'不可得'是指三时自性之时。
'彼离彼自性'是指三时由三时自性空。
'非恒住非坏'如前。
为显示彼释义故说'过去'等。'于何处'是指于时。'不可得'是因不可得故称三时不可得。
'不可得空'是说由三时自性空。
为显示无事物体性故说'因从缘生'等。诸事物有聚合体性，由有聚合，彼所生自性非有。何以故？答曰：说'因从缘生'，即由因缘力所生故。如说：'自性从因缘，生起实非有。'
彼聚合由彼性空者，即聚合，是集聚自性的事物，彼亦得集聚而生，故非自性，故是无事物性。因此无事物声说从集聚所生事物，彼由其自性空即称为无事物体性空性。'聚合'之声以此表示一切从集聚所生事物。

།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདུས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་པ་ཡོད་ན་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་འདུས་པ་ལ་ངོ་བོ་མེད་ན་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ལན་ནི། དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། །ཞེས བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།འབྲས་བུ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་རྒྱས་པར་བསྟན་ནས། མདོར་བསྡུས་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་བཞི་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་པོ་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དངོས་པོའི་སྒྲས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་ནི་དངོས་པོའི་སྒྲས་མདོར་བསྡུས་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མདོར་ བསྡུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།མི་འབྱུང་བས་དངོས་པོ་མེད་པའི་སྒྲས་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་བརྗོད་པའོ། །དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་སོ། །དངོས་མེད་དེ་སྟོང་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། །ཟློས་པའི་ སྐྱོན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།སྔར་རྒྱས་པར་བསྟན་ནས་འདིར་མདོར་བསྡུས་ནས་བསྟན་པས་སོ། །རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་བཞིན་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ལ། དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།ཆོས་ཉིད་ལ་རང་བཞིན་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད་ཅེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞན་གྱི་ སྒྲས་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ།སངས་རྒྱས་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པས་ སོ།།དངོས་པོ་གཞན་རྣམས་ནི་མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བ་ཙམ་དུ་ཡོད་པས་སོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དེའི་མཐར་ཐུག་པས་སོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་རྣམ་འགྱུར་མེད་པར་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པས་སོ། །དེ་བཞིན་དངོས་ པོ་སྟོང་ཉིད་དོ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེས་སྟོང་པ་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་མེད་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞན་གྱི་དངོས་པོའི་སྒྲའི་དོན་གཞན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞན་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་ཡུལ་ཡིན་པས་ཡེ་ཤེས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད དོ།།གཞན་གྱི་དངོས་པོའི་སྒྲའི་དོན་སྟོན་པ་ནི། ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་འཁོར་བ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་གཞན་གྱི་དངོས་པོའི་སྒྲས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ དང་།ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ། དེ་སྟོང་པ་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་འདི་རྣམས་གར་མཐོང་སྙམ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ཚུལ་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་ལས།སྟོང་པ་ཉིད་ཉི་ཤུ་པོ་འདི་རྣམས་གསལ་བར་མཛད་པས་སོ། །འདིས་ནི་རང་དགའ་ཉིད་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ།

为了解释这个意思，所说'集聚'等，'从集聚而生'是指因为有聚集而产生，所以称为从集聚而生，这是'果'的同义词。如果集聚无自性，那是什么呢？答案是说'即是无实'，果是无实性的自性。
这样广说十六空性之后，为了简略地广说四空性，首先为了说明事物空性，说'以事物声'等。将要说明的是，以事物声简略而言即是表示五蕴。'彼等'是指五蕴。'彼亦'是指五蕴的自性。
为了说明无实空性，说'简略'等。不生起故，以无实声即是表示虚空等无为法。'彼即'是指无为。'无实彼空性'是指无为的自性。重复的过失并不存在，因为先广说后此处简略而说。
为了说明自性空性，说'自性'等。自性即是法性，其无自性即是空性，此即称为自性空性。为何称法性为自性呢？对此回答说'如是'等。
为了说明他性空性，说'诸佛'等。'他'声表示最胜义，因为不论诸佛出世与否空性都存在，故在一切事物中空性最为殊胜，因为具有无造作等自性相。其他事物仅在未经观察时似乎存在。
彼空性称为真实边际，因为一切法以此为究竟。称为真如，因为恒常无变而如是安住。'如是事物空性'是指他性即是空性，以彼为空即是他性空性。
为了解释这个意思，说'无他事物'等。为了说明他性事物声的另一含义，说'一方面'等。他即是殊胜智慧，其事物即是境，故说由殊胜智慧所证知的无他性事物，即是空性。其空性即是他性事物空性。
说明他性事物声的含义说'或者'等。他性事物因为超出轮回故，称相对于轮回的他性事物为他性事物，因此他性事物声即是表示真如、空性、真实边际和如是性，彼空即称为他性事物空性。
你问这些空性在何处见到？对此回答说'于般若波罗蜜多法中'等。因为在般若波罗蜜多经中明显宣说了这二十种空性。这表明已断除了自造。

།ས་དྲུག་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་བརྗོད་པའི་ སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་འོད་ཟེར་གྱིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གསལ་བར་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་སྟོན་པས་སོ།།དེ་ལྟར་བློ་གྲོས་ཟེར་གྱིས་སྣང་བ་གསལ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་དཔྱད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་འོད་ཟེར་གྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ གསལ་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཐ་སྙད་བདེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འགོག་པར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དྲ་བ་མཐའ་དག་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འགོག་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་སོ། །དོན་དམ་པར་ སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགོག་པ་མེད་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་འགོག་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཐ་སྙད་བདེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འགོག་པར་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་བཤད་པ་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་དོན་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་གང་བསྟན་པ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །སྣང་བའི་བཤད་པ་ནི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་མུན་པ་འཇོམས་པའི་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་འགོག་པའི་རྣམ་གཞག་བྱེད་པས་སོ། །འགོག་པའི་ངོ་བོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག པའི་བསམ་པས་སོ།།འགྲོ་བ་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་བསམ་པས་ཡོངས་སུ་འདོར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུགས་རྗེས་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་བས་སོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་སྙིང་རྗེ་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་བ་ནི་སྦྱོར་བ་དང་རྗེས་ ཀྱི་དུས་ན་ཡིན་ན་དངོས་གཞིའི་དུས་ན་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་རོ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདིའི་སྦྱོར་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྦྱོར་བ་ནི་འཁོར་བར་གཏོགས་པ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་གནས་པའི་ དོན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་སོ།།ལྷག་པའི་བསམ་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གཏོགས་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པ་འཇུག་པས་སོ། །ད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ས་བདུན་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཟིལ་ གྱིས་གནོན་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་གོང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་གོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དྲུག་པའི་གོང་སྟེ། བདུན་པ་ཡན་ཆད་དུའོ། །བདེ་གཤེགས་གསུང་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་སོ། །སངས་རྒྱས་འབྲིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ སོ།།བློ་ཡིས་ཕམ་པར་བྱེད་པའང་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ལམ་དང་། རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ལ་མེད་པས་སོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་བར་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འདི་ནས་བརྩམས་ཏེ། དེ་རྣམས་ ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་མཐའ་སོན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཀུན་རྫོབ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ངང་པའི་རྒྱལ་པོ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྦྱར་ཏེ། འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ངང་པའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱའོ།

为了说明第六地的结尾，所说'现在'等，是从宣说殊胜的不共功德的角度，即以智慧光明照见一切事物等为特征而说明。
所说'如是以智慧光明照见显现'，是因为以前所说的观察方式，以智慧光明照见诸法实相。
所说'以世俗谛力趣入灭'，是以世俗谛力远离一切分别网的特征之灭，即入于空性三摩地。
胜义中心与心所本来无生故无灭，依世俗谛而说灭。因此说'以世俗谛力趣入灭'。
为了解释这个意思，所说'如是'等，是为了显示如前所说的详细解释之义。'非从自生'等所说的观察方式，为了显示这些而说。
关于'照见'的解释是'破除障碍见实相的黑暗'。'彼'即是菩萨。'以世俗谛力'是依世俗谛安立灭。'以灭的本性'是以灭的意乐。
'不舍弃救护众生的意乐'是因为以大悲不舍弃。为了说明这个意思，说'恒时'等。此中不舍悲心是在加行和后得时，在正行时则与空性一味。
为了以注释说明这个意思，说'此加行'等。'加行是属于轮回'是因为以悲心力为了住于轮回尽际而修加行。'增上意乐是属于涅槃'是因为从智慧门入修空性。
现在为了显示菩萨从第七地开始有胜过声闻缘觉的能力，说'彼上'。'彼上'即第六地之上，即从第七地以上。'善逝语生'即诸声闻。'中佛'即诸缘觉。
'以智慧胜过'是因为他们没有无相道和自然趣入的功德。为了以注释说明这个意思，说'中间佛'等。
从此开始，为了显示达到他们功德的边际，说'世俗真实'等。'功德大海彼岸行鹅王'，此中称菩萨为鹅王。

།ངང་པའི་རྒྱལ་པོ་ལ་གཤོག་པ་ཡོད་པས་འདིར་ གཤོག་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན།ལན་ནི། ཀུན་རྫོབ་དེ་ཉིད་གཤོག་ཡངས་དཀར་པོ་རྒྱས་གྱུར་པ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་སྟེ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་ཉིད་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་འདི་ལ་གཤོག་པ་དཀར་པོ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ཡོད་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་ཅིང་དོན་དམ་པའི་སྒོ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་ནས་ཡོན་ཏན་གྱི་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོ་བ་སྟེ།སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་གཅིག་པུ་འགྲོ་བའམ་གཞན་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགྲོའོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི། དེ་ནི་སྐྱེ་བོ་ངང་པ་ཡིས། མདུན་དུ་བདར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་ཡང་རྒྱལ་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དགེ་བའི་རླུང་གི་ཤུགས་སྟོབས་ཀྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ངང་པ་རླུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ ཡང་དགེ་བའི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བཞུད་པའོ།།རྒྱལ་བའི་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་མཆོག་ཏུ་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱལ་བའི་ཡོན་ཏན་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་རྣམས་ཉིད་རྒྱ་མཚོ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་མཐའ་རྟོགས་པར་ དཀའ་བས་སོ།།ཕ་རོལ་མཆོག་ཏུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་གནས་སྐབས་ན་ཡོན་ཏན་རྣམས་མཆོག་ཏུ་རབ་ཀྱི་མཐར་འགྲོ་བས་སོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་ པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ།།སྐྱེ་བོའི་ངང་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་སྐྱེད་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་གཅིག་པུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ན་དེའི་ཚེ་འདི་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ལ། གང་གི་ཚེ་སྐྱེ་བོའི་ངང་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲོ་བར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་འདི་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་བསྐྱེད་པ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལྷག་པར་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་སོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་དྲུག་པའི་འགྲེལ་པ་བཤད་པའོ།། །།སེམས་བསྐྱེད་པ་བདུན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།བདུན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་བདུན་པའོ། །རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་འདིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། བདེན་པ་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ལ་རྩོལ་ བས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་སྔར་མེད་པ་དེ་ལྟར་ཐོབ་པས་སོ། །འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །འགོག་པར་འཇུག་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལའོ། །ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ལེགས་འབར་བ་ཐོབ་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གང་སྒྲུབ་པ་དང་འཕེལ་བ་དང་ཐོབ་པའི་དོན་དུའམ།སྤངས་པའི་དོན་དུ་རིགས་པ་དེ་དེའི་ཐབས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མཁས་པ་ནི་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལེགས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གནས་སྐབས་འདིར་ཐབས་ལ་མཁས་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་སོན་པས་སོ། ། དེ་ཤེས་རབ་གང་གིས་ཐོབ་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཤེས་རབ་རབ་ཏུ་འགྱུར་བས་སོ། །འདིར་མཁས་པའི་སྒྲ་ནི་མི་མངོན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཡང་དག་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཐའ་སྟེ། མཐར་ཐུག་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མེད་པས་སོ། །དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་དེ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པས་སོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་འགོག་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདིར་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས གསུངས་པ་ལ།འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལའོ། །སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དོ།

若问鹅王有翅膀，此处翅膀是什么？答：'世俗谛即是展开洁白宽广的翅膀'。世俗谛即布施等，真谛即空性，这就是白色的翅膀，也就是远离烦恼垢染。从世俗谛的角度利益众生，从胜义谛的角度入于空性，从而到达功德大海的彼岸，也就是获得佛果。
若问是独自前行还是与他人同行？答：'众鹅在前引导'。其他菩萨也能到达佛陀功德大海的彼岸。
'以善业风力'，就如同鹅靠风力飞行一样，菩萨也是依靠菩提分等善法的力量前行。
'至佛功德海彼岸'中，佛陀的功德是指念住等，这些即是大海，因为难以测知其边际。'至彼岸'是指在佛地时功德达到最极致。
为解释这些而说'其'等。世俗功德即是念住等。'与殊胜众鹅同行'是说，若独自前行则不显其伟大，若与众鹅同行则显其伟大。因此说'与殊胜者同行'，是因为能令菩萨更加殊胜。
这是第六发心的注释。
为显示第七发心菩萨的特征而说'今'等。'第七'即第七发心。'远行地'是指在此地中，对菩提分、四谛、缘起等所缘的无相住处精进趣入，故称远行地，因为获得了前所未有的无相住处。
'此'即是菩萨。'入灭定'是指入于空性相的三摩地。'获得善巧方便波罗蜜'是指，为成办、增长、获得或断除某法而如理行持，这就是方便。通达这些即是善巧，这就是最胜波罗蜜，因为在此阶段方便善巧达到极致。以何种智慧获得这些，即称为方便善巧，因为方便善巧即是最胜智慧。此处'善巧'字未明显表示。
为解释这些而说'灭'等。诸实事的究竟即是空性，因为除此之外别无真实究竟。入定于此即是善巧趣入。为说明空性被称为'灭'的原因而说'此中灭除一切戏论'。'此中'即是真如。'一切戏论'即是一切分别。

།སྐད་ཅིག་དང་སྐད་ཅིག་ལ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ། མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འགོག་པ་ མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཞེས་ནི་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་ན་དེ་ལས་མི་ལྡང་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཞི་པོ་འདི་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་སྐྱེ་ཞིང་སྐྱེ་བར་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ལ་མཉེས་པར་བགྱིད་པ་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་དགེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྐྱེ་བ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ས་བརྒྱད་པ་སྨོན་ལམ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་རོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་རྣམ་གཞག་བྱེད་པ་ ཡིན་ནོ།།དོན་དུ་གཉེར་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ། །སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་ པའི་སྟོབས་དང་།བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་ལ་སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བརྗོད་ལ། དེ་ཡང་མཐར་ཕྱིན་པའི་གནས་སྐབས་འདིར་རྟོགས་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་དང་རོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དགོངས་པ་ཅན་གྱི་དོན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་བཞི་པོ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ན་དྲུག་པ་ཁོ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣམ་གཞག་ ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེ་ན།དེ་ལ་ལན་ནི། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ས་དྲུག་པ་ཁོ་ན་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ལྷག་པར་གྱུར་པས་དེ་ཁོ་ནར་རྣམ་གཞག་བྱས་སོ། །གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བདུན་པ་ལ་སོགས་ པར་རོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་བདུན་པའི་འགྲེལ་པའི་བཤད་པའོ།། །།སེམས་བསྐྱེད་པ་བརྒྱད་པ་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡང་ཡང་སྔར་དགེ་བ་ལས་ལྷག་ཐོབ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ སྔར་ཐོབ་པ་དེ་རྣམས་རབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་དུ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཉིད་འགྱུར་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མི་ལྡོག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལས་མི་ལྡོག་པས་སོ། །མི་གཡོ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་བདེན་པ་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་རྩོལ་བ་མེད་པ་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་གཡོ་བར་མི་ནུས་པས་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱའོ།།བདག་ཉིད་ཆེས་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

为了说明在刹那刹那间入灭尽定的经典依据，所以说'如是'等。'不应说现证灭'是说若现证灭尽，则因不从中出定而将导致完全涅槃之过。
为了说明这四种波罗蜜多也是般若的本质，所以说'即是般若'等。其中方便波罗蜜多如何是般若本质，前已说明。愿波罗蜜多也是般若本质，即如在每一世中都能令佛欢喜，趣入布施等，追求与善业相应的投生，这就是愿波罗蜜多。在第八地中，由于一切愿望圆满的方式与无分别智融为一味，故安立为般若本质。
殊胜的追求也是由般若力而生，故愿波罗蜜多被认为具有般若本质。力波罗蜜多也具有般若本质，因为所谓力波罗蜜多是指以择力、修力等不被违品所胜，而在究竟阶段与无分别般若融为一味，故是般若本质，且不被违品所胜也是由般若力而生，因此也具有般若本质。
智波罗蜜多也具有般若本质，因为通达了义之义而远离如言执著的迷惑之智是智波罗蜜多的本质，所以智波罗蜜多也是般若本质。
若问：如果这四者都是般若波罗蜜多的本质，那为何单独安立第六般若波罗蜜多？对此回答说：'最胜分别'等。因为在第六地中殊胜的分别般若特别增上，所以唯在彼处安立。'非余处'是指在第七地等中。
这是第七发心的注释。
为了解释第八发心，所以说'彼'等。'为得胜于前善'是说为了获得比先前所得菩提分等法更殊胜的究竟状态。'于此成不退'是说在第八地中菩萨成为不退转，因为不退转于佛智。'彼不动'是说因为住于无相，缘菩提分、谛、缘起等，无功用自然趣入，不为分别所动，故称不动。'彼大士'是指具有菩萨本性者。为了以注释说明这些，所以说'彼菩萨'等。

།ཡང་དང་ཡང་དུ་སྔར་གྱི་དགེ་བ་ལས་ལྷག་པ་ཐོབ་པ་ལས་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཆེད་དུ་བསྐྱོད་ཅིང་འགྲོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུའི་རྩོལ་བས་འགྲོ་བས་སོ། །ཆེད་དུ་བསྐྱོད་མི་དགོས་པར་འགྲོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུའི་རྩོལ་བ་མེད་པར་རླུང་གི་ཤུགས་ཀྱིས་འགྲོ་བས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱིས་བསྐྱོད་ན་ ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།དཔེ་བསྟན་ནས་དོན་དང་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བའི་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་བསགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་བསགས་པའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་ མངོན་པར་འཛེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་ལ།དེ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་ཐོབ་པ་ཡིན་ལ་དེའི་དོན་དུ་མངོན་པར་འཛེགས་པ་སྟེ། དེར་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པའི་རྒྱ་མཚོར་ཕྱིན་ནས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་མེད་པ་དང་།རྩོལ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྒྱ་མཚོ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཐོབ་ནས་སོ། །ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པས་སོ།།སྔོན་གྱི་ཆེད་དུ་བྱས་པའི་ལས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་ལས་ཀྱིས་སོ། །ས་འདིར་ཁོ་ན་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་ལྷག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་དོན་དམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོའི་གནས་སྐབས་སུ་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་སྨོན་ལམ་འབུམ་ཕྲག་གྲངས་མེད་པ་ཕྲག་བཅུ་གང་དག་མངོན་པར་བཏབ་པ་དེ་རྣམས་ལ་སྨོན་ལམ་ཞེས་བྱ་ལ། སྨོན་ལམ་དེ་རྣམས འདིར་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པས་སོ། །རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་འགོག་ལས་སློང་བར་མཛད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྒྱལ་བ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་འགོག་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སློང་བར་མཛད་པས་སོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདིས་སེམས་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ལ་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པར་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདིའི་སྨོན་ལམ་ གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེས་ལྷག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྒྱལ་བའི་སྲས་གཞོན་ནུའི་གནས་སྐབས་དང་། རྒྱལ་ཚབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། རྒྱལ་པོར་དབང་བསྐུར་བའི་གནས་སྐབས་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་ པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ལ་གཞོན་ནུའི་གནས་སྐབས་དང་།རྒྱལ་ཚབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། དབང་བསྐུར་བའི་གནས་སྐབས་གསུམ་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་བརྙེས་པས་སོ། །འགོག་པ་ལས་སློང་བར་མཛད་ པ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུང་བ་ཏེ། སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགྲོ་ལ་ཕན་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པར་ཤོག་།ཅེས་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ལ་གནས་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྒོའི་ རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་གདམས་ངག་ཐོས་པ་དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྒོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་གནས་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་མཛད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ པའོ།།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལའོ། །འདི་ནི་དོན་དམ་པའི་བཟོད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བཟོད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།

为了说明再三获得胜过往昔善业的经典依据，所以说'如是'等。'需要专门前往行进'是指依靠人的努力而行。'不需要专门前往而行'是指不需要人的努力，依靠风力而行。正因为如此，所以说'被风轮所推动'。
为了说明比喻后与义理相配合，所以说'善男子'等。'极其积聚善根资粮'是指布施等资粮圆满积聚。'趣入大乘正修'是指大乘即是具有果位的菩萨道，正修即是获得，为此而趣入，即是进入。
'到达菩萨行海'是指菩萨们的无相和无功用自性的行为即是大海，因为是无分别智慧的自性所以极为甚深，获得此后。'任运智慧'是指智慧自然而然趣入。
'往昔所作业'是指从初地到七地所摄的有作意的业。为了说明在此地中愿波罗蜜特别殊胜，所以说'此'等。凡是在胜义发心最初阶段所发的十大愿等无量百千愿，称为愿。这些愿在此地得以清净，以圆满方式自然趣入。
'诸佛从灭定中唤起'是指诸佛世尊从灭定即空性三昧中唤起彼菩萨。为了以注释说明这点，所以说'此初心'等。'于此清净'是指自然趣入。正因为如此，所以说'此地愿波罗蜜最为殊胜'。
'诸菩萨'是指如同王子位、太子位和灌顶王位三个阶段那样，此处八地等三地也说为童子位、太子位和灌顶位三个阶段，因为获得不退转。
为了说明从灭定中唤起的经典依据，所以说'如是'等。'往昔愿力增长'是指安住于'愿为利众成佛'的愿力增长。'法门相续'是指三昧中听闻诸佛教诫，称为法门三昧，安住于此。'成就如来智慧'是指诸如来加持。'于彼'是指于菩萨。'此即是胜义忍'是指空性三昧即是胜义忍。

།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་ པ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྒྲུབ་པའོ། །སྦྱོར་བ་བྱོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་རྩོལ་བ་གྱིས་ཤིག་ཅེས་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་རྩོམས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྦྱོར་བ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་སོ། ། བཟོད་པའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་དེ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཐབས་ཡིན་པས་ན་སྒོའོ། །ཞི་བའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་གནས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་ཐོབ་ཀྱང་ངོ་། །རྣམ་པར རྟོག་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཡིད་དབྱེན་སྤྱོ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པས་སེམས་ཉེ་བར་བཅོམ་པའོ།།འདི་དག་ལ་སོམས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལ་གྱིས་ཤིག་ཅེས་པའོ། །སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགྲོ་ལ་ཕན་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པར་ ཤོག་།ཅེས་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དེ་དྲན་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་པའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་ལས་མི་ལྡང་བས་སོ།།དེ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མངོན་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ བརྒྱད་པར་ཡང་དང་ཡང་དུ་འགོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས་སོ།།འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །ཆགས་པ་མེད་པའི་བློ་ནི། སྐྱོན་རྣམས་དག་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཆགས་པ་མེད་པའི་བློ་སྟེ། མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་བློ་དེ་ནི་སྐྱོན་རྣམས་ཏེ། ཉོན་ མོངས་པ་མངོན་དུ་རྒྱུ་བ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མངོན་དུ་རྒྱུ་བ་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་དག་རྩར་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་དུ་རྒྱུ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཕྲ་བ་ཡང་ལོག་པས་སོ། །དྲི་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། ། ཉེ་བར་ཞི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་ཟད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་འབྱོར་པ་སྟེ།ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པ་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པས་སོ། །འབྱོར་པའི་ཁྱད་པར་ནི། མཁའ་ལྟར་མཐའ་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ནམ་མཁའ་ལྟར་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པ་མཐའ་ཡས་པའོ། །ཉོན་མོངས་ ཟད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་དུ་རྒྱུ་བའི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པས་སོ།།དེའི་ཕྱིར། ས་གསུམ་བླ་མར་གྱུར་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པས་ཁམས་གསུམ་གྱི་བླ་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིའི་དོན་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་ མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་མཐའ་ཡས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་ནི་མ་གྱུར་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ད་དུང་ ཡང་ཕྱིར་མི་འོང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་མངོན་པ་ལས་རྣམ་གཞག་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཉི་མ་ཡིན་ལ། དེ་ཤར་བ་སྟེ་སྐྱེས་པས་སོ།

所谓'随觉悟佛法'，是指获得力、无畏等功德。
所谓'圆满佛法'，是指修证佛法。
所谓'应当修习'，是指应当精进于此。
所谓'发起精进'，是指通过反复修习。
所谓'忍门'，是指无生法忍即是现证圆满菩提的方便，故称为门。
所谓'虽住寂静解脱'，是指虽已获得以真实际三摩地为相的等至。
所谓'种种分别令心散乱'，是指被种种分别念扰乱心意。
所谓'思维此等'，是指应当作意。
所谓'往昔愿'，是指应当忆念'为利众生愿成佛'的誓愿。
所谓'现证一切智智之门'，是指现证一切智智之因。
'彼'是指菩萨。
所谓'尔时当入涅槃'，是指不从灭定中出。
为显示住于第八地的菩萨们没有现行烦恼，故说'由于'等。'由于'是指在第八地中反复获得灭尽定故。
'此'是指菩萨。
所谓'无贪著心不与过失俱住故'，是指无贪著心即无执著心，与过失即现行烦恼不共住，即是说彼无现行烦恼。
所谓'彼等连根'，是指连同现行烦恼的细微烦恼也断除。
'垢'是指诸烦恼。
所谓'寂灭'，是指断除烦恼。
为显示虽断烦恼但未获得佛世尊殊胜功德，故说'烦恼尽'等。即是说不能获得诸佛世尊圆满一切功德。
关于圆满的殊胜，说'如虚空无边'，即如虚空般功德圆满无边。
所谓'烦恼尽'，是指断除三界现行烦恼。
因此说'虽超三界'，即因断除三界烦恼而称为三界之尊，此义为虽已断除三界烦恼，但因仍有彼等习气，故未达佛世尊无边功德的究竟。
因此，因为还有应以修道断除的烦恼习气，所以尚未成为不还，这是在阿毗达磨中所作的安立。
为解释此义，故说'无分别'等。即无分别智即是日，由其升起即生起故。

།འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་ གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉོན་མོངས་པ་མངོན་དུ་རྒྱུ་རྣམས་ལོག་པས་ཡིན་གྱི།འཁོར་བའི་རྒྱུར་མ་གྱུར་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་མ་ལོག་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱད་པར་འདི་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་དུ་རྒྱུའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལོག་པ་ཡིན་གྱི་བག་ ཆགས་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ།གཞན་དུ་ན་ཁྱད་པར་གྱི་ཚིག་གི་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་དག་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་ན་བརྗོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་ཀྱང་ངོ་། །གནས་སྐབས་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མངོན་དུ་རྒྱུ་བ་རྣམས་སྤངས་ པའི་གནས་སྐབས་ནའོ།།དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་སྤངས་ནས་མཐའ་ཡས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་འབྱོར་པ་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུའོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སོ། །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་དེའི་ཉོན་མོངས་པ་ ཐམས་ཅད་སྤང་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན།དེ་ལ་ལན་ནི། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མདོ་ལས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ།གཞན་དུ་ན་ཁམས་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་ཇི་ལྟར་གསུངས་ཞེས་པའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱི་རྒོལ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མི་ལ་སོགས་པར་རྟོགས་པའི་འཁོར་བར་གནས་ནས་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་དང་སྙིང་རྗེའི་ དབང་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱས་པ་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཏེ།འཁོར་བ་མེད་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ནའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་ བཅུས་སོ།།རང་གི་བདག་ཉིད་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་སྣ་ཚོགས་ཏེ། དུས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པ་ལ་སོགས་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། གསལ་བར་སྟོན་པའོ། །སྟོན་པ་དང་གསལ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ། །སྲིད་པའི་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ མི་ལ་སོགས་པར་འགྲོ་བར་རོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདིའི་འཁོར་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལས་མ་གྲུབ་པ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་སྤྲུལ་པས་སོ། །དེ་ལ་དབང་བཅུ་མདོའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར།དེ་ལ་དབང་བཅུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བསྐལ་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཚེ་ཚད་བྱིན་གྱིས་རློབ་པས་ཚེ་ལ་དབང་ཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསྐལ་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དང་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དག་བསྡོམས་པ་ལ་གྲངས་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ཚད་ཙམ་དུ་ བྱིན་གྱིས་རློབ་པས་ཚེ་ལ་དབང་ཐོབ་པ།དེ་ལྟར་ཚེ་ལ་དབང་བ་བསྟན་ནས། སེམས་ལ་དབང་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།ཚད་གཟུང་བར་མི་ནུས་པས་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། །གྲངས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཅོད་མི་ནུས་པས་གྲངས་མེད་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ངེས་པར་སེམས་པ་སྟེ། སེམས་གཏོད་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། སེམས་ལ་དབང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་མ་ལ་སྙོམས་པར་ འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།

所谓'成为轮回生因'是指成为轮回生因的烦恼现行已断除，而非成为轮回因的习气性质的烦恼未断除。正是由这个差别，可知现行烦恼已断除而习气未断除，否则差别词语将无意义。
'断除彼等'是指虽然断除了三界所说的烦恼。'在此阶段'是指断除现行烦恼的阶段。'为获得彼'是指为了断除习气而获得无量功德圆满。'此'是指住于第八地的菩萨。
若问该菩萨如何能断除一切烦恼？对此回答：'正在彼时'等，因为经中说'正在彼时将入涅槃'，所以可知此处三界所行的烦恼已断除。否则，对于未离三界贪欲者，涅槃是不可能的，怎么会说'将入涅槃'呢？
为了说明这一点，说'未离贪欲'等。'未离贪欲'是指未离三界贪欲。为了说明他人的诘难，说'若'等。即作为人等而住于轮回，以修行力和悲心利益众生而圆满佛法，若无轮回，如何能圆满佛法？
为了对此作答，说'说'等。'彼等'是指十力。'显现种种自性'是指菩萨显现种种自性，即长时住世等，明显显示。显示和明显是同义词。'有之趣'是指往生为人等。
为了解释这一点，说'此轮回'等。'意之本性'是指非由业和烦恼所成，而是意之所化。为了从经中说明十力，说'其中十力'等。'加持不可说不可说劫寿量而得寿自在'是指加持不可说与又不可说二者总和的寿量而得寿自在。
如是说明寿自在后，为说明心自在，说'三昧'等。应结合'得心自在'。若问如何？对此回答说'无量'等。因不能度量故无量，因不能以数计故无数。于三昧决定思维即专注，趣入其智慧，即以心自在而入诸多三昧。

།ཡོ་བྱད་ལ་དབང་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པས་ནི་བརྒྱན་ཏེ། མུ་ཏིག་དང་གསེར་དང་དངུལ་ལ་སོགས་པ་ རྣམས་ཀྱིས་བརྒྱན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཡོ་བྱད་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པར་སྟོན་པའོ། །འདིའི་དོན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཡོ་བྱད་ལ་དབང་བ་ཐོབ་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ ལ་ཚད་མེད་པ་དང་རིན་ཐང་མེད་པའི་ཡོ་བྱད་ཉེ་བར་མཁོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆར་འབེབས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།ལས་ལ་དབང་བ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ སྟོན་པར་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གང་གི་ཚེ་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད་པའོ།།འདིའི་དོན་ནི་ཁམས་དང་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་དང་། གནས་སྐབས་གཞན་དུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་རྣམས་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་སྒྱུར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །སྐྱེ་བ་ལ་ དབང་བ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བ་ཀུན་དུ་སྟོན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་གནས་ནས་མ་ཉམས་པར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་བར་སྟོན་ པར་བྱེད་པའོ།།སྨོན་ལམ་ལ་དབང་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དང་དུས་གང་དུ་ཅི་དགའ་བར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཇི་ལྟར་དགའ་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དང་དུས་ཁྱད་ པར་ཅན་གང་དུ་འདོད་པ་དེར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟོན་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་དེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དང་དུས་གང་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དེ་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ། །འདིའི་དོན་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་རང་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་ བྱེད་ཅིང་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་གྲངས་མེད་པར་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་སྨོན་ལམ་ལ་དབང་བ་ཉིད་དེ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།མོས་པ་ལ་དབང་བ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུས་རབ་ཏུ་གང་བར་ཀུན་དུ་སྟོན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པའི་དབང་གིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུས་རབ་ཏུ་གང་བར་ཀུན་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ།།འདི་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཡིན་ཏེ་ས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་སྟོན་ པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་ རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་སྟེ།བཻ་ཌཱུརྱ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཀུན་དུ་སྟོན་པའོ། །འདི་ཡང་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་འདུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཚད་མེད་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་རྣམས་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བ་ཉིད་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་རྣམས་ནི་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །མི་འཇིགས་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མཚན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་ འཁོར་ལོས་བརྒྱན་པ་དང་།ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་སོར་མོ་རྣམས་དྲ་བས་འབྲེལ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ།

为了显示对资具的自在，所说'世界'等。以种种形式庄严一切世界，即显示以珍珠、黄金、白银等庄严加持。由此显示一切世界具足种种资具。此义为：菩萨获得资具自在，于一切世界中为诸有情降下无量无价所需资具之雨。
为了显示对业的自在，所说'业之异熟'等。'以加持力如时显示异熟'，即于何时有业之异熟，即于彼时加持。此义为：能转变界、趣、生处及其他时位所感受之诸业。
为了显示对生的自在，所说'世界'等。'于一切世界显示一切生'，即安住禅定而不退失，显示于一切世界欲界等处受生。
为了显示对愿的自在，所说'佛土'等。'随意显示于何佛土何时现证菩提'，即随自所欲于殊胜佛土与时间中显示现证菩提，如其所发愿于何佛土何时现证菩提，即如是成就。此义为：如所欲成办自利他利圆满，显现成就无量大愿，此即愿的自在，成为具果。
为了显示对胜解的自在，所说'世界'等。'显示一切世界遍满佛身'，即以胜解力显示一切世界遍满佛身。此为譬喻，亦能显示地等为水等之自性。
为了显示对神通的自在，所说'一切佛土'等。'于一切佛土显示神变幻化'，即于一切佛土显示神变幻化，显示琉璃等自性。此亦仅为譬喻，以神通力为摄受众生而显示无量神变。
为了显示对智慧的自在，所说'如来'等。如来力将于下文解说。无畏与佛不共法已如前说。诸相中手足掌饰以轮相，手足指间有网鬘等三十二相。

།དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ནི་སེན་མོ་ཟངས་ཀྱི་མདོག་ལྟ་བུ་དང་། སེན་མོ་སྣུམ་པ་དང་། སེན་མོ་མཐོ་བ་དང་། སོར་མོ་ཟླུམ་པ་དང་། སོར་མོ་རྒྱས་པ་དང་། སོར་མོ་རྣམས་བྱིན་གྱིས་ཕྲ་བ་དང་། རྩ་མི་མངོན་པ་དང་། རྩ་མདུད་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་ཏེ་བརྒྱད་ཅུའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱང་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པའི་མདོ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གང ཡིན་ཏེ།དེ་རྣམས་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །འདི་ཡང་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བས་ཆོས་དང་། དོན་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་སྤོབས་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་སོ། །ཆོས་ལ་དབང་བ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མཐའ་ དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།མཐའ་དང་དབུས་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་མཐའི་སྒྲས་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་ཡང་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། དེས་ན་མཐའ་དང་དབུས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་དོན་དམ་པར་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དང་དབུས་མེད་པའི་ཆོས་ཏེ། མདོ་ སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སོ།།དེ་ཉིད་སྒོ་སྟེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཐབས་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ཉིད་སྣང་བ་སྟེ་ཐར་པའི་ཐབས་གསལ་བར་བྱེད་ཅིང་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པས་སོ། །དེའི་དོན་ནི་ཆོས་ལ་དབང་བ་ཉིད་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་ཀྱིས་དུས་གཅིག་ཏུ་སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་དགའ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་བའོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་བརྒྱད་པའི་འགྲེལ་པའི་བཤད་པའོ།། །།སེམས་བསྐྱེད་པ་དགུ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྟོབས་མཐའ་དག་རྫོགས་པ་དག་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་དང་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་ཐམས་ཅད་རབ་ཀྱི་མཐར་སོན་པར་འགྱུར་བའོ།།ཡང་དག་རིག་ཆོས་རང་གི་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་དག་པའང་ཐོབ། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་རང་གི་ཡོན་ཏན་དག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པའོ། །སོ་སོ་ ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་རྣམས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ་སོར་རིག་པའི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །ཆོས་རྣམས་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ་སོར་རིག་པ་ནི་ དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ།།ཡུལ་གྱི་སྐད་དང་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །རྣམ་པ་དུ་མའི་སྒོ་ནས་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྟོན་པ་ནི་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་རྣམས་མ་འདྲེས་པར་སྟོན་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་སྐད་དང་ངེས་པའི་ཚིག་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་མ་འདྲེས་པར་སྟོན་ཤེས་པའོ། །མཐུན་པའི་རྒྱུན་རྒྱུན་ཆད་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟོན་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་སྟོན་པའི་རྒྱུན་ཆད་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མེད་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ།།སྔར་ལམ་གྱི་རྣམ་གཞག་བྱས་པའི་སྐབས་སུ་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམས་ ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ལ།འདིར་ནི་གཞུང་འདིར་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཁྱད་པར་ཡོད་ཀྱང་སྐྱོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་ནས་ཆོས་སྟོན་པའི་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཡོད་པས་སོ།

八十种好相是：指甲如铜色，指甲有光泽，指甲高耸，手指圆润，手指丰满，手指逐渐纤细，脉络不显，脉络无结等八十种。
这些应当从二十五千颂经中了知。
所谓'现证菩提'，是指远离二障、缘空性的智慧，即宣说这些法。
这也是譬喻，由于获得智慧自在，也将获得法、义、词、辩才等至极究竟。
为显示法自在性，故说'无边际'等。'显示无边无中之法光明'，此处'边'字应包含始终，因此'无边无中'之词表示胜义中无始无终无中之法，即经典等法门。
此即为门，因为是解脱方便。此即为光明，因为能显明解脱方法并予以宣说。
其义为：以法自在力，能以经典等法门同时令一切众生心生欢喜。
这是第八发心的注释。
为显示第九发心，故说'今'等。'诸力圆满'是指择力、修力等性质的一切力达到究竟。
'获得正知法自性功德清净'是指获得四无碍解等自相等完全了知性质的自性功德清净。
为以注释显示此义，故说'菩萨'等。'清净'是指获得最极位。
为显示诸无碍解相，故说'法无碍解'等。通过诸法自相门别别了知是法无碍解。
通过诸法共相门别别了知是义无碍解。
了知地方语言和词义是词无碍解。
以多种方式宣说诸法是辩才无碍解。
'自相'是指诸法不共之相。
'共相'是指无常性等。
'善知无杂说法'是指通过了知地方语言和词义而善知无杂说法。
'善知相续不断'是指通过宣说诸法假立、施设等差别而善知说法相续不断。
先前在建立道次第时，是随顺阿毗达磨而说诸无碍解相，此处则是随顺此论而说。
虽有些许差别，但并无过失，因为世尊是随顺所化而说法有些许差别。

།འདི་ནི་ས་ལེགས་པའི་བློ་ གྲོས་ཞེས་བྱ་སྟེ།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ཆོས་སྟོན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བློ་གྲོས་ལེགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་སོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་དགུ་པའི་འགྲེལ་པའི་བཤད་པའོ།། །།སེམས་བསྐྱེད་པ་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་ ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཀུན་ནས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་བཅུ་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལས་སོ། །དབང་བསྐུར་བ་དམ་པ་ཐོབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་ཟེར་གྱི་སྒོ་ནས་བསྐུར་བས་སོ། །དེ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའོ།།ཡེ་ཤེས་ལྷག་པར་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའང་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་སྒྲས་ཇི་བཞིན་པ་ལ་རྨོངས་པ་དང་བྲལ་བས་དགོངས་པ་ཅན་གྱི་དོན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པས་སོ། །ས་བཅུ་པ་འདི་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྒྲས་འཇུག་པའི་ རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཆར་སྤྲིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཆར་སྤྲིན་རྣམས་ལ་ལོ་ཏོག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཆར་འབེབས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་ལོ་ཏོག་གི་ཆེད་དུ་རྩོལ་ བ་མེད་པར་ཆོས་ཀྱི་ཆར་འབེབས་པར་མཛད་པས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྤྲིན་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་ཆར་འབེབས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །འདི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་སྤྲིན་དང་ཆོས་མཚུངས། ཁྱབ་པ་དང་། རྡུལ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཁྱབ་པ་ནི་ས་འདིར་ཆོས་ ཐོས་པས་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པར་འགྱུར་བས་སོ།།རྡུལ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པ་ནི་ཆོས་དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་རྡུལ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པས་སོ། །འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་སྤྲིན་གྱི་ཆར་གྱིས་ལོ་ཏོག་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་སུ་གནས་པ་ ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་འདྲེན་པར་བྱེད་པས་སོ།།འདིར་ཆར་འབབ་པ་དང་མཚུངས་པར་བརྗོད་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དབང་བསྐུར་བ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྲངས་མེད་པ་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་ཇི་སྙེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྲངས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཀྱི་གནས་གཞན་དྲུག་ཅུ་ལ་གྲངས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་འབུམ་ཕྲག་དྲུག་ཅུ་འགྱུར་དུ་བསྒྲེས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྲངས་ མེད་པ་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་ཞེས་བྱའོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དབང་བསྐུར་བ་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ལ་གནས་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་དོན་དུ་འོད་ཟེར་གྱི་སྒོ་ནས་དབང་ཐོབ་པའོ། །སྟོང་གསུམ་ཕྲག་བཅུའི་གཏོས་དང་མཉམ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རི་རབ་དང་གླིང་བཞི་ལ་སོགས་པ་སྟོང་ལ་སྟོང་སྤྱི་ཕུད་ཅེས་བྱ་ལ།དེ་སྟོང་འགྱུར་ལ་སྟོང་གཉིས་བྱ་ལ། སྟོང་གཉིས་སྟོང་འགྱུར་དུ་བསྒྲེས་པ་ནི་སྟོང་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྟོང་གསུམ་བཅུ་འགྱུར་དུ་བསྒྲེས་པ་ནི་ཚད་དང་མཉམ་པའོ། །རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པས་སྤྲས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་པདྨ་རཱ་ག་ལ་སོགས་པས་སྤྲས་པའོ།།སྟོང་གསུམ་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་ཚང་བའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་སྙེད་ཀྱི་པདྨོའི་འཁོར་དང་ལྡན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་གསུམ་འབུམ་ཕྲག་བཅུར་བསྒྲེས་པ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་པདྨའི་འཁོར་ དང་ལྡན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།སྟོང་གསུམ་བཅུ་འགྱུར་དུ་བསྒྲེས་པ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གྲངས་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་པདྨ་ཆེན་པོ་པདྨའི་འཁོར་དང་བཅས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ལུས་ཀྱང་དེ་དང་འཚམ་ཞིང་དེའི་རྐྱེན་དུ་བབ་པར་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་གསུམ་ཕྲག་བཅུའི་ གཏོས་དང་མཉམ་པའི་པདྨ་ཆེན་པོ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་གིས་ཁྱབ་པར་གྱུར་པ་དེའི་ལུས་གནས་པར་འགྱུར་རོ།

这是名为'善慧'，因为以各别正确的智慧宣说法，因为菩萨们具有善妙智慧，所以称为善慧。这是第九发心的注释解说。
为了显示第十发心的菩萨特征，所说'现在'等。'从一切诸佛'是指从十方安住的诸佛。'获得殊胜灌顶'是指通过光明门而灌顶。'彼'是指菩萨。
'智慧最为殊胜'是指在说法时远离对文字的迷惑，通达密意义理，达到智慧的究竟。
此第十地也称为'法云'。为了显示其名称的原因，说'如雨云'等。如同雨云为了庄稼生长而降雨一样，为了菩萨们和发菩提心等善法庄稼，无需勤作而降下法雨，故称为法云，意为如云降下法雨。
此从三个方面与云和法相似：遍满、息尘、出生。其中遍满是指在此地听闻法如同虚空遍满一切所依。息尘是指此法能息灭众生烦恼尘。出生是指如同云雨能生长庄稼一样，以住兜率天等次第引导众生。
此处说与降雨相似是近似比喻。为了注释显示这点，说'菩萨'等。为了显示灌顶的经典依据，说'如是说'等。关于'无量百千三摩地'，'无量'是指其他六十数处称为无量，将其乘以六十万就称为十万无量三摩地。
'具有一切智智灌顶'是指住于三摩地中为获得一切智智而通过光明门获得灌顶。'等同十个三千大千世界'是指须弥山和四大洲等一千称为小千世界，其千倍称为中千世界，中千世界的千倍称为大千世界，大千世界的十倍就是其量。
'以一切种类殊胜珍宝庄严'是指以具相的红宝石等庄严。'具有等同十万三千大千世界微尘数量的莲花眷属出现'是指在十万三千大千世界中有多少微尘，就有多少莲花眷属出现，即在十倍三千大千世界中有多少微尘数量的大莲花及其眷属。
'彼菩萨身也与之相应而安住其处'是指等同十个三千大千世界量的大莲花为菩萨结跏趺坐所遍满，其身安住其中。

།དེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཐོབ་མ་ཐག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་དང་ལྡན་པ་ཐོབ་པ་ནའོ། །མཛོད་སྤུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤུ་ནི་ སྨིན་མཚམས་སུ་འཇམ་ཞིང་དཀར་བ་གྲངས་ན་ཁྲུ་གང་ངམ་དོའམ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་དང་ལྡན་པ་བཏང་ན་གཡས་སུ་འཁྱིལ་ཞིང་རྩེ་མོ་གྱེན་དུ་ལངས་པ།སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲས་བུའི་ཚད་དང་མཚུངས་པ་རྡུལ་གྱི་དབུ་བ་དང་འདྲ་བའོ། །དེ་ཉིད་བརྗོད་དེ་འོད་ཟེར་གྱི་གནས་ཡིན་པས་སོ། །དབང་ བསྐུར་བར་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལུས་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འོད་ཟེར་རྣམས་བཞུགས་པར་འགྱུར་རོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་བཅུ་པའི་འགྲེལ་པའི་བཤད་པའོ།། །།ད་ནི་ས་བཅུ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སོ་སོའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ད་ནི་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་གྲངས་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་སོ་སོའི་ཡོན་ཏན་གྱི་གྲངས་ཐོབ་པའོ། །དེའི་ཚེ་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་བརྒྱ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདིས་དོན་དམ་པའི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་མཐོང་བར་འགྱུར་བའོ།།དེ་དག་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱང་འདི་ཡིས་རྟོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདིས་སངས་རྒྱས་དེ་རྣམས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། གང་གི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ཚེ་ན་བསྐལ་པ་བརྒྱར་གནས་ཤིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་དུས་དེ་ན་བསྐལ་པ་བརྒྱར་གནས་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐར་ཡང་ཡང་དག་ འཇུག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་གིས་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡིག་པ་ལས་ལོག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལས་ཀྱི་འགྲོ་བ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །བློ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །ཏིང་འཛིན བརྒྱ་ཕྲག་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་ལྡང་བྱེད་དེ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་དེ་ལས་ལྡང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ཁམས་བརྒྱ་འདི་ཡིས་ཀུན་ནས་གཡོ་ཞིང་སྣང་བར་ནུས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྒྱ་འདིས་ཀུན་ ནས་གཡོ་ཞིང་སྣང་བར་ནུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་བཞིན་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་དེ་སེམས་ཅན་བརྒྱ་ཕྲག་སྨིན་བྱེད་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་དགེ་བའི་ལས་ལ་འགོད་པར་ནུས་ཤིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་ཏུ་ཡང་འགྲོ་བར་ནུས་པའོ། །འདིས་ ནི་འགྲོ་བ་དང་སྣང་བའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་ཡང་དག་འབྱེད་བྱེད་ཐུབ་དབང་སྲས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་གི་གྲངས་ཡང་དག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་བློ་གྲོས་ཡོངས་ སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་སེམས་པར་བྱེད་པའོ།།ཐུབ་དབང་སྲས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ལ། རང་གི་ལུས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལུས་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །ལུས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རང་གི་འཁོར་དང་བཅས་པས་མཛེས་འབྱོར་ལུས་ནི་རེ་རེ་ ཞིང་།།ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལུས་རེ་རེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཁོར་དང་བཅས་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། འཁོར་གྱི་གྲངས་ངེས་པས་སྟོན་པ་ནི། རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་བརྒྱ་ཕྲག་དག་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའང་སྟོན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་དང་འབྲེལ་པ་སྟོན་པའོ།།དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཞིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ལ་ཆའི་དབྱེ་བ་བརྟགས་པ་མི་སྲིད་པ་དེ་ནི་དུས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་སྟེ་སྐད་ ཅིག་མ་ཞེས་བྱའོ།

获得彼三摩地之后，即获得一切智智灌顶之三摩地。眉间白毫，柔软洁白，长度一肘或二肘或三肘等，右旋而上扬，大小如同余甘子果，犹如尘埃泡沫。因其为光明之处故如是说。灌顶即是诸佛光明住于菩萨身中。此为第十发心之注释。
今为显示安住十地菩萨各自功德，故说'今'等。获得彼等功德数量，即从初发心开始获得各自功德数量。'此时见百佛'者，此菩萨于胜义初发心时将见百位佛陀。'了知彼等加持'者，此菩萨通达彼等诸佛加持，即如诸佛智慧般体验无分别智慧，此即称为加持。
'尔时住百劫'者，即于初发心时具有住百劫之能力。'入前后际'者，以百劫通达前际后际，依众生离恶业而显示业道。'具慧'者即菩萨。'入出百三摩地'者，即能入出百种三摩地。'能动显百世界'者，即能普遍震动显现百个世界。
'如是以神通令百众生成熟'者，以神通方便能令百位众生安住善业，亦能前往百佛刹土。此是以往来显现令众生成熟。'能正开法门牟尼子'者，彼菩萨能通达百种法门数量，为令自己智慧圆满而思维彼等义理。牟尼子即是菩萨，于自身能示现百位菩萨身。
若问何种身，故说'各各身具眷属庄严'，即每一菩萨身皆示现具有眷属。以眷属数量确定而示现，故说'亦示现与百佛子相应'，即示现与百位菩萨相应。为依经典根据而显示，故说'如是'等。'刹那顷刻须臾'者，于其不可分析部分即为时之究竟，称为刹那。

།སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ལ་དེའི་སྐད་ཅིག་དྲུག་ཅུ་ནི་ཐང་ཅིག་གོ། །ཐང་ཅིག་སུམ་ཅུ་ནི་ཡུད་ཙམ་གཅིག་གོ། །དུས་དེ་ཙམ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་ལྡང་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིའོ། །གཞན་རྣམས་ནི་བཤད་ཟིན་ ཏོ།།ཐམས་ཅད་དུ་བརྒྱ་ཕྲག་བསྟན་པ་ནི་ངེས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་སོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གྲངས་ལ་ངེས་པ་མེད་ཀྱང་ངོ་། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་སར་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྲངས་མེད་པ་ཐོབ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་མཐོང་བར་ གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་ཕྱིས་འཛམ་བུའི་གླིང་ལ་དབང་འབྱོར་པ་དང་དབང་ཆེ་བ་ཆོས་རྗེས་སུ་བསྲུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ནས། སེམས་གཉིས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར།བློ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡོན་ཏན་དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱ་ཕྲག་ནི་གྲངས་ཀྱིས་སྨོས་པས་སོ། །དེ་བཞིན་ཁོ་ནར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་པས་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་བཞིན་དུའོ། །དྲི་མ་མེད་གནས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གཉིས་པ་ལ་གནས་པས་སོ། །དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཡོན་ཏན་རྣམས་སོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྒྱ་ཆེར་བགྲང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྟོང་ཕྲག་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་མཐོང་བ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ ཀྱང་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྟོང་གཡོ་བར་བྱེད་ཅིང་སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཞིང་སྟོང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བསྐལ་པ་སྟོང་དུ་གནས་ཤིང་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐར་འཇུག་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་སྟོང་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ལུས་སྟོང་ཀུན་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་རེ་རེ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་དང་ལྡན་པར་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་གླིང་བཞི་ལ་དབང་བའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་དང་ལྡན་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ བའི་དྲི་མ་འཁྲུ་བར་ནུས་པའོ།།ད་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལྔ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་གྲངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡོན་ཏན་དེ་དག་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འབུམ་ཕྲག་དང་ཅེས་བྱ་བ་ ནི་སེམས་གསུམ་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྔར་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་ཐོབ་ཅིང་སངས་རྒྱས་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་མཐོང་བ་དང་། དེ་དག་གི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་ ཤེས་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་གཡོ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཞིང་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་ཏུ་ཡང་འགྲོ་བ་དང་། སེམས་ཅན་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བསྐལ་པ་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་ཏུ་གནས་ཤིང་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་ མཐར་འཇུག་པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་སྒོ་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ལུས་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་སྟོན་པ་དང་། ལུས་རེ་རེ་ལ་ཡང་འཁོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འབུམ་ཕྲག་རེ་རེ་དང་ལྡན་པར་ཀུན་ཏུ་སྟོན་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། དེ་ཡང་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ལྷའི་ དབང་པོར་འགྱུར་ཏེ།སེམས་ཅན་རྣམས་འདོད་པའི་འདམ་ལས་དྲང་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་རྣམས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ལས་ལྡོག་པའི་ཐབས་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་ལ་མཁས་པའོ།

一百二十刹那为一个瞬间。三十个瞬间为一个须臾。在这样的时间内入定和出定。'他们的'是指诸佛的。其他的已经解释过了。在一切处显示百数是因为是确定的。虽然以善巧方便力而数量无定。正因为如此，在胜解行地也获得无量三昧，并说见到诸佛等。
这也将如后面所说，将来统领赡部洲的大有权势者将护持佛法。显示初发心功德后，为显示第二发心菩萨的功德，故说'具慧'等。'彼等功德'是指以数目说明百数。'如是'是指如初地所得功德。'住无垢'是指住第二地。'彼等'是指诸功德。
为解释这些，故说'初心'等。'广大数'是指在一刹那中获得千种三昧，见到千佛，并且完全了知他们的加持，震动并照亮千个世界，前往千个刹土，令千个众生成熟，住于千劫并通达前后际，开显千种法门，示现千身，于每一身都示现具有菩萨眷属。
这也是具有七宝的转轮王，统领四大洲，能洗净众生破戒垢染。现在为显示第三发心等五种发心住的菩萨们的功德数量，故说'彼等功德自性'等。'百千'是指第三发心菩萨获得前述功德的千百倍。
如所说，在一刹那中获得十万三昧，见到十万佛，并且完全了知他们的加持，震动并照亮十万世界，前往十万刹土，令十万众生成熟，住于十万劫并通达前后际，开显十万法门，示现十万身，于每一身都示现具有十万菩萨眷属。
这也将成为统领三十三天的天主，为了引导众生出离欲望的泥潭，善巧于建立方便令众生远离贪欲。

།བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་བཞི་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཉིད་བྱེ་བ་ཕྲག་ བརྒྱ་ཐོབ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་ཐོབ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་མཐོང་བ་དང་། དེ་དག་གི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་གཡོ་བར་བྱེད་ཅིང་སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཞིང་བྱེ་བ་ཕྲག་ བརྒྱར་འགྲོ་བ་དང་།སེམས་ཅན་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱར་གནས་ཤིང་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐར་འཇུག་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ལུས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་དང་། ལུས་རེ་རེ་ལ་ཡང་འཁོར་གྱི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་བརྒྱ་དང་ལྡན་པར་ཀུན་དུ་སྟོན་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ཡང་འཐབ་བྲལ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ལྷའི་རྒྱལ་པོར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་འགོད་པའི་ཆེད་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཀུན་ནས་དྲུངས་འབྱིན་པ་ ལ་མཁས་པའོ།།བྱེ་བ་སྟོང་འགྱུར་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལྔ་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཉིད་བྱེ་བ་སྟོང་འགྱུར་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བྱེ་བ་སྟོང་ཐོབ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་སྟོང་མཐོང་བ་དང་། དེ་དག་གི་བྱིན་གྱི་ རླབས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བྱེ་བ་སྟོང་གཡོ་བར་བྱེད་ཅིང་སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཞིང་བྱེ་བ་སྟོང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། སེམས་ཅན་བྱེ་བ་སྟོང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བསྐལ་པ་བྱེ་བ་སྟོང་དུ་གནས་ཤིང་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐར་འཇུག་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ཕྱེ་ བ་སྟོང་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་།ལུས་བྱེ་བ་སྟོང་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་དང་། ལུས་རེ་རེ་ལ་ཡང་འཁོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱེ་བ་སྟོང་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཡང་དགའ་ལྡན་ལ་དབང་བྱེད་པའི་རྒྱལ་པོར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་བདེན་པ་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་ འགོད་པའི་དོན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་མུ་སྟེགས་ཀྱི་གནས་ཐམས་ཅད་ལས་བཟློག་པ་ལ་མཁས་པའོ།།བྱེ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་འགྱུར་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དྲུག་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཉིད་བྱེ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་འགྱུར་དུ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སྐད་ཅིག་གཅིག་ ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བྱེ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་ཐོབ་པ་དང་།སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་མཐོང་བ་དང་། དེ་དག་གི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་གཡོ་བར་བྱེད་ཅིང་སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཞིང་བྱེ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། སེམས་ཅན་བྱེ་བ་བརྒྱ་ ཕྲག་སྟོང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་།བསྐལ་པ་བྱེ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་དུ་གནས་ཤིང་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐར་འཇུག་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་བྱེ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ལུས་བྱེ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་དང་། ལུས་རེ་རེ་ལ་ཡང་འཁོར་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་བྱེ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་སྟོང་དང་ལྡན་པར་ཀུན་དུ་སྟོན་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ཡང་འཕྲུལ་དགའ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ལྷའི་རྒྱལ་པོར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་འཛུད་ཅིང་སེམས་ཅན་རྣམས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཟིལ་གྱིས་ གནོན་པ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་བའོ།།བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་བརྒྱར་རྫོགས་པར་བསྒྱུར་བ་དང་སླར་ཡང་སྟོང་ཕྲག་ཏུ་ཡང་དག་པར་ནི་བསྒྱུར་བ་མཐའ་དག་རབ་ཏུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་བདུན་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཉིད་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་སྟེ་བྱེ་བ་ཁྲི་ ཕྲག་གཅིག་ཡིན་ལ།དེ་བརྒྱ་འགྱུར་དུ་འགྲེས་ཤིང་དེ་ཡང་སྟོང་འགྱུར་དུ་འགྲེས་པ་ལ་གྲངས་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་གྲངས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་ཕྲག་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།

所谓'百千万'，是指发起第四心的菩萨获得那些功德的百千万倍，如经中所说：在一刹那间获得百千万三昧，见到百千万佛，完全了知他们的加持力，能震动并照亮百千万世界，能前往百千万佛土，能令百千万众生成熟，能住于百千万劫并通达前后际，能分别百千万法门，能示现百千万身，每一身又能示现具有百千万眷属菩萨。
他将成为统领兜率天的天王，为了安立众生于正见，善巧于断除众生对五蕴的执著。
所谓'千倍百千万'，是指发起第五心的菩萨获得那些功德的千倍百千万，如经中所说：在一刹那间获得千倍百千万三昧，见到千倍百千万佛，完全了知他们的加持力，能震动并照亮千倍百千万世界，能前往千倍百千万佛土，能令千倍百千万众生成熟，能住于千倍百千万劫并通达前后际，能分别千倍百千万法门，能示现千倍百千万身，每一身又能示现具有千倍百千万眷属菩萨。
他将成为统领兜率天的天王，为了安立众生于诸谛，善巧于令众生远离一切外道处。
所谓'十万千倍百千万'，是指发起第六心的菩萨获得那些功德的十万千倍百千万，如经中所说：在一刹那间获得十万千倍百千万三昧，见到十万千倍百千万佛，完全了知他们的加持力，能震动并照亮十万千倍百千万世界，能前往十万千倍百千万佛土，能令十万千倍百千万众生成熟，能住于十万千倍百千万劫并通达前后际，能分别十万千倍百千万法门，能示现十万千倍百千万身，每一身又能示现具有十万千倍百千万眷属菩萨。
他将成为统领化乐天的天王，为了引导众生趣入缘起，善巧于降伏众生的我慢。
所谓'百俱胝那由他数圆满转变，复次千倍圆满转变一切悉皆获得'，是指发起第七心的菩萨获得那些功德的百俱胝（即一千万）那由他数，再以百倍扩展，再以千倍扩展，获得如是数量的功德，即获得百千俱胝那由他数的功德。

།ཇི་སྐད་དུ་སྐད་ཅིག་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་ འབུམ་ཐོབ་པ་དང་།སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་འབུམ་མཐོང་བ་དང་། དེ་དག་གི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་འབུམ་གཡོ་བར་བྱེད་ཅིང་སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཞིང་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་འབུམ་དུ་འགྲོ་བ་དང་། སེམས་ ཅན་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་འབུམ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་།བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་འབུམ་དུ་གནས་པར་བྱེད་ཅིང་། སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐར་འཇུག་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་འབུམ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ལུས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་འབུམ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་དང་། ལུས་ རེ་རེ་ལ་ཡང་འཁོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་ཕྲག་འབུམ་འབུམ་དང་ལྡན་པར་ཀུན་དུ་སྟོན་པའོ།།དེ་ཡང་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ལ་དབང་བའི་ལྷའི་རྒྱལ་པོར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་ལ་མཁས་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་བརྒྱད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡན་ཆད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གྲངས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བགྲང་བར་མི་སྲིད་པར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བ་ལ་ སོགས་པའི་གྲངས་ཀྱིས་བགྲང་བར་མི་སྲིད་པའོ།།རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱིའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མི་གཡོའི་སར་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སོ། ། སྟོང་གསུམ་བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་བསྡོམས་འཇིག་རྟེན་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་གསུམ་བརྒྱ་ཕྲག་ཏུ་འགྲེས་པས་སྟོང་དུ་བསྒྱུར་བ་སྟེ། སྟོང་གསུམ་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་སྐད་ཅིག་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྟོང་གསུམ་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འབུམ་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་དང་།སངས་རྒྱས་དེ་སྙེད་མཐོང་བ་དང་། དེ་དག་གི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་སྙེད་གཡོ་ཞིང་སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་སྙེད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། སེམས་ཅན་དེ་སྙེད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བསྐལ་པ་དེ་སྙེད་ དུ་གནས་པར་བྱེད་ཅིང་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐར་འཇུག་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་དེ་སྙེད་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་།ལུས་དེ་སྙེད་ཅིག་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པ་དང་། ལུས་རེ་རེ་ལ་ཡང་འཁོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སྙེད་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ས་འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་འཇིག་ རྟེན་སྟོང་ལ་དབང་བ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་བྱེད་ཅིང་།ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་མི་ནུས་པ་དབང་ཐོབ་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གཞུག་པའི་ཆེད་དུ་ལས་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བྱེད་པའོ།

如说在一刹那间获得千万亿百千三昧，见到千万亿百千佛陀，并且完全了知他们的加持力，震动并照亮千万亿百千世界，前往千万亿百千佛土，令千万亿百千众生成熟，住于千万亿百千劫，通达前后际，分别千万亿百千法门，示现千万亿百千身，于每一身又示现具有千万亿百千菩萨眷属。
他成为他化自在天王，善巧成就众生的证悟。为了解释这些，所以说'于此'等。为了显示第八发心菩萨的功德，所说'此以上'等。'不可以数量计数'是说不可以亿等数量计数。'微尘'是指世界的微尘。为了显示这些，所说'住不动地'等。'彼'是指菩萨。'三千世界百倍相加'是指将三千世界展开百倍，即在一个三千大千世界中有多少微尘，就获得多少功德。
为了解释这些，所说'菩萨'等。'如所说的功德'是指获得三昧等，如说在一刹那间获得等同三千大千世界微尘数量的三昧，见到同等数量的佛陀，并且完全了知他们的加持力，震动并照亮同等数量的世界，前往同等数量的佛土，令同等数量的众生成熟，住于同等数量的劫并通达前后际，分别同等数量的法门，示现同等数量的身，于每一身又示现具有同等数量的菩萨眷属。
在此地，菩萨以胜伏力统领千世界，为了引导众生趣入波罗蜜多，以一切摄事来成办不能胜伏而得自在的事业。

།སེམས་དགུ་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕན་ཡོན་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གྲངས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་གནས་གཞན་དྲུག་ཅུར་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་གྲངས་ལ་གྲངས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།དེ་རྣམས་བརྒྱ་འགྱུར་དུ་བྱས་ནས་དེ་ཡང་སྟོང་འགྱུར་དུ་བྱས་ནས་སྟོང་འགྱུར་དེ་ཡང་བཅུ་འགྱུར་དུ་བྱས་པ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་སྐད་ཅིག་ལ་སྟོང་གསུམ་གྱི་ཁམས་ གྲངས་མེད་པ་འབུམ་ཕྲག་བཅུའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གྲངས་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རབ་ཏུ་ཐོབ་ཅིང་སངས་རྒྱས་དེ་སྙེད་མཐོང་བ་དང་།དེ་དག་གི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་སྙེད་ཀྱང་གཡོ་བར་བྱེད་ཅིང་སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ དེ་སྙེད་ཅིག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་།བསྐལ་པ་དེ་སྙེད་ཅིག་ཏུ་གནས་པར་བྱེད་ཅིང་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐར་འཇུག་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་དེ་སྙེད་ཅིག་འབྱེད་པ་དང་། ལུས་དེ་སྙེད་ཅིག་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་དང་། ལུས་རེ་རེ་ལ་ཡང་འཁོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སྙེད་དང་ལྡན་པར་ཀུན་དུ་ སྟོན་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ནི་སྟོང་གཉིས་ལ་དབང་བའི་ཚངས་པའི་མངའ་བདག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཉེ་བར་སྟོན་པ་ལ་མཁས་པའོ། །སེམས་བཅུ་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་ཤིང་ངག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་བསྒྲེས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་གྲངས་དང་མཉམ་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། །རེ་ཞིག་སྨོས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་མ་བརྗོད་ པ་རྣམས་ཀྱང་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཆེད་དུའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་སྙེད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་ པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམས་ཀྱི་འགྲེལ་པའི་ངག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གང་ཡིན་པ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་སྐད་ཅིག་ལ་ཕྱོགས་བཅུ་ན་བགྲང་བ་ལས་འདས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་ཏིང་ ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་དང་།སངས་རྒྱས་དེ་སྙེད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་སྙེད་ཅིག་གཡོ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཞིང་དེ་སྙེད་དུ་འགྲོ་བ་དང་། སེམས་ཅན་དེ་སྙེད་ཅིག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བསྐལ་པ་དེ་སྙེད་ཅིག་ཏུ་གནས་པར་བྱེད་ཅིང་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐར་འཇུག་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་དེ་སྙེད་ཅིག་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་དེ་སྙེད་ཅིག་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པ་དང་། ལུས་རེ་རེ་ལ་ཡང་འཁོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སྙེད་རེ་རེ་དང་ལྡན་པར་ཀུན་དུ་སྟོན་པའོ་ཞེས་གསུངས པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ཡང་གནས་གཙང་མའི་ལྷའི་རྒྱལ་པོ་མངའ་བདག་སེམས་ཅན་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོན་པ་ལ་མཁས་པའོ། །རེ་ཞིག་གི་སྒྲའི་དོན་སྟོན་པ་ནི། རེ་ཞིག་བཅུ་པ་དེས་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་སྟོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ ཡོན་ཏན་འདི་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ།།ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཙམ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བ་སྤུའི་ཁུང་བུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བ་སྤུའི་བུ་གར་གྲངས་ལས་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ རྣམས་འཁོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་བཅས་པར་བསྟན་པའོ།

为了宣说发起第九心的菩萨的功德利益，说'善慧'等。'无量'是指一二等世界界限数目的其他六十处所计数的'无量'。将这些百倍增长，再千倍增长，再将千倍增长十倍，其中有多少微尘，就获得多少三昧等功德。如经中所说：'一刹那间能见到三千大千世界无量百千微尘数那么多的佛，并且能如实了知他们的加持力，能震动并照亮那么多世界，能成熟那么多众生，能住于那么多劫并通达前后际，能开启那么多法门，能示现那么多身，每一身又能示现具有那么多菩萨眷属。'
这位菩萨是掌管二千世界的梵天主，善于宣说波罗蜜多。为了宣说发起第十心的菩萨的功德利益，说'且'等。超越身行境界且非语行境界的世界中有多少微尘，就获得与之等数的功德。说'且'字是为了包含未说的功德。
为了解释这些，说'菩萨'等。获得不可说不可说佛土微尘数的功德，是指超越语言境界的佛土中，有多少微尘就获得多少功德。如经中所说：'一刹那间能获得十方无量微尘数那么多的三昧，获得那么多佛的功德，如实了知他们的加持力，能震动那么多世界，能往诣那么多佛土，能成熟那么多众生，能住于那么多劫并通达前后际，能开启那么多法门，能示现那么多身，每一身又能示现具有那么多菩萨眷属。'
他是净居天王，善于为众生宣说波罗蜜多。解释'且'字的含义说：'且第十地'等，是按次第宣说的意思。这里说明仅仅说了这些功德，还有其他未说的功德。为了略示功德，说'复次'等。'毛孔中'是指在毛孔中示现无量诸佛世尊及其菩萨眷属。

།དེ་བཞིན་དུ་ལྷ་མིན་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་བཞིན་དུ་ལྷ་དང་ལྷ་མིན་དང་མི་རྣམས་ཀྱང་བ་སྤུའི་བུ་གར་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཀྱང་གི་སྒྲ་ནི་མ་སྨོས་པ་བསྡུ་བའི་དོན་དུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་ཀྱང་གི་སྒྲ་འདིས་བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་བཟུང་ནས་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡང་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བརྒྱ་བྱིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་གདུལ་བྱ་རྣམས་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཅིག་ཅར་ལུས་སྟོན་པར་མཛད་པ་དང་། སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་གཅིག་གིས་ཞིང་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དང་། རང་གི་ལུས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རེ་རེ་ལ་ ཞིང་ཁམས་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པའི་རྣམ་འཕྲུལ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་འཇིག་པ་དང་། ཆགས་པ་དག་སྟོན་ཅིང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་རྣམས་ཀྱང་འཕེལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བས་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་འགྲིབ་པར་མི་འགྱུར་ ཞིང་འདྲེས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་རྣམས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྒྱས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཕན་ཚུན་འདྲེས་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། ཚིག་གཅིག་ལ་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ཚིག་གཅིག་ གིས་ཞིང་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པ་དང་།དབྱངས་གཅིག་ལ་དབྱངས་ཀུན་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ངག་གི་ལས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གཅིག་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ས་བཅུ་པ་ ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ནས།ད་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པའི་རྗེས་ལའོ། །ཡོན་ཏན་ཅུང་ཟད་ཙམ་ ཞིག་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་འགའ་ཞིག་སྟོན་པར་འདོད་པ་སྟེ།ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པར་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །བསྟོད་པ་བསྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ ཏན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་སོ།།དེ་ལ་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རྟོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་ཟླ་བས་སྣང་བ་ གསལ་བས་མུན་པ་སེལ་བའི་སྒོ་ནས་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པར་གསལ་བར་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་བཅུ་པ་བསྐྱེད་པའི་ཚེ་སྟོབས་བཅུ་བསྐྱེད་པ་སྟེ།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་འོད་ཅེས་བྱ་བ་ཐོབ་པའི་དོན་དུ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བས་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་ པའི་ཆེད་དུ་སེམས་བཅུ་པ་བསྐྱེད་ནས་སླར་ཡང་སྟེ།ཕྱིས་འཆད་པ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པར་འགྱུར་བའོ། །འདིའི་དོན་ནི་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་ཟླ་བ་མུན་པ་མ་ལུས་པ་བསལ་ནས་སྣང་བ་གསལ་བར་མཛད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་མུན་པ་མ་ལུས་པ་བསལ་ནས་སྣང་བ་གསལ་བར་ འདོད་པའི་དོན་དུ་འབད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།འོག་མིན་དུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་མཐའི་འོག་མིན་གྱི་གནས་སུའོ། །གང་གི་དོན་དུ་འབད་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་དོན་དུ་འབད་པར་འགྱུར་བའོ། །གོ་འཕང་མཆོག་ ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་གོ་འཕང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཆོག་སྟེ།དེ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་གཞན་མེད་པས་སོ། །དེ་ཞི་བ་ཡང་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པས་སོ།

同样地，'非天等'这句话是指如同诸佛一样，天、非天和人们也在毛孔中显现。为了解释这个意思，所说'菩萨'等。'等'字是为了包含未说的内容，即'人等'中的'等'字也包含了现为帝释天、梵天等形象而说法。为了说明这个意思，所说'帝释天等'。'等'字包含了随所化众生之意乐而同时显现身体，以一跏趺坐遍满一切刹土，于自身及外在的每一微尘中，显现一切刹土诸佛菩萨的神变行为，以及众生界的坏灭与形成等，而这些微尘既不增长，诸佛等也不减少，也不相混。这些也如佛土广大一样，在此也互相交融而住。等等身业，以及以一句话随所化众生意乐而说法，一句话遍满一切刹土，一音中显现一切音等语业，以及以一三昧成就无量三昧等意业也都包含在内。
如是显示了住于十地菩萨的功德后，现在为了显示佛地的功德，所说'其后'等。'其后'是指在说完菩萨们的功德之后。'欲说少许功德'是指想要显示一些功德，因为无法说尽一切功德。因此，将要解释'唯佛世尊'等。'以赞叹成就的方式'是指依照如实宣说功德的方式。
为了显示具有断德圆满和证德圆满的赞叹，所说'如何'等。如同无垢虚空中十五月以明亮光明遣除黑暗而能照亮一切众生那样，在生起第十心时生起十力，为了获得佛陀遍光，远离具随眠的烦恼，为了通达一切功德而生起第十心后，复次即之后精进修行。这里的意思是，如同十五月遣除一切黑暗而作明亮光明那样，为了遣除对诸佛法的一切黑暗而作明亮光明而精进。'于色究竟天'是指第四禅最后的色究竟天处。'为何而精进'是指为通达诸佛法而精进。'最胜寂静位'是指通达佛法自性的果位，是最胜的，因为没有比这更殊胜的其他果位。这也是寂静的，因为超越一切分别。

།ཡོན་ཏན་མཐའ་དག་མཐར་ཐུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། དྲན་པ་ཉེ་བར་ གཞག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་འདིར་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་ཏེ།སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་སོ། །མཚུངས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བའི་གོ་འཕང་གཞན་མེད་པས་སོ། །བརྙེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་གོ་འཕང་དེ་ཁྱོད་ཀྱིས་འོག་མིན་དུ་བརྙེས་པའོ། །འདིའི་དོན་ནི་ སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་གང་ཐོབ་པ་དེ་ནི་འོག་མིན་གྱི་གནས་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་ན་མི་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་སྐྱེ་བོ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་དོན་དུ་སྙོམ་ལས་བྱེད་པར་འགྱུར་བས་སོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཐོབ་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་མུན་པ་སྦྱོང་བ་ཉིད་དུ་མཛད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཐོབ་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་མུན་པ་སྟེ།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ལ། དེ་སྦྱོང་བ་ཉིད་མཛད་པ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུའི་རྣམ་པ་ལུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཏེ།དཔེར་ན་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུའོ། །ཐུགས་བསྐྱེད་པ་བཅུ་པ་བརྙེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་པ་ལ་གནས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རང་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བརྙེས་པ་མཁྱེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མུན་པ་ཐམས་ཅད་དང་མ་བྲལ་བས་ ཐུགས་སུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གོང་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་གཞན་མེད་པས་སོ། །ད་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོག་མིན་དུའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །དེ་ཉིད་སྟོན་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྣོད་ཀྱི་དབྱེ་བ་སྟེ་བུམ་པ་དང་གཞོང་བ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ནམ མཁའ་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མི་སྒྲིབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་མཚུངས་པས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཁོ་ན་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལ་དངོས་བྱས་ཏེ། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པས་བྱས་པའི་དབྱེ་བ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་རྣམ་པར་ རྟོག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་དང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོད་པ་དང་།མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གང་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་པས་དེ་དག་གིས་རྣམ་འགྱུར་བྱ་བར་མི་ནུས་པས་སོ། །རོ་མཉམ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་མཛད་གྱུར་ན། །ཞེས་བྱ་ བ་ནི།རྣམ་འགྱུར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རོ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མཁྱེན་པས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁྱེད་ཀྱིས་མཁྱེན་བཟང་སྟེ། སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཐུགས་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སྒྲོན་མ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེར་རྟོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བུམ་པ་དང་གཞོང་པ་ལ་སོགས་པར་རྟོགས་པའོ། །གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འདུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་ བྱའོ།།དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་གཞན་དག་གི་རྒོལ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་ཕྱོགས་སྔ་མ་འགོད་པའོ། །གང་གི་ཚེ་ཞི་བ་དེ་ཉིད་ཡིན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བས་ཞི་བའོ།

所谓'一切功德究竟'，是说在此处念住等功德已达究竟，因为已远离一切障碍。'无与伦比'是说没有其他相似的境界。'获得'是说您在色究竟天获得如此境界。
此处的含义是，佛世尊所获得的佛果位唯在色究竟天，这是为了显示这是为所化众生而示现的化身。否则，人们会认为人类无法获得佛果位而懈怠不去追求佛果。
为了解释这个道理，所说'譬如'等，'净除障碍获得佛法之黑暗'是说，对获得佛陀功德如力、无畏等的障碍即是黑暗，具有分别习气的性质，净除即是仅剩极微细的习气。
'世尊'是依未来将成就的性质而言，如同果实将生一样。'获得第十发心'是说住于第十地。'了知自己获得佛法'是说因为尚未远离一切黑暗而未完全证悟。'因为无有更上'是说没有比这更殊胜的其他境界。
现在为了显示在一刹那中现证菩提，所说'于彼现证正觉时'等。'于彼'是指在色究竟天。'一切智智'是指极为清净的真如智慧的体性。
为显示此义，所说'如何'等。如同容器的差别，即瓶、盆等的差别，对虚空而言没有差别，因为即使有瓶等，其无障碍的性质是相同的。同样，对于真如即空性的体性，由色、受等所作的任何差别都不存在，因为由自心分别力，对凡夫显现为色、受等，而真如于有无等任何自性中都不成立，故彼等不能造成变异。
'证悟平等性'是说因无变异而如实了知真如的平等性。因此佛世尊您具胜智，以无障碍智在一刹那中证悟所知真如。
为了解释这个意义，所说'譬如'等。'等'字包含灯等。'于彼了知'是指了知瓶、盆等。'色、受'等字包含想等。'彼亦'是指真如。
为了显示对证悟真如的他人诤论，所说'此处有说'等。'此处有说'是对证悟真如立前宗。'当寂静即是彼'是说当了知无生性的真如，远离能知所知等戏论而寂静。

།དེ་ལ་བློ་གྲོས་འཇུག་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བློ་གྲོས་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རང་ བཞིན་གྱི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་མི་འཐད་པ་དང་།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་གང་གི་སྒོ་ནས་ཀྱང་རྣམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་མ་ཞུགས་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་སྙམ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི། བློ་མ་ཞུགས་པར་ཤེས་བྱའི་ཡུལ་ཅན་ངེས་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཡུལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ ལ་བློ་མ་ཞུགས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ངེས་པ་རིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བ་ཉིད་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཞེས་བརྗོད་ན། དེ་ལ་ལན་ནི། ཀུན་ནས་ཤེས་པ་མེད་པར་ནི་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། འགལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་མི་ཤེས་པ་དེ་ཤེས་ པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ།ཤེས་པ་དང་མི་ཤེས་པ་དག་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཁྱེན་པ་པོ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་ནི། གང་གི་ཚེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཤེས་ན་དེའི་ཚེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མཁྱེན་པ་པོ་མེད་པས་ཁྱེད་ཀྱི་ནང་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སུ་ཞིག་གིས་གཞན་ལ་གོ་བར་ བྱེད་དོ།།སྟོན་པ་ནི་ཤེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པས་སོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལའོ། །རྣམ་པ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ གྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཡོད་པ་དང་།མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་རྣམ་པ་གང་ཡང་མེད་པས་སོ། །ཤེས་བྱའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་གྱིའོ། །ཁྱེད་ཅག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱེད་ཅག་གི་ནང་ནས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གཞན་ནི་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ རང་བཞིན་དུ་མི་རིགས་པའོ།།བློ་ཡང་སྐྱེ་བ་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པས་བློ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ། །དེ་ཚེ་དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བློས་བསྟན་པ་སྟེ། བློ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པས་བློ་ དེས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ།གང་ཡུལ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་པ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི་དེ་ལ་གསལ་བར་བྱེད་པ་དང་གསལ་བར་བྱ་བ་དག་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དོན་དེ་མདོ་སྡེ་པའི་ དཔེའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཅི་ལྟར་གལ་ཏེ་སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཤེས་པ་དེས་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་ དོན་མི་སྣང་བས་སོ།།དེ་བཞིན་ཐ་སྙད་བརྟེན་ནས་རིག་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ཐ་སྙད་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིའི་དོན་ནི་ཇི་ལྟར་དུས་མཉམ་པ་ལ་ཕན་གདགས་པར་བྱ་བ་དང་། ཕན་འདོགས་པར་ བྱེད་པ་མི་མཐུན་པས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་ཀྱང་སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་སྐྱེས་པས་སྔོན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཉེ་བར་བཏགས་ནས་རྣམ་གཞག་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་བློ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཡོད་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བཏགས་ནས་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་གྱི།དངོས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'智慧不能趣入'，是说智慧不能趣入无生性的真如，因为所取和能取的本性即境和有境的事物不成立，以及真如以任何方式都无相的缘故。若问智慧不趣入有何过失？对此回答说：'智慧若不趣入，则不应确定所知的对境'，即若智慧不趣入真如境界，则不应理解真如境界的确定性。
若说未曾经验真如而说经验了，对此回答说：'完全无有了知，怎能成为了知？这是相违'，即不了知的怎能成为了知？因为了知与不了知二者互相矛盾。
关于'无有能知者'等，是说当不知真如时就无有真如的能知者，那么谁能向他人说明你们中的无生即是真如？因为开示者是以智慧为前导的。
为了解释这一点，说'无生'等。'彼亦'即真如。'于彼'即于真如。'无相'是说真如以无生为自性，不具有存在、不存在等任何相。'所知境的'即真如境的。'汝等'即你们之中。'因此于此不应理'即不应证悟真如之义。
为了说明对此的回答，说'对此当说'等。一切法无生即是真如，其他非无为故不应是真如自性。
'智慧亦离生'是说一切法本来无生故智慧亦无生。'尔时彼等'等是说真如的无生相为智慧所显，由于智慧亦具无生相，故此智慧似能通达具无生自性的真如，因为境无生故说是经验，而非真实通达真如，这是假立说法，实际并无能显和所显。
为了以经部的比喻说明此义，说'如何'等。譬如若生起具有青色行相的识，则说此识遍知青等境，这只是世俗言说而非胜义，因为胜义中外境不显现。
'如是依世俗而了知'是说如同了知青色一样，依世俗而说证悟真如，而非胜义。此义是说，如同同时的所益与能益不相应，虽无经验青等境，但由生起具青色行相的识而假立说经验了青色并作安立，同样在此处也是由于智慧具有无生行相，而假立说经验了以无生为相的真如并作安立，而非实际如此，因为真如超越一切戏论。

།དེས་ན་དངོས་པོ་གང་ཡང་རུང་མི་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཁྱེད་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ཇི་ལྟར་རིགས་ཏེ།དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་མི་བརྗོད་ལ། འོན་ཀྱང་དངོས་པོ་གང་ཡང་མི་དམིགས་པ་དེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་པས་འགལ་ བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་པའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ་དེའི་རྣམ་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་ནའོ། །ཤེས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པའི་ རྗེས་སུ་བྱེད་པ་སྐྱེ་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་སོ།།དེའི་རྣམ་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའོ། །དེ་རྣམས་བརྟེན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་བརྟེན་པ་ལའོ། །གལ་ཏེ་དངོས་སུ་རྟོགས་པ་མ་ ཡིན་པར་བརྟགས་ནས་ཡིན་པར་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་གཉིས་ཀ་ཡང་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །མཁྱེན་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ཡང་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཤེས་པ་འདི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བདེན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱེ་བ་མ་གྲུབ་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །འདིར་འགའ་ཞིག་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཡོད་པར་འདོད་ལ། དེ་ཡང་དོན་ དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ལ།ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་ ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྙིང་རྗེ་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་མེད་པའོ་སྤངས་པ་དང་རྟོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མངའ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམ་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་གྱུར་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས སུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ནི་གང་དུ་མཐའ་མེད་པའི་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་དང་ཅིག་ཤོས་རིང་བ་དང་། ཅིག་ཤོས་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བའི་དངོས་པོ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་། གནས་སྐབས་སོ་སོར་མེ་ ལོང་ལ་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་གསལ་བར་སྣང་བའོ།།མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་གང་གིས་དེ་ལྟར་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུར་སྣང་བའི་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རྟག་ཏུ་བདག་ཉིད་དང་མཉམ་ པའི་ཐུགས་བརྙེས་པའོ།།སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་གང་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་མཉམ་པར་བཞག་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སོ་སོར་རྟོག་པའོ། ། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་གང་གིས་དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་བྱ་བ་སྒྲུབ་པར་མཛད་པའོ།

因此，不缘取任何事物，即是通达真实义。对于你所说'未曾经验之事，如何能够经验，此二者互相矛盾'这一说法也是不合理的。因为对于未证悟真实义者，不说其已证悟真实义，然而不缘取任何事物即是经验真实义，怎么会有矛盾呢？
为了解释这一点，说'此'等。'此'是指在正理的情况下。'随顺其相而执取'是指随顺境相。'生起随顺真实义相的智'是指智慧也是无生性故。'随顺其相'即是随顺真实义相。'依于彼等'是指依于真实义相。
若问为何不是直接证悟而是假立，为了回答这个问题，说'因为能知与所知二者皆无生故'。为了回答所说'无有智慧'等，说'任何'等。'此智确实是无生'是指一切法无生故，智慧也是无生性。
此处有人认为世尊具有如幻本性的智慧，而且由于胜义无生故，智慧也是无生。从分类角度来看这种智慧，有法界极清净智、大圆镜智、平等性智、妙观察智和成所作智。
其中，法界极清净智是远离二障及习气的悲智不二，具足断证圆满，是修习真实义究竟而通达法界者。大圆镜智是于无边三界有情及彼岸远离者，超越彼等境界，以及过去、未来、现在诸法微尘，如同镜中影像般，于一切境界明显显现。
平等性智是对如是现为影像般的众生通达法无我平等性后，对一切众生恒时获得与自身平等之心。妙观察智是指虽然世尊如是安住于等持中唯是无分别，但由往昔愿力及众生福德力而观察众生各别行为。成所作智是对如是了知的众生成办事业。

།ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་ནི་སྐུ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་སློབ་དཔོན་ཙན་དྲ་གོ་མིས། ཉོན་མོངས་ཡིད་ནི་གནས་གྱུར་ལ། །མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཞེས་ནི་བརྗོད། ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་དེ། །སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན། །དེ་དག་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུ་ཉིད། །ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་གཟིགས་ཕྱིར་དང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས། །ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱུ་ཡིན་ཕྱིར། །མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་། །ཁ་ཅིག་ལོངས་སྤྱོད རྫོགས་སྐུར་བརྗོད།།ཁ་ཅིག་དེ་ཡང་དེ་རྒྱུ་ཡིས། །བརྟགས་ནས་དེ་བཞིན་བརྗོད་པ་ཡིན། །སྒོ་ལྔའི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་གང་། །དེས་དོན་ཀུན་ནི་འཛིན་ཉིད་ཕྱིར། །སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་ཕྱིར་དུ། །བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་བརྙེས། །དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་དུ། །དུས་དང་ བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བར།།སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་སྤྲུལ་སྐུ་སྟེ། །སྤྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་མཛད་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ཡིད་ནི་ཁོ་ན་ལ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཉིད་དུ་ནི་འདོད། །སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་དེས། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་རུ་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ ཡིད་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བ་དང་། བདག་ཏུ་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། ། གནས་གྱུར་པ་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བརྙེས་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་ཆོས་ལ་དམིགས པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུའི་སྒྲ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཉིས་སྟོན་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་གཟིགས་ཕྱིར་དང་། །ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།སྟོན་པ་པོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་པའི་ཚེ་དེ་དག་གི་མཆོག་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་དེའི་དབང་གིས་བཻ་ཌཱུརྱ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ གྱི་སྐུ་ལས་ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པ་ཐོས་ནས་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་སོ།།མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ན་ཁ་ཅིག་གིས་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུར་བརྗོད་དེ། དེ་ལ་བཻ་ཌཱུརྱ་ལ་ སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་དང་།ཆོས་སྟོན་པར་སྣང་བས་སོ། །ཁ་ཅིག་དེ་ཡང་དེ་རྒྱུ་ཡིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁ་ཅིག་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མི་གཡོ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་ དང་།རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཡོ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་གཡོ་བ་མེད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་རོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་འཐད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ ལ་དྲན་པ་ཉམས་པ་མི་མངའ་བ་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མེ་ལོང་བཞིན་དུ་སྣང་བས་སོ། །ཡེ་ཤེས་གཞན་རྣམས་ནི་དུས་རེས་འགའ་བ་ཡིན་པས་གཡོ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བརྟག་པས་སོ། །དེས་ན་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ ཡེ་ཤེས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུར་གང་བརྗོད་པ་དེ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྒོ་ལྔའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། གང་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པ་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་བྱ་བ་ གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་བརྙེས་པ་ཡིན་ནོ།

这五种智慧是由三身所摄，如阿阇黎月称所说：'烦恼意转依，即说平等智，意识即是彼，乃为妙观察。彼等即圆满，受用报身故，为见法受用，及为大菩萨，法受用因故。有说镜智慧，亦属受用身，有说彼亦是，彼因而说故。五根之识智，能取诸境故，为诸有情利，成办事业智。彼亦于一切，随时及意乐，佛智化身故，能作诸化事。有说唯意识，即是化身性，五根诸识者，说为受用身。'
其中烦恼意是依于阿赖耶识，缘于阿赖耶识而有我见、我痴、我慢、我执四种烦恼相应的作意自性。
转依是因为断除了带有习气的烦恼障和所知障，远离我见等，获得自他平等性智。
'意识即是彼'等，是说缘法的分别识转依后称为妙观察智。
'彼等'是指平等性智和妙观察智。说明受用身名称的两种原因是：'为见法受用'等，即说明教授时自身体验无上大乘法受用的欢喜安乐，以及大菩萨们因此从琉璃等性质的身中，听闻十地菩萨说法而体验欢喜安乐。
'有说镜智慧'等，有些说镜像智也是圆满受用身，因为显现琉璃等性质的身和说法。'有说彼亦是彼因'等，有些说镜像智是法身，因为完全不动。不动是指遍一切处存在，分别念不能动摇的缘故。因此，《经庄严论》说：'镜智无动摇。'这也是因为与法身同一味而合理。
因此，诸佛世尊无有忘失正念是合理的，因为一切时中一切事物如镜显现。其他智慧是间断性的，故不能动摇。因为所化众生如是观察。因此，说镜像智是圆满受用身，是因为它是圆满受用身的因。
'五根'等，是说五根识转依后，为一切众生利益而遍取色声等，获得成办事业智的名称。

།དེ་ཉིད་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན། དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་དང་ཡུལ་དག་ ཏུའོ།།བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་བཞིན་དུའོ། །ཁ་ཅིག་ཡིད་ནི་ཁོ་ན་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པ་ལ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཞེས་བརྗོད་དེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པ་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་ པའོ།།སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། གང་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུར་བརྗོད་པ་སྟེ། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བཻ་ཌཱུརྱ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སྐུ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་འབྱུང་བས་སོ། །ཡེ་ཤེས་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱང་ལྡོག་པ་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་ ཐ་དད་པ་ཡིན་གྱི་རྒྱུ་བ་ཐ་དད་པ་ལ་ཡོད་པའི་ཤེས་པ་ལྔ་རང་བཞིན་དུ་ཐ་དད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་གཅིག་ཉིད་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མཁྱེན་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སུ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་དེ་རྣམས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཉིད་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་རྣམ་པར་འཇོག་ཅིང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཉིད་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་རྣམ་གཞག་བྱེད་ལ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བསམ་པ་ཇི་ལྟར་འོས་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་སྟོན་པ་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པའི་སྒོ་ནས་ དེ་ཉིད་ལ་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་གཞག་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་ཡེ་ཤེས་གཅིག་ཉིད་ལ་ཆ་དང་ཆར་ཐ་དད་པར་རྟོགས་ནས་ཡེ་ཤེས་ལྔར་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་གཅིག་གིས་བསྡུས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱང་ཚུལ་འདི་བཞིན་དུ་རིག་ པར་བྱ་སྟེ།དེ་རྣམས་ཡེ་ཤེས་གཅིག་དང་རོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་སོ། །མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡོད་པ་ནི་རྒྱུའི་གནས་སྐབས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་བཞིའི་རང་བཞིན་ཅན་ལ་ནི་ དངོས་གཞིའི་རྣམ་གཞག་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།དེའི་དབང་གིས་ཆོས་སྟོན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཆ་ནས་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་དེ་ལྟར་ཡིན་ནོ། ། གཞན་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྣམ་གཞག་འདི་ལྟར་སྟོན་ཏེ། གལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཡོད་པར་འདོད་ན་ཡེ་ཤེས་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སྣང་ངམ་མི་སྣང་། གལ་ཏེ་མི་སྣང་བར་འགྱུར་ན། དེའི་ཚེ་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་ཐ་སྙད་བྱེད། གལ་ཏེ་སྣང་བར་འགྱུར་ན་དོན་དམ་པར་སྣང་བ དེ་ཡོད་པ་ཅིག་སྣང་བ་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་མེད་པ་ཅིག་སྣང་བ་ཡིན།དེ་ལ་ཕྱོགས་དང་པོ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཡེ་ཤེས་དོན་དམ་པར་བཀག་པས་སོ། །དོན་དམ་པར་མེད་ཀྱང་སྣང་ན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་མ་རིག་པ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པས་སོ། །གལ་ཏེ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པའི་འཁོར་བར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ལ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཅན་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་སྙིང་རྗེའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ཏེ། སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་དུ་བཞུགས་པས་སོ།

这是在说明其即是化身。此处说'一切一切'等等。'此'是指成事智。'一切一切'是指在一切时间和处所。'如其所愿'是指随众生之意愿。'有些唯从意'是说有些人认为意识转依即称为化身，从意识转依中利益众生。'五根识'等等是说，五根识即称为受用身，因为显现为具有殊胜琉璃等自性之身等。这五种智慧也是从返体差别的角度而有差别，并非是存在于不同运行中的五种智慧本性上有差别。
如是，同一智慧从了知法界的角度安立为法界极清净智慧，同一智慧从遍知一切缘起法的角度安立为大圆镜智，从通达这些缘起法平等性的角度安立为平等性智，从遍知心与心所缘起法中的贪等的角度安立为妙观察智，从遍知如何随顺贪等行为的众生根据其意乐而说法的角度安立为成所作智。
因此，是在了知同一智慧有不同部分后安立为五种智慧。对于由一智所摄的念住等功德也应如此理解，因为它们与一智融为一味。其有不同特征是依据因位而应知。此智在法界极清净智等四智自性上安立为正行，由其力故圆满说法，故此智从成办事业的角度安立为后得智。如是，承许佛智如幻者的安立即如是。
其他人则如是安立：若承许世尊有智慧，此智慧于世尊是显现还是不显现？若不显现，则如何言说其存在？若显现，则胜义中此显现是有而显现还是无而显现？其中第一种情况不成立，因为以'非从自'等已遮破胜义中有智慧。若胜义中无而显现，则应成诸世尊有无明。为何如此？因为说'以无明缘行，以行缘识'。若说'以无明缘行'等是说有烦恼的轮回中的识以无明为缘，而非一切智，世尊智慧是以大悲为因，因为诸世尊以大悲力住于轮回直至其尽。

།དཔེར་ན་མར་མེ་དང་པོ་འབྲུ་མར་གྱིས་ རྒྱུ་ཅན་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་འབྲུ་མར་ཟད་ནས་མར་བླུགས་ན་མི་ལྡོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཤེས་པ་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་མ་རིག་པ་ལོག་ནས་སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་སྣང་བས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་མ་རིག་པ་དང་བཅས་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་བའོ།།དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ ན་རེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་སྣང་དུ་ཆུག་།དེ་ལྟར་ན་ཡང་མ་རིག་པ་ལོག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་ཡེ་ཤེས་སྣང་བར་གྱུར་ན་དེའི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་སྔར བཀག་ཟིན་པས་སོ།།དོན་དམ་པར་མེད་པར་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་འཁྲུལ་པ་མེད་པར་མི་རིགས་ཏེ། དཔེར་ན་རབ་རིབ་ཅན་ལ་མེད་པའི་སྐྲ་ཤད་དང་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་ན་མི་རིགས་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་མེད་པར་སྣང་བར་འཁྲུལ་པ་མེད་ན་འབྱུང་བར་མི་ འགྱུར་བ་ཡིན་ལ།འཁྲུལ་པ་ཡང་མ་རིག་པ་ཉིད་དོ། །དེས་ན་སངས་རྒྱས་ལ་སྙིང་རྗེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་མངའ་ན་མ་རིག་པ་དང་བཅས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མ་རིག་པ་ཡོད་ཀྱང་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་ཕྱི་རོལ་པའི་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་ཡང་མ་རིག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འཇུག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའོ།།དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ནི་མ་རིག་པ་མ་རིག་པ་ཉིད་དུ་མ་ཤེས་པ་ཡིན་ལ་བཅོམ་ལྡན་ འདས་རྣམས་ཀྱིས་མ་རིག་པ་ཉིད་དུ་མཁྱེན་པ་ཡིན་ལ།དེ་ནས་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་རིག་པ་ཉིད་དུ་མཁྱེན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མ་རིག་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་ ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་རབ་རིབ་ཅན་རྣམས་ལ་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་དང་ང་ལ་རབ་རིབ་ཀྱི་དབང་གིས་འདི་མི་བདེན་པ་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་འཁྲུལ་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཀྱང་འཁྲུལ་པ་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་བརྗོད་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་མ་རིག་པ་སྤོང་བའི་ནུས་པ་མངའ་རུ་ཟིན་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེའི་དབང་གིས་མ་རིག་པ་མི་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་ཆད་ པར་འགྱུར་བས་སོ།།བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པར་གསུངས་པ་ནི་སྤོང་བར་ནུས་པ་མངའ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གཞན་ལས། ཉོན་མོངས་མ་བསྲེགས་རྩཝ་རྩེ་བཞིན། །སྤངས་པ་ཉིད་དུ་མཛད་པ་ ཡིན།།ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ཁ་ཅིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཡེ་ཤེས་མངའ་བར་བཞེད་དོ། །གཞན་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ལྟར་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་མཚན་མ་མེད་ཅིང་རྩོལ་བ་མེད་པའི་ལམ་རབ་རིབ་ཀྱི་མཐར་སོན་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་མ་མི་སྣང་བ་དང་། སྔར་ བསྟན་པའི་རིགས་པས་རང་རིག་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཇི་ལྟར་སྣང་བར་འགྱུར།གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་ཞིང་སྣང་བར་འགྱུར་ བ་ལས་འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དག་ཕན་ཚུན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་ཡེ་ཤེས་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་རོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་ཅི་ལྟར་ན་ཡེ་ཤེས་ སྣང་བར་འགྱུར་ཞེས་པའོ།

例如，虽然第一盏灯是以芝麻油为因，但当芝麻油耗尽后加入酥油时也不会返回原状。同样在此处，虽然意识是以无明为因，但当无明消除后，由大悲力所生的智慧显现时，诸佛世尊也不会成为具有无明的过失。
对此有人说道：'虽然诸佛世尊由大悲力而有智慧显现，但这样也不会成为无明消除。因为如果由大悲力而有智慧显现，那么这不是胜义中存在的智慧显现，因为胜义中存在已被前文否定。胜义中不存在而显现的，不应该没有错乱，就像眼翳者所见不存在的毛发、月亮等显现若无错乱是不合理的一样。同样在此处，若无错乱则不会有不存在而显现的情况，而错乱即是无明。因此，若佛具有以大悲为前导的智慧，则将成为具有无明的过失。'
若问：'如来有无明有何过失？'答：不应该，因为这样会导致如同外道离贪者一样，诸佛世尊也会有以无明为前导的烦恼生起的过失。
这也不对，因为外道的离贪者并不了知无明即是无明，而诸佛世尊则了知无明的本质，因此不会有以此为前导的烦恼生起。
这也不对，因为即使诸如来了知无明的本质，但你已承认如来有无明。就像眼翳者虽然完全知道'由于眼翳的缘故，这些毛发等的显现是不真实的'，但错乱仍然不会消除一样，此处也是如此。
如此则佛世尊已断除烦恼及其习气的说法就不合理了。
这也不对，因为诸佛世尊虽然具有断除无明的能力，但由于诸佛世尊的大悲力而不断除无明，否则将成为断灭。所说的断除具有习气的烦恼障和所知障，是因为具有能够断除的能力而如是宣说的。
正因为如此，其他经中说：'如同未烧尽根茎，示现为断除。'
如此，有些人主张佛世尊具有智慧。
其他人则这样解释：诸佛世尊已达到无相无功用道的究竟，故不显现智慧相，且由前述理由证成自证不合理，因此如何会有智慧显现？
再者，如果法界极其清净和缘起诸法是所缘境，那么此时应当会生起并显现缘于彼等的智慧。然而在佛地中，所缘和能缘二者已成为平等性，法界极其清净和缘起诸法以及诸智慧都与空性成为一味，因此如何会有智慧显现呢？

།གལ་ཏེ་ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་མེད་ན་ཅི་ལྟར་ཆད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མི་སྣང་ན་ཆད་པར་འགྱུར་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཆད་པར་རྟོག་ གམ།འོན་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ཆད་པར་རྟོག་།དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་རོ་གཅིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པ་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ལས། གང་ དག་ང་ལ་གཟུགས་སུ་མཐོང་།།གང་དག་ང་ལ་སྒྲར་ཤེས་པ། །ལོག་པར་སྤོང་བར་ཞུགས་པ་སྟེ། །སྐྱེ་བོ་དེ་དག་ང་མི་མཐོང་། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཆོས་ཉིད་ལྟ། །འདྲེན་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །ཆོས་ཉིད་རིག་པར་བྱ་མིན་པས། །དེས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་མི་ནུས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདིའི་དོན་ནི་གང་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་སམ། སྒྲ་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ཁོ་བོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་ངོ་། །ཤེས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་མཐོང་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་དོན་དུ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཉིད་ལས་གུས་པར ཞུགས་པས་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ང་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་ཕྱིས་ཀྱང་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་བའོ།།གལ་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་གྱི། འདི་དེ་མཐོང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེའི་ཚེ་ང་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི་གང་གི་ཚེ་མ་མཐོང་ བ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཆོས་ཉིད་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དེ་དང་རོ་གཅིག་པ་ཡིན་པས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཆོས་ཉིད་དེ་ཡང་གཟུགས་མཐོང་བ་དང་། སྒྲ་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་ཁོང་དུ་ ཆུད་པར་མི་ནུས་སོ།།དོན་དམ་པར་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ན་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་དག་ནུབ་པར་འགྱུར་བས་སོ། །དེས་ན། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཆོས་ཉིད་ལྟ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་མཐོང་བའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཞན་ ལས་ཀྱང་།ཐམས་ཅད་ལ་ནི་ཁྱད་མེད་ཀྱང་། །དེ་བཞིན་ཉིད་དག་གྱུར་པ་ལ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་བརྗོད་དེ་ཡི་ཕྱིར། །ལུས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་སྙིང་ཅན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་ཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ཆད་པར་རྟོག་ན་དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ཆད་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་ཆད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཅི་ཞིག་གནོད་པར་འགྱུར། གཞན་ཡང་ཡེ་ཤེས་ལ་དང་པོར་རང་བཞིན་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་དེ་ཕྱིས་ཆད་པ་ལས་ཆད་པར སྨྲ་བར་འགྱུར་ལ།འོན་ཀྱང་ཐོག་མ་ནས་ཀྱང་དེ་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་ཆད་པར་འགྱུར། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། འདི་ལ་དོར་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད། །འདི་ལ་བསྣན་པ་ཅི་ཡང་མེད། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་ལྟ། །ཡང་དག་མཐོང་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེས་ན་ ཡེ་ཤེས་ལ་ཆད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཡང་ཆད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་འགྲོ་བའི་དོན་རྫོགས་པར་མཛད་པས་སོ། །དེ་ཡང་ཕྱིས་འཆད་པར་འགྱུར་བའོ། །བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་ སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་ནུས་པ་མངའ་བས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པར་འཇོག་ལ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་སྤངས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱིས་མ་རིག་པ་བཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་དེ་གང་ལས་གསུངས།ཉོན་མོངས་མ་བསྲེགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་མཛད་པའི་ཚིག་ཡིན་གྱི་དོན་མདོ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འདིའི་དོན་ནི་ཁྱེད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་མ་བསྲེགས་ཏེ། ཞིག་པར་མཛད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་མེད་པས་སོ།

如果说没有智慧光明，那么怎么不会成为断灭，又怎么能成就众生利益呢？这也不对。你说如果智慧不显现就成为断灭，这是认为诸佛世尊成为断灭呢？还是认为智慧成为断灭？对此，诸佛世尊不会成为断灭，因为诸佛世尊是法身的自性。法身即是与诸功德一味的如是性。如此，《圣金刚般若经》中说：'若人以色见我，以音声求我，是人行邪道，不能见如来。诸佛皆见法性，导师即是法身，法性不可知，故不能了知。'这其中的含义是，仅仅以见到色身，或仅仅以随声而见，就认为'我见到了如来'、'我知道了'，这些众生为了断除障碍见佛的业障而入于邪道，正因为入于此道，他们没有见到我，以后也不会见到。
如果认为仅仅见到色身不能成为见佛，而认为这是随顺见佛，那么此时就能见到我；但若执著未见，那时又怎么能见呢？见到其法性即是见到佛，因为彼此一味。法身自性的法性，仅仅以见色闻声，凡夫是无法通达的。究竟清净者也不能了知，因为能知所知都会消失。因此说'诸佛皆见法性'，即不见一切法也是见佛。正因如此，其他经中也说：'虽于一切无差别，于清净如是性，说为如来故，一切有情具如来藏。'
因此，诸佛世尊是法身自性，所以不会成为断灭。如果认为智慧成为断灭，这也不合理，因为即使智慧断灭，诸佛世尊是法身自性，所以无有断灭，对我们有什么损害呢？再者，如果智慧最初有自性，之后断灭才可说是断灭，但是从最初就无自性，那么什么会断灭呢？如是说：'此中无所除，亦无少所加，于实见为实，见实得解脱。'因此，智慧没有断灭。
众生利益也不会断灭，因为圆满受用身和化身圆满成就众生利益。这个以后会解释。由于具有断除俱生烦恼和所知障的能力，所以安立诸佛世尊断除了俱生烦恼和所知障。'一切方面都未断除'以及'诸佛世尊以悲心力安立无明'这些说法出自何处？'未烧尽烦恼'等这些是造论者的语言，而不是经典中的意思。或者，这里的含义是：你们没有烧尽烦恼，即没有令其毁灭，因为诸烦恼无有自性。

། འོན་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་རྩཝའི་རྩེ་མོ་བཞིན་དུ་སྤོང་བར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེས་ན་འགལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རྣམ་གཞག་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་དབང་གིས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དག་ལས་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་དབང་གིས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྟོན པའི་སྣང་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ།དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་མངའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྟོན་ པར་གྱུར་པ་སྟེ།དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་མངའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་སེམས་ཅན་དང་ཅིག་ཤོས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་སྟོན་པར་སྣང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་མངའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་སྟོན་པར་སྣང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མངའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་སེམས་ཅན་གྱི་ སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པར་སྣང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མངའ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོའི་ཆོས་སྟོན་པར་སྣང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ ཡེ་ཤེས་མངའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱུ་ཅན་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ལྔ་མངའ་བ་ཡིན་པས་ཡེ་ཤེས་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའི། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་གནས་སྐབས་ ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཡོན་ཏན་ཐ་དད་པར་མངའ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་རོ་གཅིག་པས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཞིང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་རོ་གཅིག་པ་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་མངོན་པར་བྱང་ ཆུབ་པའི་དུས་དང་།གནས་པའི་དུས་ལ་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། རིགས་ཀྱི་དབྱེ་དང་དོན་མེད་མིན། །རྫོགས་དང་ཐོག་མ་མེད་ཉིད་དང་། །དྲི་མེད་རྟེན་ལ་དབྱེ་མེད་ཕྱིར། །སངས་རྒྱས་གཅིག་མིན་དུ་མའང་མིན། །ཞེས་གསུངས་ སོ།།འདིའི་དོན་ནི་སངས་རྒྱས་གཅིག་ཉིད་དུ་ཡང་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པས་དེ་ལ་གཅིག་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ལ་གཞན་རྣམས་ཅིའི་ཕྱིར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དོན་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་རྣམས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བས་སོ། །དོན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ ཅན་གྱི་དོན་རྫོགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།འགའ་ཞིག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་མ་བཀོད་པས་ཀྱང་མི་རིགས་པས་སོ། །དང་པོའི་སངས་རྒྱས་འགའ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚོགས་མ་བསགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་མི་རིགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་གཞན་མེད་ན་ཚོགས་སོག་པ་ མི་རིགས་སོ་ཞེས་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་གཅིག་ཉིད་ཀྱང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སངས་རྒྱས་མང་པོ་ཉིད་ཀྱང་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཁམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ།

然而，由于通达烦恼无自性，故如同草根尖端般断除，因此并无矛盾。
若问世尊具有五智的建立如何合理？对此当作如是答复：当由法身之力，于受用圆满身和化身中，由往昔愿力及众生福德力，对所化众生显现与五智相应的说法之相。
彼时所化众生遍知世尊具有极清净法界智慧。如是，当显现与极清净法界相应之法时，遍知世尊具有极清净法界智慧。
当显现宣说遍知众生及其他事物时，遍知世尊具有如镜智慧。
当显现宣说自他平等性等时，遍知世尊具有平等性智慧。
当显现宣说众生行为等时，遍知世尊具有妙观察智慧。
当显现宣说贪欲等对治法时，遍知世尊具有成所作智慧。
因此，世尊具有以法身为因的五种智慧，故智慧亦不会间断。
功德的建立亦当如是了知，于法身位时，世尊并非具有差别功德，因为彼等与法身是一味的。
由于诸佛世尊是法身自性，一切世尊的法身是一味的，因此法身的证悟时与住世时无有边际，如此将会解说。
如是《经庄严论》中说：'由种性差别及非无义利，圆满及无始，无垢依无别，故佛非一多。'
此义为：不许佛是一，为何？因种性差别故。具佛种性众生无边，若其中一者成佛，其余为何不成佛？
福德智慧资粮亦将成无义，因为其他菩萨不能成佛故。然非无义，因为由此而成佛故。
诸佛亦不能圆满利益众生，因为未安立任何众生于佛果故亦不应理。
亦无任何最初佛，因为未积资粮不应成佛，无其他佛则积资粮不应理，故由无始故，一佛亦不应理。
亦不许有多佛，因为无漏界中法身无差别故。

།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་ལྟོས་ནས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་དུས་དང་ གནས་པའི་དུས་ལ་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་ལྟོས་ནས་དང་པོའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཀྱང་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་གཅིག་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། །མང་བར་འགྱུར་བས་ཆོག་གོ། །དཀྱུས་མ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཡེ་ ཤེས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་མཁྱེན་པ་པོ་མེད་པར་འཇིག་རྟེན་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པ་ཇི་ལྟར་སྲིད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།དེ་ལ་ལན་ནི། འཇིག་རྟེན་ན་འདི་ཉིད་སྟོན་པ་མི་སྲིད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་སོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོག་མིན་གྱི་གནས་ན་གང་བཞུགས་པའོ། །བསོད་ནམས་བརྒྱ་ཡིས་ཟིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་ལས་བྱུང་ བས་སོ།།སྤྲུལ་པ་མཁའ་གཞན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྤྲུལ་པ་ནི་འདིར་སྐུ་བལྟམས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ནས། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མཁའ་ནི་ནམ་མཁའོ། །གཞན་ལས་ཏེ། ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལས་ཆོས་སྟོན་པའི་སྒྲ་གང་བྱུང་བ་དེས་ཆོས་ཀྱི་དེ་ ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་མཐུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་དབང་གིས་སོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ཉིད་རིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་དེ་ལས་འཇིག་རྟེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ མེད་པ་དང་།འགག་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བའོ། །འདིའི་དོན་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་དབང་གིས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དག་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལས་ཀྱང་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་སྟོན་པར་སྣང་བས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་ པར་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་གང་ལ་བཞུགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ་བཞུགས་ནས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་ བཞིན་ཅན་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ།།བསོད་ནམས་བརྒྱས་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱ་སྨོས་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཡིན་ཏེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་མཐའ་ཡས་པ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ བཅུ་ལ་གནས་པ་ལས་གཞན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་སོ།།སྣ་ཚོགས་པའི་གཟུགས་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཻ་ཌཱུརྱའི་རང་བཞིན་ཅན་ལ་སོགས་པའི་སྐུ་སྟོན་པའོ། །དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་ནི། དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དང་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ སོ།།གང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ངེས་པ་ལས་སོ། །ད་རུང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ད་ལྟར་ཡང་ངོ་། །འཇམ་དཔལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ལ། དེ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པས་སོ། །དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་སོ།།རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཉེ་བར་སྟོན་པའི་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པའི་སྣོད་དུ་གྱུར་པས་སོ། །དེ་ལ་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བྱིན་ གྱི་རླབས་ཀྱིས་སོ།།བྲག་ལ་སོགས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རྔ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེའི་མཐུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཐུས་སོ།

因此，就法身而言，证悟时与住世时都无有边际。故此，就法身而言，第一佛的建立也是合理的，因为胜义中法身的自性是一体的。说得太多也就够了。现在说正文：
如果智慧是无生的，那么在世间上没有能知者时，怎么可能有人宣说真如呢？对此回答说：'在世间上宣说此理并非不可能。'为了广说此义，所以说'如何'等。
'彼'是指法身本性的佛。'受用圆满身'是指住于色究竟天者。'百福所庄严'是指从积累福德资粮而生。
'化现于虚空及他处'中，'化现'是指此处示现降生等相，以及现前证悟等。'虚空'即是虚空。'他处'即从树等处所发出的说法声音，由此宣说法性真如，即是宣说诸法真如空性之相。
'以其力'是指由法身之力。'世间业亦能了知真如'是指由此声音，世间能通达无生无灭自性的真如。
此义是说，由法身之力，受用圆满身和化身，以及从虚空等其他处所，对所化众生显现教法，故能宣说真如。
为了解释此义，故说'如来'等。'住于色身'是指住于受用圆满身。'法界'是指真如自性的法身。
'百福所庄严'中，说'百'是譬喻，是说无量福德资粮，因为福德资粮是受用圆满身的因。'不可思议'是指非十地以下菩萨的境界。
'具种种色相'是指示现琉璃性等身。广说此义即说'彼于彼彼体性'等。
'从何'是指世间决定真如。'现今'是指现在时。'文殊'等是说如来是真如自性，于此无生无灭。
'由如来加持'是指由法身加持。'成为如是法之所依'是指成为无颠倒真如教法的法器。
'由其加持'是指由法身加持。'从岩石等'中的'等'字包含鼓等。'以其力'是指以法身之力。

།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འཇུག་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩོལ་བ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ངོ་། །འདིར་གཞན་ དག་གི་དོགས་པ་བསུ་བ་ནི།།ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བ་མི་མངའ་བས་སོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་སོ།།བྱ་བ་དེ་ལྟར་བ་མི་སྲིད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩོལ་བ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་བྱ་བ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་སྟོན་པའི་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱ་བ་ད་ལྟར་བ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་བྱ་བ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དཔེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫ་མཁན་གྱི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་དུས་ནའོ། །བསྐོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱུག་པ་ལ་སོགས་པས་སོ། །དེ་རྩོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫ་མཁན་གྱི་རྩོལ་བའོ། །བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུར་མཐོང་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་འཁོར་ཞིང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ མཐོང་བའོ།།དཔེ་བསྟན་ནས་དོན་དང་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ད་ལྟར་སྐྱེས་བུ་རྩོལ་བ་མེད་བཞིན་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་རྩོལ་བ་ད་ལྟར་མེད་ཀྱང་ངོ་། །ཆོས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ ཅན་སྐུ་ཉིད་ལ་བཞུགས་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སྐུ་ལ་བཞུགས་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ།།དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའིའོ། །འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་པའོ། །སྐྱེ་བོའི་དགེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉན་པར་འགྱུར་བའི་ བསོད་ནམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་སོ།།སྨོན་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་སྐབས་ན་བཏབ་པའི་སྨོན་ལམ་གྱིས་སོ། །འཕངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱས་པས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི་ཇི་ལྟར་རྫ་མཁན་གྱི་ རྩོལ་བ་དང་།དབྱུག་པས་བསྐོར་བའི་འཁོར་ལོ་ནི་རྫ་མཁན་གྱི་རྩོལ་བ་དང་དབྱུག་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འཁོར་ཞིང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་བསོད་ནམས་ཀྱི་དབང་གིས་ད་ལྟར་འབད་རྩོལ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སེམས་ཅན་ གྱི་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པ་རྒྱ་མཚོའི་བློ་གྲོས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ལས་དཔེར་ན་དགེ་སློང་ཞིག་།གཎྜཱི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པར་གྱུར་ན། དེས་གཎྜཱིའི་སྒྲ་མ་ཐོས་ཤིང་རྟོགས་པར་ཡང་མི་བྱེད་ལ། ལྡང་བར་ཡང་ འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གང་གིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྟོགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱའི་བུད་ཤིང་སྐམ་པོ་རྣམས་བསྲེགས་པས་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་དང་ དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་དང་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཀྱང་གཞན་གྱིས་བསམ་པའི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུའོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་སྐད་ཅིག་དང་མི་བསྐྱོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བཞུགས་པས་སོ།།སེམས་ཅན་གདུལ་བྱའི་དུས་ལས་ཀྱང་མི་འདའ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གང་གི་དུས་ན་གང་འདུལ་བར་འགྱུར་བ་དུས་དེ་ན་འདུལ་བར་མཛད་པའོ། །དེའི་ཤུགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པས་སོ། །དོན་བྱ་བ་ཡང་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ།

虽然说没有心和心所的运行，是指虽然无有功用。此处迎接他人的疑问，即所说的'又如何'等。'心和心所无有自性'是指法身无有心和心所的运行。'因为无分别'是指远离一切分别。'虽然如此的作用不可能'是指虽然无有功用。'成为如前所说作用生起的因'是指如何成为说法作用的因。为了说明对此的回答，所说'为了说明这个'等。'为了说明这个'是指虽然无有现在的作用，却成为作用生起的因。'外在的比喻'是指陶轮等。为了说明这个，所说'如何'等。'此处'是指制作瓶子等的时候。'转动'是指以棍棒等。'其功用'是指陶师的功用。'如见瓶等之因'是指见到轮子转动成为瓶等之因。
为了说明比喻后与义相配，所说'如是'等。'现在虽无人功用'是指虽然现在无有心和心所运行自性的功用。'安住于法性身彼'是指安住于如来性自性身的世尊。'彼'是指法身的。'趣入'是指趣入有情利益。'众生善及'是指由世间人听法的福德差别。'以愿力差别'是指由菩萨位时所发的愿力。'引发'是指由现证彼等果的生起。
此义是指如同陶师的功用和棍棒转动的轮子，虽然无有陶师的功用和棍棒，但见到其转动成为瓶等生起之因，如是法身也是由往昔愿力和福德力，虽然现在无有勤作，但成为有情事业之因。如是在圣者海慧所说中：'譬如有比丘加持犍椎后入灭尽定，彼虽未闻犍椎声且不觉知，但会起定'。
为了由注释说明这个，所说'其中由何'等。'虽成无觉知'是指由烧尽所知薪火而无分别故。'如意宝树及如意宝'是指如同如意树和如意宝等虽无分别，但能成办他人所欲圆满义利一样。'于法界刹那不动'是指恒时安住于法身。'亦不越度所化有情之时'是指于何时应调伏何者，即于彼时调伏。'彼力'是指能力。'事业亦成就'是指具有增上生和决定胜的性相。

།ད་ལྟར་སྐྱེས་བུའི་འབད་རྩོལ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བའི་འབད་རྩོལ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ངོ་། །དེ་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པར་མི་རིགས་པའི་སྐྱོན་སྤངས་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། །དེ་ཉིད་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། རང་བཞིན་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་འདུས་མ་ བྱས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་སྤྲོས་པའི་སྒྲོ་བཏགས་པ་མཐའ་དག་ལོག་པར་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའོ།།འོ་ན་གང་གིས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གང་ཡིན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྐུ་གང་ཞིག་གིས་བསྡུས་ཤེ་ན།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། བག་ཆགས་ཀྱི་དྲི་མ་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བས་རང་བཞིན་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་རྣམས་ཐ་དད་དུ་མི་ དམིགས་པས་སོ།།ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་ས་བཅུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཐ་དད་པའི་རྣམ་གཞག་རིགས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་ཐ་དད་དུ་བསྟན་པ་ནི་རྒྱུའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཤེས་བྱའི་བུད་ཤིང་སྐམ་པོ་མ་ལུས་པ་བསྲེགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མ་ལུས་པ་དེ་རྣམས་ཉིད་བུད་ཤིང་སྐམ་པོ་ཡིན་ལ་དེ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་མེས་བསྲེགས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། དངོས་པོ་ཡོད་ན་རྣམ་རྟོག་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་དང་བྲལ་བས་སོ། །དེ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ལོག་པས་ཞི་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱིས དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་བརྙེས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགག་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འགགས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཇི་ལྟར་མངོན་དུ་མཛད་ཅེ་ན། དེ་ལ་ལན་ནི། སེམས་འགག་པ་དེ་སྐུ་ཡིས་མངོན་སུམ་མཛད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྤྲོས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སེམས་འགགས་པས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུས་མ་གཟིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པའི་སྒོ་ནས་བརྙེས་པས་སྐུས་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག པའོ།།དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་སྐུ་མངོན་དུ་མཛད་པའི་དུས་ནའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་མེད་པས་ཡུལ་ཅན་མེད་པའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཁོ་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་གཞན་ནི་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པས་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པས་སོ། །འདི་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་སོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཞེས བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ།།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས་ཡིན་གྱི་དེ་ལྟ་བུའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་མཛད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡུམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

所谓'现在无需人的努力'是指即便没有现在的努力也是如此。在排除了这样不应该宣说真实性的过失之后，为了显示法身的自性，因此说'现在'等。
所谓法身，即是法性自性之身即是法身。此即也称为自性身，因为自性即是本质，因此菩提分等诸法的自性是无生、非造作、无为、出世间道所证得的、远离一切戏论增益、无自性性即是自性身。
那么，什么是法身的自性远离暂时垢染、无漏、一切方面皆清净、无戏论的智慧本性，以及菩提分等诸法是由何身所摄呢？是由法身本身所摄，因为远离一切习气垢染故，是无自性本性的法性体性的缘故，因为彼等不可分别为异体。
受用圆满身和化身是十地菩萨们和其他众生各自所见，因此对他们而言建立差别的安立是合理的。菩提分等诸法的不同特征的宣说，应当了知是随顺因位的。
所谓'焚尽所知干薪无余'是指将一切所知事物即是干薪，以智慧火焚烧。如是说:'若有事物则生分别。'所谓'寂静'是因为远离心和心所。彼等即是法身，所谓'彼'即是心和心所息灭而成寂静本性，获得真实性自性者。
此法身也是无生无灭的，因为真如也无生灭故。那么，如果心和心所灭了，法身如何现前呢？对此回答说:'心灭即由身现前。'即是说，由于戏论自性的心灭故，以受用圆满身未见的方式现前而获得，故由身现前而安立。
所谓'尔时'即是现前法身之时。为了解释此义，说'智慧自性'等。所谓'无生故成就无生'即是无境故无有境者。所谓'以智慧自性'即是唯法性是智慧自性，其他非真实故不应理为自性。'依此'即是依止寂静本性的法身。'诸佛'等义如前已说。
所谓'世俗中'是就所化众生而言，并非真实现前如是真实性，因为彼离一切戏论故。因此，般若波罗蜜多中说:'一切种清净诸法之自性即是如来应供正等正觉。'

།སློབ་དཔོན་ཙནྡྲ་གོ་མིས་ཀྱང་། །རྣམ་རྟོག་ཀུན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། །འདི་ཡི་ཆོས་སྐུ་དེ་བཞིན་ཉིད། །དེ་ནི་དོན་ཀུན་དང་ གཉིས་མེད།།ཡོད་དང་མེད་དང་གཉིས་མེད་དང་། །ཡོད་དང་མེད་དང་མི་རྟག་དང་། །རྟག་དང་སྣ་ཚོགས་གཅིག་ཉིད་དང་། །དག་དང་མ་དག་བྱང་ཆུབ་རྣམས། །འདི་ནི་ཐམས་ཅད་བརྟགས་པ་ཡིན། །རྣམ་པ་དེ་ལྟའི་སྐུ་གང་ཡིན། །སྐྱོབ་པ་འདི་ཡིས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་སྟོན་པ་པོ་བདག་ཉིད་དང་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་པ་ན་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཞིང་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་གི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས བསྟན་པ་ཐོས་ནས་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོབ་མེད་པའི་ཆོས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པས་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པར་ལོངས་སྤྱོད་པས་ལོངས་སྤྱོད་པའམ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་འདུས་ནས་ལོངས་སྤྱོད་པས་ན། ལོངས་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་ན་ ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་སྟེ།མཚན་དང་དཔེ་བྱད་རྣམས་ཀྱིས་མཛེས་པ་དང་། བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མཛད་པའོ། །ཡང་ན་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་བསྟན་པས་ལོངས་སྤྱོད་པ་སྟེ། ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའམ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ མཛད་པའོ།།ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་འདི་ཆོས་བསྟན་པ་དང་། དེའི་བརྗོད་བྱ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་སྒོ་ནས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ། །དེ་ཡང་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་གཟུགས་ནི། །མཚན་དང་དཔེ་བྱད་རྣམས་ ཀྱིས་མཛེས།།གདུལ་བྱའི་མོས་པས་སྐུ་སྣ་ཚོགས། །རྒྱལ་བ་རྣམས་ནི་འཛིན་པར་མཛད། །དཔག་ཏུ་མེད་པའི་བསོད་ནམས་ཚོགས། །བསགས་པའི་སྐུ་དེ་རྒྱལ་བའི་སྲས། །ས་བཅུ་ལ་གནས་པ་ཡིས་མཐོང་། །དེ་ནི་ཆོས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཕྱིར། །རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་པའོ། ། ཞེས་གསུངས་སོ། །ཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུ་གང་གིས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་དུ་མཛད་པ་དེ་ནི་ཞི་བ་ཡིན་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་ལས་འདས་པས་སོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་དང་བྲལ་དུ་ཟིན་ཀྱང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན གྱི་བྱ་བ་ཉམས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དཔག་བསམ་ཤིང་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་དང་བྲལ་དུ་ཟིན་ཀྱང་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་སྒྲུབ་པར་མཛད་པའོ། །དེ་ཉིད་ འཇིག་པ་མེད་པའི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འགྲོ་གྲོལ་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་གྲོལ་བའི་དུས་དེ་སྲིད་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་འབྱོར་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཐོབ་པའི་ཆེད་དུ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བར་འགྱུར་བའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྐུ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྐུ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། །ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། ། མངོན་པར་མཛད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་གཟིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འཇུག པ་མེད་པའོ།།འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། །འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་དུ་བཞུགས་པའི་བཤད་པ་ནི་རྟག་ཅེས་བྱ་བའོ། །སྐུ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། །ཚུལ་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་དང་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུའི་ཚུལ་གྱིས་སོ།

阿阇黎月称也说：'一切分别念的行境不及，此法身即是如是，彼与一切义无二。有与无及无二，有与无及无常，常与种种一性，净与不净菩提等，此等一切是分别。如是相好之身，此救护者之法身。'
为显示圆满受用身，说'此'等。其中，作为说法者自身和说法时生起欢喜，体验安乐，十地自在的菩萨们听闻甚深广大之法后，以最上无过失之法受用而体验欢喜安乐，由此圆满受用故称受用，或菩萨众集会受用故称受用。因为是其因，故称圆满受用身。以相好庄严，自利圆满，利他圆满。
或者说，由宣说甚深广大之法而受用，即是普遍救护或体验。或者说，彼等菩萨以说法及体验其所诠之门而称为圆满受用身。阿阇黎自身也说：'诸佛色身以相好庄严，随所化众生意乐现种种身，诸佛摄持。积累无量福德资粮之身，十地菩萨得见。为受用法故，佛子受用。'
所谓'寂'，即以何身现证法身，彼即是寂，因为远离心及心所故。此即法身超越一切戏论。虽然远离心及心所，但不损害利益众生之事业，为显示此义，说'如如意树'。虽然远离心及心所，但如同如意树等成办所欲之义。
为显示以不灭常住性而安立，说'乃至众生解脱'等。即是乃至众生解脱之时，世间圆满，为得佛果而离戏论，即无分别之菩萨们得见。
为以注释显示此义，说'以何身'等。'以何身'即圆满受用身。'此法真如'即如来藏性相。'现证'即以不见一切法之方式。'彼'即圆满受用身。'远离心及心所故'即无生真如自性中无心心所趣入。'此'即圆满受用身。解释住世直至轮回尽即'常'。'此身'即圆满受用身。'此方式'即如同如意树及如意宝之方式。

།བསོད་ནམས་ བརྒྱའི་མཚན་གྱིས་བརྒྱན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་དཔག་ཏུ་མེད་པས་བསྐྱེད་པའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་བརྒྱན་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་གི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །ཤེས་རབ་དྲི་མ་མེད་པའི་མེ་ལོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་ རབ་ཀྱི་དྲི་མ་མེད་པ་ཉིད་མེ་ལོང་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་སྣང་བའོ། །ད་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་མང་བ་ཉིད་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུ་ཆེ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལས་བྱུང་བའམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་སྐུའི་མཐུ་ལས་ཡིན་ཡང་ རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལས་བྱུང་བའོ།།ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྐུ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་གཞན་རྣམས་སོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་སྐུ་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་སྐུ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་འདྲ་བའོ། །སེམས་ཅན་འདུལ་ བའི་རྒྱུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདུལ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་འདུལ་བའི་ཆེད་དུའོ།།དེ་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་གཞན་རྣམས་ལས་སོ། །ཐུབ་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་སོ། །དེའི་རྒྱུ་མཐུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ རྫོགས་པའི་སྐུ་དག་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའོ།།གཟུགས་སྐུ་གཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྔོན་རོལ་གྱི་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་མཐའ་དག་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གསལ་ བ་དང་མ་འཆོལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་སྟེ།བྱུང་ཚུལ་མ་ལུས་པར་གསལ་བར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་གསལ་བ་ཡིན་ལ་བྱུང་ཚུལ་དེ་རྣམས་ཕན་ཚུན་མ་འདྲེས་པར་སྟོན་པ་འཆོལ་བའི་བྱུང་ཚུལ་མ་ལུས་པ་སྟེ། བྲམ་ཟེ་དང་རྒྱལ་རིགས་སུ་སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ པ་སྟོན་པར་མཛད་པའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྔོན་རོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྔོན་རོལ་གྱིའོ། །གསལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་སྟོན་པ་ནི། །བྱུང་ཚུལ་མ་ལུས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ གསུངས་སོ།།མི་འཆོལ་བའི་བཤད་པ་ནི་ཕན་ཚུན་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་སྐུ་གཅིག་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། །དེ་ལྟར་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་སྟོན་པའི་དབང་དུ་མཛད་པ་དེ་མཐུ་ཕུལ་དུ་ཕྱུང་བ་ཉིད་དུ་བརྗོད་ནས། ད་ནི་སྤྱོད་པའི་ དབང་དུ་མཛད་ནས་མཐུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འདི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྤྱད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་པའི་སྔ་རོལ་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྤྱད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བྱུང་ ཚུལ་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར་གང་དག་གོ།།གང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ལོ། །ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པའོ། །གང་གི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོས་པའོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་དང་། དགོས་པ་ དང་བཅས་པ་བྱུང་བའི་ཚུལ་ལོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཇི་འདྲར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཻ་ཌཱུརྱ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། །སྐུ་མཐུ་སྟོབས་ཅི་འདྲ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལ་སྐུའི་མཐུ་ནི་སྐུ་གཅིག་ལ་སྐུ་དུ་མ་སྤྲོ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྤྱོད་པའི་མཐུ་ ནི་བསླབ་པ་བསྲུང་བ་དང་།།ཆོས་སྟོན་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའོ། །ཉན་ཐོས་དགེ་འདུན་ནི་ཇི་སྙེད་ཇི་ལྟ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དེ་རྣམས་ལ་ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་རྣམ་པ་གང་གི་སྒོ་ནས་ཡོད་པ་དེ་ཡང་སྟོན་པར་མཛད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ རྣམས་དེར་གཟུགས་དེ་འདྲ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

'具有百福庄严'是指由无量福德所生的三十二相庄严。
'离戏菩萨'是指十地自在的菩萨。
'无垢智慧明镜'是指无垢智慧即是明镜，在其中显现圆满报身。
现在为了显示圆满报身的众多性和极大威力，所以说'从法身所生或'等。'从色身威力'是指从圆满报身所生。
'异于所说身'是指其他圆满报身。'诸等流身'是指与法身和圆满报身相似。
'为调伏众生'是指为了调伏所化众生。'于彼等'是指从其他圆满报身。'能仁'是指诸佛世尊。'其等流'是指与法身和圆满报身相顺。
'于一色身'是指圆满报身。应当配合'显示佛位之前一切生处状况'。
如何是生处状况呢？说'明了无错乱'等。因为明了显示一切发生方式故为明了，显示彼等发生方式互不混杂故为无错乱，即显示生为婆罗门、王族等各种状况。
为了解释此义，'一切智智位之前'是指成佛位之前。明了的理由是'显示一切发生方式故'。无错乱的解释是'互不混杂'。
'于一等流身'是指圆满报身。如是就生处状况的威力作了殊胜宣说后，现在为了显示就行为而言的殊胜威力，所以说'此菩萨'等。
'行菩萨行'是指成佛之前所行的菩萨行。'诸发生方式'是指行为的差别。'何处'是指处所。'如何'是指行相。'为何'是指目的。
'彼一切'是指具有处所、行相、目的的发生方式。'于何等佛土'是指具有琉璃等性质。'彼等'是指诸能仁。
'身威力如何'，其中身威力是指从一身变现多身等。行为威力是指守护学处和通过说法利益众生。
'声闻僧伽几何如何'是指显示彼等诸佛有几许声闻僧伽及以何种方式存在。'诸菩萨于彼如是形相'是指此显示菩萨僧伽。

།ཇི་འདྲའི་ཆོས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་སོ། །དེ་དག་ཅི་འདྲ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྤྱོད་ པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ།།སྤྱོད་པ་གང་ལ་སྤྱད་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསླབ་པ་བསྲུང་བའོ། །དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལའོ། །གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསེར་ལ་སོགས་པའོ། །ཇི་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་དོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆུ་དང་ཞེང་དང་ཀུན་ནས་ཟླུམ་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་དང་ཞེང་ཀུན་ནས་ཟླུམ་པ་དང་བཅས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ངོ་། །དེ་ལ་བརྟེན་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཉེ་བར་མཛེས་པ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ཞིང་ལ་བརྟེན་པའི་ཚད་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཉེ་བར་མཛེས་པ་ཞིག་ནའོ།།བལྟམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེས་པའི་བཤད་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ནན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྟེ་ཕྱིས་ཆོས་ལ་བསྒྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ནན་ཏན་གང་ཡིན་པ་དེས་སོ། །གནས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་མལ་ཆ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །ཐེག་པ་གཅིག་དང་གསུམ་གྱི་རྟེན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་གསུམ་བསྟན་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་གཞུག་པའི་དོན་དུའོ། །བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རྒྱལ་རིགས་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །སྤྱོད་པ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི་ལྷག་མ དང་བཅས་པ་དང་ལྷག་མ་མེད་པའི་བསླབ་པ་ཁས་བླངས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།བསླབ་པ་མཐའ་དག་བསྲུང་བ་དང་། མཐའ་དག་མི་བསྲུང་བའོ། །བཟའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་བལྡག་པ་དང་འཇིབ་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་དུས་ཀྱི་བྱུང་ཚུལ་ཐམས་ཅད་རང་གི་སྐུ་ལ་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཞན་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པའི་དུས་ཀྱི་བྱུང་ཚུལ་རྣམས་ཀྱང་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ད་ནི་བ་སྤུའི་ཁུང་བུར་ ཡང་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་སྟོན་པའི་སྒོ་ནས་མཐུ་ཁྱད་པར་ཅན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐུ་གཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཀུན་སྐུའི་བ་སྤུའི་ཁུང་བུར་གསལ་བར་སྟོན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་པའི་གནས་སྐབས་ན་རང་ཉིད་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་བ་སྤུའི་ཁུང་བུ་རེ་ རེར་སྟོན་པར་མཛད་པའོ།།ཡང་བ་སྤུའི་ཁུང་བུ་ཁོ་ནར་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སྟོན་པར་མཛད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཐུགས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་བརྙེས་པའི་བར་གྱི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་སྟོན་པར་མཛད་པའི་སྒོ་ནས་ ལྷག་པར་མཐུ་ཆེ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ནམ་མཁའ་མཐར་ཐུག་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་མཐའ་ཡས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གདངས་མཐོན་ཆོས་སྟོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་ཆོས་གསལ་བར་སྟོན་པའོ། །སྡུག་ བསྔལ་གྱིས་གཟུང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱིས་གཟུང་བའོ།།འགྲོ་དབུགས་འབྱིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འཇིགས་ཤིག་ཅེས་དབུགས་འབྱིན་པས་སོ། །སྤྱོད་པའི་དུས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དང་པོའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐུགས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོའི་བར་གྱི་སྤྱོད་པ་རྣམས་གང་ཡིན་པའོ། །བདག་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སྟོན་པ་བཞིན་དུའོ།

所谓'如何之法'，是指诸佛世尊三乘本性之法。'彼等如何'是指菩萨在修菩提行时作为婆罗门等种姓本性者。'于何行中修行'是指守护学处。'于彼等'是指于诸佛。'何'是指金等。'几许'是指数量。
为显示其释义故，说'世尊'等。'具水、广及圆满'是指具水、广及圆满之佛土。'依彼所依众生差别庄严如何'是指依止佛土具量等之心差别庄严。'诞生等'等字包含证悟等。
'如何'之释义，说'随顺法之法精进'，即是随顺教法之后，于法修行本性之精进。'处所等'等字包含卧具等。'一乘与三乘所依'是指胜义中唯一大乘，而宣说声闻乘、缘觉乘及大乘三者是为摄受众生故。'婆罗门等'等字包含刹帝利等。
'何等行'之释义，说'受持有余无余学处'，即是守护一切学处与不守护一切。'饮食等'等字包含舔食、吸食等。
应知如同显示布施波罗蜜多行时之因缘于自身，如是亦显示行持其他波罗蜜多时之因缘，为显示此义故，说'布施'等。
今为显示于毛孔中亦示现一切行之殊胜力故，说'于一身'等。说'于身毛孔中明显显示一切行'，即是成佛时于一一毛孔中显示彼一切行。
复次，不仅于毛孔中显示自身之行，如是为显示以显示过去、未来、现在诸佛从初发心乃至证得菩提间一切行更具大力故，说'由自身'等。'乃至虚空边际'是指佛陀无量故。'以高音说法'是指以梵音清晰说法。'为苦所执'是指为三苦所执。'令众生得安慰'是指以'勿惧'等安慰。
为显示行持时分故，说'初'等，即是从初发心直至菩提心间诸行。'如自身'是指如显示自身之行。

།དེ་ལྟ་བུའི་སྤྱོད་པ་ཅི་ལྟར་སྟོན་པར་ནུས་ཤེ་ན། ལན་ནི་དངོས་རྣམས་མིག་འཕྲུལ་གྱི་རང་བཞིན་མཁྱེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ གསུངས་ཏེ།དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པར་སྟོན་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་ནུས། མིག་འཕྲུལ་མཁན་གྱིས་མིག་འཕྲུལ་སྟོན་པ་བཞིན་དུའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མིག་འཕྲུལ་གྱི་ཚུལ་ཤེས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མ་བྱེད་ཤེས་པའོ།།ཐ་མལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའོ། །དངོས་པོ་རྣམས་ལ་སྣ་ཚོགས་པ་སྟོན་ནུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ལུས་ལ་གྲོང་ཁྱེར་དང་རི་ལ་སོགས་པ་སྟོན་ནུས་པས་སོ། །དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མིག་འཕྲུལ་གྱི། རང་བཞིན་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ཐ་མི་དད་པར་མཁྱེན་ནས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་མཁྱེན་ནས་སོ།།དཔེ་འདིའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་འཕྲུལ་གྱི་དཔེའི་སྒོ་ནས་སོ། །ཡང་བ་སྤུའི་ཁུང་བུ་ཁོ་ནར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་སྒོ་ནས་མཐུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟག་སྐྱེ་བོའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་མ་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་སོ། །སྐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྗོད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐུའི་མཐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ནས་སོ། །བཞེད་པ་ ལ་མངའ་སྒྱུར་བ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞེད་པ་ལ་མངའ་སྒྱུར་བ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་བཞེད་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་དེ། བཞེད་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་དབང་གིས་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་བཞེད་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་ཡིན་པས་སོ། །སྐུའི་མཐུ་དང་བཞེད་པ་ལ་མངའ་སྒྱུར་བ་དག་ནི་གདུལ་བྱའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་ན་གཉིས་ཀ་ཡང་དེའི་དབང་གིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་མཐུ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ལ།འདི་ནི་བཞེད་པ་ལས་མངའ་སྒྱུར་བ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ལྟར་རིགས་ཞེས་པའོ་དག་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དག་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དོ། །བཞེད་པ་འཇུག་པ་ཡིས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞེད་པ་ཙམ་གྱིས་སོ།།རྡུལ་གཅིག་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་ཡུལ་དེ་ཉིད་དེ། དེར་ནམ་མཁའི་མཐར་ཐུག་པའི་སེམས་ཅན་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་བསྡུས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པར་མཛད་པའོ། །འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡས་ཕྱོགས་ཁྱབ་རྡུལ་སྟོན་མོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི། རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་གིས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡས་པ་ལ་ཁྱབ་པར་སྟོན་པའོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་གི་ཡུལ་ལ་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པར་མཛད་པ། དེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་རགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ཕྲ་མི འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་གིས་ཁྱབ་པར་སྟོན་པ་དེའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་ཕྲ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་འཇིག་རྟེན་དག་གོ་ཞེས་བཞེད་ པ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདུལ་བྱ་ལ་བརྟགས་པའོ།།འཇིག་རྟེན་མ་ལུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་དང་བཅུད་དག་གོ།

如果问及如何能够示现如此行为，答曰：'了知诸法如幻本性'。
无实体性的诸法，为何不能示现为无实体？就如幻师示现幻术一般。为了解释这一点，故说'首先'等。
'了知幻术之理'即懂得变幻之术。'凡夫'即是普通人。'能示现诸法种种相'是指能在自身上示现城市、山岳等。
'了知诸法本性与幻术本性无二无别'是指了知诸法为空性之本质。'以此喻门'即通过幻术之比喻。
为了显示其殊胜威力，即在一毛孔中示现菩萨、独觉以及凡夫的一切行为，故说'如何'等。'其余诸人'即是菩萨等之余者，也就是凡夫。
'宣说圆满身相'即是显示身之殊胜威力。'愿力自在圆满'即是愿力自在完全具足。
无分别中如何有愿？因为愿是分别心的本质。然而这也不然，因为是依佛陀法身之力以及众生业力，而显现微尘等，是假立有愿。
身之威力与愿力自在二者是随顺所化众生而说，否则二者皆依此而成就，怎能说'此是威力圆满，彼是愿力自在圆满'？
'此清净'等中，'此清净'即是具有报身本性的佛陀。'以愿力运转'即是仅以愿力。
'一尘境'即是一微尘之境，于彼处示现乃至虚空边际的众生与器世间所摄的世界。
'示现无边世界遍满诸尘'，是指即使以一微尘也能遍满无边世界而示现。
'微尘不变'是指当以一微尘境示现世界时，其微尘也不会变粗大。'世界不细'是指当以一微尘遍满示现时，世界也不会变细小。
为了解释这一点，故说'诸佛'等。'如其所住'即是微尘与世界。'仅以愿力'是针对所化众生而假立。'一切世界'即是器世间与有情世间。

།ད་ནི་དུས་ལ་ལྟོས་ནས་བཞེད་པ་ལ་མངའ་སྒྱུར་བ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་རྟོག་མི་མངའ་ཁྱོད་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སྟེ་ སྐད་ཅིག་མ་ཤིན་ཏུ་ཡུན་ཐུང་བ་རེ་རེ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱིན་པ་དང་སྦྱིན་པ་ཆེན་པོ་དང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་པ་སྲིད་པའི་མཐའི་བར་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཐོབ་པའི་བར་དུ་ཇི་སྙེད་སྟོན་པར་འཛམ་བུའི་གླིང་མ་ལུས་པ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཇི་སྙེད་ ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་དེ་སྙེད་ཀྱི་གྲངས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འཛམ་བུ་གླིང་མ་ལུས་པ་ལ་ཡོད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གྲངས་པས་སྤྱོད་པའི་གྲངས་ལྷག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་མངའ་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།ཚད་དེའི་གྲངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་པའི་ཚད་ཀྱི་གྲངས་སོ། །འདི་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། །བསྟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །སྟོབས་ བཅུས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཙམ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་བཅུ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་མི་ནུས་པས་སོ། ། གནས་དང་གནས་མིན་མཁྱེན་སྟོབས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་མཛད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་བཞིན་ལས་རྣམ་སྨིན་བློ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་བློའི་སྒྲས་ཡེ་ཤེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་མཛད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན པའོ།།མོས་པ་སྣ་ཚོགས་ཐུགས་ཆུད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་མཛད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྣ་ཚོགས་ཁམས་ནི་མཁྱེན་ སྟོབས་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁམས་སྣ་ཚོགས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་མཛད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ། དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་མཁྱེན་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཏེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་མཛད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཏེ།དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་མཛད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ། །བསམ་གཏན་རྣམ་ཐར་ཏིང་འཛིན་དང་། །སྙོམས་པར་འཇུག་སོགས་བློ་སྟོབས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ སྒྲས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བསམ་གཏན་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་མཛད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྔོན་གནས་དྲན་པ་ མཁྱེན་པ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཏེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྔོན་གྱི་སྟོབས་དང་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་མཛད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ།

现在为了显示依时而转的自在，所以说'如是'等。无分别的您于每一刹那，即于极其短暂的每一刹那中，对于布施等性质的行为，以布施、大布施、最胜布施等种种差别，直至有边际，即直至成佛之间所显示的数量，并非仅如整个瞻部洲所有微尘数那么多，而是超过整个瞻部洲所有微尘之数的行为数量。
为了解释这个意思，所以说'无分别'等。'彼量数'即是行为量数。'此为不共殊胜功德'即是显示不共功德的殊胜。'赞叹'即是具有宣说无倒功德本质的。'以十力所分别'即是因为具足处非处智力等十力。'仅是其分别'即是因为仅以十力少许不能显示应当显示的一切相。
'处非处智力'即是依止禅定，于一切相中对因与非因无著无碍的智慧现前的三摩地，以及与彼相应的心心所。'如是业异熟智'中以'智'字表示智慧，即业和异熟智力。彼即于一切相中对业和异熟无著无碍的智慧现前的三摩地等。
'了知种种胜解'即是种种胜解智力，彼即于一切相中对种种胜解无著无碍的智慧现前的三摩地等。'种种界智力'即是种种界智力，彼即于一切相中对种种界无著无碍的智慧现前的三摩地等。
如是'知根胜劣'即是根胜劣智力，彼即于一切相中对根胜劣无著无碍的智慧现前的三摩地等。'遍趣'即是遍趣行智力，彼即于一切相中对遍趣行无著无碍的智慧现前的三摩地等。
'禅解脱三摩地，等至等智力'中'等'字摄受色等。彼即于一切相中对禅、解脱、三摩地、等至等无著无碍的智慧现前的三摩地等。'宿住随念智'即是宿住随念智力，彼即于一切相中对宿住随念无著无碍的智慧现前的三摩地等。

།དེ་བཞིན་འཆི་འཕོ་སྐྱེ་བློ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཆི་འཕོ་བ་ དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཏེ།དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་མཛད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ། །ཟག་རྣམས་ཟད་པ་མཁྱེན་སྟོབས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཏེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ དུ་ཟག་པ་ཟད་པ་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་མཛད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།སྟོབས་ནི་བཅུ་པོ་འདི་དག་གོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་སྟེ། དེ་རྣམས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་ལ་གནས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ལས་འབྲས་བུ་གང་ཞིག་ངེས་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་དེ་འབྲས་བུ་དེའི་གནས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དེ་ལ་འབྲས་བུ་དེ་གནས་པ་ཡིན་པས་སོ། ། དེ་མཁྱེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་གནས་དེ་མཁྱེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །བཤད་པ་ལས་བཟློག་གནས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གང་ལས་གང་ཞིག་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི་གནས་མིན་ཡིན་ནོ། །ཤེས་བྱ་མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་སྟོབས་ཀྱིས ངེས་ཚིག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཐོགས་པ་སྤང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པས་སོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུ་གང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལས་གང་ཐོབ་པ་མེད་པ་ཞེས་ བྱ་བ་མཚོན་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་ཏེ། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་ པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པས་སོ། །དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་ཡང་བསྡུ་བར་བྱའོ། །སྐྱེ་བ་ཅན་དེའི་གནས་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་དེའི་རྒྱུ་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ པའོ།།འདིར་གནས་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་འདིར་འབྲས་བུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྟགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པས་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྟགས་པས་སོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པ་ལ་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ དུ་ཞུགས་པ་ཇི་ལྟར་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པའོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་པས་སྲིད་པ་བརྒྱད་ལ་མངོན་པར་མི་འགྲུབ་པའོ།།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་འདིས་གང་མཁྱེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གནས་ལ་ཡང་གནས་སུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ལ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མཁྱེན་པའོ། །གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་གནས་མ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ མཁྱེན་པའོ།།དེ་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོད་པའི་ཚིག་གོ། །གོ་སྐབས་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་ པ་དང་།ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །ངག་གིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིའོ།

'同样死亡转生的智'这句话是指死亡转生智力。这是指对于一切死亡和转生都无执著、无障碍的智慧现前的禅定等。
'漏尽智力'这句话是指了知漏尽的智力。这是指对于一切漏尽都无执著、无障碍的智慧现前的禅定等。
'这就是十力'这句话是总结，这些就是不被违品所胜的力。
为了显示处非处智力的特征，说'于处'等。任何因相的事物中，必定能生起某果的因，称为该果的处，因为果安住于该因中。
'诸了知者'是指了知彼处者。'相反说为非处'是指从任何因中不能生起某果，那就是非处。
'所知无边'是指因与非因无边际。为了显示力的词义，说'断除障碍'，因为不被违品所胜。
为了解释这点，说'从何因'等。'这是譬喻'是指用以譬喻'从何得何'。
为了显示这点，说'因此'等。'因此'是指由于是譬喻的缘故。
关于'涅槃'，涅槃不应是果，因为择灭和法身自性的涅槃不应是果的缘故。'如是等'的等字也包括非择灭。
'彼生法之处'是指彼果之因是处。'由住于此'是指因为果住于此因中。'以观察方式'是指世间人观察因中无果。
'如得见道者不生第八有'是指预流果最多七返生，如经中所说，故不会有第八次投生。
'远离违品'是指此智所知如实，而非其他。
为了引经证明这点，说'如说'等。'于处如实遍知为处'是指了知因即是因。'于非处如实遍知为非处'是指了知非因即是非因。
为了广说这点，说'善男子'等。'善男子'是称呼语。'无有是处'是解释'非处'，意为不可能。
'身恶行'是指杀生等三种。'语恶行'是指妄语等四种。'意恶行'是指贪等三种。

།འདོད་པ་དང་སྡུག་པ་དང་དགའ་བ་དང་ ཡིད་དུ་འོང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བདེ་བ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སོ།།འདིའི་དོན་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་ལས་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་གནས་ཡིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྔར་ ལས་བཟློག་ནས་བཤད་པར་བྱའོ།།སེར་སྣ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པས་སོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གོས་དང་རྒྱན་དང་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ཏེ། སེར་སྣས་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཉིད་གྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱའོ། །ངང་ཚུལ་ངན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་སྤྱད་པས་ སོ།།ལྷ་དང་མིར་སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བས་བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་བ་མེད་པས་སོ། །གནོད་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཞེ་སྡང་བས་སོ། །མཛེས་པར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཐོབ་པ་ དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བདེན་པ་བཞི་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། །སེམས་གཡེངས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་སོ། །སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ལ་འཇུག་པའོ། །འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ ཞེན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ།།བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་འཇོམས་པར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་བའོ། །མཚམས་མེད་པ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་གསོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་ བྱེད་པའོ།།སེམས་གནས་པར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཡིད་མི་བདེ་བས་སེམས་རྣམ་པར་གཡེངས་པས་སོ། །དམིགས་པ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་ པས་ཞེས་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲོད་དང་རྩེ་མོ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ།།འགྱོད་པ་ལ་གནས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་པའི་ལས་བྱས་པའི་མྱ་ངན་བྱེད་པའོ། །སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ལས་ལ་རུང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ།།གནས་མ་ཡིན་ཞིང་གོ་སྐབས་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་དང་། བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །ཐམས་ཅད་བཟློག་ནས་སྦྱར་བར་བྱ་ ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ལྷ་དང་མིར་སྐྱེ་བ་དང་།བཟོད་པས་མཛེས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཟློག་ནས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལས་དང་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་ལས་དང་པོ་ཡིན་ལ་སྟོབས་བཅུའི་ནང་ནས་ སྟོབས་དང་པོའོ།།སྟོབས་གཉིས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདོད་དང་མི་འདོད་དེ་ལས་བཟློག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་འདོད་པ་ནི་དགེ་བའོ། །མི་འདོད་པ་ནི་མི་དགེ་བའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་གང་དགེ་བ་གཅིག་པུ་ཡང་མ་ཡིན་མི་དགེ་བ་གཅིག་པུ་ཡང་མ་ཡིན་པ་སྟེ་འདྲེས་པ་ ཉིད་ཅེས་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འགྲེལ་པ་ལས་བཟློག་དང་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་མི་འོང་བའི་ལས་དང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །མི་ཟད་དངོས་ལས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་མེད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ན་ཟད་པ་མེད་པའི་ལས་སོ། །དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིའོ།།རྣམ་སྨིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །ཤིན་ཏུ་སྣ་ཚོགས་པའང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་མི་དང་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་ཤིན་ཏུ་སྣ་ཚོགས་པའོ། །དེར་ཡེ་ཤེས་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྟོབས་སུ་འདོད་ཅེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ནུས་མཐུ་ཐོགས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གང་གིས་ཀྱང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་མི་ནུས་པས་སོ།

'欲望、喜爱、欢喜和悦意'这些词语分别是小、中、大和极大快乐的因。
这里的意思是，欲望等的异熟果并非由身体的不善业等所致。
'这是处所'等，应当与前面的业相对而说。
'悭吝'是指贪著。'大受用'是指衣服、装饰、饮食等受用，由悭吝不能成就大受用。
'恶性格'是指造作不善业。'生为天人'是指破戒者无法往生善趣。
'害心'是指对众生怀有嗔恨。'变得庄严'是指转生为容貌庄严等。
'获得证悟'是指现证四谛。'心散乱'是指放逸之心。
'趣入无过'是指趣入断除见所断烦恼。'邪慧'是指执著事物的智慧。
'断除一切习气相续'是指断除烦恼障和所知障的习气联系。
'造无间业'是指造作杀父等五无间罪。
'心得安住'是指心入等持，因为忧恼使心散乱。'有所缘'是指执著事物。
'随顺忍'是指以暖、顶等次第观察诸法的忍，其本质是通达诸法无生。
'住于追悔'是指为造作恶业而忧愁。'心极调柔'是指能堪任善业。
'非处无机会'等是指以女身不能获得转轮圣王、帝释等果位。
'一切反转而配'是指以持戒得生天人，以忍辱得庄严等相反配对。
'这是如来的第一业'是指在三十二业中是第一业，在十力中是第一力。
为了说明第二力而说'彼'等。关于'欲与不欲及其相反'，其中'欲'是善，'不欲'是不善，'相反'是指既非纯善也非纯不善的混合。
因此，注释中对'相反'的解释说为'可意和不可意的业'。
'无尽事业'是指因为是获得无尽涅槃之因，所以是无尽业。
'其'是指三种业。'异熟'是指具有善趣和恶趣的特征。'极其种种'是指天、人、地狱等的各种差别。
'于此智慧趣入即是力'应当如是配释。这智慧又是如何呢？说为'威力无碍'，因为任何违品都不能胜过。

།ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་ཕྱོགས་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི། དུས་གསུམ་ཤེས་བྱ་ཁྱབ་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དུས་གསུམ་པའི ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཁྱེན་པས་སོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལས་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་ནི་སྲིད་པའི་ཆུས་མ་བྲན་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་ལྟར་ཤིན་ཏུ་སྣ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་སྣ་ཚོགས་པ་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་སྣ་ཚོགས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་མ་ལུས་པ་ཁྱབ་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པས་འཇིག་རྟེན་མ་ལུས་པ་ལ་ཁྱབ་པས་སོ། ། རང་གི་ངོ་བོ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་དབྱེ་བ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ་དང་། སོགས་པའི་སྒྲས་དུས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ལས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་སོ། །ལས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གིས་བསྡུས་པའོ། །གནས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡུལ་གང་དུ་ལས་གང་ བྱས་པ་དང་།ལས་ཀྱི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དང་། ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཤིན་ཏུ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་མཁས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ཡང་ཡུལ་ཅན་གྱི་སྒོ་ནས་ཡུལ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མཁས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་ཤིན་ཏུ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་མཁྱེན་པས་སོ།།དགེ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པའོ། །དགེ་བ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའོ། །དགེ་བའི་རྒྱུ་འབྱིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་སྐྱེ་བའི་བག་ཆགས་འཇོག་པར་ འགྱུར་བའོ།།ལས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །མི་དགེ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ། །དགེ་བ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། མི་དགེ་བའི་རྒྱུ་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མི་དགེ་བའི་བག་ཆགས་འཇོག་པར་འགྱུར་བའོ། །ལས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྟེ། གང་གི་དབང་གིས་འོག་མར་ལྟུང་བར་འགྱུར་བའོ། །གང་ཁྱད་པར་གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་འོག་མ་ཐོབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རེ་རེ་ཞིང་ཕྱོགས་མཐུན་པ་ལ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ ལས་ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་།ཁྱད་པར་གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལས་ཁྱད་པར་གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པར་འབྱུང་བར་མཁྱེན་པའོ། །སྦྱོར་བ་ཆུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་སློང་གི་སེམས་ཆུང་བས་བསླངས་པའོ། །སྦྱོར་བ་རྒྱ་ཆེ་བ་འབྱུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་སློང་གི་སེམས་ཆེན་པོ་སློང་བར་ འགྱུར་བའོ།།རྩོམ་པ་ཆུང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞིང་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་ལས་ཆུང་ངུ་བྱས་པའོ། །ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་འབྱུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །རྩོམ་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞིང་དམན་པ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཆེན་པོ་རྩོམ་པས་སོ། །ཁྱད་པར་ དུ་འགྱུར་བ་ཆུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྒྱུ་འབྱིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་ལས་ཀྱིས་དུས་ཇི་སྲིད་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་སྟོད་པར་བྱེད་པས་སོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤོབས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུ་འབྱིན་པའོ། །རྒྱུ་འབྱིན་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སྟོད་པའོ།

为了显示那智慧也非片面的，说道：'遍知三世所知'，因为了知三世的业和异熟。为了解释这个，说道：'悦意的业'等等。关于'异熟的异熟'，由于无漏业未被有漏水浸润故无异熟，所以说'三种'。'异熟如业极其多样'是说如同业多样，异熟也多样。'遍及一切世间'是说业和异熟遍及一切世间。'完全了知自性和分类等一切'是说完全了知业和异熟的自性及分类，以'等'字包含完全了知时间等。
为了引经据典，说道'如是'等。'诸业'是指礼拜等善业与不善业。'诸所受业'是指不律仪所摄。'处所'等是指在何处做何业，业的因是什么，业的自性，以及业的异熟是什么。'善巧'是指对异熟极其多样性的善巧，这也是从能知者方面显示所知，因为以善巧了知异熟的极其多样性。
'从善因所生'是指具有无贪等因。'离善'是指离贪等。'出生善因'是指将安置善的习气。'所受何业'是指杀生等。'从不善因所生'是指从贪等因所生。'离善'是指离无贪等。'出生不善因'是指将安置不善习气。'所受何业'是指具有禅定等相。
'随顺退分'是指随顺烦恼生起，由此力而堕入下界。'随顺胜分'是指随顺获得下地。'如是一一皆应了知相顺'是指了知过去、现在、未来时随顺退分者将生起随顺退分，随顺胜分者将生起随顺胜分。
'小加行'是指由小意乐所发。'生大加行'是指将发起大意乐。'小作'是指对殊胜田做小业。'生大差别'是指将成为大果。'大作'是指对劣田行大布施等业。'生小差别'是指果小故。
'出生声闻因'是指以不依悲心的业而令声闻种性相续。'独觉性'是指出生无辩才自性的因。'出生'是指令独觉和佛的种性相续。

།ད་ལྟར་བྱུང་བ་ན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་དཀའ་བས་སོ། །མ་འོངས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བདེ་བར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་འགྲོའི་འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བས་སོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ན་བདེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་སོ། །མ་འོངས་པ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ངན་འགྲོའི་འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བས་སོ། །ལས་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་སོ། །རྒྱུ་གང ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བའི་དུས་ཀྱི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྟོབས་གསུམ་པོ་བསྟན་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར།ད་ནི་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དང་དེ་བཞིན་དུ་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཏེ། ས་བོན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་དམན་པ་དང་འབྲིང་དང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་མངོན་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ གཞན་མངོན་དུ་རྒྱུ་བས་བསྒྲིབས་པ་ཡང་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ།།དུས་གསུམ་འགྲོ་བ་མ་ལུས་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་གྱིས་མོས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་སོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདིར་ འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་འཛིན་པས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བའི་ སྒྲས་ས་བོན་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འབྱུང་བའི་སྒྲས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལས་གཞན་གྱིས་ཆོས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་བསྒྲིབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་འདོད་པ་ལ་བསྒྲིབས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ངོ་། །སེམས་ཅན་གཞན་ དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ཁས་མི་ལེན་པ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས་སོ།།གང་ཟག་གཞན་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ན་གང་ཟག་ཁས་ལེན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། །མོས་པ་དུ་མ་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་ པ་དངོས་སུ་ཡོད་པས་སོ།།ཞེ་སྡང་ལ་མོས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒྲིབས་པའི་ཞེ་སྡང་ལ་མོས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱོར་པ་ཆུང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱོར་པ་མེད་པས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དམན་པའོ། །བསམ་པ་རྒྱ་ ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེར་སྣ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་སོ།།སྦྱར་བ་རྒྱ་ཆེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྦྱིན་པ་ཆེན་པོ་གཏོང་བས་སོ། །བསམ་པ་ཆུང་བ་ལ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱིས་གཏོང་བར་མི་ནུས་པས་སོ། །ཁྱད་པར་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་ པར་འགྱུར་བའོ།།ཆུང་ངུ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། །ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཁམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་སྟོན་ཀྱང་རུང་མི་སྟོན་ཀྱང་རུང་སྟེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བར་རུང་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དུས་ ཇི་སྲིད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་ན་ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཁམས་ལ་འཇོག་པར་འགྱུར་བ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཁམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་བསྟན་ཀྱང་རུང་མི་བསྟན་ཀྱང་རུང་སྟེ་གྲོལ་བར་མི་རུང་བ་སྟེ། དེ་ཡང་དུས་ཇི་སྲིད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡིན་གྱི་ གཞན་དུ་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཅན་དུ་མི་རིགས་པས་སོ།།ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔ་མ་ལས་བཟློག་པའོ།

所谓'现在生起痛苦'是指难以做到。'未来成熟为快乐'是指将体验善趣果报。'现在生起快乐'是指，如不与取等在现在时是快乐性质。'未来成熟为痛苦'是指将体验恶趣果报。'何为业'是指过去的业。'何为因'是指现在时的因。'何为异熟'是指具有体验苦乐的特征。'唯此'的解释是依于非他。
为了宣说三力，现在说'种种胜解'等。由贪欲、嗔恚、愚痴以及信心等力，即由种子力成为下、中、上的意愿，即使为其他烦恼现行所障，能知此者即是种种胜解智力。'遍及三世一切众生'是指三界众生胜解的对境。
为了解释此义，此处说'贪欲嗔恚'等。贪欲之词是烦恼的近似表示，以'等'字摄持善分，所以说'贪欲之词是烦恼的近似表示'。为了说明'生起'之词表示种子的原因，说'生起之词'。'为其他法现行所障'是指即使为嗔恚现行所障的贪欲等欲望。
'其他众生'是就不承认补特伽罗者而言。'其他补特伽罗'是就承认补特伽罗者而言。'多种胜解'的解释即是'种种胜解'。'住于贪欲'是指实有贪欲现行。'胜解于嗔恚'是指胜解于为贪欲所遍障的嗔恚。'如是于余亦然'是指'少资具'即是由无资具而布施等下劣。
'胜解于广大意乐'是指离悭吝心。'广大加行'是指作大布施。'胜解于小意乐'是指心不能舍。'将住于殊胜'是指将获得佛位。'将住于小'是指将获得声闻等位。
正性定聚是指无论如来说法与否，堪能解脱者，这也是就时间长短而言，否则安立邪性定聚是不合理的。其中邪性定聚是指无论如来说法与否不堪能解脱者，这也是就时间长短而言，否则一切众生具如来藏性是不合理的。'邪性定'等是与前相反。

།མ་ངེས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ལ། གཞན་དུ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དུས་ཇི་ སྲིད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡིན་གྱི་ཐམས་ཅད་རིགས་གཅིག་ཡིན་པས་སོ།།སྟོབས་བཞི་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ད་ནི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མིག་སོགས་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་ཁམས་དང་།ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་བསྡུ་བར་བྱའོ། །རང་བཞིན་གང་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། །ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མཁས་རྣམས་ཀྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ ཉིད་དོ།།རྣམ་ཀུན་ཁམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་སོ། །མཐའ་ཡས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པས་སོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ནང་སྟོང་ པ་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དུ་མར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། །ཁམས་མཐའ་དག་གི་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ མཐའ་དག་ལ་མཁས་པ་ཉིད་དོ།།དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་མིག་གི་ཁམས་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་ ཏེ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་། ཕྱིའི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱི་དང་ནང་གིས་བསྡུས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཅར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣ་བ་དང་སྒྲ་དང་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཡིད་དང་ཆོས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་བར་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པའོ།།ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཆུ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའི་ཁམས་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ས་ལ་སོགས་པའི་ ཁམས་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ།།ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དབང་གིས་ཁམས་རྣམས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པར་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། །མངོན་པར་འདུ་ བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་འདི་རྣམས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་སྟེ།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་སྟེ། བཅོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ།།མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པ་ཉིད་དུ་སྟེ། དེས་ན་གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ།།གློ་བུར་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ལ་སྤྲིན་བཞིན་དུ་གློ་བུར་བ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ།།རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནམ་མཁའ་ལ་སྤྲིན་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་གོས་པས་སོ། །འཁོར་བའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་ནས་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ།

所谓'不定'是指依靠因缘的力量而得解脱，其他情况则不然。这也是依据时间长短而言，因为一切都是同一种类。
为了宣说第四力，现在说'种种界'等。'以眼等'是指眼界等。'等'字包含色等界和地等界。'何种自性'即是能说。'彼'即是以空性为相的自性。
'诸智者界的分别'是指佛陀对空性差别的通达。'遍入一切界差别'是指完全通达一切空性。'无边'是指遍及一切界。
为了解释这些，说'自性'等。关于'内空性'等，'等'字包含外空性等。'多种分别'是指二十种差别。'通达一切界差别'即是通达一切空性差别。
为了引经据典，说'如是'等。其中，完全了知眼界为内空性，了知色界为外空性，了知眼识界为内外空性。眼识依靠眼等和外色而生，故眼识为内外所摄。
同样，十八界皆是如此，即从耳、声、耳识乃至意、法、意识等皆了知为空性。
'地等界亦完全了知'等，'等'字包含水等。'如虚空界'是指如同虚空界本来无生，同样也了知地等界。
'从遍计而正生'是指诸界由分别而生，胜义中实不存在。'有为界'是指一切有为法。
'以造作为相'是指了知这些有为法是造作的，即是由因缘所成的特征，因为是人为的，所以无有自性。
'无为界'是指法性等。'以无造作为相'是指无人所作，因此了知本来无生故为空性。
'染污界'是指贪等烦恼。'以客尘烦恼为相'是指如同虚空中的云彩一样，因真如自性本来光明，故应了知为暂时性的。
'清净界'是指具有真如相。'以自性光明为相'是指如同虚空中的云彩一样不为烦恼所染。'轮回界'是指从一道趣向另一道的特征。

།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་ པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་འཇུག་པའི་མི་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་སྟེ།འཁོར་བ་ནི་མི་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི་འདི་ལ་རང་བཞིན་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །ཚུལ་བཞིན་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་ པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ།དེའི་གནས་སྐབས་ན་དངོས་པོ་གང་གི་ཡང་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པས་དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ། །མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གནས་པའི་ཁམས་ གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ནས་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བར་རྣམས་གནས་པའི་ཁམས་ཡིན་ཏེ།དེར་འཇིག་རྟེན་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོབ་པའི་ཁམས་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ཏེ། ཐམས་ཅད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཐིམ་པར་འགྱུར་བས་སོ། །སྦྱོར་ བའི་ཁམས་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཁམས་དག་སྟེ།དེ་དག་ལ་སྤོང་བ་དང་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ། །རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་ལ་སྙིང་རྗེ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ བརྟེན་པས་སོ།།སྟོབས་ལྔ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་དུ་རྟོག་སོགས་ཆེས་རྣོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དང་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། །མཆོག་བཞེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དེ་ལ་མཆོག་གི་སྒྲ་བརྗོད་པའོ། །འབྲིང་ གནས་སྐབས་དང་རྡུལ་ཉིད་མཆོག་མིན་པར་བཤད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུང་དང་འབྲིང་ལ་མཆོག་མ་ཡིན་པའི་སྒྲས་བརྗོད་པའོ།།མིག་ལ་སོགས་པ་དང་ཕན་ཚུན་བསྒྲུབ་ནུས་ཆུབ་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་དང་། མིག་དང་སོགས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་ནུས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ལྷག་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་ པ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོར་སྒྲོ་འདོགས་པས་སོ།།ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཉིད་དབང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པ་ལ་མངའ་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོའི་བདག་པོའི་དོན་ཡིན་པས་ཡང་དག་པ་མ་ ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་ན་དབང་པོའོ།།དགེ་བའི་རྒྱུ་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནོ། །ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེན་པོའི་གནས་སྐབས་སོ། །དབང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཕན་ཚུན་འབྲས་ བུ་བསྒྲུབ་པར་ནུས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་རྣ་བའི་དབང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་བསྒྲུབ་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་དང་།རྣ་བའི་དབང་པོ་ལ་ཡང་མིག་གི་དབང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་བསྒྲུབ་པའི་ནུས་པ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་རྟོགས་པ་ལའོ། ། དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དབང་པོའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། །མཐར་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི་རབ་ཏུ་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདོད་ཆགས་དང ཞེས་བྱ་བ་དང་གཏི་མུག་བཅོས་མ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་རྒྱས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པར་སྐྱེས་པའོ།།སྤྲེལ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འདྲེས་པ་སྟེ་རེས་འགའ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་ཞིང་རེས་འགའ་ཞེ་སྡང་དང་། རེས་འགའ་གཏི་མུག་སྐྱེ་བའོ། །ཚར་གཅད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་ དུ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའོ།།དབང་པོ་གང་དག་དགེ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དད་པ་ལ་སོགས་པའོ།

'非如理的无明之相'是指对事物真实性不如实趋入的无知之相，轮回是从无知而生，此中毫无自性可言。
'如理了知之相'是指如实通达事物真实性之相，在此时由于不见任何事物的自性，故能通达空性。
为显示总结，故说'如是'等。'住界'是指从眼等乃至有为界等住界，因为世间住于其中。'得界'是指无为界，因为一切融入真如中。
'修界'是指烦恼和清净界，因为为了断除和现证而修习。'依界'是指轮回和涅槃，因为依靠悲智力而住。
为显示五力，故说'今'等。'分别等最利'是指分别和信等最大。'欲求最胜'是指对已成大者说最胜之名。
'中等和微尘说为非最胜'是指对小和中说非最胜之名。
'眼等和互相能成就圆满'是指对眼耳等二十二根，以及眼等诸根互为因性能成就的分别。
为显示其释义，故说'分别是'等。'非如实增益'是显示分别的异名，因为增益非如实的事物。
'分别即是根'，因为作为贪等生起的主体而住，此是根的主义，由于非如实分别对贪等有主权，故为根。
'善因者'是指贪等之因。'殊胜'是指大的阶段。二十五根前已说过。
'通达互为果能成就自性'是指认为眼根有成就耳根相之果的能力，耳根也有成就眼根相之果的能力。
为引经证，故说'如说'等。'根次第'是指信等根的小中大性。'究竟'的解释是'极为'。
'贪'和'痴假生'是指与非增长种子相应而生。'间杂'是指不混杂，即有时生贪等，有时生嗔，有时生痴。
'应断'是指非前因。'诸根从善因所生'是指从无贪等所生的信等。

།ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གིས་ངེས་པར་འབྱུང་བས་ན། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ་ལམ་ཡིན་ལ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་དད་པ་ལ་ སོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དབང་པོ་རྣམས་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་དབང་པོ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དབང་པོ་གང་རྣ་བའི་དབང་པོ་འཇོག་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རྣ་བའི་དབང་པོ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མིག་གི་དབང་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྒྲ་ཐོས་པ་ ལ་ལྟ་བར་འདོད་པ་བྱུང་བའི་དུས་དང་།གཟུགས་མཐོང་བ་ལ་སྒྲ་ཐོས་པར་འདོད་པ་འབྱུང་བའི་དུས་ལྟ་བུ་སྟེ། ཕན་ཚུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་གང་རྣ་བའི་དབང་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་མིག་གི་དབང་ པོ་འཇོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ།།སྦྱིན་པའི་དབང་པོ་ཅན་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྦྱིན་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། གཏོང་བ་ལ་དབང་བྱེད་པས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བར་བྱེད་པའོ། །དབང་པོ་མཆོག་དང་ མཆོག་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་དབང་པོ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཉིད་ཤེས་པས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། སེམས་ཅན་གང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཅན་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྦྱིན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དབང་པོ་མཆོག་དང་ མཆོག་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཏམ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་འདི་དབང་པོ་ཅན་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཁྱད་པར་ཅན་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རིགས་ཁོ་ན་ལ་དབང་པོའི་སྒྲ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ བྱང་ཆུབ་ལ་དབང་བྱེད་པས་སོ།།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཉན་པ་དང་བསམ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་གང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དབང་པོ་ཅན་ཡིན་ལ། དེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེ་བ་ལ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བའོ།།ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ། །མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རོ། །བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡོངས་སུ་རྟོགས་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གང་གིས་ཚར་གཅད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་སྐྱེ་བ ཞེས་པའི་བར་རོ།།སྦྱོར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་སྦྱིན་པའི་དབང་པོ་ཅན་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དབང་པོ་གང་དག་དགེ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྐྱེན་གང་ཡིན་པ་དང་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དམིགས་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་མེད་པས་དམིགས་པ་ནི་ཤུགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །མཐར་ཐུག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་བཅས་པ་ རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།མཐའ་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པའོ། །སྟོབས་དྲུག་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ད་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལམ་འགའ་རྒྱལ་བ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ལམ་འགའ་ཞིག་གིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པའོ།

'出离因所生'是指由于何者而出离，即是出离之道，由此所生的信心等。
为显示诸根互为因果关系而说'何根'等。'何根'应与'安立耳根'相连。
若问耳根如何，则说'从眼根因所生'，如听闻声音而欲见，见色而欲闻声之时，彼此互为因果。
同样应知耳根等，即'何根从耳根因所生而安立眼根'等也应了知。
'具施根'是指布施的思维即是施根，因为能主宰布施。'修持戒律'是指守护戒律。
'了知根之胜劣'是指了知施根小中大。
同样，'戒律'等是指某众生具戒根，彼亦修习布施，如来以了知根之胜劣而为说戒等法。
'此声闻乘具根'是指唯对具六处差别性质之种姓说为根，因为彼能主宰声闻菩提。
'修习缘觉乘'是指听闻、思维等缘觉乘。'等'字表示具缘觉根者修习声闻乘等也应配合。
'诸已成熟根'是指信等诸根已成熟能生殊胜善法。'诸未成熟'是指与此相反。
'诸非出离'是指不能从轮回中出离。'诸具出离'是指能从轮回中出离。
为显示总结而说'众生根'等。'何种相'是指从'善男子'到'亦能了知利根'。
'何种意乐'是指从'遍知根'到'生断贪嗔痴'。
'何种加行'是指'具施根者修持戒律'等。
'从何因生'是指'何根从善因所生'等。
'何缘'是指'诸根成熟'等。
'何所缘'因为无无所缘根，所以所缘是以含义表示。
'何究竟'是指'诸具出离'等。
'何边际'是解释'何究竟'。
为显示第六力，而说'今遍行'等。'某道得胜'是指以某道获得佛果。

།གང་ཞིག་རང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དམྱལ་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་མི་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ལམ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་ བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལམ་གྱི་ཚིག་སྟོན་པ་ནི། ལམ་གང་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཉིད་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ཉན་ཐོས་དང་ མི་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་ལྔ་རུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ།།སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པར་མཚོན་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོགས་པའི་སྒྲ་འདིས་ནི་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་རིགས་རེ་རེ་ལ་ཡང་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་གང་ཡོད་པ་དེ་བསྡུ་བའི་དོན་དུའོ། ། ལམ་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །གང་དུ་འགྲོ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་སོགས་པར་འགྲོ་བའོ། །ལམ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །དེར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་སོགས་པར་འགྲོ་བའོ། །དེ་ལ མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་དག་རྒྱུའི་སྟོབས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་དང་ལྡན་པའོ། །སྔོན་གྱི་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པའི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའོ། ། ཟུར་ཙམ་གྱིས་གོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚིག་གཅིག་ཙམ་བསྟན་པས་དོན་གོ་བའོ། །དབང་པོ་རྣོན་པོའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་དག་ལའོ། །སྔོན་གྱི་རྒྱུ་དང་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔོན་གྱི་རིགས་དང་གོམས པའི་སྟོབས་མཁྱེན་ནས་སོ།།ཆོས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་སྟོན་པར་མཛད་པའོ། །འདིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མ་ཤེས་ན་སྟོན་པ་མི་སྲིད་དོ། །རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་དང་ད་ལྟར་ཉན་པ་ལ་སོགས་པའི་ རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པའོ།།ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མ་སྨིན་པས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ཀྱིས་སྨིན་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །འདོམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་དོན་དུ་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདོམས་པ་སྟེ་ ཆོས་སྟོན་པའོ།།ཆོས་བསྟན་པའི་རྗེས་ལ་སྒྲུབ་པ་ཉམས་སུ་ལེན་དུ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་བསྟན་པའོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་ལྡན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ལུགས་ལས་འབྱུང་བ་དང་། ལུགས་ལས་བཟློག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཐོས་ནས་སོ། །ཚུལ་ བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འཇུག་པས་སོ། །ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གོམས་པར་མ་བྱས་པའོ། །རེ་ཆུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བརྩོན་འགྲུས་དང་ཤེས་རབ་ཆུང་བའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་བླུན་པོའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན། སྣོད་དུ་མ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལམ་གྱི་སྣོད་མ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ཡང་དུས་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་ན་དེ་དག་གི་ཆེད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གོ་ཆ་གྱོན་པར་མི་འཐད་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རིགས་དང་མི་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། སྡུག་པའི་རྣམ་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བུད་མེད་ལ་སོགས་པ་མཛེས་པའི་རྣམ་པ་མཐོང་ནས་སྐྱེས་པའོ། །རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་རྣམ་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟིང་བ་དང་། སྤྱོ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །སྔོན་གྱི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་པ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པའོ།།ཁོང་ཁྲོ་བའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཁོང་ཁྲོ་བ་ལས་སོ།

所谓'独觉'是应当应用于一切所谓的众生。关于'地狱等'，'等'字是包括人等各种道。'于此'是指一切趣向之道。为了解释这个意思，所以说'于此'等。解释道的词句是说，凡是具有一切趣向本性的道，因为趣向佛果、独觉、声闻和人等五趣，所以'等'字表示各种各样的意思。所谓'地狱等'，这个'等'字是为了包括地狱等每一类中所有的各种分类。
'某道'是指大乘等的本性。'所趣向'是指趣向佛果等。'彼道'是指大乘等。'趣向彼'是指趣向佛果等。为了说明经典依据，所以说'如是说'等。'具有因力者'是指具有种姓。'前世修行圆满'是指在前世等中具有闻思修的修行。
'略说即能了解'是指仅说一句话就能理解意义。'利根'是指信等根性成为广大。'于彼等'是指对利根者。'了知前世因力'是指了知前世种姓和串习的力量。'说法'是指开示道。这表明世尊具有遍知性，因为若不了知就不可能开示。
'具缘力者'是指因为前世闻等微小，而依赖现在听闻等缘。'为令成熟而具相'是指因为未成熟而应由善知识令成熟的特征。关于'教导并随后开示'，为了理解而开示的是教导，即说法。在说法之后引导实修的是随后开示。
'具因缘'等是指听闻了缘起的顺逆法。'如理修行'是指如实趣入事物的真实性。'未经净修'是指未曾熟习闻等。'志向微小'是指精进和智慧微小。因此称为愚者。因此说'非器'，因为不是道的法器。这是就当时而言，否则菩萨们为他们披甲就不合理了。因此，'无不具种姓的众生'这一点得到证实。
'从可爱相生起'是指见到女人等美好相而生起。'从贪著相生起'是指从亲近、嬉戏等相生起。'从昔时随眠因生起'是指从往昔贪欲习气生起。'从嗔恚因生起'是指从他人加害而生起的嗔恚。

།བསམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་མ་ཐོབ་པ་ལས་སོ། ། སྔོན་བག་ལ་ཉལ་བ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་ཁོང་ཁྲོའི་བག་ཆགས་ལས་སོ། །མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། མ་རིག་པ་དང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐེ ཚོམ་གྱི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ།།འཇུག་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ལམ་རྣམས་སོ། །ལྡོག་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་ངེས་པའི་ལམ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་མོ། །སྟོབས་ བདུན་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ད་ནི་བསམ་གཏན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་བསམ་གཏན་ནི་བཞིའོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི་བརྒྱད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་དགེ་བ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་དགུའོ། །ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་དག་གང་ལས་ལྡང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དག་གང་ལས་ལྡང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ལྡང་བ་སྟེ། དེ་དག་གི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་དག་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་མཁྱེན་ པའོ།།ཡེ་ཤེས་ནི་སྟོབས་སོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་བྱེ་བྲག་ལས་ཐ་དད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པས་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཐ་དད་པའོ། །གཅིག་དང་ བརྒྱད་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུའི་བཤད་པ་ ནི།བསམ་གཏན་བཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་བཤད་པ་ནི། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་མ་རིག་པ་ནི་མི་ཤེས་པའོ། །རྟག་པ་དང་གཙང་བ་དང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ།དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྒྲ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྟོན་པའོ། །ཚུལ་ བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།།དེ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པས་སོ། །དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དངོས་ཀྱི་རྒྱུའོ།།རྐྱེན་ནི་མ་རིག་པའོ་ཞེས་པ་ནི། ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་སྟེ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོད་ན་མ་རིག་པ་ཡོད་པས་སོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་རྐྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་བདེ་བ་དང་སྡུག་ བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་མ་རིག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ་འདུ་བྱེད་ནི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཞིན་དུའོ།།ལྟ་བ་ནི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བའོ་སྲེད་པ་ནི་སྐྱོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་བདག་གིར་སྲེད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་ བས་སོ།།བག་ལ་ཉལ་ནི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །ཀུན་ནས་ལྡང་བ་ནི་རྐྱེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མངོན་དུ་རྒྱུ་རྣམས་ཏེ། དཔེར་ན་བདག་དང་བདག་གི་བའི་མངོན་དུ་རྒྱུ་ཡོད་ན་བདག་དང་བདག་གི་བ་དང་མི་མཐུན་པ་ལ་ཞེ་སྡང་བ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། ཆགས་ པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེ་སྡང་སྐྱེའོ།

所谓'由于意愿未圆满而生起'是指未获得所希求的目标而生起。
所谓'由于往昔习气而生起'是指从过去的嗔恨习气而生起。
所谓'由于无明因而生起'是指，由于无明和萨迦耶见共同运作的缘故，萨迦耶见是无明的俱生因。
同样应当了知由怀疑因而生起。
'成为趣入因'是指贪欲等道。
'成为还灭因之道'是指正确决定之道。
'于彼等'是指道。
为了宣说第七力，现在说'禅定'等，其中禅定有四种。
解脱有八种。
三摩地具有心专注于善法的特征。
等至有九种。
烦恼和清净从何处生起，烦恼和清净从何处生起，那就是烦恼和清净的生起，即是彼等之因。
于彼等无碍了知。
智慧即是力。
为了说明这一点，说'世间'等。
'瑜伽差别而有别'是指由于瑜伽士根钝等差别，禅定等也有差别。
'一与八成就'是指次第住等至九种。
为了以注释说明这一点，说'其中'等。
其中禅定等已如前说。
九种次第住等至的解释是'四禅'等。
烦恼和清净的解释说'烦恼因'等。
其中无明是不知。
非如实作意常、净、乐等即是非理作意，这是烦恼因，因为由彼等力而生贪等。
'随顺他人之声'是指宣说随顺根机之法。
'如理作意'是指如实作意真实性。
这是清净因，因为由此断除贪等。
为了说明经典依据，说'如说'等。
'因'是指直接因。
'缘是无明'是指俱有因，因为有非理作意时有无明。
'诸行是缘'是指由善、不善等性质的行，在诸趣中感受苦乐，以及由无明力生起诸烦恼，'行是因'如前所说。
'见是因'是指我见和我所见。'爱是过患'是指由我和我所爱而生贪等。
'随眠是因'是指习气性质。'现行是缘'是指烦恼现行，例如当我和我所现行时，对与我和我所相违者生嗔，由习气力和贪著力而生嗔。

།ཞི་གནས་ལ་རྩེ་གཅིག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་འགྱུར་བའོ། །ལྷག་མཐོང་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྒྱུ་ཡིན་ལ་གཞན་ ལས་སྒྲ་ཐོས་པ་ནི་རྐྱེན་ནོ།།དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །འདོད་པ་རྣམས་ལ་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སྙོམས་པར་འཇུག་གིས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལྡང་བར་འགྱུར་ བའོ།།འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་ལྡང་བའོ། །ལུགས་དང་མཐུན་པར་ཡང་དག་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་ལས་གཉིས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་སོ། ། ལུགས་དང་མི་མཐུན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་པ་ནས་བདུན་པ་ལ་སོགས་པར་ཏེ། རིམ་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །སྦྲེལ་ཞིང་ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དང་པོ་ལས་གསུམ་པ་དང་གསུམ་པ་ལས་ལྔ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཏིང་ངེ འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མཐའ་དག་དང་རོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་འདྲེས་པ་གང་ཡང་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་ཐ་དད་པར་སྣང་བས་སོ། །དམིགས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱ་བ་མེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དམིགས་པ་མེད་པས་སོ།།སེམས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མཐའ་དག་དང་རོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་མཉམ་པར་མ་གཞག་པར་མི་ རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་མི་མངའ་བའོ།།ལུས་ཀྱང་ལྟ་བར་མི་ནུས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཁོངས་སུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་སོ། །ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་སོ། །འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལའོ།།སྟོབས་བརྒྱད་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ད་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་ནི་སྐྱེ་བ་གཞན་གྱི་གནས་སོ། །དེ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ མཁྱེན་པ་ནི་སྟོབས་སོ།།ཇི་སྲིད་གཏི་མུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཇི་སྲིད་གཏི་མུག་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་མ་རིག་པ་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་བརྒྱུད་པ་རྣམས་ལ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྲིད་གནས་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པའི་སྐྱེ་བ་དེ་སྲིད་པའོ། །སྐྱེ་བ་དེ་གང་གི་ཡིན་ཞེ་ ན་བདག་དང་སེམས་ཅན་གཞན་རེ་རེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།བདག་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་རེ་རེ་སྲིད་པ་འདས་པའོ། །གཞན་ནི་སྲིད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་དེ་སྙེད་མཐའ་ཡས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པས་སྲིད་པ་ཡང་མཐའ་ཡས་པའོ། །ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ ན།གཞིར་བཅས་ཡུལ་ཕྱོགས་དང་བཅས་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ང་སྔར་སྐྱེས་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞི་དང་བཅས་པའོ། །ང་དེར་གནས་སོ་སྙམ་ན་ནི་ཡུལ་ཕྱོགས་དང་བཅས་པའོ། །ང་ཁ་དོག་འདི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཏོ་སྙམ་པ་ནི་རྣམ་པ་དང་ བཅས་པའོ།།དེ་ལྟ་བུ་ལ་མཁྱེན་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྲིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡུལ་ཉིད་དུ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་སྐྱེ་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་ པ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་ཇི་སྲིད་གཏི་མུག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བརྗོད་པའོ།།བསྡུ་བར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མུ་མཐའ་མེད་པའི་སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ཡུལ་ཉིད་དུ་བསྡུ་བར་བཞེད་པའོ།

'止'专注一境是指由三摩地力而使心专注一境。'观'善巧是指完全了知诸法自性。其中如理作意是因，从他闻法音是缘。'此'是指因与缘。'具智慧'是指了知因缘的智慧。'远离诸欲'等是指从初禅等持到灭尽等持的出定。'入灭尽定'等是指从灭尽定出而入初禅。'顺次正入'是指从初禅入第二禅等次第。'逆次'是指从第八入第七等非次第。'跳跃入'是指从初禅入第三禅，从第三禅入第五禅等方式。
世尊说'三摩地'等是因为一切三摩地和等持皆同一味。'三摩地无杂染'是指诸三摩地的作用显现差别。'不以所缘入三摩地'是指如来于三摩地无所缘。'心不从一入一'是指如来的三摩地与一切三摩地和等持同一味故。'心不应不等持'是指无有不等持心。'身亦不能见'是指不属于声闻等之列。'不被降伏'是指不被违品所胜。'此'是指如来三摩地。
为显示第八力，故说'今宿住'等。'宿住随念智力'中，宿住是指前世住处，随念是指现前，智是指力。'乃至愚痴'等，以'乃至愚痴'说明无明无始故，显示生死相续无始。'尔许住处过去'是指过去生有尔许。问：此生是谁的？答：说'我与其他一一有情'，即我与诸有情各各过去世。问：其他如何？答：说'有情几许即几许无边'，即有情无边故生亦无边。
问：又如何？答：说'具处所及方所'。'我先生于此处'是具处所。'我住于彼处'是具方所。'我具如是色相'是具相状。于如是境智无碍即是宿住随念智力。为解释此义，故说'乃至'等。'说为境'是指无始生死相续以'乃至愚痴'之声说为宿住随念境。'总说'是指总摄无边有情界前世相续为境。

།གཞིར་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་ བཅས་པ་ཉིད་དོ།།དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་སོ། །ལྷག་མ་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་ཁ་ཅིག་དང་ཕྱོགས་ལས་གང་གཞན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་གསུངས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་དང་བཅས་པར་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །སྟོབས་ཀྱི་དགོས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྟོབས་ འདིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཆོ་འཕྲུལ་ཡོད་པར་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་རྒྱུའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཉིད་མཁྱེན་པས་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྟོན་པས་ཆོས་བསྟན་པར་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།།ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་རྒྱུའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་འདས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །བྱ་བ་འདི་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་གང་གིས་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་འདི་ཉིད་མཐའ་ཡས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཅི་ཙམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི་ཆུ་བོ་གང་གཱའི་བྱེ་མ་སྙེད་དང་མཚུངས་པའི་སེམས་ཅན་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པའི་ སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏེ།ངག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །ཡང་མུ་མཐའ་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕྱི་མའི་མུ་མཐར་ཐུག་པ་བསྟན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཁོར་བའི་མཐའ་མའི་བར་དུ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་བསྟན་པར་གྱུར་ཀྱང་། དེ་ལྟར་ན་ཡང་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཤེས་པ་འདི་སྟོན་པ་ལས་མཐའ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འཁོར་བ་ལ་མཐའ་མེད་པས་ཕྱི་མའི་མུར་ཐུག་པ་ཞེས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན། དེ་ལ ལན་ནི།ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འཁོར་བ་མཐའ་ཡོད་པར་བརྟགས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་སོ། །མཚུངས་པ་མེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་མེད་པས་སོ།།ཚད་མེད་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཀྱིས་བགྲང་བར་མི་ནུས་པས་སོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་མཐའ་ནི་བསྟན་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཙམ་ཞིག་གོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །སངས་རྒྱས་ཁྱུ་མཆོག་ ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་མི་འཇིགས་པ་མངའ་བས་སོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་དམིགས་པ་དེ་དང་དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སངས་རྒྱས་ལ་བསྐྲུན་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལ་བྱས་ནས་སོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ལས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ སྟོབས་དགུ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཆི་བ་ནི་ཕུང་པོ་འཇིག་པའོ། །སྐྱེ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའོ། །འདི་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་སྟེ། འཇིག་པ་དང་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ རིག་པར་བྱའོ།།དེ་དག་ལ་མཁྱེན་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྟོབས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཁམས་ན་ཡོད་པའོ། །ནམ་མཁའི་མཐར་ཐུག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་ཡས་པ་སྟེ་ནམ་མཁའ་ལ་མུ་མཐའ་མེད་པས་སོ། །བཀྲ་མང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལས་སྣ་ ཚོགས་པས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པར་བསྐྱེད་པས་སོ།།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བས་སོ། །སྐད་ཅིག་འཇུག་པ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གིས་སོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཆི་འཕོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཕུང་པོ་ཉིང་མཚམས་ སྦྱོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་སྐྱེ་བ་ལེན་པའོ།།ལས་ཤིན་ཏུ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་བཟོས་སྦྱར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཤིན་ཏུ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་བཟོའི་ཡིན་ལ་དེས་བྱས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

'有基'是指有因。'彼'是指前世住处。'余'是指随念有因，即经中所说的某些和其他方面的随念，这一切都是随念有因。为了显示力的作用，说'此力'等。'显示有神变'是指由于了知前世因的具有和不具有，随顺于彼而说法，说法是有果的。为了显示经的根据，说'如是说'等。'如是说法'是指随顺前世因。如来也能完全了知过去心的活动。为了广说此事，说'以何心'等。为了显示此遍知是无边际的，说'如是乃至'等。此义是指如来完全了知等同恒河沙数众生相续不可说的心相续，了知超越言语行境的心相续。为了显示无边际性，说'虽显示后际边际'等。即使世尊显示轮回最后边际的心相续，如是前世住处随念智的显示也不会有边际。若问：由于轮回无边际，如何说'乃至后际'？对此回答说'摄取遍观察'，即假设轮回有边际的意思。'不可思议'是指非其他菩萨心的境界。'无与等'是指除如来外其他众生无如是智慧。'无量'是指不能以数量计算。为了显示此义，说'其边际非易显示'，即'仅此而已'的意思。'佛中最胜'是指佛具无畏。'彼彼缘善根'是指缘念于对佛所作的善根等。'成为不退转'是指不退转于菩提。
为了显示如来第九力，说'今'等。关于'死生智力'，死是指蕴的坏灭，生是指蕴的结生。这是近似表示，也应知道包括坏灭和形成等。对彼等无碍了知即是力。'住于世间'是指存在于世界界。'乃至虚空边际'是指无边际，因为虚空无边际。'种种'是指由种种业产生种种形态。'于彼'是指于死生。'刹那趣入'是指一刹那。为了解释此义，说'死'等。'蕴的结生'是指再受生。'极种种业所作'是指极其种种业的工作所造作。

།དེའི་ཡེ་ཤེས་ཡུལ་འགའ་ལ་ཡང་ཆགས་པ་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་པས་གང་ལ་ ཡང་ཐོགས་པར་མི་འགྱུར་བའོ་ཞེས་པའོ།།འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པ་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཆགས་པ་དང་འཇིག་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཆགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་བྱུང་བས་སོ། ། འཇིག་པ་ནི་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འཇིག་པར་འགྱུར་བའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་གནས་པ་གཟུང་བར་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི་མ་ཚང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི དབྱིངས་[)]ཀྱིས་ཀླས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་སོ།།ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་མཐའ་ཡས་པའོ། །ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱི་མ་ཕྱི་མས་སྔ་མ་སྔ་མས་བཤད་པའོ། །ཞིང་དུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞིང་ ཉིད་སྣང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་ཞིང་དུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱའོ།།བདེ་འགྲོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་མིར་འགྲོ་བའོ། །ངན་འགྲོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྲོ་བའོ། །ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་དག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པའོ། ། འཆི་འཕོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ལ་སོགས་པ་ལས་སོ། །མངལ་དུ་འཇུག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་པའོ། །འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངལ་ལས་སོ། །ཚེའི་འདུ་བྱེད་འདོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་ན་གདུལ་བྱ་མེད་པར་སྐུ་ཚེ་གཏོང་བའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བས་སོ།།རྫུ་འཕྲུལ་སྟོན་པ་ཡོན་སྦྱོང་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལས་མེ་འབར་བ་དང་ཆུ་འབྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་སྟོན་པས་ཡོན་བདག་ལ་སོགས་པ་དང་བ་སྐྱེས་པའི་སྒོ་ནས་ཡོན་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་བའོ། །སེམས་ཅན་གང་ དག་མི་སྣང་བར་གྱུར་པ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་ལ་གང་མི་སྣང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་མི་སྣང་བར་གྱུར་པ་དག་ཅེས་བྱའོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་མུ་སྟེགས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བ་རྣམས་སོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པ་མ་གཏོགས་པ་སྟེ་དེ་རྣམས་ལ་ཟག་པ་མེད་པས་སོ། །མིག་གི་ལམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་ཡུལ་ཉིད་དུའོ། །ཤིང་རྟའི་འཁོར་ལོ་ཙམ་གྱི་ཕྱོགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་རྟའི་འཕང་ལོའི་ཚད་ཙམ་ གྱིས་ནམ་མཁའི་གོ་ས་ནའོ།།དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གདུལ་བྱའོ། །སེམས་ཅན་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གདུལ་བྱའོ། །དེ་ནི་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །སྟོབས་ བཅུ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ད་ནི་ཟག་པ་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཟག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡིན་ལ་དེ་རྣམས་ཟད་པ་ནི་མེད་པ་ཡིན་ལ་དེ་མཁྱེན་པས་ན་སྟོབས་སོ། །རྣམ་ཀུན་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་ པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ།།སློབ་མ་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་སོ། །ཉོན་མོངས་བློ་ཡིས་འགོག་པ་གང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་འགོག་པའོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་ མོངས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་འཇིག་རྟེན་དང་ཉོན་མོངས་པ་འགོག་པ་ལའོ།།མཐའ་ཡས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་མཐའ་ཡས་པས་སོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་ པས་འཇིག་རྟེན་ལ་འཁོར་བར་གནོད་པར་བྱེད་པའོ།

所谓'其智慧于任何对境都无执著'，是说因为是一切智者，故于任何对境都无阻碍。
为了略示了知死亡和出生，所以说'世尊'等。关于'生起和毁灭'，生起是指有情世间和器世间的产生。毁灭是指有情世间和器世间的毁坏。'等'字包含住位。'一切'的解释是指无有遗漏。
为了说明经典依据，所以说'如是说'。'遍及法界'是说具有空性的自性。'至虚空界边际'是说如虚空般无边。'无量'等是以后后解释前前。'显现为刹土'是说因为刹土本身是所显现的，所以称为显现为刹土。
'善趣'是指往生天界和人间。'恶趣'是指往生地狱等处。'随业而行'是指依靠善业和不善业的力量而趣往。'死亡'是指从兜率天等处。'入胎'是指进入母胎。'出生'是指从胎中。'舍寿行'是指在该世界无所化众生时舍弃寿命。因此说'般涅槃'。
'示现神变教化'是指从身体放光、流水等示现神变，由此使施主等生起信心而得到清净。
'对某些众生不显现'是指对凡夫、声闻、缘觉和菩萨等某些众生不显现的情况称为'对某些众生不显现'。
'外道'是指外道离欲者。'五种神通'是说除去漏尽通，因为这些是无漏的。'眼界'是指眼睛的境界。'如车轮般的方位'是指如车轮大小的虚空处。
'彼等'是指佛陀所化众生。'彼等众生'是指佛陀所化众生。'非彼等其他众生'是指非佛陀的菩萨等。
为了说明十力，现在说'漏尽'等。关于'漏尽智力'，漏是指烦恼，漏尽是指无有烦恼，因了知此而成为力。'遍知力'是指了知清净真如的力。
'声闻等'是指声闻和缘觉。'以智慧断除烦恼'是指以道的自性智慧断除烦恼。'于此'是指对断除烦恼及习气的世间和烦恼。'无边'是指境无边际。
为了以注释说明这点，所以说'于此'等。'因为造作烦恼'是指烦恼使世间受轮回之害。

།རྒྱུད་འབགས་པར་བྱེད་ཅིང་བསྒོ་བར་བྱེད་ལ་རྗེས་སུ་བགྲོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབགས་པར་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི་བསྒོ་བར་བྱེད་པ་ལ་རྗེས་སུ་བགྲོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འབགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ ས་བོན་དང་འདྲེ་བར་བྱེད་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་བགྲོད་པར་བྱེད་པའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་མུར་ཐུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མངོན་དུ་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྲ་བའི་གནས་སྐབས་སོ། །རྩ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ནོ། །ཏིལ་མར་དང་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ སྒྲས་ནི་རྩི་མར་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ།།དེ་དང་ཕྲད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིལ་མར་དང་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྲད་པས་སོ། །ཡོན་ཏན་ཕྲ་མོ་དམིགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཏིལ་མར་དང་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་དྲི་དམིགས་པས་སོ། །བག་ཆགས་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲེ་འུར་གྱུར་པའི་ དུས་སུ་མཆོང་ཞིང་མཆོང་ཞིང་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་དེས་ས་བོན་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་བག་ཆགས་བཞག་པ་ལས་སོ།།དམངས་མོར་བརྗོད་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་འགའ་ཞིག་སྔོན་བྲམ་ཟེར་གྱུར་པ་དེ་བྲམ་ཟེའི་རིགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་དམངས་རིགས་གཞན་ལ་བརྙས་པ་བྱེད་པའི་དུས་ སུ་དམངས་རིགས་ཀྱི་ཚིག་བརྗོད་པ་ལ་གོམས་པར་གྱུར་པ་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ལ་བག་ཆགས་བཞག་པ་དེས་ད་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་གང་གཱའི་ལྷ་མོ་ལ་བག་ཆགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་དམངས་མོར་བརྗོད་པའི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ།།ཤེས་བྱ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་གེགས་ སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པས་སོ།།ལུས་དང་ངག་གི་འཇུག་པ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་དམངས་མོར་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པ་ངག་གི་སྤྱོད་པ་དེ་དག་ནི་རྒྱུའོ། །ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཤེས་བྱ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་གེགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་ངོ་།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། །གཞན་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་རྒྱལ་བ་དག་ལའོ། །ཉོན་མོངས་པ་བག་ཆགས་ལྷག་མར་ལུས་པ་སྤངས་པ་དང་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་རྒྱལ་དག་གོ།།བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའོ། །དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ནི་བསྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངས་ཐར་པའི་ལམ་བསྟེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བྱ་བ་ནི་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའོ། །འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་མི་ལེན་པའོ། །སེམས རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ་ལྟོས་ནས་སོ།།རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བས་སོ། །དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བས་སོ། །ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་ གཉིས་དང་བྲལ་བས་སོ།།འོད་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པའོ། །བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་ པ་དང་བྲལ་བས་སོ།།ཚད་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོངས་པ་ནི་འདི་ཙམ་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ནུས་པས་སོ། །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལ་དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་མེད་པས་སོ། །སྤོབས་པ་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རིགས་པ་དང་ཐོགས་པ་མེད་པར་བརྗོད་མི་ནུས་པས་སོ།།རྣམ་པའི་མཆོག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་མཐར་ཕྱིན་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས་སོ།

关于'熏习并教导随行'的解释：'熏习'的解释是教导和随行的意思。其中熏习是与烦恼种子相混合。正因为如此而称为随行。
'烦恼的边际'是指由于烦恼无有现行因而处于微细状态。'根本'是指种子。'芝麻油和花等'中的'等'字包含植物油等。'与彼接触'是指与芝麻油和花等接触。'如所见微细功德'是指感知到芝麻油和花等的香气。
'有习气'是指在作为猴子时跳跃行走等行为所留下的自然种子性习气。'说为贱女的分别'是指某些阿罗汉前世为婆罗门时，因婆罗门种姓的力量而轻蔑其他贱种，当时习惯于说贱种的语言，由于这种力量在心中留下习气，以致现在虽然已证得阿罗汉果，但因习气的力量对恒河天女说出贱女的言语行为。
'成为所知遍行的障碍'是指由于这种力量而无法如实通达所知。'也是身语行为如是相的因'是指供养等身体行为和说贱女等语言行为等这些是因。'也'字是指也是所知遍断障碍的因。
'一切种智'是指以极为清净的法界智慧。'于其他则不然'是指声闻和独觉。'断除烦恼习气余'是指声闻和独觉。'断除习气相续的烦恼'是指断除带有习气的烦恼。
为了说明经典依据，所以说'如是'等。'我已修梵行'是指我已修持解脱道。'所作已作'是指已断除带有习气的烦恼和所知障。'不知后有'是指不再受取此生之后的其他生。
'心解脱慧解脱'是就心和心所而言。'清净'是指远离烦恼障。'无垢'是指远离所知障。'遍净'是指远离二障。'光明'是指空性自性本质清净。
'彻底摧毁一切习气相续'是指远离一切习气，即远离烦恼障和所知障。'有限量'是指声闻们断除烦恼只能说到这个程度。'远离大悲'是指他们没有无缘大悲。'远离辩才'是指不能无碍地说法。
'具足一切最胜相'是指功德如力、无畏等达到究竟状态。

།ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་ཀུན་ཏུ་བཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུགས་རྗེ་ ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའོ།།མི་འཇིགས་པ་དང་སྤོབས་པ་དང་མ་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཇིགས་པ་མངའ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལོག་ཀྱང་གཞན་དུ་བསྒྱུར་མི་ནུས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་སེམས་ཀྱི་ སྐད་ཅིག་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཀྱང་གཞན་དུ་བྱེད་མི་ནུས་ན། སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་དུ་མ་གཞན་དུ་བྱེད་མི་ནུས་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་པའོ། །སྤྱོད་ལམ་འཁྲུལ་པའི་བག་ཆགས་མེད་ དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོང་ཞིང་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ།།ཉེ་བར་ལེན་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ལྟ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་བར་ལེན་ པ་སྤངས་པའི་ཆེད་དུའོ།།དེ་ལས་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་རྫས་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། མ་རིག་པ་རྣམས་རེ་རེ་ལ་ཡང་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤོང་བར་བྱ་བའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་ལྔ་ལྔར་འགྱུར་བས་ཉི་ཤུ་ དང་།ཐེ་ཚོམ་ལ་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམ་པ་བཞི་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣ་དང་། རྒྱགས་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་ པ་བཅུ་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་པའོ།།བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་རྫས་སུམ་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་དེ། གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པ་རེ་རེ་ལ་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་ལྔ་ལྔར་འགྱུར་བས་རྣམ་ པ་བཅོ་ལྔ་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ཡང་ཡིན་པས་སུམ་ཅུ་ཐམ་པར་འགྱུར་ལ། གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་ལ་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བས་སྤོང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་རྣམ་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་ལ་ཡང་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ དབྱེ་བས་བཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྒྱད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་སུམ་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བ་ལྔ་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལོགས་སུ་བྱེད་ལ། ལྟ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་རྫས་སུམ་ཅུ་ཐམ་པ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་དག་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་རྣམ་པ་རེ་རེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དག་རེ་རེ་ཡང་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ་བཅུའོ། །དེ བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཡང་མ་ཡིན་པས་སུམ་ཅུ་ཐམ་པར་འགྱུར་བས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་རྫས་དྲུག་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་ བྱ་བ་དང་།ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ཡང་མ་ཡིན་པས་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། །དེ་ལ་ཟག་པ་རྣམས་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཟག་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མེད་པའོ། །ཆོས་ སྟོན་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཀྱེ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། གང་གིས་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་ བྱུང་བའི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་རྟོགས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་པའོ།།དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ལའོ།

'大悲遍摄'是指具有大悲心。
'不离无畏与辩才'是指因具有无畏而有辩才。
'不为一切世间所胜'是指即使整个世界反对也无法改变，如何呢？如经中所说'以具有刹那心的智慧'。
若连一个心的刹那和智慧的刹那都无法改变，更何况说多个心的刹那了。
'行为无迷惑习气'是指跳跃行走等自然本性。
'为断除执取而说法'是指为了断除欲取、我语取、见取以及戒禁取。
其中欲取有三十四事：贪欲、我慢、嗔恨、无明各以四谛见断和修断分为五种，共二十种；疑惑以四谛见断为四种；无惭、无愧、嫉妒、悭吝、傲慢、悔恨、昏沉、睡眠、嗔恚、贪著等十种烦恼，总计三十四种。
我语取有三十八事：色界的贪欲、我慢、无明各以四谛见断和修断分为五种，共十五种；无色界亦同，共三十种；色界的疑惑以四谛见断为四种，无色界的疑惑亦以四谛见断分为四种，故为八种。如是共成三十八种。
五见中将戒禁取见单独分出，见取有三十事：欲界的身见和边执见以苦谛见断各一种，共二种；邪见和见取见各以四谛见断，共八种为十；色界和无色界亦同，故成三十种。
戒禁取有六事：欲界的戒禁取以苦谛见断和道谛见断为二种，色界和无色界亦同，故为六种。
其中漏和取的区别在于漏中没有缠。
为显示说法的本质，经中说'呜呼'等，'从非正分别而生'是指以无事为有的分别即是非正分别，从此而生的应如实了知，即是说应知空性的本质。
'于彼等'是指于具有执取者。

།ཉེ་བར་བཀོད་པའི་དཔེ་རྣམས་ཀྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲ་བ་ཉིད་གང་ལ་བཀོད་པའི་དཔེ་དེ་ལྟ་བུ་ རྣམས་ཀྱིས་ཏེ།རྨི་ལམ་དང་བྲག་ཅ་དང་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། དེ་རྣམས་སྣང་དུ་ཟིན་ཀྱང་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཟག་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་གང་ཡང་ཉེ་བར་མི་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་ཆོས་གང་ཡང་མི་ དམིགས་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པའོ།།སྟོབས་བཅུའི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་རྣམས་སོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པར་འགྱུར་ བའོ།།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་ཡོན་ཏན་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་བཅུ་ལས་གཞན་པའི་མི་འཇིགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་མཐའ་ དག་དང་ལྡན་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ཐ་མི་དད་པར་བཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་རོ་གཅིག་པའོ། །ཡོན་ཏན་རྒྱས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་རེ་རེ་ལ་ཡོན་ཏན་རྒྱས་པ་ཡོད་པ་དེ་ནམ་མཁའི་དཔེ་བྱེད་པའོ། །འདིའི་དོན་ནི་ཡོན་ཏན་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཡོན་ཏན་རྒྱས་པར་ཅི་ཙམ་ཡོད་ པ་དེ་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པ་དེ་མཐའ་ཡས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ།།འགྲོ་བ་འདོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདིར་ཆུ་བོ་ནི་བཞི་སྟེ། འདོད་པའི་ཆུ་བོ་དང་། སྲིད་པའི་ཆུ་བོ་དང་། ལྟ་བའི་ཆུ་བོ་དང་། མ་རིག་པའི་ཆུ་བོའོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་ཆུ་བོ་ནི་རྫས་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་སྟེ་འདོད་པའི་ ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་།ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་རྣམས་རེ་རེ་ལ་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རེ་རེ་ལ་རྣམ་པ་ལྔ་ལྔར་ཕྱེ་བས་བཅོ་ལྔ་དང་། ཐེ་ཚོམ་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་བཞི་དང་། སྔར་བཤད་པའི་ ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་བཅུ་བསྣན་པས་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུའོ།།སྲིད་པའི་ཆུ་བོ་ནི་རྫས་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་། ང་རྒྱལ་དག་ལ་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རེ་རེ་ལ་ལྔ་ལྔ་ཡིན་པས་བཅུ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ཡང་ཡིན་པས་ཉི་ཤུ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ན་ཁོང་ཁྲོ་མེད་པས་སོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་གི་ཐེ་ཚོམ་སོ་སོར་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བས་སྤོང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་ན་སྲིད་པའི་ཆུ་བོ་ནི་རྫས་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། ལྟ་བའི་ཆུ་བོ་ནི་རྫས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ལྟ་བ་ལྔ་དང་། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་གཉིས་དང་། འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་གཉིས་དང་། ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་གསུམ་ཡིན་པས་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ཡང་ཡིན་པས་ལྟ་བ་བཅུ་གཉིས་སུམ་འགྱུར་དུ་བྱས་པས་ལྟ་བའི་ཆུ་བོ་རྫས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པའི་ཆུ་བོ་རྫས་བཅོ་ལྔ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་གྱི་མ་རིག་པ་རེ་རེ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་ འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་ལྔ་ལྔར་འགྱུར་བས་མ་རིག་པའི་ཆུ་བོ་རྫས་བཅོ་ལྔར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཆུ་བོ་སྨོས་པ་ནི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཉམས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཆུ་བོ་བཞིའི་ནང་དུ་ཆུད་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་སོ། ། མགོན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལས་གཞན་པའི་རྗེ་བོ་མེད་པས་སོ། །མགོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་བོ་ལས་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་ཀུན་དུ་འོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཉི་མ་ཤར་བའི་ཀུན་ནས་འོད་འདི་ལ་ཡོད་པས་ནའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད དུ་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པས་སོ།

'以所设立的诸比喻'是指以所设立的相似性的诸如此类的比喻，即以梦、回声、阳焰等诸比喻。虽然这些显现，但实际并不存在，烦恼也是如此的意思。
'不取任何法'是指通过观察时不见任何法，故无所取。
为了显示十力的总结，所以说'如是彼等'等。'彼等'是指诸力。'于一切种圆满性'是指达到究竟。
'具有不可思议智慧境界'是指具有无分别智慧。'具足其他一切功德'是指具足十力以外的无畏、佛不共法等一切功德。
'与法身无别而住'是指与法身同一味。'功德广大'等是指每一功德都有广大功德，以虚空为喻。此义是说每一功德所具有的广大功德都与虚空相等，是无边际的。
'欲求的众生'等，此处四暴流是：欲暴流、有暴流、见暴流和无明暴流。
其中欲暴流有二十九事：欲界的贪欲、嗔恚、我慢各以四谛见所断和修所断分为五种，共十五种；疑惑以四谛见所断分为四种；加上前述十种随眠，共二十九种。
有暴流有二十八事：色界的贪欲、我慢各以四谛见所断和修所断分为五种，共十种；无色界亦同，共二十种，因为彼处无嗔恚。色界和无色界的疑惑各以四谛见所断分为八种，如是有暴流成为二十八事。
见暴流有三十六事：欲界中苦谛见所断的五见、集谛见所断的二见、灭谛见所断的二见、道谛见所断的三见，共十二种；色界和无色界亦同，见解十二种三倍，见暴流成为三十六事。
无明暴流有十五事：三界的无明各以苦、集、灭、道见所断性和修所断性分为五种，故无明暴流成为十五事。
说'暴流'是指能损害善法。如是陷入四暴流中的诸众生。
'无怙'是指除世尊外无其他主。'成为怙主'是因为能从暴流中救度。
'普遍光明'是指因具有法界清净智慧日升起的普遍光明。
'于一切种成为清净'是指断除一切带随眠的余障。

།རྒྱ་བསྐྱེད་པས་ཆོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་རྒྱས་པར་བརྗོད་པས་ཆོག་གོ་ཞེས་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ། །བ་སྤུའི་བུ་ག་རེ་རེ་ དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བ་སྤུའི་བུ་ག་རེ་རེ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་སྤྱོད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཁོ་ནས་སྤྱོད་ཀྱི་གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།གལ་ཏེ་གསུངས་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བ་སྤུའི་བུ་ག་ལ་སོགས་པར་ཡོན་ཏན་རྒྱས་པར་བརྗོད་ནའོ། །རང་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་རང་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་གྲངས་ཀྱི་གནས་གཞན་དྲུག་ཅུས་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ཡིན་ལ།བགྲང་བ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཞིང་། དེ་དག་ གིས་སྐུ་ཚེའི་ཚད་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པའི་གྲངས་མེད་པར་བཞུགས་པའོ།།ཕྲིན་ལས་གཞན་མི་མངའ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་གཞན་མི་མཛད་པར་ཡོན་ཏན་རྒྱས་པར་བརྗོད་པའི་ཕྲིན་ལས་མཛད་པའོ། །སྐྱེན་པ་སྐྱེན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བའོ། །ཡོན་ ཏན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་མཐར་ཐུག་པ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱའོ།།དོན་འདི་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་རྒྱས་པར་བརྗོད་པ་མཐར་ཐུག་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །ནམ་མཁའ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདབ་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་བྱ་ཁྱུང་ཡིན་ལ་དེ་ནམ་མཁའ་མེད་པས་ནམ་མཁའ་ལ་འཕུར་བ་ལས་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་གྱི།འོན་ཀྱང་བྱ་ཁྱུང་འདི་ནི་རང་གི་མཐུ་སྟེ། སྟོབས་ཟད་པའི་སྒོ་ནས་ནམ་མཁའ་ལ་འཕུར་བ་ལས་ལྡོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་རང་སངས་རྒྱས་དང་བཅས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རང་བཞིན་ གྱིས་མཐུ་སྟོབས་ཟད་པས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནམ་མཁའ་ལྟར་མཐའ་ཡས་པ་མ་བརྗོད་པར་ལྡོག་པར་འགྱུར་གྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདབ་གཤོག་ཡངས་ པའི་རླུང་གི་ཤུགས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་གནོན་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཤོག་པ་རྒྱས་པའི་རླུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེད་པའི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་རྙེད་པའོ།།རྣམ་པར་ཐར་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བརྙེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཐོབ་པའོ། །ལྡོག་པར་གནས་ན་ཞེས་བྱ་ ནི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་གནས་པའོ།།རང་སངས་རྒྱས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ནུས་པ་མེད་པ་དེ་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ནུས་ཞེས་བྱའོ། །ལོ་རབ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་མི་སྲིད་པའི་ལོ་རྒྱུས་གང་ཡིན་པའོ།།ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རང་བཞིན་ནི་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས་སོ། །བདག་འདྲེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའོ། །འདི་དག་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམས་སོ།།དོགས་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོ་བོས་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པར་ནུས་སྙམ་པའི་སོམ་ཉི་སྤངས་ནས་སོ། །ཅུང་ཞིག་ཙམ་ཞིག་སྨྲས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་བཅུའི་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པའོ། །ཁྱོད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་ཤེས་ན་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན། འོན་ཀྱང་དེ་དག་ འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་སྟོབས་བཅུ་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཁོ་བོས་ཀྱང་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞབས་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །ད་ནི་བསྟན་བཅོས་འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མདོར་བསྡུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་སོ།

'扩大即可'是指通过广泛阐述功德即可。'色身'是指圆满受用身。'每一毛孔等'是指每一毛孔等功德的殊胜受用唯有佛陀才能受用，其他人则不能。
'若说'是指若广泛阐述毛孔等功德。'成为自智慧境'等是指诸佛世尊自智慧境界以其他六十数处所圆满划分的大劫是无数劫，因超越计数故不可思议，以彼等加持寿量住世无数劫的无数。
'无有其他事业'是指不做其他事业而作广说功德的事业。'迅速迅速'是指极为迅速。'功德若不圆满'是指功德究竟广说不会完成。
'此义'是指功德广说不会达到究竟。关于'无虚空'等，'飞禽'是指金翅鸟，它并非因无虚空而停止在空中飞翔，而是此金翅鸟因自身力量即力气耗尽而停止在空中飞翔。同样，包括独觉在内的诸菩萨也是因自然力量耗尽而停止宣说如虚空般无边的诸佛功德，而非因功德已穷尽。
为了以注释说明这点，所说'如是'等，'获得以广翼风力压制彼岸'是指获得以广大翅膀的风力所生的殊胜能力。'获得不可思议解脱'是指获得空性等解脱。
'住于返回'是指不宣说功德而安住。'独觉等'是指在菩萨们无能为力处，声闻和独觉们怎么可能有能力。
'此典故'是指声闻、独觉和菩萨们无法宣说功德的典故。'如实隐秘'是指诸佛世尊无颠倒的本性极为隐秘。'如我'是指凡夫。
'此等'是指诸功德。'断疑'是指断除'我怎能宣说功德'的怀疑。'略说少许'是指仅说十力的一部分。
若问'不知汝本性怎能宣说'，则说'然彼等圣龙树已说故'，是指因圣龙树已说十力，我也随顺他而说的意思。
为了以注释说明这点，所说'如是'等，'依止他'是指依止圣龙树足下。'彼'是指依止他。
现在为了说明此论的摄义，所说'总之'等，'从此'是指从《入中论》。

།ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་སོ། །ཆོས་ཉིད་ཟབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་དཀའ་བས་སོ། །ཡོན་ཏན་གཞན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ རྣམས་སོ།།དེའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཟབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཤེས་པས། སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལྟར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་བསྟན་ནས། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པ་དང་། ནམ་མཁའ་ཇི་སྲིད་པར་དུས་ཇི་ལྟ་བར་བསམས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་མ་ལུས་པའི་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་། ངེས་པར་ལེགས་ པའི་ལས་གྲུབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མཛད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ།།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཐུན་མོང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཐོང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཐབས་ཐུན་མོང་བ་འབྱུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེས་ཆོས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་རིགས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གང་ལ་མོས་པ་བཞིན་དུའོ། །བདེ་འགྲོ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ།།སླར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་ནས་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱིས་དོན་མཛད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །སྲིད་པ་གསུམ་དུ་བྱོན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་བྱོན་ནས་སོ། ། མི་གཡོ་སྐུ་མངའ་ཁྱེད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཡོ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མངའ་བས་སོ། །གཤེགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ནས་སོ། །བལྟམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤཱཀྱའི་རིགས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་མ་ག་དྷཱར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དུའོ། ། ཞི་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་། ངེས་པར་ལེགས་པ་དག་གི་རྒྱུའོ། །འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའོ། །སྣ་ཚོགས་སྤྱོད་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །རེ་བའི་ཞགས་པ་ནི། མང་པོས་བཅིངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད ཞགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་སྒོ་ནས་འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་ལས་འདས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བག་ཆགས་དང་ བཅས་པ་སྤངས་ཀྱང་ངོ་།།སྲས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་བཙུན་མོ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གདུལ་བྱ་རྣམས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡབ་ཡུམ་དང་སྲས་ལ་སོགས་ པ་དང་འབྲེལ་པར་མ་བསྟན་ན་དེའི་ཚེ་མིར་གྱུར་པ་བྱང་ཆུབ་མི་ཐོབ་པར་དོགས་ནས་འགའ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་།ཤཱཀྱའི་རིགས་རྣམས་ཀྱང་རྗེས་སུ་མ་བཟུང་བར་འགྱུར་བས་སོ། །ཇི་ལྟར་འཚམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པར་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པ་དང་ རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྟོན་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུ་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་བྱས་ནས་སོ། །ཐེག་པ་ནི་གཅིག་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་འགྲོ་བས་ན་ཐེག་པ་སྟེ། ཐར་བར་འགྲོ་བའི་ཐབས་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་གཅིག་ཁོ་ན་སྟེ། འཆད་པར་ འགྱུར་བའི་ཚུལ་གྱིས་གཞན་མི་རིགས་པས་སོ།།ཐེག་པ་གསུམ་བསྟན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་བསྟན་པའོ། །དགོངས་པ་ཅན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གདུལ་བྱའི་བསམ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་བསྟན་པ་ ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།

'广大功德'是指诸佛殊胜的功德。'法性甚深'是指法性难以通达。'其他功德'是指布施、持戒等。
为了显示其功德利益，说'甚深'等，由于了知空性和布施等的本性，将获得十力等功德。
如是显示圆满受用身后，为显示化身，说'彼即'等。化身即是随众生所愿，尽虚空界，尽轮回际，成办一切众生增上生和决定胜的事业，圆满利他的本性。
'声闻、缘觉、菩萨等一切共同利益'是指成为他们所有人共同见行的境界。因此说'共同方便生起'，由于通过其说法而获得果位。'随应'是指随各自所欲。'善趣等'中的'等'字包括预流果等。
'复次'是指圆满受用身利益众生后，化身也利益众生之义。'降临三界'是指降临欲界、色界、无色界。'具不动身者'是指具有不动的法身。
'降临'是指从兜率天。'诞生'是指生于释迦族。'菩提'是指在摩揭陀国菩提树下。'寂静'是指增上生和决定胜的因。'轮'是指法轮。'具种种行'是指通过贪欲等门。
'希望绳索众多束缚'是指各种爱著即是绳索，由此不能从轮回中解脱。
为显示其解释，说'世尊'等。'虽超三界'是指虽然断除三界烦恼及习气。'子等'中的'等'字包括妃子等。
'随顺世间'等是随顺所化众生，若世尊不显示与父母子等的关系，则当时作为人的众生会怀疑不能成就菩提，谁也不会趣入菩提道，释迦族人也将不被摄受。
'随应说法而趣入'是指随顺贪欲行者而说法。'安立如来身'是指安立三身。
'乘唯一'是指由其前进故为乘，即是解脱方便，而且唯一，以将要解释的方式，其他不应理故。
'宣说三乘'是指宣说声闻乘、缘觉乘和大乘。'具密意'是指观待所化众生意乐而说，并非胜义。

།དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཤེས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ལས་སོ། །དྲི་མ་མཐའ་དག་སེལ་བ་ནི་ལྷུར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། བག་ཆགས་ དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱེད་པའོ།།གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །ཆོས་རྣམས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་དབྱེ་བ་ལའང་སྟོན་མིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་གཞན་དུ་རྣམ་པར་མི་ འགྱུར་ཞིང་དེ་ལ་དབྱེ་བའང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་འགྱུར་རམ་དབྱེ་བ་ཡོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཐེག་པ་ཐ་དད་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ལས་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཡུལ་བློ་གྲོས་འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པའོ། །ཐ་དད་ འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པས་ཤེས་པ་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་མི་མཉམ་པ་སྟེ་དེ་དང་མཚུངས་པ་གཞན་མེད་པས་སོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་ཤེས་པ་ དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པས་སོ།།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མ་ལུས་པར་སྤང་བར་མི་ནུས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་རྣམས་སྤོང་བར་མི་ནུས་པ་སྟེ། དངོས་པོ་ཡོད་ན་རྣམ་རྟོག་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །སྔར་བཤད་ ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སྣོད་ཀྱི་དབྱེ་བས་ནམ་མཁའ་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མཐོང་བ་ཐ་དད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བ་དུ་མ་ཡོད་པས་སོ། །དེ་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ ཅན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་རྣམ་འགྱུར་དང་དབྱེ་བ་བྱ་བར་མི་ནུས་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འདི་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རང་བཞིན་ཅི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་མ་རྟོགས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་བཞིན་ གཅིག་ཏུ་གནས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་སོ།།མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་མདོའི་ཁུངས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འོད་སྲུངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ རྟོགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་མཉམ་པ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་ནའོ།།དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེས་ན་གང་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་མཛད་པ་དེ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་གཞུག་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི་ངེས་པའི་དོན་ རྣམས་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཡང་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། བྱིས་པ་རྣམས་ནི་དྲང་བའི་ཕྱིར། །ང་ཡིས་ཐེག་པའི་དབྱེ་བ་བརྗོད། །ཐེག་པ་རྣམ་གཞག་ཡོད་མ་ཡིན། །ང་ཡིས་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བརྗོད། །ཞེས་གསུངས་པའོ། །ཚོགས་ཆུང་ངུ་བསགས་པ་ཉིད་དང་། ཚོགས་ ཚད་མེད་པ་བསགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་གྱི་ཐེག་པ་ལ་དབྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་འཇུག་པའི་སྒོ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དབྱེར་མེད་ཕྱིར། །ཁྱེད་ལ་ཐེག་ པའི་དབྱེ་བ་མེད།།ཐེག་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་པ་ནི། །སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་གཞུག་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པའོ། །དེ་ན་གང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མཚུངས་པ་ཡིན་པས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐ་མི་དད་པས་ཐེག་པ་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། བགྲོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ ན་ཐེག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།བདག་མེད་པ་ཉིད་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདག་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་མཚུངས་པས་ཐེག་པ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདི་བགྲོད་པས་ན་ཐེག་པ་ཡིན་པས་སོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མཚུངས་པས་ན་ཐེག་པ་གཅིག་ཡིན་ཏེ། བགྲོད་པས་ན་ཐེག་པ་ཡིན་པས་སོ།

为了说明这个道理，所以说'因为在此'等等。'从了知真实'是指从了知诸法空性的自性。'致力于清除一切垢染'是指精进于断除俱生烦恼和习气。
'其他'是指不了知事物真实性的人们。'不示现诸法真实的变化差别'是指诸法的真实性即空性的特征，不会有其他变化，也没有差别。
如果有变化或差别，那时就会有不同乘，但这也是不存在的。'此智慧境'中的'此'是指以空性为对象的智慧。
'无有差别'是指由于真实性无差别，所以智慧也无差别。因此是'无等'，即没有与之相等的其他。
为了以注释说明这个道理，所以说'某者'等等。'不了知真实性'是指完全不了知空性。
'不能完全断除烦恼'是指不能断除俱生烦恼和习气，如说'若有实法则生分别'的道理。
'如前所说'是指如同容器的差别不能使虚空有差别等等。'见解差别'是指有多种见解。'于此无差别'是指于无生自性的真实性。
由于不能在具有空性自性的真实性中造作变化和差别，所以以真实性为对象的智慧也正是如此，为了说明这个道理，所以说'如是智慧'等等。'未如实了知自性'是指未通达一味安住的空性。
为了说明总结，所以说'因为'等等。为了说明经典依据，所以说'迦叶'等等。'若了知一切法平等性'是指若通达一切法以空性自性而平等。
'彼'是指涅槃。因此，建立三乘的安立是为了引导凡夫而说，不是了义。
如此，《楞伽经》中说：'为引导愚者，我说乘差别，乘安立非有，我说唯一乘。'
是由积累小资粮和积累无量资粮而安立，并非乘有差别，因为法界无差别的缘故，这是说明入门之道。
如此，圣龙树说：'法界无差别，于汝无乘别，说示有三乘，为摄诸有情。'
因此，由于法界相同，声闻等由于法界无差别故唯是一乘，因为是所趋入故是乘，由于无我性相同的缘故。声闻等由于无我性相同故是一乘，因为由趋入故是乘。由于解脱相同故是一乘，因为由趋入故是乘。

།གལ་ཏེ་ཐེག་པ་གསུམ་བསྟན་པ་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ན། དེ་ལྟར་ཐེག་པ་གཅིག་བསྟན་པ་ཡང་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་པ་ཁ་ཅིག་གིས་བརྗོད་པས་ན་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པ་དེ་དྲན་པའི་དོན་དུ གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བདེན་ཞིང་མཚུངས་པར་འདོད་ན།འོ་ན་ཤཱ་རིའི་བུ་ཁྱོད་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་པདྨའི་འོད་ཅེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དམ་པའི་ཆོས་པདྨ་དཀར་པོའི་གཞུང་དང་འགལ་བ་ཡིན་ཏེ་དེས་གནོད་དོ། །འོན་ ཀྱང་གདུལ་བྱའི་དབང་གིས་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་པ་དེ་ལ་གཞུག་པའི་ཐབས་ཀྱི་དོན་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐེག་པ་གཅིག་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལུང་ཁ་ཅིག་ལས་གསུངས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་མོས་པ་ཐ་དད་པར་ དེ་རྣམས་གཞུག་པའི་དོན་དུ་ཐབས་ཀྱི་མཛད་པའོ་ཞེས་ཆོས་བཅུ་པའི་མདོ་ལ་སོགས་པར་གསུངས་པའོ།།དེས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་གསུངས་པ་ནི་གདུལ་བྱ་ལ་ལྟོས་པའི་ཐབས་ཙམ་ཡིན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཤེས་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ རིགས་ཅན་གྱི་གདུལ་བྱ་རྣམས་དེ་ལ་གཞུག་པར་མི་ནུས་ཏེ།རིགས་པས་གནོད་པས་སོ། །དེས་ན་ལུང་ཁ་ཅིག་ལས་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་གསུངས་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་འདིའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་འཕགས་པ་བྱམས་པས་མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་གསུངས་ པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གདུལ་བྱ་ཁ་ཅིག་གཞུག་པ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ལ་དགོངས་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་དགོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དེ་ལ་དགོངས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ ནས་གལ་ཏེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཐུགས་བསྐྱེད་པ་མཛད་པ་དེ་དག་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་ངས་བར་དུ་གཅོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ལས། འགྲོ་རྣམས་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཉིད་འགྱུར་གྱི། །འདི་ན་སྣོད་མེད་ སེམས་ཅན་འགའ་ཡང་མེད།།ཅེས་གསུངས་སོ། །འདི་ནི་དྲི་མ་རྣམས་གློ་བུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་རྣམས་ལ་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་རུང་བ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འོས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་རྣམས་ལས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཅན་ཞེས་གསུངས་པ་འདིས་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་རུང་བ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ།།འཕགས་པ་བྱམས་པའི་ཞལ་གྱིས་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་ བླ་མ་ནས།ཐམས་ཅད་ལ་ནི་ཁྱད་མེད་ཀྱང་། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དག་གྱུར་པ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ཉིད་དེ་ཡི་ཕྱིར། །ལུས་ཅན་མཐའ་དག་དེ་སྙིང་ཅན། །ཞེས་པ་འདིས་ཀྱང་ཐེག་པ་གཅིག་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་གཉིས་ལ་འཇུག་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་གི་གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་འཇམ་དཔལ་ཇི་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འདུལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ན་ཡོངས་སུ་ཤེས་ པར་འགྱུར།འཇམ་དཔལ་གྱིས་གསོལ་པ་དོན་དམ་པ་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འབྱུང་བ་མེད་པའི་དངོས་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཞེན་པ་ལས་ཀུན་དུ་རྟོག་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ལས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འབྱུང་ཞིང་དེ་ལས་བདག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་འབྱུང་ལ། དེ་ལས་ལྟ་བ་ཀུན་ནས་ལྡང་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།

如果说三乘教法是具有密意的，那么有些经典中说一乘教法也是具有密意的，如果认为这种说一乘的说法是真实且相同的，那么这就与《妙法莲华经》中'舍利子，你在未来将成为名为莲花光的正等觉佛'等经文相违背。
然而，为了引导所化众生，为了使他们进入三乘教法，为了显示实相的意义，世尊宣说一乘是具有密意的，如某些经典中所说。如《十法经》等中所说，这是为了适应所化众生不同的信解而施设的方便。
因此，世尊宣说三乘仅是针对所化众生的方便，并非实相中的真实。了知这一点的大乘种姓的所化众生们不能入于其中，因为理证能够破除。因此，某些经典中说一乘是具有密意的，随顺这种说法，圣弥勒在《经庄严论》中说：'宣说一乘是具有密意的'，这是为了引导某些所化众生而说的，并非是针对实相而说的。这样具有密意的教说本身就是有所密意的。
如《般若波罗蜜多经》中说：'对于声闻，如果他们发无上正等正觉心，我不会阻碍他们的善根。'
同样，《三昧王经》中说：'一切众生都将成佛，此中无有任何不堪能的众生。'
这是因为烦恼是客尘性的，心性本来清净，一切众生都具有成佛的可能性，应当如此解释。
又世尊在诸经中说一切众生具有如来藏，这完全显明了一切众生都能获得无上菩提果位的可能性。
圣弥勒也在《大乘续论》中说：'虽然一切无差别，但由真如得清净，即是如来故，一切有情具如来藏性。'这也是宣说唯一乘的意思。
《入二谛经》中也说：'修习一切法无自性能断除烦恼，其他方法则不能，因为烦恼的根本是对事物的执著。'
如是，'文殊，如何调伏烦恼？如何能够完全了知？'文殊答道：'胜义中一切法极无生无起，世俗中由颠倒执著而生分别妄想，由此生起非理作意，由此生起我执增益，由此生起诸见，由此烦恼转起。'

།ལྷའི་བུ་གང་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་གང་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་བྲལ བ་དེ་ནི་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ།དེ་ལ་དོན་དམ་པ་མེད་པར་སྒྲོ་འདོགས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ལྟ་བ་དང་ལྡང་བར་མི་འགྱུར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ན་ཤིན་ཏུ་དུལ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྣང་བ་མེད་པའི་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་དང་།ཤིན་ཏུ་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་མི་ཤེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་ལྷའི་བུ་དག་ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་གང་སྦྲུལ་ལ་རིག་སྔགས་བརྗོད་པ་དེའི་ཚེ་དུག་ཞི་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །ལྷའི་བུ་གང་ཡང་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འབྱུང་བ་མེད་པ་དངོས་པོ མེད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པར་རྟོག་པ་འདིའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་དྲ་བ་འབྱུང་བ་ནི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྩ་བ་ཅན་ཡིན་པས་དེའི་གཉེན་པོ་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ དགེ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མ་ལུས་པ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྒོམ་པ་གཅིག་ཉིད་ཁོ་ན་དེ་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལམ་ངན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་རིལ་དོར་བ་ལ་བརྟེན་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བདག་ ཉིད་ཅན་གྱི་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།ཐེགས་ཆེན་པོའི་ཚིག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མ་རིག་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤངས་པའོ།།དེ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་ཐེག་པའོ། །བྲི་ཤ་ཨུདྷ་ར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ཧ་ཏ་ཡཱ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་ལ། དེ་ལ་ཏ་ལ་ཨ་བྱས་ནས་མ་ཧཱ་ཡཱ་ན་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ལ་ཏའི་གནས་ སུ་ཨ་ཅི་ལྟར་འོང་བར་འགྱུར།དེ་ལ་ལེན་ནི། བྲི་ཤ་ཨུ་དྷ་ར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་ནང་དུ་འདི་ཡང་ཡོད་པས་ཏའི་གནས་སུ་ཨ་ཡང་རིགས་པས་སོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བཤད་པ་གཞན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐེག་པ་ཡང་དེ་ ཡིན་ལ་ཆེན་པོ་ཡང་དེ་ཡིན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ།ལམ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཡེ་ཤེས་མངའ་བའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་དེར་བཞུགས་པའི་ཕྱིར་ ལམ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དཔེར་ན་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་ལ་ཆེན་པོ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་མཐའ་ ཡས་པའི་དབྱེ་བ་དང་ལྡན་པའི་འདུས་བྱས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ། ཅི་ལྟར་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་མཐའ་དག་ལ་ཁྱབ་པས་ཆེན་པོ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་ཤེས་པ་མ་ལུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དགྲ་ལས་རྒྱལ་བ་ལས་ཆེན་པོ་ཉིད་ཐོབ་པ་བཞིན་ནོ།

天子，凡是以了知之方式，通达一切法在胜义中无生无起，即是胜义中无颠倒而解脱。这是如理作意，于此不会增益胜义，不会执著见解。以无见烦恼之方式，应当观察无生是极为调伏的。当以无相智慧了知诸烦恼时，胜义中诸法极为空性，极无相，胜义中以不知无生之方式通达时，诸天子以不知烦恼之方式而遍知。譬如对蛇诵咒时毒即消除，如是以极不缘取烦恼种类之方式遍知时，诸烦恼即得息灭。
天子，于一切极无生无起无实法中正确思维：'此是诸烦恼之种类'。烦恼、业及生之一切烦恼网的生起，是执著实有为根本，因此其对治分即是般若波罗蜜多，称为入善城者，应当依止于修习一切诸法皆空性，舍弃一切恶分别道。
如是成就大乘自性之一乘。为显示大乘之语，说'大乘'等。为显示大之因由，说'无明'等。'断尽无明'即是断除带习气之无明。此等之道即是乘。
关于'比沙乌陀罗'等，梵语中'大乘'称为'摩诃多衍那'，其中'多'字加'阿'音变成'摩诃衍那'。其中'多'字之处如何变成'阿'？对此解释：因为在'比沙乌陀罗'等词中也有此规则，所以'多'字处用'阿'字也是合理的。
为显示大乘之另一解释，说'或者'等。既是乘又是大故为大乘，即是大道之义。为显示大之因由，说'佛'等。由于不可思议智慧之诸佛安住其中，故称为大道。譬如称王宫为大。
为显示因由，说'因为是无边诸法差别之境'等。是蕴界等差别无边之有为等境，从空性门中缘取一切法故是法，如同虚空遍及一切法故称为大。
又为显示大之因由，说'断尽无知'等。因断除带习气之烦恼故称为大乘，如同具力者战胜敌人而获大。

།དེ་ལ་གཞན་གྱི་དོགས་པ་བསུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཐེག་པ་དང་ལམ་དག་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བགྲོད་པར་བྱ་བས་ན་ཐེག་པ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བརྗོད་ལ། དེ་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བསྟན་ པས་དེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།འདིར་ཐེག་པ་གསུམ་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་ལན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བསྟན་པ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བསྟན་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་བསྟན་པའོ། །དགོངས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་གདུལ་བྱ་ལ་ལྟོས་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྙིགས་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་མའོ། །དེ་ཡང་ལྔ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་སྙིགས་མ་དང་། བསྐལ་པའི་སྙིགས་མ་དང་། ཉོན་མོངས་ པའི་སྙིགས་མ་དང་།ལྟ་བའི་སྙིགས་མ་དང་། ཚེའི་སྙིགས་མ་རྣམས་དང་། དེ་ལྟར་སྙིགས་མ་ཅི་ཡང་རུང་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་སྙིགས་མ་ལྔས་དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མི་རུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྙིགས་མ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་སྙིགས་མ་ནི་ ལུས་ཀྱི་ཚད་ཆུང་བ་ལ་སོགས་པའོ།།བསྐལ་པའི་སྙིགས་མ་ནི་ཆར་ཆེས་པ་དང་ཆུང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་སྙིགས་མ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་བདོ་བའོ། །ལྟ་བའི་སྙིགས་མ་ནི་ལྟ་བ་རྣམས་ཤས་ཆེ་བའོ། །འདི་དག་ནི་ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སོ། །ཚེའི་ སྙིགས་མ་ནི་ཚེ་ཐུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ།།དེ་ན་རྒྱུ་གང་གིས་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་སྙིགས་མ་ལྔ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་གཏིང་ཟབ་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ལམ་ལ་འཇུག་པ་མི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཏིང་ཟབ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟིགས་པས་སོ། །སྙིགས་མ་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཉེས་པ་སྐྱེད་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཤས་ཆེ་བར་འཇུག་པའི་ཕྱིར། དེ་རྣམས་ནི་མི་རུང་ བ་ཉིད་ཡིན་པས་ཐེག་པ་གསུམ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན།ལན་ནི་བདེ་གཤེགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟིགས་པས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་བདེ་བར་གཤེགས་པས་ཁྱོད་ལ་ཤེས་རབ་ཐབས་སྙིང་རྗེ་དང་ བཅས་པ་མངའ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་བདག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་དགྲོལ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་མངའ་བ་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡལ་བར་འདོར་བར་མི་མཛད་པའོ། །འདིའི་དོན་ནི་གལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཤེས་རབ་མི་མངའ་བར་འགྱུར་ ན་དེའི་ཚེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡལ་བར་འདོར་བར་འགྱུར་བ་ལས་དེ་མངའ་བ་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་རྣམ་པར་དགྲོལ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལྟར་ན་སྙོམ་ལས་མཛད་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་ལུས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།འཇུག་པ་ཤས་ཆེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆེན་པོ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སོ། །ལྷག་པར་མོས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་བདག་ མེད་པ་ལ་མོས་པ་ལྡོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་མི་འཇུག་པ་ཙམ་གྱིས་སོ། །དེ་དག་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་དགྲོལ་བར་བྱ་བ་ལའོ། །དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱིའོ། །རྣམ་པ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྟོང་པ་ཉིད་མཁྱེན་པ་ལས་རྣམ་པ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་སོ།།འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྙིགས་མ་རྣམས་སོ། །གདོན་མི་ཟ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅས་པ་ངེས་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་དགོས་པས་སོ།

为了迎接他人的疑问而说'假如'等言。由于乘与道是一体的，故称为乘，即所说的涅槃，而彼唯一，以声闻和缘觉乘世尊示现涅槃，与此相违。
为了通过解释'此教法是具有密意的'来作答，而说'此教'等言。'此教'即是三乘教法。'具有密意'是指依据所化众生而说，并非胜义谛。
为了说明此义，而说'因为'等言。'浊'即是渣滓。彼有五种：众生浊、劫浊、烦恼浊、见浊和寿浊。如是任何浊垢，众生因五浊而不适合胜义智慧，故称为浊。
其中众生浊是指身量短小等。劫浊是指雨水过多或过少等。烦恼浊是指烦恼炽盛。见浊是指见解偏重。这些是就在家人和出家人而言。寿浊是因寿命短暂。
因为众生有此五浊之故，所以不能趣入甚深，即具空性相之道。何为甚深？说'佛行境'等，因为诸佛以无缘之方式观见。
何为浊？说'生过患'等。是生烦恼之因。因为烦恼猛烈生起，彼等不适合，那么宣说三乘有何必要？
答曰：说'善逝'等。因为诸佛以无缘之方式观见。因为善逝具足智慧、方便和悲心，同样也发愿解脱众生，因此世尊不会舍弃众生。
此义为：若世尊不具智慧，则以一切智的方式舍弃众生，然而由于具足智慧且发愿解脱众生，世尊怎会懈怠？
为了解释此义，而说'身'等。'成为猛烈生起之因'是指成为烦恼猛烈生起之因。'摧毁殊胜增上信解'是指能够摧毁对人无我和法无我的信解。
'仅此'是指仅仅不趣入佛智。'于彼等解脱'是指解脱众生。'彼'是指众生的。'以其他方式'是指以异于空性智慧的方式。
'此等'是指诸浊。'必定'是指必须确实完成誓言。

།ཐེག་པ་གསུམ་བསྟན་པ་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པ་དཔེའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་དེད་དཔོན་གྱིས་སོ། །རིན་པོ་ཆེའི་གླིང་དུ་ཆས་པའི་སྐྱེ་ཚོགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་གླིང་དུ་རིན་པོ་ཆེ་ཚོལ་གྱི་ཆེད་དུ་འགྲོ་བའི་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་སོ། །ངལ་བ་ཉེ་བར་སེལ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཟས་དང་མལ་ཆ་དང་སྟན་དང་གོས་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡོད་པས་སོ།།ཡིད་འོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁང་པ་བརྩེགས་པ་དང་། སྐྱེད་མོས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་མཚོའི་དཀྱིལ་དུའོ། །རྣམ་པར་བཀོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའོ། །དཔེ་ བསྟན་ནས་དོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཁྱེད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁྱེད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །ཐེག་པ་འདིའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་གི་ཐེག་པའོ། །ཞི་བའི་ཚུལ་ལ་ཡིད་སྦྱར་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཞི་ བར་བྱ་བ་ལ་ཐུགས་གཏད་ནས་སོ།།རྣམ་པར་དབེན་པ་ལའང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་དབེན་པ་ལས་སོ། །བློ་སྦྱངས་རྣམས་ལས་ལོགས་སུ་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་ལས་བློ་དབེན་པར་བྱས་པ་རྣམས་ལའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ དབེན་པ་ཉིད་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་གི་རྣམ་པར་དབེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའོ།།འདི་དག་ནི་འཁོར་བ་ལ་ཆགས་པ་དང་རྣམ་པར་བྲལ་བ་རྣམ་པར་དབེན་པའོ། །ལོགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་སོ། །དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར།དཔེ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཞི་བའི་བདེ་བའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཉིད་བདེ་བ་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་རྟེན་དུ་གྱུར་པའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུ་རོལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པའི་སྔོན་རོལ་དུའོ། །དེ་ཐོབ་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་ ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་ནས་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་བདག་གི་དངོས་པོས་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི་ཉན་ཐོས་ ཀྱི་ཐེག་པས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པས་གཟུང་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤངས་པས་གྲོལ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དེ་དག་ཤེས་པས་གང་གི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་རྟག་པ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་དང་།གཟུང་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བ་ཙམ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། གང་མི་རྟག་པ་དེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་པས་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། གཟུང་བ་མེད་ན་འཛིན་པ་མེད་པས་འཛིན་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཆོས་སྟོན་ཅིང་སད་པར་མཛད་ དོ།།དེས་ན་དེ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་ཅིང་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །འཁོར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་གོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཁོ་ན་ཉེ་ བར་བསྟན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཆེད་དུའོ།།གལ་ཏེ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཕྲ་རྒྱས་ཉེ་བར་སྤངས་པས་སྐྱེ་བ་ཡང་ཤིན་ཏུ་ལོག་པས་སྐྱེ་བ་དུ་མར་བརྒྱུད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ག་ལ་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པ་ ཤིན་ཏུ་ལོག་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པས་སོ།།དེ་ལྟར་ཡང་དཔལ་གྱི་ཕྲེང་བ་སེང་གེ་སྒྲའི་མདོ་ལས། དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་འཇིགས་པ་ཡོད་དེ། འཇིགས་པ་གང་གིས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་ཀྱང་འཇིགས་ནས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོའོ།

为了通过比喻说明三乘教法是具有密意的，所以说'因此'等等。'智者'是指具有菩萨种性、具足智慧的商主。'前往珍宝洲的众生'是指为寻求珍宝而前往珍宝洲的众人。'消除疲劳'是指具有各种饮食、卧具、坐垫和衣服等。'悦意'是因为具有楼阁和园林等。'中途'是指在大海中央。'安置'是指幻化。
为了在说明比喻后说明其义，所以说'你们'等等。'你们'是指诸佛世尊。'此乘'是指声闻和独觉的乘。'专注寂静之道'是指专注于息灭烦恼。'于远离中'是指远离菩萨的远离。'对修心者别说'是指对于从轮回中远离心的人们。其中，菩萨们的远离即是不现前声闻和独觉的远离分别。这些是远离对轮回的贪著的远离。'别说'是指在大乘中。
为了解释这个意义，所以说'此比喻'等等。'成为寂静安乐的所依'是指烦恼寂灭即是安乐，而这就是所依。'在大乘之前'是指在对他们宣说大乘之前。'成为获得彼之方便'是指成为获得大乘的方便，即通过声闻乘和独觉乘断除烦恼后，以意生身的体性圆满资粮而获得佛果。
这个意思是说，通过声闻乘了知无常等，通过独觉乘断除对所取的执著而说示解脱。因此，当他们以此智慧断除烦恼时，如来们开示说，仅仅无常等和断除对所取的执著并非真实，因为凡是无常的都是从因缘而生，所以是无生，故无自性；无所取则无能取，故能取无自性。
因此，他们趣入以无自性为相的大乘，圆满资粮而获得佛果。'断除轮回烦恼而获得'是指声闻和独觉。'唯说大乘'是为了获得佛果。如果有人说：声闻等由断除随眠而极为遮止生死，怎么可能通过多生相续而成就佛果呢？这也不对，因为他们的生等并未成立为极为遮止。如是在《吉祥鬘狮子吼经》中说：'阿罗汉也有怖畏，以何怖畏使阿罗汉和独觉也怖畏而皈依佛果。'

།དེ་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་མ་ ཟད་པ་ཉིད་ཡོད་དེ།གང་མ་སྤངས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཁམས་ལས་རིང་དུ་འགྱུར་བ་དེ་རྣམས་ལ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་དུ་མ་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ངའི་སྐྱེ་བ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་བསྟན་པ་དེ་ནི་མདོ་དེ་ ཉིད་ལས་དྲང་བའི་དོན་དུ་གསུངས་ཏེ།འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་གི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་མཐར་ཐུག་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་དགོངས་པ་ཅན་དྲང་བའི་དོན་ལགས་ཏེ། འཆི་འཕོ་བ་ནི་གཉིས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ འཆད་པའི་འཆི་འཕོ་བ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་ཅན་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། དབང་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོའི་མཐར་ཐུག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་འགྱུར་བའི་འཆི་འཕོ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་ བ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་འཆད་པའི་འཆི་འཕོ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་ལ་ཡང་ང་ལ་སྐྱེ་བ་ཟད་དོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རྣམ་པར་འཆད་པའི་འཆི་འཕོ་བ་ནི་སྔར་གྱི་འགྲོ་བས་བསྡུས་པའི་བདག་གི་དངོས་པོ་ཆད་པའོ། །བསམ་གྱིས་ མི་ཁྱབ་པའི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་འཆི་འཕོ་བ་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པས་སོ།།ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པས་སོ། །དེས་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དག་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་མ་ རིག་པའི་བག་ཆགས་སྤངས་པར་མི་འགྱུར་ལ།དེ་མ་སྤངས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་མ་སྤངས་པར་འགྱུར་ལ། ཡང་དེ་དག་གིས་སྲིད་པ་གཞན་བླངས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྤྱོད་དོ། །ཡང་སྲིད་པ་ཇི་ལྟར་ལེན་ཞེ་ན། རྒྱུའི་སྟོབས་དང་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ ཏེ།དེ་ལ་གང་ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་སྤངས་པའི་བག་ཆགས་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྐྱེན་ཡིན་ལ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་སྲིད་པ་ལེན་པར་བྱེད་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་རྒྱ་མཚོ་བློ་གྲོས་འཁོར་བར་འཆིང་བར་བྱེད་ པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། གང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ལ་མི་ངོམས་པ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པར་བསམས་ནས་སྲིད་པ་ ལེན་པ་དང་།སངས་རྒྱས་དང་ཕྲད་པར་འདོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ལ་ཡོངས་སུ་མི་ངལ་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་འདོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཅི་བྱ་སྙམ་པའི་འདོད་པ་དང་། ཆོས་ལ་ཆགས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་མི་འདོར་ བ་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་བའོ། །སྨྲས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གི་ཚེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བརྗོད། བཀའ་སྩལ་པ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱ་མཚོ་བློ་གྲོས་འདི་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་འདི་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ཁམས་གསུམ་དུ་གནས་པར་འགྱུར་ཞེས།ཁམས་གསུམ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་ཡང་དག་པར་ཆེད་དུ་བསམས་ནས་ཁམས་གསུམ་དུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ ཁམས་གསུམ་དུ་གནས་པར་བྱེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སེམས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མ་ལས་ཀྱང་། མ་རིག་པའི་གནས་པ་དེ་དང་མ་རིག་པའི་གནས་པའི་ རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བའི་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་ཕྲ་མོས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་ཕུང་པོ་འབྱུང་བར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་རིག་པའི་གནས་ཡིན་ལ་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལྟ་བུ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ།

对于那些人有未尽的生，凡是由于未断除而远离涅槃界的那些人，有许多应当断除的法。如是说道。对于声闻等所说的'我的生已尽'等灭尽和无生智的开示，在那部经中说为不了义。如是，世尊说阿罗汉和独觉的解脱现观智的究竟，这是具有密意的不了义。死有二种：众生的分别死，以及世尊意生身的阿罗汉、独觉和获得自在的菩萨们直至菩提心要不可思议回向的死。依分别死的意趣，阿罗汉和独觉也会认为'我的生已尽'。分别死是断绝前世所摄的我体。不可思议回向死中，不可思议是指不为欲界等界所摄，回向是指回向于佛果。由此，阿罗汉和独觉虽断烦恼但未断无明习气，由于未断彼故未断一切烦恼习气，而他们取得另一世后行菩萨行。
又问如何取得后有？由因力和缘力。其中，已断烦恼的习气是缘，有漏善根和取后有的无漏善根是因。如是，海慧，与系缚轮回的善根相应的烦恼是什么？即是使菩萨烦恼的：对求福德资粮不知足，如理思维而取有，欲见诸佛，于成熟众生不疲厌，欲受持正法，欲利益众生的意乐，不舍法爱随眠，不舍波罗蜜相应。
问曰：世尊，既然是善根，为何说是烦恼？答曰：海慧，由此等自性，菩萨住于三界。三界虽从烦恼而生，然菩萨以善巧方便和善根力，如理思维而住于三界。因此，与住三界的善根相应的烦恼，并非令心烦恼。如《大乘续部》中说：依彼无明住地和从无明住地缘所生的微细行因所发起的无漏业，生起意生蕴。其中，如烦恼杂染是无明住，如业杂染是造作无漏业。

།སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལྟ་བུ་ནི་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་བདག་གི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའོ། །དེའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་རྒ་ཤི་ལྟ་བུ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་འཆི་འཕོ་བའོ། །མ་རིག་པའི་གནས་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་འདི་རྣམས་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་དཔལ་ཕྲེང་སེང་གེའི་སྒྲའི་མདོ་ལས་འདི་ལྟ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔེར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྐྱེན་ཅན་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་སྲིད་པ་གསུམ་སྲིད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་རིག་པའི་གནས་པའི་རྐྱེན་ཅན་ཟག་པ་མེད་ པའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་།རང་སངས་རྒྱས་དང་དབང་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་གསུམ་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་གསུམ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ཀྱིའོ།།ས་བརྒྱད་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ད་ནི་བདག་གི་དངོས་པོ་འཇིག་རྟེན་འདི་པའམ། འཇིག་རྟེན་ཕྱི་མ་པ་ཞིག་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ནའམ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནའམ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ ན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ།འགྲོ་བའམ། སྐྱེ་གནས་སམ། འཇིག་རྟེན་ནམ། སྲིད་པ་གསུམ་ཡང་བགྲང་བར་མི་བྱའོ། །འོ་ན་བདག་གི་དངོས་པོ་འགྲུབ་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཡིད་ལས་བྱུང་བ་སྤྲུལ་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བའི་སྤྲུལ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་ པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་འཆི་འཕོ་ལ་སྐྱེ་བའི་དབང་གིས་ཉེ་བར་བཏགས་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཡོད་ན་དབང་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་དང་། སྐྱེ་གནས་དེ་དང་དེར་སྣང་བ་ཡིན་གྱི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མེད་པ་ནི་སྣང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་གི་དངོས་པོ་དེ་ཡང་ཟག་པ་མེད་པའི་དགེ་ བའི་རྩ་བས་འདུས་བྱས་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་འཁོར་བ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ན་འདུས་མ་བྱས་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདུས་བྱས་པའི་འཁོར་བ་ཡང་ མཆིས།འདུས་མ་བྱས་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མཆིས་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཀྱང་བྱམས་པ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་སྐྱེ་བོར་མི་བརྗོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སྐྱེ་བོར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།བདག་ཏུ་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བ་དག་འདོད་པ་དང་། ཐོབ་པར་འདོད་པས་མངོན་པར་དགའ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་མངལ་གྱི་གནས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་ ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་རྣམས་ལོག་པས་འབྲས་བུ་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་ཡང་ལྡོག་པ་ཡིན་གྱི། ཟག་པ་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ནི་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས་ཀྱང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ པའི་དབང་གིས་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་བྱིང་བར་འགྱུར་བ་དང་།མ་རིག་པའི་གནས་པའི་འཆིང་བས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཙམ་ལས་གྲོལ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མར་མེ་ཤི་བ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་ འདས་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བསྐལ་པ་ཇི་སྙེད་པར་པདྨའི་སྙིང་པོར་གནས་པ་ཡིན་ལ་དེ་ནས་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས ནས་འོད་ཟེར་གྱིས་སད་པར་བྱས་ཏེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་ལངས་ནས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རབ་ཏུ་འབྱོར་པ་མཐོང་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་དོ།

如生起的烦恼，是从意生起的三种我体的显现成就。如其缘所生的老死，是不可思议和回向的死亡。无明住地和无漏业为因的这些也有生起，如《吉祥鬘狮子吼经》中如是说：'世尊，譬如有取缘所生有漏业为因的三有，如是世尊，无明住地缘所生无漏业为因的阿罗汉、辟支佛和得自在菩萨们有意性的三身。'广说如是。其中三种意生身是声闻、辟支佛和菩萨们的。
在第八地，菩萨获得一切法自在。现在应当说明我体是属于此世间还是后世间，是在欲界、色界还是无色界等，不应计数三趣或生处或世间或三有。那么，我体的成就是怎样的呢？是意生，如观想变化而非变化。
所说的'有'是依死生之力假名而说，若有情众生之利益时，以自在力显现于彼彼趣处，若无众生利益则不显现。彼我体亦因无漏善根所造作故，应说为有为轮回。因非有漏业和烦恼所造作故，称为无为和涅槃。
如是世尊说道：'有有为轮回，亦有无为和无为涅槃。'在波罗蜜多中亦说：'慈氏，不说以业和烦恼趣向的众生，然而应说阿罗汉们是不可思议回向的众生。'
对于具有我执者，由欲求苦乐及希求获得而有喜悦为先导的受胎，故烦恼于三界中有生起的能力。彼等灭除则三界生果亦灭，而无漏界生则不灭。
《楞伽经》中亦说：'由于执著声闻辟支佛相而沉没于轮回大海，以无明住地结缚故决定不般涅槃，无解脱，仅从烦恼解脱，虽无涅槃而如灯灭般起涅槃想者，具无漏三昧，于无漏界清净佛土中，随其劫数住于莲花胎中，其后为无量光等如来加持，以光明唤醒，从彼三昧起，见佛菩萨们出世间殊胜庄严后发菩提心。'

།སྐྱེ་བ་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བསམས་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དམྱལ་བར་རྒྱུ་བ་བཞིན་དུ།འགྲོ་བར་འགྲོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་གསུངས་སོ། །དེས་ན་ཐེག་པ་གཅིག་ཡིན་གྱི་གསུམ་དུ་གསུངས་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གནས་པ་ ཡིན་ནོ།།མདོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མདོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ནི་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་མཛད་པའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་མདོ་རྣམས་བསྡུ་བར་བྱའོ། །མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་དུས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་ རྣམ་པར་དག་པ་མངོན་དུ་མཛད་པས་སོ།།བཞུགས་པའི་དུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཇི་སྲིད་དུ་བཞུགས་སོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཞིང་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམས་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ། བྱང་ཆུབ་ མཆོག་རབ་དམ་པར་གཤེགས་པའི་བསྐལ་པ་དེ།།ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ལོ། །མ་ལུས་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་བཅུ་ནའོ། །འདི་ཡང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་གཅིག་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་ན་སངས་རྒྱས་གཞན་དུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཁྱོད་ཀྱི་གསང་བ་འདི་ནི་བསྙད་པ་མ་ལགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་གསང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་དགོངས་པ་མ་ཤེས་ནས་སངས་རྒྱས་གཅིག་ཁོ་ན་བཞུགས་ཀྱི་གཞན རྣམས་ལ་སངས་རྒྱས་མི་སྲིད་པས་ཚོགས་བསགས་པ་དོན་མེད་དོ་སྙམ་ནས་ལོག་པར་ལྟ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསྙད་པ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་གིས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པ་དེ་ལ་འདི་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཤཱཀྱའི་རིགས་སུ་འཁྲུངས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་སྒོ་ནས་ཡིན་གྱི་རྡོ་རྗེའི་གདན་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་མངོན་དུ་མཛད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ།།དེའི་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། །དེའི་ཚད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཀྱིའོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཇི་སྲིད་པའི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལྷག་པར་ མོས་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་རྣམས་ལའོ།།བཞུགས་པའི་དུས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མཆོག་ཏུ་རབ་ཞི་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་རྣམ་ པར་མི་རྟོག་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ།།ནམ་མཁའ་རྣམ་འཇིག་འགྱུར་མིན་དེ་སྲིད་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ཇི་སྲིད་དུ་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་སྲིད་དུ་ཁྱོད་ལ་ཞི་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་ལ་མངའ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཡུལ་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པས་ཆོས་སྐུ་མངོན་དུ་མཛད་པས་སོ།།ཐུགས་བརྩེ་མ་མའི་ཚུལ་ལུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུགས་རྗེའི་དབང་གིས་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་བཞུགས་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་འགྱུར་བས་དེ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་འགྲེལ་ པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དྲི་བའི་སྒོ་ནས་སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་སྙིང་རྗེས་སོ།

由于获得对生命的自在力，如同住于不动地等地的菩萨们以愿力而生，如同游历地狱一般前往各道，将证得无上菩提，这是非常明确地宣说的。因此，说有三乘实为一乘是具有密意的说法，这是确定的。
关于'经集'等，'经集'是由龙树菩萨所造。'等'字是总摄诸经。'现证菩提之时'是指何时完全显现极为清净的法界之时。'住世之时'是指住世的时间长短。为了说明这个意义，说'善逝'等。其中，'如同彼刹土中佛刹的微尘数那样多的劫数中，趣向最胜菩提'，应当如是理解。'佛'是指佛智的境界。'遍及一切方'是指十方。这也是由于一切佛的法身本为一体而如此说的，否则就不会有其他佛出现。
正因为如此，说'您的这个秘密不应宣说'。这确实应当保密，否则不了解法身的密意，会认为只有一尊佛住世，其他的不可能成佛，从而认为积累资粮毫无意义，就会生起邪见。正因为如此说'不应宣说'。对于能够依据法身而理解这些教说的人，这些是应当宣说的。
为了以注释说明这个意义，说'佛'等。显示生于释迦族等是从化身的角度而言，并非是在金刚座上现前证得圆满菩提。'化身出现的因'是指法身。其作用是法身。'其量'是指时间。'其中'是指在世间界。'未积累善根者'是指一切时中声闻等种姓者。'对此深信者'是指对法身深具信解的菩萨种姓者。
为了说明住世时间，说'如是首先'等。'最极寂静'是指最极无分别的状态。'乃至虚空不灭之时'是指只要虚空不灭，您就会如是寂静，应当理解为'具有涅槃'。'由智慧境所生'是指由修习般若波罗蜜多而现证法身。'大悲如母之规律'是指由于大悲而住世直至轮回穷尽，由于法身的缘故，利益众生的事业不会间断，这就是其安住的方式。
为了以注释说明这个意义，说'世尊'等。为了以问答的方式显示悲心的本质，说'何时'等，'何时'是指由于悲心。

།དེའི་རང་བཞིན་སྟོན་པ་ནི། བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཁྱོད་དེ་སངས་རྒྱས་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བ་དེ་ལྟར་ཁ་ཟས་དུག་དང་བཅས་པའི་ཟས་ཀྱིས་ཕྱིས་བུ་འགྲེ་ཞུལོག་བྱེད་པ་མས་མཐོང་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཡིད་མི་བདེ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ། །སྐྱེ་བོའི་ཁྱད་པར་ནི་ནང་མི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ངས་འདི་དྲང་བར་བྱའོ་ཞེས་ཞལ་ གྱིས་བཞེས་པས་སོ།།ཡང་སྐྱེ་བོའི་ཁྱད་པར་ནི་འཇིག་རྟེན་ཁ་ཟས་དུག་བཅས་ཟ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཁ་ཟས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བདེན་པར་ཞེན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དུག་ དང་བཅས་པའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཏི་མུག་སྐྱོན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མ་རིག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནས་མགོན་པོ་མཆོག་ཏུ་རབ་ཞིར་གཤེགས་པར་འགྱུར་བ་ལགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་ གྱུར་པའི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བར་དམ་བཅས་པ་ཁྱོད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མི་འགྱུར་བའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པར་བྱ་ བས་ན་འདོད་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་རྣམས་ཉིད་གོམས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་ཡོན་ཏན་ལྔའོ། །འདི་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་འདི་ནི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སོ།།གཏི་མུག་གི་སྐྱོན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་སྐྱོན་གྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་ཤེས་པས་སོ། །དེ་ལྟར་སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་བསྟན་ནས་ཁྱད་པར་དུ་འཇིག་རྟེན་སྡུག་བསྔལ་བར་གཟིགས་ནས་ཐུགས་རྗེའི་དབང་ གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐུགས་རྗེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་གཞིར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྟེན་དུ་གྱུར་ པའི་འཇིག་རྟེན་ན།།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ཞེན་པའི་བློ་ཅན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་འབྲས་བུ་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་ཡོད་ན་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བློ་འབྱུང་བས་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བློ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡོད་ ན་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བློ་ཅན་ནོ།།དེ་ལ་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་གནས་སྐབས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ རྟག་པའི་གནས་སྐབས་ཏེ།འདིས་ནི་རྒ་ཤི་དག་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་ཀ་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པས་སོ། །སྡུག་དང་མི་སྡུག་ཕྲད་བྲལ་གྱིས། །བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཛའ་བ་དང་བྲལ་བས་བསྐྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། མི་མཛའ་བ་དང་ཕྲད་པས་བསྐྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །འདི་ ནི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ།།དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྡིག་ཅན་འགྲོ་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མནར་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་སོ། །ཞི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ངོ་།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལས་དང་འབྲས་བུ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཡོད་ནའོ། །ཡོད་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་ འབྲས་བུ་དག་ཡོད་པར་ལྟ་བའོ།

其性质的阐述是：所说的'说'等，如同您对众生的慈悲，如同母亲见到孩子食用带毒食物后产生呕吐时所生起的痛苦和不悦。
众生的特点说为'亲属'，因为说'我要引导他'而承诺。
又众生的特点说为'世间食用带毒食物'，即色声等五种欲妙称为世间食物，因执著其为真实而受用，是轮回痛苦之因故称为带毒。
为何如此？说为'因愚痴过失'，即是说由无明力量之意。
然后说'怙主最极寂静而趣入'，因为世间人执著为真实，受用成为痛苦之因的五种欲妙，因此您承诺除苦而不入涅槃。
为显示其释义，说'世间'等。'欲妙'即是可欲故为欲，即色等。这些正是应当习近故为五种功德。'于此执著'即是说对所经验的色等认为'这是真实'而执著。
'因为是广大痛苦之因'即是说因为是地狱等广大痛苦之因。'因愚痴过失'即是说因无明过失而不知真实义。
如是显示悲心本性后，特别显示世尊见世间痛苦，由大悲力故不入涅槃，为此说'大悲'等。
'成为种种痛苦所依'即是说种种生等痛苦，成为经验这些痛苦的所依世间。
'具有执著有无的心者'即是说若信解业果则生起'有后世'等执著实有的心，故称为执著实有的心者。
若有邪见则对'无后世'等执著无实，故为执著无实的心者。
为显示其差别门中的理由，说'不善巧'，因为具有无明的缘故。
'世间处所'即是无常处所，此显示老死二者，因为二者皆为无常性所遍。
'由可意不可意会离所生'即是说由与所爱别离所生之苦，以及与不爱会遇所生之苦。这是执著实有的痛苦。
为显示执著无实的果，说'获得罪恶趣'，即无间等诸趣。
'从寂'即是说虽已断除带随眠的烦恼。
为显示其释义，说'其中因为'等。'信解业果'即是说若有正见。'实有见'即是见业果为实有。

།གོང་དུ་བཤད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་སོ། །ད་ནི་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རྣམ་གཞག་མཛད་པ་དེ་གཞན་རྣམས་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ལུགས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལུགས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རྣམ་གཞག་གོ། །དགེ་སློང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་དང་ལྡན་པའོ། །དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལས་བཏུས་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་ དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་མཛད་པའི་དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་ནས་བཏུས་ནས་སོ།།ལུང་ཇི་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ལུང་དང་མི་འགལ་བར་རོ། །མན་ངག་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ ཞབས་ཀྱིས་མཛད་པའི་གདམས་ངག་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སོ།།འདི་ལས་གཞན་ན་ཆོས་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་འདི་ལས་གཞན་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཆོས་འདི་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་བསྟན་བཅོས་འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་ དོན་དམ་པའི་རྣམ་གཞག་གང་བྱས་པ་དེ་བསྟན་བཅོས་གཞན་རྣམས་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་པར་མཛོད་ཅེས་པའོ།།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་གཞན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དབྱིག་གཉེན་ལ་ སོགས་པས་བྱས་པ་ལས་སོ།།བསྟན་བཅོས་གཞན་ལ་ཚུལ་ལུགས་འདི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཁ་ཅིག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་འགའ་ཞིག་གིས་སོ། །ལུགས་འགའ་ཞིག་དོན་དམ་པར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ མདོ་སྡེ་པའི་འདོད་པ་ནི་གང་སྣང་བ་དེ་ཤེས་པ་ལས་ཐ་མི་དད་པས་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་པས་དེས་ན་ཤེས་པ་ལ་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ནོ། །སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་དེ་རྣམས་ཀྱང་རེས་འགའ་སྣང་བ་རེས་འགའ་ མི་སྣང་བས་རེས་འགའ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དེ་རྒྱུ་ཁས་བླང་དགོས་ཀྱི་གཞན་དུ་ན་རྒྱུ་མེད་པས་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར། རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་འམ་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་རིགས་པས་རྟག་ཏུ་ཡོད་པའམ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་འདི་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡིན་པས་དེ་ཡང་མི་རྟག་ལ།ཤེས་པ་ཡང་མི་རྟག་པ་ཡིན་ལ། དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། བདག་དང་བདག་གི་བ་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་དག་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ ལས།བདག་དང་བདག་གི་བས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མེད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་དོན་དམ་པར་སྨྲས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལུགས་དོན་དམ་པ་ཉིད་དོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་ པའི་རྣམ་གཞག་བྱས་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་པར་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་ཕྱིན་ ཅི་མ་ལོག་པ་དེ་ནི་མི་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་དོན་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཏོ། །ཡང་གཞན་དག་གི་འདོད་པ་ལ་སྐྱོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཡང་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སློབ་དཔོན་ཁ་ ཅིག་ན་རེ་གང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་གཞག་བྱས་པ་དབུ་མ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱང་ཁས་ལེན་པ་ཡིན་ནོ།

上述所说的苦，是指生等诸苦。现在为了说明《入中论》论典中所作的世俗谛和胜义谛的建立与其他论典不共通，故说'此理'等。'此理'是指世俗谛和胜义谛的建立。'比丘'是指具有比丘戒律者。'从中观论典中摘取'是指从龙树菩萨所造的《中论》等中摘取。'如教'是指不违背经典等教法。'如实地依教授'是指依随代代相传的龙树菩萨所造的教授。'此外无此法'是指如同在此中观论典之外无有空性之相的法，同样此《入中论》论典所作的世俗谛和胜义谛的建立在其他论典中是没有的，请诸智者确定。
为了解释这一点，故说'如何'等。'其他论典'是指世亲等所造。为了明确说明其他论典中没有此理，故说'因此'等。'有些'是指某些论师。'某些理论说为胜义'中，说明经部宗的观点是：凡所显现皆不离于心识，如同显现双月等。青等也是显现，因此不离于心识。青等显现有时显现有时不显现，故是暂时性的。
因此必须承认其因，否则无因则不依他，将成为常有或常无。因此，这些青等显现的因即是外境，它是无常的，心识也是无常的，这二者都远离自在天等的作用，远离我和我所。通过完全了知它们是无常等，从我执和我所执等中解脱。由我和我所所引发的贪等烦恼不存在，故得解脱，这是经部宗所说的胜义。'彼'即是胜义之理。'许为世俗'是指所作的胜义建立被认为是世俗。
为了说明这也不合理，故说'彼'等。'不了知中观论典之真实义'是指由于不知中观论典的无误义理而如此说，因为前面已说明世间中没有如此性质的义理。为了说明其他宗派观点的过失，又说'复有'等。有些论师说：毗婆沙师所作的建立是中观师的世俗建立。如毗婆沙师胜义中承许有为法和无为法。

། དེ་ལ་འདུས་མ་བྱས་ནི་ནམ་མཁའ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པའོ། །དེ་ལ་ནམ་མཁའ་ནི་མི་སྒྲིབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་ནི། སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས ཀྱིས་འགོག་པ་གང་ཐོབ་པས་སོ།།སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་ནི་རྒྱུ་མ་ཚང་བས་འགོག་པ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་གཟུགས་གཅིག་ལ་མིག་དང་ཡིད་ཞུགས་པའི་སྐྱེས་བུ་ལ། གཟུགས་གཞན་ལ་རྒྱུ་མ་ཚང་བས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འགོག་པ་ཐོབ་ པས།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུའོ། །འདུས་བྱས་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་བདག་གི་བ་དང་བྲལ་བ་དང་། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་རྣམས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ཡོངས་སུ་ ཤེས་པ་ལས་སྔར་བཞིན་དུ་གྲོལ་བར་འགྱུར་བས་སོ།།དེ་ལ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དག་གིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དག་གིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ངོ་། །མ་རིག་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར།ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། མདོ་སྡེ་པས་དོན་དམ་པར་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་དང་ཆོས་མཚུངས་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ འཇིག་རྟེན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་གྲུབ་པ་ཡིན་གྱི།མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། བདག་མེད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཉིད་ལས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པ་དག་ཆོས་མཚུངས་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །ལུགས་འདི་ནི་ཐུན་ མོང་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་རྣམ་གཞག་འདི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྟེ།གཞན་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་བྱས་པ་ཤུགས་ཀྱིས་གཞན་གྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་བྱས་པ་དེ་རིགས་པ་ མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུགས་འདི་གཞན་གྱིས་མི་ཤེས་ཤིང་ཞེས་ཁོ་བོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་སོ། །ཐུགས་དགོངས་མི་ཤེས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་རྣམ་གཞག་གོ། །དོན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ངེས་པར་ཟིན་པ་མེད་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ངེས་པར་མ་ཟིན་པར་རོ།།ཡི་གེ་ཙམ་ངེས་པར་འཇིགས་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་དང་། བདེན་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་དག་ལས་སངས་རྒྱས་བཀག་ པ་དང་།བདེན་པ་བཞི་བཀག་པའི་ཚུལ་གྱིས་དོན་ངེས་པར་བྱས་ཏེ་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤོང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པའོ། །བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་ལས་གསུངས་པ་དེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡིན་གྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཆེད་དུའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཀླུ་སྒྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཀླུ་དང་སྲིད་སྒྲུབ་དག་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཀླུ་སྒྲུབ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཀླུ་རྣམས་མཚོའི་མཐའ་དོར་ནས་དཀྱིལ་དུ་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་མཐའ་སྤངས་ནས། དབུ་མའི་ལམ་ལ་གནས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་སྲིད་སྒྲུབ་ཀྱིས་མདའི་ཚོགས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དཔུང་ཚོགས་བཅོམ་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པའི ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མདའི་ཚོགས་ཀྱིས་སྲིད་པའི་དགྲ་བཅོམ་པས་སྲིད་སྒྲུབ་དང་ཀླུ་དག་མཚུངས་པའོ།།བློ་མཚོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་ཉིད་མཚོ་ཡིན་ཏེ། ཟབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་རྟོགས་པར་དཀའ་བས་སོ།

其中无为法是虚空、择灭、非择灭。其中虚空是以无障碍为性相。择灭是经过观察抉择而获得的烦恼的灭。非择灭是由于因缘不具足而获得的灭，例如当一个人的眼根和意根专注于一个色法时，由于其他色法的因缘不具足而获得眼识的灭，从而眼识不生起。
有为法是色、受等。这一切都是无常的，远离我和我所，远离自在天等作者。由于完全了知这些是无常等，如前所说而获得解脱。
为了说明这不合理，所以说'即使是那些思维者'等。'即使是'指的是那些如此说的人们。
为了说明无明，所以说'如何'等。'出世间法'是指毗婆沙师和经部师所认为的胜义谛。'不应与世间法等同'是说世间法是随顺世间而成立的，而无常性、空性、无我性等并非从世间性中成立。由此，出世间法和世间法不应等同。
'此理论是不共的'是说这种世俗谛和胜义谛的安立是不共的，其他人没有。如是，随顺世间而安立世俗谛，间接证明了其他人安立世俗谛是不合理的，所以是不共的。
'正因为如此'是说因为我了解这个其他人不知道的理论。'不知意趣'是指世俗谛和胜义谛的安立。'未能确定真实义'是指未能确定如来等是法身自性的意义。
'执著于文字而将毁灭者'是指在观察佛陀和观察四谛中，以否定佛陀和否定四谛的方式确定义理而将毁灭者。
'此出世间法'是指作为断除二障之因的真实义教法。'为了正确宣说论典的真实义'是为了说明论典所说的是正确的而非颠倒的。
为了说明这一点，所以说'龙树'等。其中，因为与龙和悉达多相似而称为龙树：如同诸龙离开海边而住于中央，此处也是远离有无二边而住于中道；如同悉达多用箭群摧毁他人的军队，此处也是用无二智慧的箭群摧毁轮回的敌人，所以与龙和悉达多相似。
'智慧海'是说智慧即是海，因为深邃。'极其广大'是说难以通达边际。

།ཁ་དོག་གིས་འཇིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚོའི་དབང་དུ་བྱས་ན་སྔོ་བ་ ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་གི་སྒོ་ནས་སོ།།བློའི་དབང་དུ་བྱས་ན་བློས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་སྒྲ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་འཇིགས་པས་སོ། །ལུགས་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་བཞེད་པ་དམ་པའོ། །རྒྱང་རིངས་སྤངས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་མ་དཔྱད་པ་སྟེ།བསྟན་བཅོས་ལ་མ་ཞུགས་པས་སོ་ཞེས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཐག་རིང་པོ་ནས་མཚོའི་ཁ་དོག་ཤིན་ཏུ་འཇིགས་པར་བྱེད་པ་མཐོང་ནས་ཡོངས་སུ་འདོར་བ་དེ་བཞིན་དུ་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་སྒྲ་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་གཞན་གྱིས་ཡོངས་ སུ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།དེའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཁམ་འབུས་ཀུ་མུ་ཏ་ཁ་ཕྱེ་བའི་ཆུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་མཛད་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ཉིད་ཁམ་འབུས་པའི་ཀུ་མུ་ཏ་ཡིན་ཏེ། གཞན་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་དོན་གསལ་བར་མ་བྱས་པས་སོ། །དེའི་ཁ་བྱེ་བ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་ པའི་དོན་གསལ་བར་བྱས་པས་སོ།།དེ་ཉིད་ཆུ་སྟེ་དེའི་སྒོ་ནས་སོ། །ད་ལྟ་ཟླ་བ་གྲགས་པ་ཕྱོགས་རྣམས་རབ་ཏུ་འགེངས་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པས་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་གང་བར་མཛད་པའོ། །འདིའི་དོན་ནི་ཇི་ལྟར་འགའ་ཞིག་གིས་མཚོའི་ཁ་དོག་གིས་འཇིགས་པས་ མཚོ་དོར་ལ་ཕྱིས་འགའ་ཞིག་འོངས་ནས་མཚོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གཏིང་དུ་འཛུལ་བ་དང་སྟེང་དུ་བྱུང་བ་དག་བྱས་ནས་དེ་ལས་བཅུས་པའི་ཆུས་ཡུལ་ཡོངས་སུ་གང་བར་བྱས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་སྒྲའི་འཇིགས་པས་གཞན་གྱིས་དོར་བ་དེ་ཁོ་བོས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་དོན་གསལ བར་བྱས་པའི་ཆུས་ཕྱོགས་རྣམས་ཡོངས་སུ་གང་བར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།སྤངས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །ཟབ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་རྟོགས་དཀའ་བས་སོ། །འཇིགས་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ ཙམ་ཐོས་པས་སོ།།སྔོན་གོམས་པ་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པས་སོ། །ངེས་པར་རྟོགས་འགྱུར་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །གསན་རྒྱ་ཆེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་ནས་ ཐོས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རྒྱ་ཆེ་ཡང་ངོ་།།གཞན་གྱིས་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་གོམས་པར་མ་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །ཐུགས་སུ་ཆུད་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚུལ་ལུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་ གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ།།རང་བློས་སྦྱར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་ལ་སོགས་པས་རང་རང་གི་བློས་བཏགས་པའོ། །དེ་དག་མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་ཚུལ་ལུགས་མཐོང་ནས་སོ། །བདག་ཏུ་བརྗོད་གཞུང་ལུགས་རྣམས་ལྟར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ བདག་ལ་སོགས་པ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་བཞིན་དུའོ།།གཞན་ལུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་ལ་སོགས་པའི་འདོད་པའོ། །བཞེད་གཞུང་འདི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་བཞེད་པ་ལས་སོ། །གཞན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་དབྱིག་ གཉེན་ལ་སོགས་པས་མཛད་པ་ལས་སོ།།དགའ་བློ་དོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ལ་བློ་བརྟན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་པའོ། །འདིར་ནི་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་བཞེད་པ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་གོམས་པར་རྒྱུ་མཚན་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'因颜色而生畏惧'，就海洋而言是指因青色等颜色而言。就心识而言，是指心识所发出的声音，其义未能如实通达而生畏惧。
所谓'善规'，是指龙树尊者的殊胜宗旨。
所谓'远离'，是指未研究论典的意义，即未进入论典之意。
如同从远处看到海水的颜色而生起极大恐惧并舍弃一样，他人仅仅听闻龙树尊者论典的词句就完全舍弃。
所谓'其偈颂如蜂开启睡莲之水'，是指龙树尊者所作的偈颂即是蜂开启的睡莲，因为其他人未能明晰其义。开启是指明晰偈颂的意义，这即是水，是通过这种方式。
所谓'如今月称遍满诸方'，是指月称论师使一切方位充满。
此中含义是：如同有人因畏惧海水颜色而舍弃大海，后来有人来到并潜入海底又浮出水面，用其取得的水遍满地方；同样，他人因畏惧龙树尊者论典的词句而舍弃，我则用明晰偈颂意义之水遍满诸方。
为了显示通达偈颂义理是不共的，故说'假使'等。'如是说'等是指那些人也完全舍弃了。
为了显示舍弃的原因，故说'当说'等。'彼性'是指具空性相。'甚深'是指义理难解。'可畏'是指仅闻其声。
'唯由昔习'是指前世对真实义进行闻思等。'定当通达此'是指无疑通达。
'虽多闻'是指依止善知识而具有广大闻法的特征。'他人'是指未曾熏习者。'不能通达'是指不能证悟真实义。
因此，'规则'是指遍计所执、依他起、圆成实三性。'自心所造'是指世亲论师等以各自的心识安立。'见彼等'是指见到他人的规则。
'如说我论典'是指如同外道宣说我等的论典。'他规'是指世亲论师等的主张。'此宗旨'是指龙树尊者的宗旨。'于他'是指对世亲论师等所造。
'舍喜心'是指不应坚持那些。这里是舍弃龙树尊者的宗旨，显示原因是因为往昔未熏习真实义。

།དེ་འགྲེལ་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་གོང་མས་བསྡུས་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་མེད་པའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཉོན་མོངས་པ་ མ་སྤངས་ཀྱང་ཞིང་ཆག་མོ་གང་མ་བརྡས་པས་བརྡས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཤིང་ཞེས་བརྗོད་པར་འོས་པ་ཡིན་ནོ།།གྲུབ་པའི་མཐའ་གཞན་ཉེ་བར་སྦྱོར་ནུས་པར་མཐོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་གྲུབ་མཐའ་གཞན་སྦྱོར་ནུས་ཀྱང་ངོ་། །དེ་ བཞིན་དུ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ངོ་།།མང་དུ་གསན་པ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་མདོར་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་དང་། ཚད་མ་དང་མངོན་པ་ལ་སོགས་པ་དུ་མ་གསན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ངོ་། །དེང་སང་ཉིད་ན་ཡང་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་ཡང་ངོ་།།རྒྱུའི་སྟོབས་ཁོ་ན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལྷག་པར་མོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སོ། །འདི་བདེན་པར་མཐོང་བ་རྣམ་པར་ཉམས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ངོ་། །མང་དུ་གསན་ན་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་ བུ་མུ་སྟེགས་པའི་གཞུང་ལུགས་འདི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཐོང་བ་སྤངས་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལྷག་པར་མོས་པའོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏིང་དཔོག་པར་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡང་དག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །གཞན་པའི་ གཞུང་ལུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་ལ་སོགས་པས་མཛད་པའོ།།བདག་གསལ་བར་བྱེད་པའི་གཞུང་ལུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་བྱ་བ་ལྟར་རོ། །དགའ་བའི་བློ་གྲོས་དོར་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ངེས་པར་མ་བྱེད་ཅེས་ པའོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་ཁོ་ན་ལ་ཡ་མཚན་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་ཁོ་ན་ལ་སེམས་བརྟན་པོར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་པའོ། །བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།ལུགས་བཟང་བསྙད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བཞེད་པ་བསྟན་པ་ལས་བདག་གིས་བསོད་ནམས་གང་ཐོབ་པ་དེ་འཇིག་རྟེན་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ས་ཀུན་དུ་འོད་ཅེས་བྱ་བར་བགྲོད་པར་ཤོག་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཕྱོགས་ཀྱི་མཐར་ཁྱབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ ནམས་དེ་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་སྟེ་མཐའ་ཡས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ།།ཡིད་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཁོ་ན་ནམ་མཁའ་ཡིན་པས་ན་ཡིད་མཁའ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་མཁའ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་ཀྱིས་སྔོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གློ་བུར་བའི་ཉོན་མོངས་པས་དྲི་མ་ཅན་ དུ་བྱས་པས་སོ།།བསོད་ནམས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྟོན་ཀའི་རྒྱུ་སྐར་ལྟར་དཀར་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྟོན་ཀའི་སྤྲིན་དང་བྲལ་བས་སྐར་མ་རྣམས་ཇི་ལྟར་དཀར་བ་དེ་བཞིན་དུ་བསོད་ནམས་འདི་ཡང་མི་དགེ་བའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བས་དཀར་བའོ། །བསམ་པའི་མཚན་ལ་ཉིན་གྱི་ནོར་བུ་དང་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་པ་ནི་ ཡོད་པ་དང་།མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཉིད་མཚན་མོ་སྟེ། དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པས་སོ། །དེ་སྤང་བའི་དོན་དུ་ཉིན་གྱི་ནོར་བུ་དང་འདྲ་བ་སྟེ། ཉི་མ་ལྟ་བུའོ། །བསོད་ནམས་འདིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། སྐྱེ་བ་འདི་ཉིད་ལ་དེ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཟབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོན་པས་སོ། །རྒྱ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་སྟོན་པས་སོ། །ཐེག་པ་མཆོག་ལ་ཐུགས་གཞོལ་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཐུགས་ཤིན་ཏུ་དང་བ་མངའ་བའོ། །མི་འཕྲོགས་པའི་མཁྱེན་རབ་དང་ཐུགས་རྗེ་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཤེས་རབ་དང་ཐུགས་རྗེ་དག་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་མི་ནུས་པའོ།

为了解释这个意思，所说'如何'等等。'断除欲界、色界和无色界的烦恼'是指没有能对治有顶烦恼的、属于上界的世间道。虽然他们没有断除有顶烦恼，但按照'未耕种的田地因耕种而成为耕地'的道理，适合说'断除烦恼'。
'虽然能够运用其他宗派的见解'是指虽然能运用数论等其他宗派的见解。'同样他们也'是指阿阇黎世亲等人也是。'虽然如此广闻博学'是指虽然听闻了声明、因明和阿毗达磨等诸多教法。'即便在今天'是指现在也是。
'仅仅依靠因的力量'是指由于对空性的殊胜信解的习气。'即使是那些失去见真谛的人们也'是指阿阇黎世亲等人也是。'如此广闻'是指对于放弃认为外道教义是真实的见解的人，称其为对空性有殊胜信解。
'见到能测度空性的深度'是指真实通达空性的意思。'他人的教义'是指阿阇黎世亲等人所造。'阐明我的教义'是指如外道论典所说。'应当舍弃欢喜的心'是指不要认定这就是真实的意思。
'应当了知唯有对空性见解的殊胜信解是稀有的'是指要坚定心志唯一于对空性的殊胜信解。为了说明回向功德，所说'阿阇黎'等等。'善说教法'是指从宣说胜义谛和世俗谛的性相的主张中，愿我所获得的功德使世间趋向善逝地'遍光'。
'遍及方位边际'是指该功德遍及一切方位，即是无量的意思。'意空'是指唯意即是虚空，因为是空性的自性。什么样的意空呢？说'被烦恼染蓝'，是因为被暂时的烦恼染污。
什么样的功德呢？说'如秋季星辰般洁白'，如同秋天无云时星辰如何洁白，同样这个功德也因远离不善的污垢而洁白。关于'分别的黑夜中如日宝'，分别是指对有无的分别。这即是黑夜，因为不能完全了知事物的真实性。为了断除这个，如同日宝，即如太阳。因为这个功德远离分别。因此也说：'于此生中真实性'等等。
'甚深'是指宣说空性。'广大'是指宣说布施等五度。'心趋入最上乘'是指对大乘有极其清净的信心。'具有不可夺的智慧和悲心'是指智慧和悲心不会被违品所胜。

།རི་མོར་བྲིས་པའི་བ་དྲུས་ལས་འོ་མ་བཞོས་པས་བདེན་པར་ཞེན་པ་བཟློག་པར་མཛད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རི་མོར་བྲིས་པའི་བ་ལས་འོ་མ་བཞོས་པས་གཞན་གྱི་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཟློག་པར་མཛད་པ་དེས་མཛད་པའོ། །དབུ་ མ་ལ་འཇུག་པའི་འགྲེལ་བཤད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་འགྲེལ་པའི་བཤད་པའོ།། །།མངའ་རིས་ཡུལ་འཁྲུངས་སྐྱེ་བོ་ཡོན་ཏན་ལྡན་པས་ཀུན་ལ་རབ་གྲགས་ཐུགས་རྗེར་ལྡན། །ནོར་གྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཕོངས་པ་མཐའ་དག་ཁྱབ་མཛད་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ཉམས་མོད་མི་དམའ། །ནམ་ཡང་གང་གི་ཐུགས་ལ སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་ཁྲོ་བ་སྐྱེས་པར་མ་གྱུར་པ།།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་མཐའ་ཡས་སྐྱོན་ཡང་ཡོན་ཏན་ཚོགས་དག་འཇོམས་ཤིང་འཕེལ་མཛད་ལ། །རྣམ་པར་གཡེང་བ་དུ་མས་གང་གིས་སེམས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་མི་འཕྲོགས་ཤིང་། །ཤེས་རབ་ཕུན་ཚོགས་ཆུ་ཡིས་དྲི་མ་མཐའ་དག་འཁྲུ་བའི་ནུས་མངའ་ བ།།ཐབས་ཀྱིས་སྲིད་པའི་ཆུ་བོར་བྱིང་བའི་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་གིས་འདྲེན་མཛད་ཅིང་། །སྐྱེ་བ་དུ་མར་སྦྱངས་པས་གང་གི་སྨོན་ལམ་ཤིན་ཏུ་མཐའ་རུ་སོན་གྱུར་པ། །སྦྱིན་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་ལ་གོམས་པས་གང་གི་སྟོབས་རྣམས་ཀྱང་ནི་འཕེལ་འགྱུར་ལ། །ཐུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་དུ་མ་རྣམ་སྤྱོད་ མཁས་ཤིང་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟོན་མཛད་པ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ཏིང་འཛིན་བཟླས་བརྗོད་མངོན་བརྩོན་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་བསྐོར། །མེ་ཉག་ཡུལ་གྱི་མངའ་བདག་ཆོས་རྗེས་བླ་མར་བཀུར་ཞིང་སྤྱི་བོས་ཕྱག་མཛད་པ། །འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་འབུམ་ གྱིས་བརྒྱན་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་མཛད།།གང་གིས་དེ་ལས་གཞན་པའི་གནས་རྣམས་སུ་ཡང་རྒྱ་ཆེན་གཙུག་ལག་ཁང་མཛད་ལ། །ཐུགས་རྗེ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བས་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་དྲ་བས་སྡུག་བསྔལ་གང་གྱུར་པ། །འགྲོ་བས་མཐོང་ངམ་ཐོས་པས་རངས་པ་སྐྱེད་མཛད་དགེ་ སློང་གསུང་བཅད་ཡོངས་ཀྱི་བཤེས།།དེ་ཡིས་གསོལ་བ་བཏབ་ནས་ཁ་ཆེ་ཡི། །ཡུལ་ནས་འོངས་པའི་མཁས་ལ་རྒྱལ་བ་ཀུན། །དགའ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་པས་དབུ་མ་ལ། །འཇུག་པ་འདི་འགྲེལ་བཤད་པའི་དོན་གསལ་བྱས། །བདག་གིས་འགྲེལ་བཤད་འདི་བྱས་ལས། །བསོད་ ནམས་ཀུན་ད་ཟླ་འདྲ་ལ།།གང་ཐོབ་དེ་ཡིས་འཇིག་རྟེན་ཀུན། །དབུ་མའི་གནས་ཐོབ་རྒྱལ་གྱུར་ཅིག་།དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་འགྲེལ་པའི་བཤད་པ། དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཁ་ཆེའི་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་ཛ་ཡ་ཨཱ་ནན་དས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།

所谓'通过挤压画中牛的乳汁来遮除执著真实'，是指通过挤压画中牛的乳汁来遮除对他物的显现执著而作。这是《入中论释》中佛地品释的解释。
生于阿里地区的贤者，具德为众所周知且具大悲心，
以财富济助一切贫困者，持戒清净不卑下，
从未在心中生起片刻嗔恨，
以精进消除无边过失并增长功德，
即使众多散乱也不能夺其禅定之心，
具足圆满智慧之水能洗净一切垢染，
以方便法度化沉溺轮回中无量众生，
经多生修习，其愿力已达究竟，
由修习布施等行而增长诸力，
通达众多论典，善巧宣说佛法，
具戒定持咒精进，常为众人围绕，
为米亚克地区法王所尊敬顶礼，
为利众生建造以十万佛像庄严的大寺院，
于其他处所亦建造广大寺院，
以殊胜大悲怜悯受苦众生，
众生见闻生欢喜的比丘，诸人之善知识。
应其祈请，由从克什米尔，
来此的智者称为'胜喜'者，
造此《入中论》释，
阐明其义。
以我造此释论，
所得如秋月般的福德，
愿以此使一切世间，
获得中道境界而成佛。
《入中论释·明解》，克什米尔大班智达胜喜所造圆满。

། །། ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྷ་ཡི་ཡུལ་དང་མཚུངས། །ཆོས་རྒྱལ་གདུང་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བའི་མེ་ཉག་ཡུལ། །ཆུ་བོ་རྨ་ཡི་ངོགས་དང་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་འདབས། །རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དཔུང་གི་ཚོགས་བཅས་གནས་པ་ཡི། །ཁྱད་པར་མཁར་སྐུ་ཞེས་བྱའི་གཙུག་ལག་ཁང ཆེན་དུ།།ཁ་ཆེའི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་རྩོམ་མཛད་དེ་ཉིད་དང་། །བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བནྡེ་ཀུན་དགའ་གྲགས་ཞེས་པས། །དབུ་མ་ལ་འཇུག་འགྲེལ་བཤད་དོན་གསལ་ཞེས་བྱ་བསྒྱུར། །འདི་བསྒྱུར་བ་ལས་དགེ་བ་གང་། །ཐོབ་དེས་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ། །སྒྲིབ་པ་རྣམ་གཉིས་ཡོངས་ སྤངས་ནས།།བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་ཤོག་།ཁ་ཆེའི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཛ་ཡ་ཨཱ་ནནྡ་དང་། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་ཀུན་དགའ་གྲགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ།། །།

受用圆满如同天界，
法王世系不断兴盛的弥药地方，
玛曲河岸与五台山麓，
王宫及军队所驻之处，
特别是在称为卡古的大寺院中，
由喀什米尔大学者撰著此论，
藏地译师班智达贡嘎扎（昆嘎札）所译，
《入中论释·显明义》之译。
以此翻译所得功德，
愿一切众生，
断尽二障，
证得无上菩提。
由喀什米尔大学者札雅阿难陀与藏地译师班智达贡嘎扎校对译定。
